yedel — Macnaha & Turjumaada

-ka: (magac, lab, keli) harow biyeed; magaar dheegageed iyo feedho barbar geela gala: gabar ceel dhane ka cabbid ama darmasho geel u yeesho oo ilaa mud u daadega. Gaasir yedelki, gogga uga degey waa u guuxnaye Guullow mahaddaa. Dh: gabar, kabrar, yedlinwaa.

waa la naqliyay ✓

1

Yeel: 1. (Yeel-ka) a) Alaabada hawsha lagu qabto, siiba tan xoolaha lagu shubo wadajirkeed. b) Fal; falaad.

2

2. (Yee-sha) Jaad xargaha ka mid ah.

3

Yeel-: — (yeelkay, yeelkiis, yeelkood, ...).

waa la naqliyay ✓

1

yeel¹: m.l (-lal, m.l) Qeeb ceel biyo looga cabbo sida wadaan, dawli iyo wixi lamida.

2

yeel²: m.l Y.-kay, y.-kaa: arrintay, arrintaa iyo wixi lamida.

3

yeel³: m.dh (-lo, m.l) 1. Xarig dheer oo loo isticmaalo awrta rariddeeda oo isaga gudba awrka dhinacyadiisa, dabagelisna leh. 2. Inta xarig ah ee ka samaysan harag.

4

yeel⁴: xi. (naxwe) Ha yeeshee (hayeeshee) ama hase yeeshee (haseyeeshee): ha ahaatee, laakiin.

5

yeel⁵: f.g1 (-eelay, -eeshay) 1. Cid arrin ama wax kale ka aqbalid. 2. Kab go'day samayn. 3. Wax samayntooda ku kicid.

waa la naqliyay ✓

1

yeel¹: m.l Y.-kay, y.-kaa: arrintay, arrintaa iyo wixi lamida.

2

yeel²: xi. (naxwe) Ha yeeshee (hayeeshee) ama hase yeeshee (haseyeeshee): ha ahaatee, laakiin.

3

yeel³: f.g1 (-eelay, -eeshay) 1. Cid arrin ama wax kale ka aqbalid. 2. Kab go'day samayn. 3. Wax samayntooda ku kicid. m.f.dh, yeelid.

waa la naqliyay ✓

1

v. act, do something (to someone); obey; cause; accept, grant

2

yeel: m. n. act, deed; doing, choice, option, business; equipment

3

yeel: [feminine] n. strap, leather cord

4

yeel: m. n. rope and water bag

waa la naqliyay ✓

-ay / yeeshay: (v) accept (ak-sept); admit (ad-mit); consent (/consent); agree (agrii); comply (kom-palaay) ~ aqbal, waafaq, oggolow

waa la naqliyay ✓

1

(fal) oggolaw oo fuli waxa lagu amro ama lagugula taliyo. Yeel wuxu waalidkaa ku faro. Dh: aqbal. Li: diid.

2

yeel: (fal) shay wax ka samee, wax ka dhig. Looxaanta miis ka yeel. Taladayada khayr Allow ka yeel.

3

yeel: (fal) kab kaa go'day dib iskugu tol. Yeel kabta oo kabayeyso.

4

yeel: (fal) cid wax u dhin; dhib gaadhsii. Intuu cadawgu ku yeelay adna yeel. Dh: dhibatee.

5

yeel -ka: (magacwadareed) agabka waraabka xoolaha oo wadaanta iyo dawliska ah. Xoolihii way arooreen yeelkiise waa laga tegey.

6

yeel-sha: (magacwadareed) agabka guryaha qaar ka mid ah gaar ahaan xadhkaha ka soohan ama tidcan saanta geela oo la xoodhiyey oo ka mid yihiin bayda, caynka iyo maraagga. Yeeshii reerka dacawaa ka cuntay.

7

yeel-sha: (magac, dhedig, keli) maddan saan ka tidcan oo muurka lagu heenseeyo. Dh: dhafar.

waa la naqliyay ✓

فعل، عمل

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) shaqo iyo dedaal wada socda. Dh: tacab.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) barar ku yimaadda xasaasiyad, ku yimaadda dharbaaxo ama wax lagu dhuftay jidhka. Dh: kabxarar, kabradh, yedel, xalxal.

2

kabrar-ka: (magac, lab, keli) roobka badan ee da'a marka guga roobyaraan looga bagayo xilliguu dhammaado.

waa la naqliyay ✓

1

(Beddel-ka)

2

Wax wax kale meeshi la geliyo ama loo qaato ama lagu dooriyo; qof qof kale meeshi la joojiyo; lacag lacag kale lagu doorsho; (ama baddal).

waa la naqliyay ✓

1

beddel¹: m.l 1. la-mid: beddelid. Dhaafsashada wax wax kale la dhaafsado. 2. la-mid: beddelid. Wareejinta qof meel uu hawl ka hayey laga wareejiyo iyadoo meel kale la geynayo. 3. B. ah: qof meel uu hawl ka hayey laga wareejiyo iyadoo meel kale la geynayo si uu hawshii halka uga si wato.

2

beddel²: f.g1 (-elay, -eshay) Wax la beddelay ka dhigid; wax wax kale ku doorin. la-mid: baddal².

waa la naqliyay ✓

1

beddel¹: m.l 1. la-mid: beddelid. Dhaafsashada wax wax kale la dhaafsado. 2. la-mid: beddelid. Wareejinta qof meel uu hawl ka hayey laga wareejiyo iyadoo meel kale la geynayo. 3. B. ah: qof meel uu hawl ka hayey laga wareejiyo iyadoo meel kale la geynayo si uu hawshii halka uga si wato.

2

beddel²: f.g1 (-elay, -eshay) Wax la beddelay ka dhigid; wax wax kale ku doorin. m.f.dh, beddelid. la-mid: baddal.

waa la naqliyay ✓

1

v. change, alter, exchange; convert; do instead of

2

beddel vl. n. exchange, substitution, substitute, alternative, replacement; on behalf of; instead of

waa la naqliyay ✓

nickname-m exchange, substitution, substitute, alternative, replacement; on behalf of; instead of. Cf: Cawil

waa la naqliyay ✓

1

-ay shay: (v) replace (ripaleeys); substitute (sabistatuut); change (janji); convert (kon veert); transfer

2

beddel: -ka: (n) one who is transferred from one place to another

waa la naqliyay ✓

1

(fal) qof, lacag, shey iyo wixii la mid ah, wax kale oo u dhigma ku doori. Faranka Doollar iigu beddel. Dh: geddi.

2

beddel: magaca wiil dhashay isaga oo uu wiilkii ka horreeyay dhintay ama shafeecay.

3

beddel -ka: (magac, lab, keli) shey meeshiisii wax kale la geliyo. Beddelka luungaha macawis xidho.

4

beddel -ka: (magac, lab, keli) lacag, lacag kale ku doorin oo ku sarrifid.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax kale ku doorso. Shaiiska bedelo.

waa la naqliyay ✓

1

(Deldel-ka)

2

Si gaar ah oo dadka loo dilo; inta surka siriq lagaga roorsho baa geed dheer ama meel loo dhisay, laga soo laallaadshaa (ama daldal).

waa la naqliyay ✓

1

deldel¹: m.l la-mid: dąldalid.

2

deldel²: f.g1 (-elay, -eshay) la-mid: dąldal².

waa la naqliyay ✓

1

v. hang, lynch, execute by hanging

2

deldel vl. n. death by hanging, lynching

waa la naqliyay ✓

-ay / deldeshay: (v) hang (haang); put a person to death by hanging; crucify (kuruu-sifaay); lynch (linji)

waa la naqliyay ✓

(fal) meel ka soo laadlaadi, meel soo sudh oo hoos u soo daa. Dh: daldal.

waa la naqliyay ✓

agg. - daacad, mukhlis.

waa la naqliyay ✓

nickname-m tall and curved

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg meydal.

waa la naqliyay ✓

1

(Eel-ka)

2

Dhibaato weyn; arrin xun oo culus; hoog.

waa la naqliyay ✓

m.l Dhibaato aad u ballaaran.

waa la naqliyay ✓

m.l Dhibaato aad u ballaaran.

waa la naqliyay ✓

m. n. hardship, misery

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) dhibaato weyn iyo arrin xun oo culus oo hoog weheliyo.

2

eel-sha: (magac, dhedig, keli) nabar hore u jirey oo kol danbe soo ifbaxda ka dib intii laga bogsaday.

3

eel-sha: (magac, dhedig, keli) dhibaato weyn oo hibato iyo xusuus leh. Markaad eel bogsiiso ba mid buu aalidh kacayaa. Dh: nabar, nabur, utun.

waa la naqliyay ✓

1

de: hardship, misery

2

lx: eel

3

pd: (-ka Pl: eelal (ka))

4

ps: n4-m

5

key: eel

waa la naqliyay ✓

n., (a fish) hud, -ki.

waa la naqliyay ✓

1

yed¹: m.dh la-mid: yad¹.

2

yed²: f.g1 (-day, -dday) la-mid: yad² (3).

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) 'hanti lahaansho gaar ahaaneed. Gurigan anigaa yed u leh. Dh: yad.

waa la naqliyay ✓

1

(Bee-sha)

2

1. Cid ama reero badan oo meel wada deggan; duddo; qeyro.

3

2. Qolo qolo ka xoog badani ka dultimid ama qabsatay oo xoog ugu taliso; raaciye; isticmaar.

waa la naqliyay ✓

1

beel¹: m.dh (-lo, m.l) Cid ama reero badan oo meel wada deggan; duddo; qeyro.

2

beel²: m.dh.u Koox dabeeci ahaan sabo ku wada uuman, oo isugu jira sinjiyo dhir iyo xayawaanba leh.

3

beel³: f.g1 (-eelay, -eeshay) Hanti ama wax kale oo hore loo lahaa tirmid; waayid.

waa la naqliyay ✓

1

beel¹: m.dh (-lo, m.l) Cid ama reero badan oo meel wada deggan; duddo; qeyro.

2

beel²: m.dh.u Koox dabeeci ahaan sabo ku wada uuman, oo isugu jira sinjiyo dhir iyo xayawaanba leh.

3

beel³: f.g1 (-eelay, -eeshay) Hanti ama wax kale oo hore loo lahaa tirmid; waayid. m.f.dh, beelid.

waa la naqliyay ✓

1

v. lose

2

beel vl. n. loss, lack of (X)

3

beel [feminine] n. settlement, group of families, community; colonization

waa la naqliyay ✓

1

-beesha: (n) a small community

2

beel: -ay / beeshay: (v) lost (loost); suffer loss. Ex: wiilkii gacan buu beelay; the boy lost an arm

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax aad haysatay waa; wax aad lahayd oo kaa hallaaba. Wax badso wax beel bay leedahay.

2

beel: (dabagelis) ereyada uu raaco u roga diidmo iyo waayid sida: indhabbeel, dhegabbeel, jeelbbeel, arradbbeel iyo waxii la mid ah.

3

beel -ka: (magac, lab, keli) qof saaxiibkaa ah. Dh: wadaay, rafiiq, jaal.

4

beel-sha: (magac, dhedig, keli) dad isku qolo ah ama isku isir ah. Dh: qabiil.

5

beel-sha: (magac, dhedig, keli) reero badan oo meel wada yaal oo isku deegaan ah. Bulladiyo ciyaaraha, lagu waa bariistoo, beeluhu gu' joogaan, sow berisamaadkii, Beled Weyne maan tegin. Dh: duddo, qeyro. Wa: beelo.

6

beel -sha: (magac, dhedig, keli) koox abuuraha Ilaahay ah oo isku jinsi ah sida dhirta, dugaagga iyo shinbiraha.

waa la naqliyay ✓

فَصِيلَة

waa la naqliyay ✓

/siidh/ (v) siin (siiba dhul ama xuquuq tabar darri loo dhiibo). e.g. The government has ceded the island to Cuba.

waa la naqliyay ✓

1

(Ceel-ka)

2

God la qoday oo hoos u dheer oo wareegsan oo laga helo biyo ama saliid ama dhuxul ama wax kale.

waa la naqliyay ✓

1

ceel¹: m.l (-lal, m.l) God la qoday oo hoos u dheer oo laga helo biyo iyo wixi lamida.

2

ceel²: m.l (-lal, m.l) (jooloji) Il-biyood dhulka hoostiisa ah oo lagu helay riig oo laga qoday oogada dhulka ilaa oogada biyaha hoose, biyahaa waxa markaa loo soo saaraa ama loo soo afuufaa oogada dhulka. Haddii ceel ka hoos maro oogada biyaha hoose xilliga qoyaanka, oo aanu aad hoos uga dhicin oogada biyaha hoose ee joogtada ah, wuxuu biyo yeelanayaa xilliga qoyaanka, haddii uu gaaro oogada biyaha hoose ee joogtada ah, dabadeed weligii biyo ayuu yeelanayaa.

waa la naqliyay ✓

1

ceel¹: m.l (-lal, m.l) God la qoday oo hoos u dheer oo laga helo biyo iyo wixi lamida.

2

ceel²: m.l (-lal, m.l) (jool.) Il-biyood dhulka hoostiisa ah oo lagu helay riig oo laga qoday oogada dhulka ilaa oogada biyaha hoose, biyahaa waxa markaa loo soo saaraa ama loo soo afuufaa oogada dhulka. Haddii ceel ka hoos maro oogada biyaha hoose xilliga qoyaanka, oo aanu aad hoos uga dhicin oogada biyaha hoose ee joogtada ah, wuxuu biyo yeelanayaa xilliga qoyaanka, haddii uu gaaro oogada biyaha hoose ee joogtada ah, dabadeed weligii biyo ayuu yeelanayaa.

waa la naqliyay ✓

Well

waa la naqliyay ✓

m. n. well; fuel dump

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) [Pl. ceelal-ceelasha] well (weel); watering place

waa la naqliyay ✓

1

Pozzo

2

Well

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) dhulka oo hoos loo qodo oo isha biyaha laga gaadho; god dheer oo hoos loo qodo, si looga soo saaro biyo, shidal, macdan ama wax kale.

2

ceel: (eraydhawaaq) dameeraha biyaha loogu yeedho. 'Ceel' dheh dameeraha, biyaha ha u soo weecdaane.

waa la naqliyay ✓

1

de: well; [ext.] fuel dump

2

lx: ceel

3

pd: (-ka Pl: ceelal (ka))

4

ps: n4-m

5

key: ceel

waa la naqliyay ✓

بنر

waa la naqliyay ✓

1

(Deel-ka)

2

Xarafka afraad oo alifka Soomaalida magaciisa.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Astaan xoolaha lagu sunto oo u eg deelka xuruufta carabiga. 2. la-mid: d (da').

waa la naqliyay ✓

m. n. D [letter of the Arabic alphabet.]

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) xarafka siddeedaad ee alif ba'da carabiga oo Soomaalida badhkood deel ugu dhawaaqaan. Dh: daal.

2

deel -ka: (magac, lab, keli) astaan xoolaha lagu dhigo oo lagu calaamadiyo.

waa la naqliyay ✓

1

a: da'

2

bw: Arabic

3

de: D [letter of the Arabic alphabet]

4

lx: deel

5

pd: (-ka Pl: deelal (/sha))

6

ps: n4-m, n2-m

7

key: deel

waa la naqliyay ✓

1

(Edeb-ta)

2

Dhaqanwanaag.

waa la naqliyay ✓

m.dh Asluub iyo anshax wanaagsan.

waa la naqliyay ✓

m.dh Asluub iyo anshax wanaagsan.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] good manners ~ behavior, politeness; upbringing, education; morality, ethics; discipline

waa la naqliyay ✓

-taga: (n) polite behavior; a socially correct way of acting; discipline (di-sipliin); courtesy (koor tesi); etiquette (ete kaayt) ~ akhlaaq. Syn: propriety, protocol, decorum

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg edaab.

waa la naqliyay ✓

1

bw: akhlaaq, anshi, asluub

2

de: good manners ~ behavior, politeness; upbringing, education; morality, ethics; discipline

3

lx: edeb

4

pd: (-ta)

5

ps: n0-f-col

6

syn: anshax

7

xv: Arabic

8

key: edeb

waa la naqliyay ✓

تهذيب، تأدب، أدب

waa la naqliyay ✓

1

(Edeg-ga)

2

Xero yar oo loo dhigo maqasha xoolaha; meel ciriiryoon; qolqol.

waa la naqliyay ✓

1

edeg¹: m.l (-gyo, m.dh) 1. Xero yar oo dhasha xoolaha irmaan lagu xereeyo. 2. Meel ciriiryoon.

2

edeg²: f.g1 (-gay, -gtay) Maqal xoolaad xero yar gelin.

waa la naqliyay ✓

m.l (-gyo, m.dh) 1. Xero yar oo dhasha xoolaha irmaan lagu xereeyo. 2. Meel ciriiryoon.

waa la naqliyay ✓

m. n. pen for lambs ~ kids

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) a fenced enclosure for lambs or kids

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) xero yar oo maqasha loo dhiso oo badanaa dusha ka hagoogan.

waa la naqliyay ✓

1

de: pen for lambs ~ kids

2

lx: edeg

3

pd: (-ta Pl: edgo (/ha))

4

ps: n3-f

5

key: edeg

waa la naqliyay ✓

éden, n.m. - barwaaqo; janno aduun.

waa la naqliyay ✓

1

(Ehel-ka)

2

Xigto; sokeeye; qaraabo.

waa la naqliyay ✓

m.l Qaraabo, sokeeye, xigto. la-mid: ahal, ahalo, ehelo.

waa la naqliyay ✓

m.l Qaraabo, sokeeye, xigto. la-mid: ahal, ehelo.

waa la naqliyay ✓

m. n. relative, kinsman, family; parent

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) people related by kinship, common origin, or marriage; folks (fowkis); relatives (relativis) qaraabo, ehelo

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qaraabo iyo dad dhawaale ah. Ehel lama aflagaadeeyo. Dh: xigaal, xigto, sokeeye, qaraabo, ehelo. Li: shisheeye.

waa la naqliyay ✓

1

a: ehelo

2

de: relative, kinsman, family; parent

3

lx: ehel

4

pd: (-ka)

5

ps: n1-m

6

key: ehel

waa la naqliyay ✓

s.f. - iimaan, caqiido.

waa la naqliyay ✓

/fiil/ (v) 1. dareemid (v) 2. malayn, citiqaadid. e.g. I feel that she has not been completely honest with me.

waa la naqliyay ✓

v.i., taabo; v.c., taabsii; v.tr., I feel a great pain, xanuun xun baa i haya, or aad baan u xanuunsanayaa; how do you feel yourself or how do you do? sideed tahay? maxaad joogtaa? maxaad falaysaa.

waa la naqliyay ✓

1

(Geel-a)

2

Xoolaha la dhaqdo kan ugu weyn; wuxuu lee yahay sur aad u dheer, kurus ama labo kurus, addimo dheerdheer, cagfo balballaaran; waxtarkiisa lama koobi karo; waa la rartaa, waa la fuulaa; waxaa laga helaa caano, hilib, subag, xuuko, harag laga samaysto lammooyin, kabo, abxado, kolayo, xargo; dhogor laga dhigto aqallo, busteyaal, dhar, kebdo, kd.; wax badan buu biyaha ka qadaa. ~ Gaal.

waa la naqliyay ✓

m.l.u (-lal, m.dh) Xoolaha la dhaqdo midka ugu weyn, wuxuu leeyahay hal ama labo kurus, addimo dhaadheer, cago balballaaran; gaal.

waa la naqliyay ✓

m.l.u (-lal, m.dh) Xoolaha la dhaqdo midka ugu weyn, wuxuu leeyahay hal ama labo kurus, addimo dhaadheer, cago balballaaran; gaal.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] camel, camels; herd of camels

waa la naqliyay ✓

-a: (n) camel (kaamel) or camels (kaamelis)

waa la naqliyay ✓

1

(I) Cammello, generico;

2

(E) Camel, generic

3

(S) Geel (S. g.: Gel)

waa la naqliyay ✓

-a: (magacwadareed) xoolaha la dhaqdo jinsiga ugu weyn oo kurus iyo qoor dheer leh.

waa la naqliyay ✓

جَمَل بعير

waa la naqliyay ✓

1

(Heel-ka)

2

Inta ceel, degmo, magaalo, kd., u ogog leh; agagaar; sabo; fagaag; heelad.

waa la naqliyay ✓

1

heel¹: m.l 1. Meel, ood, buuro iyo wixi lamida ay ku wareegsanyihiin. 2. Agagaar.

2

heel²: m.dh Hoore yar oo weel salkiisa ku haray.

waa la naqliyay ✓

m. n. space surrounding a settlement ~ well

waa la naqliyay ✓

1

(n) the rounded end portion of the foot under and behind the ankle.

2

cidhib

waa la naqliyay ✓

/hiil/ (n) 1. cirib. (n) 2. ciribta kabta. (v) 3. cirib-gelin (kabta oo meesha ciribta loo sameeyo).

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) inta ceel, degmo ama magaalo ka ag dhaw ama hareereheega ah. Dh: agagaar, sabo, fagaag, heelad.

waa la naqliyay ✓

1

de: space surrounding a settlement ~ well

2

lx: heel

3

pd: (-ka Pl: heelal (ka))

4

ps: n4-m

5

key: heel

waa la naqliyay ✓

n., cidhib, -ti.

waa la naqliyay ✓