yuluulo

(Yeblulo) Og Leucas jamesii Bak. Labiatae.

Og Leucas abyssinica (Benth) Briq. Labiatae.

m.l la-mid: yoon¹.

(Huluu-sha)

Meel jiq ah ama iyadoo la taagan yahay aan la mari karin, oo isgaabin ama gurguurad keliya lagu maro; xuluul.

m.dh la-mid: xuluul.

f. n. tight passage, narrow place

-sha: (magac, dhedig, keli) meel jiq ah oo iyada oo la taagan yahay aan la mari karin, oo isgaabin ama gurguurad keliya lagu mari karo. Dh: xuluul.

a: xuluul

de: tight passage, narrow place

lx: huluul

pd: (/sha)

ps: n2-f

key: huluul

m.dh la-mid: qulul.

-sha: (magac, dhedig, keli) eeg qulqul.

(Xuluu-sha)

1. Cawska jiilaalkii xoolaha dhirta hoosteeda looga guro.

2. Xuluulasho; dhexgal; huluulad.

m.dh 1. Cawska jiilaalkii xoolaha dhirta hoosteeda looga guro. 2. la-mid: huluul, xaluul. (-llo, m.l./dh) Xuluulasho; dhexgal; huluulad.

f. n. grass species

xuluul [feminine] n. narrow passage ~ place, tight squeeze, squeezing through

-ka: (magac, lab, keli) dhexgal gudaha la tego. Xuluul badan iska jir.

xuluul-sha: (magac, dhedig, keli) tigaad geedaha hoostooda ku hadha oo jiilaalkii xoolaha loo guro. Lo'da irmaanka ah xuluul u soo gur.

xuluul-sha: (magacwadareed) talooyn iyo dawyo kala duwan oo mushkilo xal u noqda. Odayadii xuluul badan ayay keeneen.

-ga: (magac, lab, keli) cunid ay bisadi cunto mid labaad oo dhasha ay dhashay ah. Bisadda dhasheeda mid wax ka badan cunta waxa haya yululi

Pluto

-da: (magac, dhedig, keli) mid ka mid ah meerayaasha qorraxda oo ah ka ugu fog. Dh: baluuto.

(Gulgula-da)

Xubinta geelu ka doobbiyo.

m.dh Xubinta awrku ka doobbiyo; doobbo.

f. n. camel's throat

de: camel's throat

lx: gulgulo

pd: (/da)

ps: n6-f

key: gulgulo

-da: (magac, dhedig, keli) gacmo laad laadin uu kibir ku jiro. Qaluulo ayuu u joogsadaa saaxiibkaa.

f.g/mg3 (-uushay, -uulatay) la-mid: xuluulo.

(fal) geedo dhexdood ama meel kale oo cidhiidhi ah dhex gal oo dhex jibaax oo gudaha u gal. Bakhaarka xaluulo oo xayawaanka iska eeg.

f.g2 (-iyay, -isay) Wax xuluul gelin.

v. squeeze something into a small space

-yey / say: (v) squeeze into a narrow opening gently through

(fal) meel cidhiidhi ah horay u dhexgeli. Madanaha dabka xuluuli. Dh: geli.

de: squeeze s.t. into a small space

initial: x

lx: xuluuli

pd: (xuluuliyey)

ps: v2a=tr

key: xuluuli

f.mg3 (-btay, -batay) Go'aan hore loo gaaray, arrin la xusuustay darteed u beddelid.

v. remember, recall

(fal) arrin ama talo hore oo dhacday caloolsha ku hay. Dh: goco, xusuuso.

de: remember, recall

lx: cululubo

pd: (cululubtay)

ps: v3b=

syn: xasuuso ~ xusuuso

key: cululubo

(tilmaame) wax dhuuban oo dheer. Dh: dhululubo.

f.mg3 (-ooday, -ootay) Gulgulo soo ridid (awr).

(Guluuluc-a)

Gabay aan lagu dheeraysanayn oo la tirsho.

guluuluc¹: m.l 1. Hoos u qaadidda gabay ama hees, hoos loo qaado. 2. la-mid: guluulucid.

guluuluc²: f.mg1 (-cay, -cday) Hees ama gabay hoos u qaadid.

m. n. poem recited in a low voice; low bellow of a camel (when it is sick ~ thirsty)

guluuluc v. recite a poem in a low voice; bellow in a low pitch

-a: (magac dhedig keli) ku luuqaynta gabayga oo hoos loo dhawaaqo.

(Huluulad-ka)

Huluulasho.

m.l la-mid: xuluulasho.

-ka: (magac, lab, keli) shay hoostiisa oo cidhiidhi ah ka dusid. Huluulad kiibuu dhagaxi muday. Dh: huluulasho, xuluulad.

-da: (magac, dhedig, keli) hurdo la seexdo qadada ka dib

m.l la-mid: quluulasho.

-a: (magac, lab, keli) dhaqdhaqaaq isku xidhan oo aan taltallaabsi iyo boodbood midna ahayn oo dhulka dushiisa lagu sameeyo. Daadku suluulux buu kugu soo galaa.

suluulux -a: (magac, lab, keli) isrogrogid oo aayar dhul ku dulmarid.

de: grass sp.

hm: 1

initial: x

lx: xuluul

pd: (/sha)

ps: n-f

key: xuluul_1

a: huluul

de: narrow passage ~ place, tight squeeze, squeezing through

hm: 2

initial: x

lx: xuluul

pd: (/sha)

ps: n2-f

key: xuluul_2

m.l la-mid: xuluulasho.

-ka: (magac, lab, keli) meel cidhiidhi ah oo geed dhexdii ama sallax hoostii ah dhex xulid oo dhex galid. Dh: xuluulasho.

(Xuluulin-ta)

Meel ciriiri ah dhex xulin, dhex gelin.

m.f.dh eeg xuluuli.

-ta: (magac, dhedig, keli) meel cidhiidhi ah horay u dhexgelin.

-ka: (magac, lab, keli) meel cidhiidhi ah horay u dhexgalins.

m.dh (-ooyin, m.l) Cayayaan yar, u eg suuska badarka gala oo qoryaha dhuuxooda burburiya; xar.

m.dh (-ooyin, m.l) Cayayaan yar, u eg suuska badarka gala oo qoryaha dhuuxooda burburiya; xar.

-da: (magac, dhedig, keli) cayayaan qoryaha engegan ku dhasha oo intuu cuno budliya. Bulunbulyo galool ledegtey Dh: bulumbulyo, xar.

(Bulunbulya-da)

Bahal yar oo qoryaha gala oo cuna; xar.

f. n. termite, white ant

de: termite, white ant

lx: bulunbulyo

pd: (/da)

ps: n6-f

key: bulunbulyo

m.dh Socod si talantaalli ah dhinac loogu leexdo oo maska, mulaca, abeesada iyo wixi lamida leeyihiin.

-da: (magac, dhedig, keli) dhaqdhaqaaqa ay biyaha ama masasku sameeyaan.

(Gulungulca-da)

Qaab gaaban oo kankoonsan leh; kuusan; lucuuman.

m.dh 1. Qaab gaaban oo kankoonsan leh; kuusan; lucuuman. 2. Daruur cufan oo biyo sidda ama da'aysa. 3. la-mid: gulungulceyn. la-mid: dulundulco.

f. n. (adj.): squat person; short and fat, rounded shape

-da: (magac, dhedig keli) dareere culus oo isaga oo aanan kala go'ayn kolba dhinac isu raaca.

cf: kankoonsan, kuusan, lucuun

de: squat person; [atr.] short and fat, rounded shape

lx: gulungulco

pd: (/da)

ps: n6-f

key: gulungulco

(Huluulasho-da)

Is gaabin ama gurguurad meel huluul ah ku marid; xuluulasho.

m.dh la-mid: xuluulasho.

-da: (magac, dhedig, keli) meel jiq ah isgaabin iyo gurguurad ku marid. Dh: xuluulasho, huluulad.

m.f.dh eeg quluulo.

(Xuluulasha-da)

Meel aan la istaagi karin ama ciriiri ah, dhex xulid, dhex gelid; huluulasho.

m.f.dh eeg xuluulo. la-mid: huluulad, huluulasho, xaluulad, xaluulasho, xuluul

-da: (magac, dhedig, keli) meel cidhiidhi ah gudaha u galid oo xoog ku xulid. Dh: xuluulad.

(Lula-da)

Lulmo.

lulo¹: m.dh la-mid: lulmo.

lulo²: f.g/mg3 (-ushay, -ulatay) 1. (f.g) Caano iyo wixi lamida si subag looga dhaliyo ruxasho. 2. (f.g) Geed si miro looga daadiyo ruxasho. 3. (f.mg) Barwaaqo ku noolaansho. 4. (f.mg) Ka l.: wax meel sare ka soo laallaadsasho.

f.g/mg3 (-ushay, -ulatay) 1. (f.g) Caano iyo wixi lamida si subag looga dhaliyo ruxasho. 2. (f.g) Geed si miro looga daadiyo ruxasho. 3. (f.mg) Barwaaqo ku noolaansho. 4. (f.mg) Ka l.: wax meel sare ka soo laallaadsasho. m.f.dh, lulasho.

v. shake; swing; be suspended

lulo v. churn milk into butter (for oneself)

lulo [feminine] n., [abstract] sleepiness

(fal) ruxmo ama halwo.

lulo: (fal) caano rux oo subag kala soo bax.

lulo-da: (magac, dhedig, keli) eeg lulmo.

(Luul-ka)

Iniino kulkulucsan oo dhagaxdidib ama xaraar ah oo badanaa cad kolkolna midabyo kale leh oo aad qaali u ah; waxaa si yaab leh u sameeya lohodka qaarkiis: qalbacyada dhulmanta bahalku ku jiro baa waxaa soo dhexgala bahal kaloo yar ama iniin ciid ah ama wax kale; kolkaasaa bahalku si uu waxaan gudihiisa soo galay uga nabad galo, dhacaan qoyan oo xabag oo kale ah ku daboolaa oo kubbad kulucsan ka dhigaa; dabadeed kubbaddaa adkaata oo luul noqota; luulka la beero isaguna waa la mid: qalbacyada gudohooda baa uun wax loo geshaa oo dabadeed bahalku luul ka dhigaa.

luul: f.mg1 (luulay, luushay) Carrab calalinta ay carruurtu carrabka calaliso.

lųul: m.l.u Iniino kulkulucsan, sida dhagaxa u adag oo cad ama midab kale leh aadna qaali u ah, kuna dhex jira laba qalbac oo dhulman ah oo laga helo badda gudaheeda.

lųul: m.l.u Iniino kulkulucsan, sida dhagaxa u adag oo cad ama midab kale leh aadna qaali u ah, kuna dhex jira laba qalbac oo dhulman ah oo laga helo badda gudaheeda.

pr. n., [feminine] Lul, Lool

v. chew one's tongue ~ grind the gums (of baby in teething stage)

luul m. n. precious item (e.g., pearl, diamond)

name-f precious, pearl, diamond; gems grinder

-ka: (n) pearl (peerl); gem (jeem)

magac loo baxsho gabadh qaali ah sida uu luulku nolosha ku yahay.

-ka: (magac, lab, keli) iniino kulkulucsan oo dhagax, didib ama xaraar ah oo badanaa cad, kolkolna midabyo kale leh oo aad u qaali ah. Waxa uu ku dhex samaysmaa bilbilka oy isu egyihiin ee lohodka. Qalbacyada bilbilka dhulmantiisa ayaa waxa dhexgala wax yar oo nool ama iniin ciideed ah, kolkaas ayuu bahalku si uu waxaa gudihiisa soo galay uga nabadgalo, waxa uu ku sii daayaa dheecaan qoyan oo subag oo kale ah oo dabeed adkaada oo sidii kubad yar 'luul' noqda. Luul ayaan xeebta ka helay Dh: lulu'.

(Bulla-da)

1. Cayaaraha waaweyn oo Soomaalidu tumato mid ka mid ah.

2. Midab (fardo).

m.dh 1. Ciyaar hiddaha iyo dhaqanka ka mid ah, ragga iyo haweenku wada ciyaaraan, leh jiib, jaan, buun, durbaan iyo biro la isku garaaco. 2. B. ah: midab fardood dambarka u eg.