yuu — Macnaha & Turjumaada

1

question word, vl. pron. whom ... he?

2

yuu: pron., neg., opt. form: may he not!, don't let him ...!

waa la naqliyay ✓

(interrogative word) who (huu)? whom (hum)? which person?

waa la naqliyay ✓

1

(Buurid-da)

2

Taallo qaab buureed leh samayn: weyneyn; kuusid; yuucid.

waa la naqliyay ✓

1

(Caloolbax-a)

2

Caloosha oo socota oo laga baxo, xanuun ha wehesho ama yuusan weheline; shuban.

waa la naqliyay ✓

1

(Cuskug-ga)

2

Meel yuurur; fadhi; yoxoob.

waa la naqliyay ✓

1

(Cuskugid-da)

2

Meel yuururid; fadhiyid; yoxoobid.

waa la naqliyay ✓

1

(Faranfar-ka)

2

Bahal yar oo caanaleyda kamid ah oo godadka gudohooda ku nool; wuxuu lee yahay indho iyo dhego aad u yaryar oo aan ishu fudayd u qaban karin; labo cagood oo hore oo serfo la moodo, gafuur yuuban iyo dhogor jilicsan; wuxuu ku nool yahay oo cunaa cayayaanka; kolkuu god qodanayo, dibaddaa laga arkaa ciidda uu kor u soo tuurtuura hayo.

waa la naqliyay ✓

1

(Gafuur-ka)

2

Wejiga qaarkiisa hore oo soo yuuban oo nafleyda qaarkeed leedahay: waxaa ku yaal afka, sanka; ...; af.

waa la naqliyay ✓

1

(Jaasuus-ka)

2

1. Qof hawshiisu tahay (wax ha ku qaato ama yuusan ku qaadane) inuu qarsoodi u baaro oo u soo ogaado oo dabadeed sheego wax qof ama dad ama qaran (kiisa ama ku shisheeye) sir u ah oo haddii la ogaado dhibaato ka imanayso.

3

2. Qof dadka hadalka isaga qaada oo isku dira; basaas; dhexsocoto; warxangee; (ama jaajuus).

waa la naqliyay ✓

(wax) Buuran; yuucan.

waa la naqliyay ✓

1

(Kuusid-da)

2

Wax kuusan ka dhigid; soo buurid; yuucid.

waa la naqliyay ✓

1

(Turmaag-ga)

2

Muuqaal ama malluug kor u yuuban, kor u dhereran.

waa la naqliyay ✓

Turmaag ah; dhereran, yuuban; malluugan; liqdaaran.

waa la naqliyay ✓

1

(Yoxoob-ka)

2

1. Fadhi ama taagnaan iyadoo oogada la goda hayo.

3

2. Lo'da, kd. kolka inta roob qabto ay docda roobku ka yimid maahee docda kale wada aaddo, iyadoo is wada qooxaysa.

4

3. Fadhi yuurur ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Yoxoobid-da)

2

1. (xoolaha) roob ka tegid, iyagoo is wada qooxa haya.

3

2. Yuururid; fadhiyid.

waa la naqliyay ✓

1

(Yoxoobsasha-da)

2

Yuurursasho.

waa la naqliyay ✓

Soo baxsan; yuucan.

waa la naqliyay ✓

1

(Yuubid-da)

2

Soo taagid; yuucid.

waa la naqliyay ✓

1

(Yuubnaan-ta)

2

Wax soo yuuban ahaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Yuucid-da)

2

Soo buurid.

waa la naqliyay ✓

1

(Yuucnaan-ta)

2

Baxsanaan; buurnaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Yuurur-ka)

2

Fadhi; yoxoob; kuudud.

waa la naqliyay ✓

vl. pron. he,

waa la naqliyay ✓

(pronoun) he (hii) ~ buu. Ex: sidaas ayuuyiri; he said that

waa la naqliyay ✓

qurub qofka saddexaad ee laga hadlaha ah oo lagu ladhay qurubka buu. Qalin ayuu Aadan ii keenay.

waa la naqliyay ✓

1

a: buu

2

de: he + [FOCUS] = ayaa + uu

3

lx: ayuu

4

ps: focus + vpro

5

key: ayuu

waa la naqliyay ✓

1

yuub¹: m.l (-bab, m.l) Wiilasha la gudo cadka laga gooynaayo; buuryo; beejo.

2

yuub²: f.g1 (-bay, -btay) 1. Wax soo tagid. 2. Wax istaajin. la-mid: yuuc².

waa la naqliyay ✓

m.l (-bab, m.l) Wiilasha la gudo cadka laga gooynaayo; buuryo; beejo.

waa la naqliyay ✓

1

v. project, stick out

2

yuub: m. n. foreskin, prepuce

waa la naqliyay ✓

(fal) si yuucan ka dhig; soo taag: si soo baxsan u taag. Leebka afka u yuub. Dh: dhuub, fiiq, yuuc. Li: ballaadhi.

waa la naqliyay ✓

1

yuuc¹: m.l (yuucac, m.l) Yaaw laba loo dhigay middood.

2

yuuc²: f.g1 (yuucay, yuucday) la-mid: yuub².

waa la naqliyay ✓

v. bulge, swell

waa la naqliyay ✓

(fal) (soo ~) afka u soo taag oo yuub. Afka ku yuuc oo kaga tooxso. Dh: buur.

waa la naqliyay ✓

1

de: bulge, swell

2

initial: y

3

lx: yuuc

4

pd: (yuucay)

5

ps: v1=

6

key: yuuc

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) qof aad u lexjeclo xun. Yuug laguma yaanya'o. Dh: bakhayl. Li: deeqsi.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-qay, -qday) Cid wax ku taagid.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ka yeel wax dhuuban gaar ahaan adkaha. Aad u yuuq murjiska mid yuuqsan baan rabnaaye. Dh: yuub.

2

yuuq: (fal) dhiil caano ka buuxi, gaawe budh ka dhig. Martida gaawaha u yuuq.

waa la naqliyay ✓

m.dh Duubidda qof sarta wejiga duubo marka uu wax diiddanyahay

waa la naqliyay ✓

m.dh Duubidda qof sarta wejiga duubo marka uu wax diiddanyahay.

waa la naqliyay ✓

1

eeg yur

2

yuur -ta: (magac, dhedig, keli) eeg yaloon.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) jabaqda dhibcaha roobka. Roob yuus badan baa soo socda. Dh: xiin.

2

yuus-ka: (magac,lab, keli) gunuunuc ay oohini ku dhexjirto. Ilmuhu yuus buu dabeecad ka dhigay. Dh: gunuunac

waa la naqliyay ✓

1

1. Xarafka u oo dheer; (ū).

2

2. Uyaalka qofka aan lala hadlayn oo lab oo keli ah; isagu.

waa la naqliyay ✓

1

uu¹: mu.dhm.y Magacuyaal tilmaamaya qofka saddexaad ee kelida lab ah (kan laga hadlayo). Tusaale: “Wuxuu rabaa inuu wax ka barto”

2

uu²: e.d Erey dareen oo tilmaamaya wax kedo ah ama wax naxdin ah, iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

1

uu¹: mu.dhm.y Magacuyaal tilmaamaya qofka saddexaad ee kelida lab ah (kan laga hadlayo). Tusaale: Wuxuu rabaa inuu wax ka barto.

2

uu²: e.d Erey dareen oo tilmaamaya wax kedo ah ama wax naxdin ah, iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

(n) long vowel of u letter of Somali alphabet. Ex: uurka; the pregnancy (pareg-nan-si)

waa la naqliyay ✓

1

shaqalka dheer ee xarafka 'u'. guur, buur.

2

uu: (ereydhawaaq) qaylodhaan ah oo gurmad lagu doonayo. Uu, uu... Waar ayaa Soomaali ahey!

3

uu: (magacuyaal) magacuyaalka qofka saddexaad ee lab. Aadan waxa uu tegey dugsigii.

waa la naqliyay ✓

vl. pron. he,

waa la naqliyay ✓

(pronoun he plus past tense verb). Ex: saacad cusub buu gatay; he bought a new watch

waa la naqliyay ✓

1

de: he + [FOCUS] = baa + uu

2

lx: buu

3

pd: (ayuu)

4

ps: focus + vpro

5

xe: He saw something.

6

xv: Wax buu arkay.

7

key: buu

waa la naqliyay ✓

(ereydhawaaq) la adeegsado marka awrka la celinayo. Duu dheh awrka. Dh: dooh.

waa la naqliyay ✓

e.d la-mid: tuu.

waa la naqliyay ✓

(ereydhawaaq) lagu fadhiisiyo neef geel ah. Dh: ju', oho.

waa la naqliyay ✓

Erey leh ulajeeddooyin ay kamid yihiin: a) Adiga (sida: Yaa kuu sheegay?). b) Adiga dartaa (sida: Yaa kuu doonay? Yaa kuu dhisay?).

waa la naqliyay ✓

pron. and preposition: to ~ for you; on your behalf

waa la naqliyay ✓

pour toi.

waa la naqliyay ✓

(pronoun you plus preposition such as to) to...you ~ kuugu. Ex: Maxuu kuu sheegay? what did he tell you?

waa la naqliyay ✓

1

vl. pron., neg. he ... not

2

muu question word, vl. pron. does he ? / is he ...?

waa la naqliyay ✓

[pronoun plus negative] 1. he..not. Ex: Cali muu arag; Ali didn't see ~ muusan 2. (interrogative word) why., he..?/ is..he..? ~ miyuu. Ex: Muuse muu orday? did Muse run?

waa la naqliyay ✓

1

(ereycodeed) erey lagu asteeyo ci'da waraabaha. Dh: aaw.

2

muu: (falkaabe) erey falkaab ah oo u dhigma miyuu aarmuu. Muu iskaba aamuso.

3

muu-da: (magac, dhedig, keli) xoolo la dhaqdo. Muuda usha ka daa. Dh: makas, xoolo.

waa la naqliyay ✓

1

(saa + wuu)

2

saa waa uu; saa isagu wuu.

waa la naqliyay ✓

conj., vl. pron. in order that he ...; well, then he...; anyway he...

waa la naqliyay ✓

(conjunction plus pronoun) the manner or way in which he...; how he.... Ex: suu yiri? how he said?

waa la naqliyay ✓

(falkaabe) su'aaleed u dhigma: siduu?.

waa la naqliyay ✓

1

a: siduu

2

de: in order that he ...; well, then he...; anyway he...

3

initial: s

4

lx: suu

5

ps: conj + vpro

6

xe: How is he? = si (da) + uu

7

xv: Suu yahay?

8

key: suu

waa la naqliyay ✓

e.d Juu! la-mid: tu' (2).

waa la naqliyay ✓

inter. down!

waa la naqliyay ✓

1

a: tu'

2

de: down! (command to make a camel kneel down)

3

initial: t

4

lx: tuu

5

ps: intj

6

key: tuu

waa la naqliyay ✓

class, vl. pron. he / it [masc.] is / does ...

waa la naqliyay ✓

il (+ verbe).

waa la naqliyay ✓

(pronoun he plus verb) he is..; used masculine nouns ending -ka; -ga; Ex: gaarigu wuu cusub yahay; the car is new

waa la naqliyay ✓

1

de: he / it [masc] is / does ...

2

initial: w

3

lx: wuu

4

ps: class + vpro

5

xe: The grapes look good. = waa + uu

6

xv: Canabku wuu arag fiicanyahay.

7

key: wuu

waa la naqliyay ✓

/yuu/ (pron) adiga.

waa la naqliyay ✓

ye, pers.prn., (see Grammar), ow, yow (used as affixes).

waa la naqliyay ✓

(fal) yur dheh. Yu' ku dheh yuu ku cunine.

waa la naqliyay ✓

Erythrina melanacantna 10

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) taag salkiisa iyo figtiisu aad u kala joog sarreeyaan. Yucda raacineed kama baxneen yabacda jiilaale. Dh: jiir, dalcad.

waa la naqliyay ✓

m.l Ari, sagaaro iyo wixi lamida dhogor kicidda haleesha marka cabsi la soo gudboonaato.

waa la naqliyay ✓

1

eray habaar ku ladhan yahay oo ah alla ha ku qaado. Rabbaw yuf sii kii na maaga.

2

yuf: eray la macna ah aad u orod. Yuf dheh oo magaaladii shaah innooga soo iibi.

waa la naqliyay ✓

(fal) meel cidhiidhi ah ku lig. Isku yug gidaarka inta rasaastu dhammaanayso.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) gunta hoose ee ay meeli leedah. Meelaha soke ku dabbaalo oo yuhda hore ha gaadhin. Dh: now.

waa la naqliyay ✓

(fal) 'xoolo' isku didi oo wada eri; xoolaha isku duub oo kol qudha didi. Sida geel yuka ah yul ma idhi jacayl. Dh: bulli, caydhi.

waa la naqliyay ✓

1

Yur!

2

Erey xoog loo yiraahdo kolka bahal layska celina hayo, si uu u joogsado.

waa la naqliyay ✓

e.d Erey xoog loo yiraahdo kolka bahal layska celinayo, si uu u joogsado.

waa la naqliyay ✓

e.d Erey xoog loo yiraahdo kolka bahal layska celinayo, si uu u joogsado.

waa la naqliyay ✓

1

inter. shoo!, go away!

2

yur: [feminine] n. shooing, chasing away (wild animals)

waa la naqliyay ✓

1

(interjection)

2

1. get lost! shut up!

3

2. Used to frighten away wild animals; shoo (shuu)

waa la naqliyay ✓

(ereydhawaaq) dugaagga lagu yidhaa kolka la iska celinayo oo la macna ah soco, erey dugaagga la iskaga waabiyo oo ah teg. Waraabaha yur dheh Dh: xii, kiryo, yuur.

waa la naqliyay ✓

name: Job

waa la naqliyay ✓

name-m persecuted, penitent (Job); Prophet in the Holy Qur'an

waa la naqliyay ✓

1

de: Job

2

lx: Ayuub

3

ps: name-m

4

key: Ayuub

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) jaadadka geela jaad ka mid ah oo midab qurxoon. Dh: cayuun.

waa la naqliyay ✓

question word, vl. pron. did he? / does he? / is he?

waa la naqliyay ✓

(question word) is he..? did he..?. Ex: miyuu isku deyey? did he try?

waa la naqliyay ✓

1

de: did he? / does he? / is he?

2

lx: miyuu

3

pd: (muu)

4

ps: qw + vpro

5

xe: Did he die?

6

xv: Miyuu dhintay?

7

key: miyuu

waa la naqliyay ✓

1

(Yucub-ka)

2

Geed weyn oo laf adag oo alaabo wanaagsan laga qorto.

waa la naqliyay ✓

m.l (botani) Geed weyn oo laf adag oo alaabo wanaagsan laga qorto, sida koorta geela.

waa la naqliyay ✓

m.l (botani) Geed weyn oo laf adag oo alaabo wanaagsan laga qorto, sida koorta geela.

waa la naqliyay ✓

m. n. tree species used for its wood

waa la naqliyay ✓

1

(Yo.ob) C, S, N, NFD Gyrocarpus hababensis Chiov. Hernandiaceae.

2

C Gyrocarpus angustifolius (Verdc.) Gillett. Hernandiaceae.

3

May Ocimum tomentosum Oliv. Labiatae.

4

C Commiphora stello-pubescens Gillett. Burseraceae.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) geed weyn oo laf adag leh oo alaabo wanaagsan laga qorto. Sida koorta yucub oo la sudhay koromo buubaal ah.

waa la naqliyay ✓