Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Yaxaas-ka)

2

Bahal webiga ku jira oo abeeso-lugaley weynaatey u eg; haraggiisa waxaa kasoo taagtaagan filgimmo geeso u eg oo waa adayg toxob leh; wuxuu lee yahay dabo dheer iyo madax isaguna dheer oo saddexgees qaabki leh; daaman adag iyo af weyn oo ilko ku sarcan yihiin; dadka iyo duunyadaba waa uu cunaa; (ama jaxaas).

waa la naqliyay ✓

m.l (cilmiga naflayda) Bahal webiga ku jira oo abeeso-lugaley weynaatay u eg; haraggiisa waxaa kasoo taagtaagan filgimmo geeso u eg oo waa adayg toxob leh; wuxuu leeyahay dabo dheer iyo madax isaguna dheer oo saddexgees qaabki leh; daaman adag iyo af weyn oo ilko ku sarcanyihiin; dadka iyo duunyadaba waa uu cunaa.

waa la naqliyay ✓

m.l (cilmiga naflayda) Bahal webiga ku jira oo abeeso-lugaley weynaatay u eg; haraggiisa waxaa kasoo taagtaagan filgimmo geeso u eg oo waa adayg toxob leh; wuxuu leeyahay dabo dheer iyo madax isaguna dheer oo saddexgees qaabki leh; daaman adag iyo af weyn oo ilko ku sarcanyihiin; dadka iyo duunyadaba waa uu cunaa.

waa la naqliyay ✓

m. n. crocodile

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) crocodile (koroka-dhaayl); alligator (ali-geeyter)

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) xawayaan xamaaratada berribiyoodka ka mid ah oo wabiyada ku nool oo dabo iyo duud dheer oo qolof adag oo sida seofta u samaysan leh, madax isna dheer oo saddexgees qaabkiis leh; daaman adag iyo af weyn oo ilko ku taxan yihiin ayuu leeyahay; duunyada iyo dadkaba wuu cunaa. Yaxaasku webiguu galaa. Dh: jaxaas, dhedaabi.

waa la naqliyay ✓

1

de: crocodile

2

initial: y

3

lx: yaxaas

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m, n7-m

6

key: yaxaas

waa la naqliyay ✓

تمساح

waa la naqliyay ✓

m.l (baayoloji) Xuub ku daboolan sooh ama xubin. Tusaale: kelyaha, qanjir kelyoodyada, indhaha birtooda waxa ku daboolan j. la-mid: yaxaas.

waa la naqliyay ✓

m.l (baay.) Xuub ku daboolan sooh ama xubin. Tusaale: kelyaha, qanjir kelyoodyada, indhaha birtooda waxa ku daboolan j. la-mid: yaxaas.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) meel aan cidi arkayn ku qari oo fogee si aan loo arag. Dh: qari.

2

jaxaas-ka: (magac, lab, keli) alaab korka wax lagaga shaqlay oo lagu duubay.

3

jaxaas -ka: (magac, lab, keli) xayaaan biyaha ku nool oo halis ah. Waxa uu ugaadhsadaa wax walba oo biyaha ku soo dhaca, wuxuu na leeyahay ilko badan oo seefta la mid ah iyo dabo dheer oo wax jarta.

waa la naqliyay ✓

1

(Naxaas-ta)

2

Macdan guduudan oo jilicsan sida maarta oo alaabo badan iyo qalab kala jaad ah laga sameeyo.

waa la naqliyay ✓

m.dh (jooloji) Macdan adke ah, dhulka laga qodo, leh midab cagaar ah, dusha lagaga dahaadho xadiidka si uu mirirka uga ilaaliyo, lagana sameeyo qalab badan oo la adeegsado.

waa la naqliyay ✓

m.dh (jool.) Macdan adke ah, dhulka laga qodo, leh midab cagaar ah, dusha lagaga dahaadho xadiidka si uu mirirka uga ilaaliyo, lagana sameeyo qalab badan oo la adeegsado.

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): copper; brass; bronze

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) bronze (baroonz); copper (kop 'er) ~ maar-ta

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) macdan jilicsan sida maarta oo waxyaabo kala duwan laga sameeyo loona arko inay gudbiye fiican tahay.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: copper; brass; bronze

3

lx: naxaas

4

pd: (-ta)

5

ps: n0-f-mass

6

key: naxaas

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) jaad geedaha yaryar ka mid ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Gaani-ga)

2

Yaxaas koray oo xooggiisii dhammaystay.

waa la naqliyay ✓

1

(Golgoley-da)

2

Cayaar yaxaaska loo tumo kolka webiga laga soo saaro oo dibadda la keeno; cayaaryaxaas.

waa la naqliyay ✓

1

(Quba-da)

2

Bahal dhiig qabow oo lafdhabar leh oo halaqa iyo qallajisaha iyo yaxaaska la bah ah; waa jaadad badan, waxayna ku nooshahay badaha kulkulul, teeda birriga ku noolna waxaa la yiraahdaa diin; waxay leedahay gafuur aan ilko lahayn iyo oogo gaashaan adag oo gees ahi ku rogan yahay oo afarta addin iyo madaxa iyo dabadu dibadda uga soo bixi karaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Shinbir-yaxaas-ka)

2

Shinbir weligeed yaxaaska la joogta; waxay ku nooshahay oo cuntaa xasharaadka yaryar iyo findhicilka ku hara ilkaha yaxaaska dhexdooda; inta ay wax cunayso, yaxaasku afka waa kala hayaa.

waa la naqliyay ✓

1

(Xamaarata-da)

2

Nafleyda inteeda xamaarasho ku socota: waxay lee yihiin lugo gaaggaaban oo gummudyo la moodo (diin, yaxaas, kd.).

waa la naqliyay ✓

m.dh.u Berribiyood afar addin, dabo dheer iyo harag leh oo yaxaaska u eg, kana jurmi yar; masalugaley; riyanuug.

waa la naqliyay ✓

m.dh Ciyaar dab la shido oo ay dheelaan baxaarradu marka ay doonayaan in yaxaasku soo baxo. la-mid: ciyaaryaxaas.

waa la naqliyay ✓

1

gaanni¹: m.l (-iyo, m.dh) 1. Yaxaas lab oo dilaa ah. 2. Ugaarta nooceeda waaweyn; ishin.

2

gaanni²: m.dh.kh G. ah: fardo xoog, cayil iyo adkaysi isku darsaday.

waa la naqliyay ✓

m.dh Ciyaar baxaarradu yaxaaska ku maaweeliyaan.

waa la naqliyay ✓

m.dh (cilmiga naflayda) Masalugaley xammaarato weyn caws ku nool ah, oo socodka yaxaaska uga eg, oo leh maqaar adag, iyo afar addin oo aan nafleyda qaniin, sunna lahayn. la-mid: mansacagaley, mansalugaley, mansalugooley.

waa la naqliyay ✓

1

maxmil¹: m.l (-llo/-xaamil, m.dh) 1. Rixli. 2. Bir qaroofan oo yaxaasbadeedka lagu dabo. 3. Maro xariir-madow ah oo tal iyo quraan lagu qurxiyey oo kabcada lagu dado.

2

maxmil²: f.g1 (-ilay, -ishay) Libaax-badeed maxmil ku dabid.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Dhufashada ay dabada wax ku dhuftaan libaax-badeedka, yaxaaska iyo wixi lamida. 2. Si gaar ah oo lugaha la isugu dhufto marka biyaha gudohooda lagu jiro. 3. Dharka la dhaqayo oo lala dhaco wax adag (dhagax ama qori). 4. Hoore layiig ah, xumbeeya oo jirka, timaha iyo wixi lamida lagu dhaqo.

waa la naqliyay ✓

m.dh Shimbir aan laga ag waayin yaxaaska oo cunta xasharaadka yaryar iyo findhicilka ku hara ilkaha yaxaaska dhexdooda.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u Nafleyda inteeda xamaarasho ku socota: waxay leeyihiin lugo gaaggaaban oo gummudyo la moodo (diin, yaxaas, kd.).

waa la naqliyay ✓

m.dh.u Berribiyood afar addin, dabo dheer iyo harag leh oo yaxaaska u eg, kana jurmi yar; masalugaley; riyanuug.

waa la naqliyay ✓

m.l (-iyo, m.dh) 1. Yaxaas lab oo dilaa ah. 2. Ugaarta nooceeda waaweyn; ishin.

waa la naqliyay ✓

1

(Maxmaas-ka)

2

Wed bunka iyo wixii la mid ah, lagu xammiso.

waa la naqliyay ✓

m.l (-syo, m.dh) Birdaawada bunka lagu dubo ama lagu saloolo.

waa la naqliyay ✓

m. n. coffee-roasting pan

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) weel bunka iyo wixii la mid ah lagu dubo, Maxmaas aan bunka ku saloollo noo keen.

waa la naqliyay ✓

1

de: coffee-roasting pan (used to roast or fry coffee beans)

2

lx: maxmaas

3

pd: (-ka)

4

ps: n2a-m

5

key: maxmaas

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) socod qunyar ah. Taxaashku waa socod qurux badan.

waa la naqliyay ✓

conj. but what ...; but the thing that ...

waa la naqliyay ✓

1

de: but what ...; but the thing that ... [CLEFT FOCUS]

2

initial: w

3

lx: waxaase

4

ps: focus + conj

5

key: waxaase

waa la naqliyay ✓

1

(Xaas-ka)

2

1. Afada iyo carruurta.

3

2. Cidda inta tabarta yar; maato.

4

3. Xoolaha inta isnuugta.

waa la naqliyay ✓

1

xaas¹: m.l (-sas, m.l) 1. Oori, afo. 2. (-sas, m.l) Carruurta iyo haweeney la qabo. 3. X. ah: wax tabardaran; maato. 4. X. ah: qof carruur badan leh oo hanti yar.

2

xaas²: f.mg1 (-say, -stay) Nafley caato noqosho.

waa la naqliyay ✓

1

xaas¹: m.l (-sas, m.l) 1. Oori, afo. 2. (-sas, m.l) Carruurta iyo haweeney la qabo. 3. X. ah: wax tabardaran; maato. 4. X. ah: qof carruur badan leh oo hanti yar.

2

xaas²: f.mg1 (-say, -stay) Nafley caato noqosho. m.f.dh, xaasid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. family (wife and children), man's household ~ dependents; spouse

2

xaas m. n., [collective] dependents; weak ~ infirm people; cows and unweaned calves

3

xaas [inchoative] v. become weak and debilitated, get thin

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) 1. wife (waayf) ~ oori. Ex: xaaskayga; my wife. 2. family (faamili). Ex: xaas ballaaran baan nahay; we are a largefamily

waa la naqliyay ✓

1

Famiglia

2

Family

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) qoys ka kooban labadi isqabta iyo carruurtooda. Xaas hortii xoolo dhaqa col hortiina hub samayso. Dh: reer.

2

xaas -ka: (magac, lab, keli) reerka inta tabarta yar een xilku saarnayn. Dh: maati, maxas.

3

xaas -ka: (magac, lab, keli) islaanta la qabo oo qudha. Dh: afo, islaan.

waa la naqliyay ✓

أُسْرَةَ، بَعْلَهُ بَعْلَ

waa la naqliyay ✓

1

(fal) tanaad oo aayo iyo intifaac laga dhaxlo, yeelo: cimri dheer jir oo tarankaa iyo taabbagudkaa ha bato. Dh: libaan, taran, hodon. L: hagaas, tiran.

2

yaas: (ereydhawaaq) eyga loogu dhawaaqo kolka wax lagu dirayo.

waa la naqliyay ✓

1

(Asaas-ka)

2

Bilawaga waxa la samaynayo ama la dhisayo; sal; saldhig; bilaw; (ama aasaas).

waa la naqliyay ✓

1

asaas¹: m.l (-syo, m.dh) 1. Bilowga wax la samaynayo ama la dhisayo; sal. 2. Marka dhagaxa, ama bulkeetiga, iyo wixi la mid ah dhulka lagu aaso si ay u xajiyaan ama u taageeraan dhismaha derbiga. 3. Wax walxaha taageera ama xejiya ama mid ay ku aasaasmeen.

2

asaas²: f.g1 (-say, -stay) Wax cusub oo la sameynayo bilaabid. la-mid: aasaas².

waa la naqliyay ✓

1

asaas¹: m.l (-syo, m.dh) 1. Bilowga wax la samaynayo ama la dhisayo; sal. 2. Marka dhagaxa, ama bulkeetiga, iyo wixi la mid ah dhulka lagu aaso si ay u xajiyaan ama u taageeraan dhismaha derbiga. 3. Wax walxaha taageera ama xejiya ama mid ay ku aasaasmeen.

2

asaas²: f.g1 (-say, -stay) Wax cusub oo la sameynayo bilaabid. m.f.dh, asaasid. la-mid: aasaas.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. foundation (of house); basis, base; cause, motive, ground

2

asaas v. found, begin, create

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) 1. foundation (fowndheeyshin); a supporting part or layer; base (beeys). 2. basic (beeysik); an essential or fundamental element ~ aasaasi, salka

waa la naqliyay ✓

1

(fal) shaqo cusub ambaqaad; aasaas u dhig: wax hor leh billaw.

2

asaas-ka: (magac, lab, keli) billawga ugu horreeya ee wax cusub. Ardayga haddii asaaskiisa hore si wanaagsan wax loo baro kolka danbe isagaa is kaafiya. Dh: billaw, sees, anbaqaad.

waa la naqliyay ✓

1

Maxaa?

2

Waa maxay?

waa la naqliyay ✓

e.we Erey loo adeegsado wax wayddin sida: m. dhacay? Sida badanna magacuyaallo ayaa lagu lifaaqaa, sida: maxaad (maxaa+aad) rabtaa?

waa la naqliyay ✓

e.we (naxwe) Erey loo adeegsado wax wayddin sida: m. dhacay? Sida badanna magacuyaallo ayaa lagu lifaaqaa, sida: maxaad (maxaa+aad) rabtaa?

waa la naqliyay ✓

question word,: what?

waa la naqliyay ✓

(pronoun) what (waat), Ex: maxaa tiri? what did you say?. Ex: maxaa dhacay? what happened?

waa la naqliyay ✓

(magac'uyaal) erey su'aaleed ka horreeya weedh wardoon ah oo an la garanayn. Maxaa loo dibad baxayaa

waa la naqliyay ✓

1

de: what?

2

lx: maxaa

3

ps: qw + focus

4

xe: What was said?

5

xv: Maxaa la lahaa?

6

key: maxaa

waa la naqliyay ✓

m.dh Dad ama duunyo la itaal yar leh da' ama dhibaato darteed.

waa la naqliyay ✓

m.dh Dad ama duunyo la itaal yar leh da' ama dhibaato darteed.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) dad birimagaydo ah oon dagaal taag iyo tamar u lahayn. Dumar iyo dhallaan waa maxas in la dhawraana waa waajib.

waa la naqliyay ✓

m.l (-syo, m.dh) Maalin ama waqti nuxus ah. la-mid: naxsi².

waa la naqliyay ✓

m. n. period of bad luck ~ no good; jinxed person (born under a bad ~ unlucky star)

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dabuur iyo wax xun oo dhan.

waa la naqliyay ✓

1

de: period of bad luck ~ no good; jinxed person (born under a bad ~ unlucky star) See also: naxsi

2

lx: naxas

3

pd: (-ka)

4

ps: n2a-m

5

key: naxas

waa la naqliyay ✓

qr.dd Qurub soo hor marinaya yeelaha, layeelaha ama dhammeystire kale ee weerta dhexdeeda lagu muujiyo. Tusaale: “Waxaa yimid Xasan”. la-mid: waxa.

waa la naqliyay ✓

qr.dd Qurub soo hor marinaya yeelaha, layeelaha ama dhammeystire kale ee weerta dhexdeeda lagu muujiyo. Tusaale: Waxaa yimid Xasan. la-mid: waxa.

waa la naqliyay ✓

the one that ...

waa la naqliyay ✓

(pronoun it plus action verb) ... it ... Ex: waxaa la hubaa inay guulaysan doonaan; it is certain that they will win ~ waxa

waa la naqliyay ✓

(magacuyaal) sheega wax la tilmaamayo oo farta lagu fiiqayo. Waxaa ku ag yaal waa maxay.

waa la naqliyay ✓

1

de: the one that ... [CLEFT FOCUS] = wax + baa

2

initial: w

3

lx: waxaa

4

ps: focus

5

see: waxa

6

key: waxaa

waa la naqliyay ✓

name-m Allah is gracious, he lives. John, the Baptist; prophet in the Holy Qur'an

waa la naqliyay ✓

1

aasaas¹: m.l la-mid: asaas¹. asaasid.

2

aasaas²: f.g1 (-say, -stay) la-mid: asaas².

waa la naqliyay ✓

1

aasaas¹: m.l la-mid: asaas¹.

2

aasaas²: f.g1 (-say, -stay) la-mid: asaas².

waa la naqliyay ✓

v. found, establish; base

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) foundation (fawn-dheey-shin); base, basis, ground, groundwork ~ sal, bilow —aasaas -ay / tay: (v) establish (is taab-liish); set up; found

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax cusub unug oo salka u dhig. Asaas urur umadda u adeega. Dh: anbaqaad, bilaw, asaas.

2

aasaas -ka: (magac, lab, keli) bilawga wax kasta oo la unko. Aasaaska guriga adkee si aanu u dhicin. Dh: sal.

3

aasaas -ka: (magac, lab, keli) wixii lama huraan ah. Biyuhu waa aasaaska nolosha.

waa la naqliyay ✓

1

de: found, establish; base

2

lx: aasaas

3

pd: (aasaasay)

4

ps: v1=

5

key: aasaas

waa la naqliyay ✓

m.l (-ooyin, m.l) (kiimika) Nooc kasta oo ka mid ah birdhafyada kubram-sink oo ilaa 50% tahay sink. Marka xaddiga sink la kordhiyaba, midabka birdhafku wuxuu iskula beddelaa sidan: dahabi-cas oo noqda dahabi; ilaa laga gaadho caddaan-qalimeed. Baraasyada si fudud ayaa loo sameeyaa, si wacanna way ugu adkaystaan daxalaysiga.

waa la naqliyay ✓

m.l (-ooyin, m.l) (kiim.) Nooc kasta oo ka mid ah birdhafyada kubram-sink oo ilaa 50% tahay sink. Marka xaddiga sink la kordhiyaba, midabka birdhafku wuxuu iskula beddelaa sidan: dahabi-cas oo noqda dahabi; ilaa laga gaadho caddaan-qalimeed. Baraasyada si fudud ayaa loo sameeyaa, si wacanna way ugu adkaystaan daxalaysiga.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Basaas-ka) Jaasuus.

2

2. (Basaas-ta) Dufan la is marsho kolka la waayo, abaarta iyo engegga, timaha iyo wixii la mid ah, ka muuqda.

waa la naqliyay ✓

1

basaas¹: m.dh (-siin/-syo, m.dh) 1. Qof, sir cidi leedahay raadiya, una gudbiya cid kale oo ay dan u tahay. 2. Qof, sir dawladeed raadiya, una gudbiya dawlad kale; sirdoon.

2

basaas²: m.dh Qallaylka, googgo'a iyo midab doorsoonka ku dhaca timaha marka aan muddo dufan la marin.

3

basaas³: f.g/mg1 (-say, -stay) 1. (f.g) Cid sirteeda, cid kale oo ay dan u tahay u gudbin. 2. (f.mg) Timo aan muddo dufan la marin qallayl, googgo' iyo midab doorsoon la kulmid.

waa la naqliyay ✓

1

basaas¹: m.l (-siin/-syo, m.dh) 1. Qof, sir cidi leedahay raadiya, una gudbiya cid kale oo ay dan u tahay. 2. Qof, sir dawladeed raadiya, una gudbiya dawlad kale; sirdoon.

2

basaas²: m.dh Qallaylka, googgo'a iyo midab doorsoonka ku dhaca timaha marka aan muddo dufan la marin.

3

basaas³: f.g/mg1 (-say, -stay) 1. (f.g) Cid sirteeda, cid kale oo ay dan u tahay u gudbin. 2. (f.mg) Timo aan muddo dufan la marin qallayl, googgo' iyo midab doorsoon la kulmid. m.f.dh, basaasid.

waa la naqliyay ✓

1

v. spy

2

basaas m. n. spy, scout

3

basaas v. get dry skin ~ hair

waa la naqliyay ✓

1

-ka basaasad-da: (n) [Pl. basaasyo-da] spy (ispaay); informer (infoor mar); mole (mool); undercover agent ~ jaajuus, tiftif

2

basaas: -ta: (n) the state of lacking the natural or normal moisture; dryness (dharaay nes)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xog cid kale, gaar ahaan cadawga, soo ururin. Soo basaas bal waxay leeyihiin. Dh: ogow, jaajuus.

2

basaas: (fal) dufan la'aan, timahaagu ingeeg ha noqdaan; timaha iyo jirka inta dhaashiga la mariyo ha ku cawlaato; dufan la'aani haku dhacdo. Adigana baroor bay indhuhu kula basaaseene. Dh: abaarso.

3

basaas-ka: (magac, lab, keli) ilaalo wax soo ogaata; qof sirdoon ah. Inaad buti iyo basaas tahay, beri hore la noo sheeg. Dh: jaasuus, jaajuus.

4

basaas -ta: (magac, dhedig, keli) cawllida timaha dhaashi la'aan dartii; dufan iyo dux timo aan arag. Baahi iyo basaas baa ka muuqata gabadha.

waa la naqliyay ✓

1

(Baxaar-ka)

2

Nin webiyada aqoon dheer u leh oo la yiraahdo wuxuu u taliyaa nafleyda ku jirta siiba yaxaaska iyo kalluunka.

waa la naqliyay ✓

m.l (-rro, m.dh) Nin saaxir ah oo ku nool hilada webiyada oo loo aqoonsanyahay in uu xukumo yaxaasyada.

waa la naqliyay ✓

m.l (-rro, m.dh) Nin saaxir ah oo ku nool hilada webiyada oo loo aqoonsanyahay in uu xukumo yaxaasyada.

waa la naqliyay ✓

m. n. sailor, someone with special knowledge of the water

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) 1. sailor (seey-lar) 2. one who can communicate with water animals, especially crocodile

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) nin aqoon dheer u leh togagga iyo webiyada oo wax laga weyddiiyo; qof ku xeel dheer aqoonta ka gudbidda webiyaasha. Baxaarka soo weydiiya, anigu webi meel uu ku yaal ma arag abidkaye.

waa la naqliyay ✓

1

a: baxri

2

de: sailor, s.o. with special knowledge of the water

3

lx: baxaar

4

pd: (-ka Pl: baxaari (da))

5

ps: n8-m

6

key: baxaar

waa la naqliyay ✓