Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

v., simple past tense: he said

2

yiri: v., subject case, simple past tense: it was ... who said

waa la naqliyay ✓

(v) he said; he told ~ yidhi

waa la naqliyay ✓

m.l (daawo) Halaamacoodka cirridka oo ay keento huuro ilkaha iyo cirridka meesha ay iska galaan fariisata. Cirridku wuu bararaa si sahlanna dhiig ayaa uga yimaada. la-mid: yerid (1).

waa la naqliyay ✓

m.l (daaw.) Halaamacoodka cirridka oo ay keento huuro ilkaha iyo cirridka meesha ay iska galaan fariisata. Cirridku wuu bararaa si sahlanna dhiig ayaa uga yimaada. la-mid: yerid.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) xanuun afka ku dhaca oo ilkaha iyo cirridka waxyeela. Wiilka yirid baa haya. Dh: yerid.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhaajin-ta)

2

Wax qof yiri ama sameeyey wax u eg falid, waxkasheeg darti; jilid; canjilid.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhiidhi-ga)

2

Wax xun oo ama afka layska yiri ama addin layska gaarsiiyey, xumaan laga xumaaday muujinteeda; camashood; umal; dhirif; caro; xanaaq.

waa la naqliyay ✓

1

(Faal-ka)

2

Farsamo la yiri waxaa lagu ogaadaa waxa soo socda oo dhici doona ama ahaan doona: waa dhibco 16 beyd u qaybsama; iyagoo aan loo fiirsan baa dhulka lagu dhigaa oo beydadka soo baxa la sii ilmeeyaa oo laysku sii jarjaraa; wuxuu ku dhisan yahay male.

waa la naqliyay ✓

1

(Fiin-ta)

2

1. Shinbir ci gaar ah oo la wada yaqaan leh: waxay ka cidaa baa la yiri, wax dhici doona (col, roob, ...); galow; dhebed.

3

2. (buuro; kuudad, kd.) meesha ugu dheer; baar; caarad.

waa la naqliyay ✓

1

(Gadoodid-da)

2

Wax gardarro ah oo afka la iska yiri ama addinka layska yeelay ka xumaanshaheed muujin, dhirfid; dharsid; xanaaqid.

waa la naqliyay ✓

1

(Hooyid-da)

2

Wax la isa siiyey ama la isu soo taagey, qaadasho; wax hoo laysku yiri, qaadasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Iraahid-da)

2

1. Hadal ku tiraabid; hadlid; dhihid.

3

2. Sharqan ka soo saarid, ka keenid, ka yeersiin (sida dhegihii baa qam i yiri; xabbaddii baa jug tiri; ...).

4

3. Doonid; damcid; maagid; falid; yeelid (sida kolkaan hinqo iri...).

5

4. Lahaan; sida: maxaad leedahay? = maxaad sheegeysaa? Maxaad ku hadlaysaa?

waa la naqliyay ✓

1

(Sharad-ka)

2

1. Qodob wax lagu heshiiyey la dhex geliyo oo lagu xiro, sida: haddii arrintu sidaas noqoto heshiisku waa taagan yahay oo waa lagu dhaqmayaa, haddiise wax iska beddelaan oo arrintu ayan sidii laysku ogaa noqon, heshiisku waa jabayaa ama waa burayaa; shardi.

3

2. Heshiis lacag ama wax kale loo dhigto oo guushu raacdo qofka waxa uu yiri ama uu maleeyey ay rumoobaan.

4

3. Nidar.

5

4. Xargaha doonyaha oo waaweyn mid ka mid ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Suugaan-ta)

2

1. Wax kasta oo la qoro ama lagu hadlo oo ulajeeddadooda loo jeelo ama loo bogo ama si kale loo jeclaysto ama saamays weyn oo la dareemo leh; murti; xigmad.

3

2. Hadal xallad ama quluud ama xudduud la xiiseeyo leh.

4

3. Hadal sarbeeb hoose ama xifaalo qarsoon leh.

5

4. Laamaha cilmiga mid ka mid ah, waxyaalaha laga qoray ama laga yiri.

6

5. Naq: doog; cosob; magool; (ama soogaan).

waa la naqliyay ✓

1

(Umal-ka)

2

Wax gardarro ah oo af layska yiri ama addin layska yeelay ka xumaanta laga xumaado; caro; ciil.

waa la naqliyay ✓

1

(Yerid-ka)

2

Xanuun afka ku dhaca oo ilkaha iyo cirridka waxyeela (ama yirid).

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-ayiri, -atiri/-dhahay, - dhahday; -dhihi) Ka d.: wax qof yiri ku celin.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Iyadoo lagu xumaynayo qof wuxuu yiri ama sameeyay ka daba sameyn.

waa la naqliyay ✓

f.g/lg1 (yiri, tiri/dhahay, dhahday; dhihi) Wax ku tiraabid; sheegid.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh 1. F. ah: qof hadalka si fiican u jeedin yaqaan. 2. Hadal bayaan ah oo si qeexan loo yiri.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1 Hadal hoos loo yiri oo aan si fiican loo maqlayn. 2. Hadal aan micno lahayn. la-mid: xamxam.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Hadal hoos loo yiri oo aan si wacan loo maqlayn. 2. War aan la hubin.

waa la naqliyay ✓

m.l (naxwe) Astaan qoraal (“ “) oo sida badan loo adeegsado iyadoo labo labo ah oo hor iyo gadaal laga mariyo hadal, weer, erey, si loo muujiyo hadalka tooska ah, yacni sida qof afkiisa uga soo baxay (Tusaale: Cali wuxuu yiri, “Berri baan imanayaa.”)

waa la naqliyay ✓

1

la¹: mu.y.ac Magacuyaal tilmaamaya in faluhu uu yahay qof aan la aqoon ama aan la caddaynin. Tusaale: “Waa la yiri”.

2

la²: h Qurub lagu isticmaalo falka bidixdiisa oo tilmaamaya wehelin ama wax wada qabsi. Tusaale: “Cali buu la socdaa”, “Wuu ila shaqeeyaa”, “Kursigaan la tag!”.

waa la naqliyay ✓

1

nashnaash¹: m.l.u 1. Sii qurxinta wax hore u jiray sida dhismo, farsamo iyo wixi lamida. 2. Inta lagu kordhiyo hadal hore murtidiisa loo yiri. la-mid: naashnaash¹.

2

nashnaash²: f.g1 (-shay, -shtay) 1. Dhismo, farsamo iyo wixi lamida qurxin. 2. Hadal murtidiisa hore loo yiri wax ku darid. la-mid: naashnaash².

waa la naqliyay ✓

v., sg., simple past tense: I said

waa la naqliyay ✓

(v) [past tense] I said (seeydh); told (tooldh), —waxaan iri: I said, —waxuu yiri; he said, —waxay tiri; she said. —waxay yiraahdeen; they said, —waxaan niri; we said

waa la naqliyay ✓

1

de: I said

2

lx: iri

3

pd: (idhi)

4

ps: v4a-1sg-past

5

xe: Do you remember what I told you yesterday?

6

xv: Miyaad xasuusataa waxaan shalay kugu iri?

7

key: iri

waa la naqliyay ✓

m.l Wax yar oo adag oo ku go'an ibta neefka guran.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Dab iyo wixi lamida holcin.

waa la naqliyay ✓

v. start a fire, give off light

waa la naqliyay ✓

-yey -say: (v) make fire huri

waa la naqliyay ✓

(fal) dab yar shid. Ayeeyadaa dabka u biri oo dheriga u saar. Dh: daar, huri, bidhi. Li: demi, bakhtii, baqtii.

waa la naqliyay ✓

1

de: start a fire, give off light

2

lx: biri

3

pd: (biriyey)

4

ps: v2a=

5

key: biri

waa la naqliyay ✓

1

(Firi-da)

2

Iniin; xabbad.

waa la naqliyay ✓

m.dh Abuur, iniin.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] seeds, pips

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) wax tiro leh, xabbad ka mid ah. Dh: xabbad, hal.

2

firi-da: (magac, dhedig, keli) midhaha xabuubka ah xabbad ka mid ah. Dh: midho, shinni, abuur.

waa la naqliyay ✓

1

de: seeds, pips

2

lx: firi

3

pd: (-da)

4

ps: n-f-col

5

key: firi

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Nafley roob ka okorin. 2 . Jeri.

waa la naqliyay ✓

-yey -say yeen / nay: (v) look for; search for; seek (siik) ~ raadi, doon

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) baadigoob wax kaa maqan. Dh: baadiddoon.

waa la naqliyay ✓

v., pl., simple past tense: we said

waa la naqliyay ✓

(v) we said or told; we told. Ex: waxaan ku niri...we told...

waa la naqliyay ✓

1

de: we said

2

lx: niri

3

pd: (nidhi)

4

ps: v4a-1pl-past

5

key: niri

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax inta ay ka koobanyihiin xisaabid. 2. Gabay, hees iyo wixi lamida curin. 3. Ku t.: wax meel in ay ku sugan yihiin u malayn. 4. Ku t.: wax rasaas ku furid.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax inta ay ka koobanyihiin xisaabid. 2. Gabay, hees iyo wixi lamida curin. 3. Ku t.: wax meel in ay ku sugan yihiin u malayn. 4. Ku t.: wax rasaas ku furid. m.f.dh, tirin.

waa la naqliyay ✓

Count

waa la naqliyay ✓

1

v. count, enumerate

2

tiri v., sg., simple past tense: you / she said

3

tiri v. compose and/or recite (a poem)

waa la naqliyay ✓

1

-yiri / yiraahdee: (v) said (seeydh) Ex: maxaad tiri? what did you say?

2

tiri -yey I say: (v) 1. count (kawn-ti); recite numerals. 2. compose, write a poem or orchestrate (oor-kis-tareeyt) Ex: yaa heeskaan tiriyey? who composed this song?

waa la naqliyay ✓

(fal) ogow inta cadadkoodu yahay. Taariikhda raadcee soo tiri ayaamaha. Dh: xisaabi.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) inan yar oo qalqaalli ah. Ta yari waa wiri oo way na daalisay. Dh: qalqaalliyad. Li: marwo.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) wax yar ahaan. Geeljiruhu yari ayuu carruurta ku miidhaa. Dh: yaraan.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) nooc haadka ka mid ah oo hilibka iyo waxa ay carruurtu faraha ku hayaan ka boobta. Yili baa ilmihii faraha goysay oo biiqbiiqdi ka boobtay. Dh: yeli, dafo.

waa la naqliyay ✓

1

v., simple past tense: he came

2

yimi: v., subject case, simple past tense: it was ... who came

waa la naqliyay ✓

(fal) eeg yuray.

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-iyay, -isay) 1. U m. qof si tartiib ah wax ugu sheegid. 2. U m.: si deggan wax u qabasho.

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-iyay, -isay) 1. U m. qof si tartiib ah wax ugu sheegid. 2. U m.: si deggan wax u qabasho. m.f.dh, miyirin.

waa la naqliyay ✓

v. act with deliberation, do something carefully

waa la naqliyay ✓

(fal) fududee oo aayar u wad. Dh: qunyar.

waa la naqliyay ✓

1

de: act with deliberation, do s.t. carefully

2

lx: miyiri

3

pd: (miyiriyey)

4

ps: v2a=tr

5

key: miyiri

waa la naqliyay ✓

1

de: he said

2

hm: 1

3

initial: y

4

lx: yiri

5

pd: (yidhi)

6

ps: v4a-3m-past

7

xe: I was told that he had left.

8

xv: Wuu tagay baa la igu yiri.

9

key: yiri_1

waa la naqliyay ✓

1

de: it was ... who said

2

hm: 2

3

initial: y

4

lx: yiri

5

pd: (yidhi)

6

ps: v4a-subj-past

7

xe: It was they who said it.

8

xv: Iyagaa yiri.

9

key: yiri_2

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax si tiradoodu u badato uruurin. 2. Wax inta uu yahay wax kale oo la nooc ah ku kordhin.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax si tiradoodu u badato uruurin. 2. Wax inta uu yahay wax kale oo la nooc ah ku kordhin. m.f.dh, biirin.

waa la naqliyay ✓

v. increase, add to, accumulate

waa la naqliyay ✓

(fal) in ku dar oo kordhi. Mishaharka dadka u biiri. Dh: kordhi.

waa la naqliyay ✓

1

de: increase, add to, accumulate

2

lx: biiri

3

pd: (biiriyey)

4

ps: v2a=

5

key: biiri

waa la naqliyay ✓

1

(Birid-da)

2

Iftiin yar oo meel ka bilig yiraahda; daarmid; hurid; shidmid; hillaacid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg bir³.

waa la naqliyay ✓

vl. n. sparkling

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg bidhid.

waa la naqliyay ✓

1

de: sparkling

2

lx: birid

3

pd: (-da)

4

ps: vn-f

5

key: birid

waa la naqliyay ✓

1

(Birin-ta)

2

Dab yar daarid; iftiin yar muujin; shidid, hurin.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg biri.

waa la naqliyay ✓

vl. n. starting a fire with sparks

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) dab yar shididdii. Birinta dabka xaabo guritaan baa ka horreeya. Dh: daarid, hurin, bidhin. Li: demin, bakhtiin, baqtiin.

2

birin -ta: (magac, dhedig, keli) hillaacidda cirka ama birbirqidda.

waa la naqliyay ✓

1

de: starting a fire with sparks

2

lx: birin

3

pd: (-ta)

4

ps: vn-f

5

key: birin

waa la naqliyay ✓

1

(Biriq-da)

2

Gantaal xoog ah oo ololaysa oo daruuraha da'a haya ka timaadda; danab; jac; (ama wiriq).

waa la naqliyay ✓

1

biriq¹: m.dh Gantaal danab ah, xoog badan, wuxuu ku dhaco dila oo ka dhasha isku dhac daruuro marka roob da'ayo. la-mid: wiriq.

2

biriq²: f.mg1 (-rqay, -riqday; -rqi) Iftiin yar oo muuqday dhaqso u qarsoomid.

waa la naqliyay ✓

1

biriq¹: m.dh Gantaal danab ah, xoog badan, wuxuu ku dhaco dila oo ka dhasha isku dhac daruuro marka roob da'ayo. la-mid: wiriq.

2

biriq²: f.mg1 (-rqay, -riqday; -rqi) Iftiin yar oo muuqday dhaqso u qarsoomid. m.f.dh, birqid.

waa la naqliyay ✓

f. n. lightning, thunderbolt

waa la naqliyay ✓

-da: (n) thunderbolt (than dher boolt); a flash of lightning ~ wiriq

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg bidhiq.

waa la naqliyay ✓

1

de: lightning, thunderbolt

2

lx: biriq

3

pd: (-da)

4

ps: n2-f

5

key: biriq

waa la naqliyay ✓

برق

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) hurinta dab yar. Dh: bidhis, daaris, huris. Li: demis, bakhtiis.

2

biris-ta: (magac, dhedig, keli) eeg bidhid.

3

biris -ta: (magac, dhedig, keli) leexista ama laabista walax fidsan.

waa la naqliyay ✓

1

(Birri-ga)

2

Dhulka intiisa engegan; inta aan baddu ku fadhiyin; dhul.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Dhulka intiisa aan bad ahayn. 2. Dhul. la-mid: berri¹.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Dhulka intiisa aan bad ahayn. 2. Dhul.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] land (as opposed to sea)

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) land (laandh) ~ dhul. Ex: badda iyo birriga; the sea and the land

waa la naqliyay ✓

1

a: berri

2

de: land (as opposed to sea)

3

lx: birri

4

pd: (-ga)

5

ps: n0-m-col

6

key: birri

waa la naqliyay ✓

1

(Cimri-ga)

2

Dhalashada taniyo dhimashada waqtiga u dhexeeya; fil; da'; da'aad.

waa la naqliyay ✓

m.l Inta sano ee wax jiraan. la-mid: cumri.

waa la naqliyay ✓

m.l Inta sano ee wax jiraan. la-mid: cumri.

waa la naqliyay ✓

Lifetime

waa la naqliyay ✓

m. n. (adj.): time of life, age; aged, old

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) great duration of life; state of being old; age (eeyj); old age ~ da', cumri

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) inta u dhaxaysa dhalashada iyo dhimashada ee uu makhluuq jiro. Cimri tegey ceeb laguma sagootiyo. Dh: ged, fil, da', da'aad.

waa la naqliyay ✓