yidhi — Macnaha & Turjumaada

v., simple past tense: he said

waa la naqliyay ✓

(v) he said ~ yiri

waa la naqliyay ✓

1

de: he said

2

initial: y

3

lx: yidhi

4

pd: (yiri)

5

ps: v4a-3m-past

6

see: yiri (and related forms with -r-) {N}

7

key: yidhi

waa la naqliyay ✓

v., sg., simple past tense: I said

waa la naqliyay ✓

(v) told (tooldh); said (seeydh) ~ iri. Ex: waxaan ku idhi; I told you

waa la naqliyay ✓

1

de: I said

2

lx: idhi

3

ps: v4a-1sg-past

4

see: iri {N}

5

key: idhi

waa la naqliyay ✓

(fal) dab yar shid. Dabka bidhi aan kulaalne. Dh: shid, daar, biri. Li: demi.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-iyo, m.dh) (botani) Nooc deegaan ah oo ka kooban geed qaab bixitaankiisu gaabiyo iyo dhir hagaastay (sfunted tress), inta badanna dhererkoodu waa 1-2 mitir, mar marna leh dhir dhaadheer. Waxa laga helaa gobollada roobku ku yaryahay ama leh carro aad ugu xun inay kaymo ka baxaan, sida dhulka oomane-u-eka ah ee cidhifyada lamadegannada; dadka dagganina waxa laga yabaa iney noqdaan reerguuraa, xoolo dhaqato.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-iyo, m.dh) (botani) Nooc deegaan ah oo ka kooban geed qaab bixitaankiisu gaabiyo iyo dhir hagaastay (sfunted tress), inta badanna dhererkoodu waa 1-2 mitir, mar marna leh dhir dhaadheer. Waxa laga helaa gobollada roobku ku yaryahay ama leh carro aad ugu xun inay kaymo ka baxaan, sida dhulka oomane-u-eka ah ee cidhifyada lamadegannada; dadka dagganina waxa laga yabaa iney noqdaan reerguuraa, xoolo dhaqato.

waa la naqliyay ✓

Garigue, Scrub

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) nooc ka mid ah noocyada qudhaca oo aan dheeraan ama weli koraya oo yar.

waa la naqliyay ✓

(Kidi) N Azima tetracantha Lam. Salvadoraceae.

waa la naqliyay ✓

v., pl., simple past tense: we said

waa la naqliyay ✓

(v) we said ~ niri. Ex: waxaan nidhi...; we said...

waa la naqliyay ✓

1

de: we said

2

lx: nidhi

3

ps: v4a-1pl-past

4

see: niri {N}

5

key: nidhi

waa la naqliyay ✓

v., sg., simple past tense: you / she said

waa la naqliyay ✓

1

de: you / she said

2

initial: t

3

lx: tidhi

4

ps: v4a-2sg/3f-past

5

see: tiri {N}

6

key: tidhi

waa la naqliyay ✓

(v) he said; he told ~ yidhi

waa la naqliyay ✓

1

(fal) baabi'i oo dhammee. Ka abaadi buu yidhi, aduunyada dhammaanteed, reer Aare oo idil. Dh: idlee.

2

abaadi: (fal) raaji oo waari. Abaadi naftaada, haddaad Alle diidday. Dh: waari, daa'imi.

waa la naqliyay ✓

(fal) addoon ka dhigo; cid kale gumayso. Addoonso ayaa ku yidhi, dadkaa adigoo kale ah? Dh: gumayso.

waa la naqliyay ✓

(falkaabe) erey tilmaama weerar degdeg ah oo an loo meel dayin. Mar qudha ayuun buu libaaxii dagaal adhas kula yidhi.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) hadalka af lagu yidhi af kale u turjumid.

2

afnaqid-da: (magac, dhedig, keli) magac qof kale ku hadlid ama dacwad wakiil uga noqosho. Waa nin afgarooc ah oo kuma fiicna afnaqidda.

waa la naqliyay ✓

1

(ereycodeed) erey lagu dhawaaqo marka la muujinayo fajac iyo yaab. Agas! aar muxuu yidhi!

2

agas -ka: (magac, lab, keli) Quraanka iyo werdiga loo akhriyo qof dhintey. U akhriya agas ragii uu waraabuhu abxadey.

3

agas-ka: (magac, lab, keli) cunto la raacsho qofka dhinta oo lagu cuno xabaasha dusheeda. Agas badan baa xabaasha la dul keenay. Dh: qori'qaad, axan.

4

agas -ka: (magac, lab, keli) geerida iyo dhimashada lafteeda.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) labadaada waalid ama midkood ha ka dhinto oo waa. Agoomow baa la yidhi, ninkii ummo waayayow. Dh: agoonow.

2

agoomow -ga: (magac, lab, keli) agoon noqosho; qof waalidkii geeriyooday noqosho. Dh: agoonow.

waa la naqliyay ✓

(fal) diimisow oo dhooqow, noqo biyo kaadidii xooluhu ka badatay. Adigaa ajaw yidhi, biyihii udgoonaa, oo eeddan nagu falay.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) dirxi caloosha noolaha ku dhasha oo lagu xanuunsado; jaad gooryaanka ka mid ah. Ameebe ayaad leedahay ayuu dhakhtarku igu yidhi. Dh: gooryaan, ameebo.

waa la naqliyay ✓

erey weydiin diidmo ahi ku jirto. Amuu sidaa yidhi? Dh: hadmuu, hamuu.

waa la naqliyay ✓

(magac'uyaal) qofka koowaad ee hadlaha ah; 'aniga; aan; i; ii'. Nin ani yidhi dad iska sooc.

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) qof cilmiga diinta aqoon iyo kasmo u leh. Waa erey ka soo jeedda dhaqankii Xarlada oo la macne ah 'sheekh' ama 'macallin'. Aw Geeddi muxuu maanta yidhi? Dh: wadaad. Wa: awyaal.

2

aw-ga: (magac, lab, keli) awoowe hore; ab.

waa la naqliyay ✓

1

(-ba): (qurub) dabagelis ah oo xagga dambe ka raaca falkaabka oo xoojiya diidmada. Aniga iyo Cali, waxba la nama siin.

2

ba (-ba): (qurub) dabagelis ah oo xagga dambe ka raaca falkaabka oo la macno ah 'kaste' ama 'walba'. Hadal la yidhi, ninba si u qaaday.

3

ba (-ba): (qurub) dabagelis ah oo xagga dambe ka raaca falkaabaha oo wax badan sheega. Waxaad doontoba waan ku siin.

4

ba (-ba): (qurub) dabagelis ah oo xagga dambe ka raaca falkaabka oo la macno ah 'xataa'. Caasha uun ma ahee, aniguba waan maqlay.

5

ba (-ba): (qurub) dabagelis ah oo xagga dambe ka raaca falkaabka oo weedha qaybaheega xidhiidhiya. Waxaan albaabkiisa fadhiyaba, ugu danbayn waa la iga furay.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) wax la yidhi, ama la falay dhibsasho.

2

ba'sasho -da: (magac, dhedig, keli) wax ammaano ahaan loo hayay, lunsasho.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) orod degdeg ah oo ay weheliyaan welwel iyo filasho. Tuuggii markuu booliskii arkay buu baba' yidhi. Dh: taw, nay.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) qofka aan nidaamsanayn ee doqonnimo loo badinayo. Dh: marajiid.

2

bahaluul -ka: (magac, lab, keli) darajo sare oo Rabbi gaadhsiiyo cidda uu jecelyahay ee dhab uga cabsoota, ilaalisana wixii uu faray ee ka tagta wuxuu ka taga yidhi. Dh: saahid, suufi.

waa la naqliyay ✓

1

(xidhiidhiye) macne gaar ah aan lahayn, hadal lagu hakiyo oo fiirsasho iyo digtooni ku jirto. Bal kaalay oo ila hadal. Bal soo qaad koobka.

2

bal: (ereycodeed) lagu tusmeeyo iftiin meel ka baxay; iftiinka ka baxa kolka ay meeli olosho. Olol baa halkan bal ka yidhi.

3

bal -ka: (magac, lab, keli) caws laamo dhaadheer leh ka baxa webiyada jiinkooga. Waxa uu leeyahay xubno u eg dicinta oo loo adeegsado dhismaha cariishyada. Dh: dacaar.

4

bal -ka: (magac, lab, keli) gogosha lagu seexdo ee laga sameeyo laamaha geedbaarka ama geetimireedka. Bal u dhig martida. Dh: caw, qaddiifad. bal -ka: (magac, lab, keli) hadhuudhka kolka madaxa ama sabuulka laga guro inta soo hadha. Saca irmaan balka siiya. Dh: qaran.

5

bal -ka: (magac, lab, keli) kulan lagu ballamay. Bal dambe oo shan iyo tobnaad innoo qabta. Dh: ballan, madal.

waa la naqliyay ✓

1

(ereycodeed) lagu tusmeeyo jabitaanka aadka ah ee la hubo. Dh: baw.

2

balaw: (ereycodeed) tusmeeya meel ka boodista degdegga ah. Marku askartii arkaay buu balaw yidhi. Dh: haw.

waa la naqliyay ✓

1

baw!: (ereycodeed) loo adeegsado tilmaamidda wax lala yaabo. Baw! War baladu ma beri bay ka timid.

2

baw!: (ereycodeed) lagu tusmeeyo wax xoog uga soo baxaya il sida biyo ama dhiig, cadaadis awgii. Bawda biyaha halkan hayaa baahi loo qabaye.

3

baw!: (tilmaame) sheegaya in ay meeshu tahay meel biyo badan. Ceelku baw, oo barqinba waad uli, ee buqashada daa. Dh: bad, birqod.

4

baw!: (ereycodeed) tusmeeya wax xawli u baxay, xoog u orday. baw dheh oo in daqsi loogu qoorjari ku soo noqo. Dh: taw!, kay!

5

baw!: (ereycodeed) lagu tusmeeyo sanqadhdha jabitaanka. Maxaa jabay oo baw yidhi? Dh: balaw!

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) hadal la yidhi been u qaadasho.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) sare u qaadid oo si fudud sare ugu tuurid. Dh: biriyow, hillaacid, birin. bidhiidh -a: (magac, lab, keli) timaha madaxa oo noqda timo jilicsan, cawlan oo aan isku dhadhawayne banbannaan.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) dab yar shidid. Dh: daarid, birid.

waa la naqliyay ✓

1

-a: (magac, lab, keli) koob yar oo dheeh leh oo koobasha wax lagu cabbo ugu yar. Bidhiq bay wax iigu shubeen gaajo igu beerye. Dh: afkulibidh, haaf, biriq.

2

bidhiq-da: (magac, dhedig, keli) gantaal xoog leh oo ay dhaliyaan daruuraha da'ayaa oo ololaya. Dh: danab, jac, wiriq, biriq.

3

bidhiq -da: (magac, dhedig, keli) nin dhallinyaro ah oo xarrago badan.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) bidhidda dabka iyo wixii la mid ah.

2

bidhis-ta: (magac, dhedig, keli) bidhid wax u qaad; si fudud wax u dallacis. Haantan bidhisteedu midhidh iguma qaadan jirin markaa ninka ahaa.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) sunbudhlaha ama buuriga la qiijiyo ee la cabbo. Biidhi cabbe dooni maayo. Dh: sigaar.

waa la naqliyay ✓

1

(Birdhi-ga)

2

1. Cad yar oo xabag ah ama dhagaxa qaaliga ah.

3

2. Iniin kastoo badanaa dhalaalaysa.

4

3. Midab dhibco ama baro leh.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Macdan qaali ah. 2. Cad yar oo xabag ah. 3. la-mid: birdhic.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Macdan qaali ah. 2. Cad yar oo xabag ah. 3. la-mid: birdhic.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] precious stone, gem; sparkling object; spotted ~ speckled pattern

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) midab leh dhibco madmadow ah oo gaar ahaan iduhu leeyihiin. Lax birdhi leh oo baadiya wax sheegi ma leedihiin?

2

birdhi -ga: (magac, lab, keli) wax yar oo xabag ah; in yar oo xabag ah. Birdhi xabaga iyo baqbaq baan cunay.

3

birdhi -ga: (magac, lab, keli) dhagax qaali ah oo aalaa dhalaala. Birdhi iniin ah oo dhalaalaysa, bartan waa iyadii taallaye yaa haddana boobay.

waa la naqliyay ✓

1

a: birdhic [n2-f]

2

de: precious stone, gem; sparkling object; spotted or speckled pattern

3

lx: birdhi

4

pd: (-ga)

5

ps: n2-m-col

6

key: birdhi

waa la naqliyay ✓

(fal) cid kale, daba gal oo wax yar ka danbee; cagta cagta u saar.

waa la naqliyay ✓

1

cidhib¹: m.dh (-dhbo, m.l) la-mid: cirib.

2

cidhib²: m.l (-byo, m.dh) (cilmiga naflayda) Dalool liilsami kara oo carjaw ah, kaas oo ku dheggan gidaarka dalqada ee u dhow salka carrabka naasleyda. Mar wax la liqayo wuxuu daboolaa hunguricadka si aanay cuntadu u gelin.

waa la naqliyay ✓

m.l (-byo, m.dh) (cilmiga naflayda) Dalool liilsami kara oo carjaw ah, kaas oo ku dheggan gidaarka dalqada ee u dhow salka carrabka naasleyda. Mar wax la liqayo wuxuu daboolaa hunguricadka si aanay cuntadu u gelin.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) cagta dadka qaybteeda danbe ee adag ee u dhexaysa boqonta iyo raysmagaadhada; cagta inta dhulka la dhigo qaybteeda danbe. Cidhibta ayay qodaxi iga mudday.

2

cidhib-ta: (magac, dhedig, keli) jaansaarka danbe ee kabta oo ku beegan halka ay cidhibta cagtu dul saaran tahay.

3

cidhib-ta: (magac, dhedig, keli) suunka xagga danbe kabta ka haya.

4

cidhib-ta: (magac, dhedig, keli) caaqibada danbe ee ay shaqo la falay leedahay; aayaha danbe ee arrini ku dhammaato; natiijo iyo wax ka dhashay hawl iyo hedel horay loo qabtay. Dh: dhaxal.

waa la naqliyay ✓

m.l (-fyo, m.dh) la-mid: cirif.

waa la naqliyay ✓

m.l (-fyo, m.dh) la-mid: cirif.

waa la naqliyay ✓

Pole

waa la naqliyay ✓

1

f. n./m: edge, limit, tip

2

cidhif m. n. pole

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) 1. comer (koor-nar)-, border (boor-dher); edge (ej) ~ daraf. 2. pole (pool) ~ cirif. Ex: Cidhifka Waqooyi ama Cidhifka Koonfur; the North Pole or the South Pole

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) geftin ama darif. Cidhif ayaan ka joogaa webiga. Dh: gees, dacal, cirif, baal, barbar, gooddi.

2

cidhif -ka: (magac, lab, keli) labada barood ee galoobka dhulka ee ku beegan labada darif ee dhidibkiisa midkood.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) feedhidda timo la dhex marmariyo fidhin ama shanlo si loo qurxiyo Dh: firid, firis, shanlayn.

waa la naqliyay ✓

f. n. mark, stroke of a pen; comma; accent mark {grammar}

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) qof dhuuban oo orod badan ahaan.

waa la naqliyay ✓

1

de: mark, stroke of a pen; [ext.] comma; accent mark {grammar}

2

lx: fidhig

3

pd: (-ta)

4

ps: n2a-f

5

key: fidhig

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil dhuuban ama sida fidhinka u qurux badan.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qori yar oo labo saddex, ama afar farraaq leh iyo dabo la qabto oo badanaa xardhan oo raggu timaha ku fidho. Dh: firin.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) cadhada dhow degdeg u cadhoodka.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) feedhidda timo la dhex marmariyo fidhin ama shanlo si loo quriye. Dh: fidhid.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) timo ama wax la mid ah oo la fidhay ahaan.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Kala tuurtuurid; kala yaacin. la-mid: firiri.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Kala tuurtuurid; kala yaacin. m.f.dh, firdhin. la-mid: firiri.

waa la naqliyay ✓

v. scatter, disperse

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) scatter (iskaa ter); disperse (dis-peers), dissipate (disepeeyt), dispel (dis-peel) ~ firiri

waa la naqliyay ✓

(fal) «kala ~ kala yaaci; kala tuurtuur; kala eri.

waa la naqliyay ✓

1

de: scatter, disperse

2

lx: firdhi

3

pd: (firdhiyey)

4

ps: v2a=tr

5

see: firiri

6

key: firdhi

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) diirka geedaha ee ka ruga. Dh: diir, dub, maydhax, qolof.

waa la naqliyay ✓

m. n. kettle

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) kettle (kat-tal); teakettle (tii-kat-tal) ~ kirli, jalammad, ibriiq

waa la naqliyay ✓

1

a: kirli {N}

2

de: kettle

3

lx: kidhli

4

pd: (-ga)

5

ps: n2a-m

6

key: kidhli

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) weel lagu karsado shaaha ama bunka. Shaaha kildhiga ku jira darmuuska ku shub. Dh: jalamad, jamlad, ibriiq, kirli. Wa: kildhiyo.

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-iyay, -isay) Ku l.: wax meel wada gelin. Tus.: “Musbaarka derbiga ku libdhi”. la-mid: libri.

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-iyay, -isay) Ku l.: wax meel wada gelin. Tusaale: Musbaarka derbiga ku libdhi. m.f.dh, libdhin. la-mid: libri.

waa la naqliyay ✓

v. cause to disappear ~ vanish, make invisible

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) make disappear; do a vanishing act ~ libri, libqi

waa la naqliyay ✓

1

(fal) indhaha dadk ka qari. Xoolaha kexee oo xaggaa u libdhi.

2

libdhi: (fal) neef kolka horaba itaal yaraa gawrac. Dh: libri.

waa la naqliyay ✓

1

de: cause to disappear ~ vanish, make invisible rw: libidh {N}

2

lx: libdhi

3

pd: (libdhiyey)

4

ps: v2a=tr

5

key: libdhi

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) saxarro yar yar oo inta badan biyaha dushooda heehaaba

2

midhif -ta: (magac, dhedig, keli) xashiishka iyo jabadka ay biyaha haraha iyo dhijaamaha galaa ay iska soo tuuraan ee geerarka iyo moosaska afkooda ku soo urura. Midhiftii oo dhani waxay isugu timi mooskii. Dh: daadxoor.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) bildhaan kol keliya ishu qabatey oo hadana qarsoontay. Dh: bilig.

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-iyay, -isay) Ilmo dhicin (ri' irmaan). la-mid: mirdhee.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) ilmo dhicin.

waa la naqliyay ✓

(ereycodeed) lagu tilmaansado liqidda degdeggga ah lagu asteeyo. Markiiba nidhig buu hilibkii ka siiyay. Dh: alam, nudhuq, duruq.

waa la naqliyay ✓

m.l (-iyaal, m.l/dh) la-mid: siiri.

waa la naqliyay ✓

m. n. whistle; siren

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) whistle (wisel) ~ firinbi, seeri

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) qalab yar oo bir ah oo dhuun leh oo labo dhinac ka furan oo la afuufo oo ci' dheer sameeya. Dh: firinbi, laarmi, siiri, firinbi.

waa la naqliyay ✓

1

a: siiri {N}

2

de: whistle; siren

3

initial: s

4

lx: siidhi

5

pd: (-ga)

6

ps: n2a-m

7

key: siidhi

waa la naqliyay ✓

(fal) dhagax ama rasaas jiho kasta u tuur. Shiid oo cadawga waxaad haysaba ku widhfi.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) xadhig ku guntid. Dh: xirid, guntid. Li: furid.

2

xidhid -da: (magac, dhedig, keli) jeel ku ridid: xabsi geyn. Dh: xirid, xabbisid, xirid. Li: furid. xidhid -da: (magac, dhedig, keli) masalo ama su'aal u jeedin. Dh: xirid, su'aalid.

3

xidhid -da: (magac, dhedig, keli) baanbad naqas iyo wixii la mid ah joojin. Dh: joojis, xirid. xidhid -da: (magac, dhedig, keli) cibaado galid. Dh: xirid, xiris. Li: furid.

4

xidhid-da: (magac, dhedig, keli) albaab qufulid. Xidhidda albaabka ha illoobin. Dh: xiris, qufulis.

5

xidhid -da: (magac, dhedig, keli) cid dhar u lebbisid. Dh: lebbisid.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg xidhid.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) kolba erey ama weedh u sheeg cid kaa daba qoraysa. Ardayda cashirka u yeedhi. Dh: yeeri.

2

yeedhi: (fal) buun, hoon siidhi iyo wixii la mid ah ka dhawaaji. Gobayska qaado oo kaga yeedhi. Dh: yeeri

waa la naqliyay ✓

(ereydhawaaq) la yidhaa kolka dugaag la dareemo ama inuu soo dhaco laga bagayo. Ninka golaha jiifoow yudhis dheh.

waa la naqliyay ✓

v., sg., neg., present tense: I am not

waa la naqliyay ✓