Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

(qurub) dhiillo lagu cabbiro sida looga xumaado wax in la sameeyo ahaa oo markii ay habboonayd la taabi kari waayay. Yax aar haddaan waagaa itaal leehay waan aargoosan lahaa. Dh: ah, way, yah.

waa la naqliyay ✓

1

(Baxaar-ka)

2

Nin webiyada aqoon dheer u leh oo la yiraahdo wuxuu u taliyaa nafleyda ku jirta siiba yaxaaska iyo kalluunka.

waa la naqliyay ✓

1

(Dharab-ka)

2

Biyo dhibco ah oo cawska, caleenta, geedaha iyo dhulka habeenkii ku dega oo dabaysha qaboobi keento; sayax; yaxni.

waa la naqliyay ✓

1

(Gaani-ga)

2

Yaxaas koray oo xooggiisii dhammaystay.

waa la naqliyay ✓

1

(Golgoley-da)

2

Cayaar yaxaaska loo tumo kolka webiga laga soo saaro oo dibadda la keeno; cayaaryaxaas.

waa la naqliyay ✓

1

(Ilfashaq-a)

2

1. Xishood; xil; yaxyax.

3

2. Waxa aragtidooda ishu kahato oo laga xishoodo; ilinnacday.

waa la naqliyay ✓

1

(Quba-da)

2

Bahal dhiig qabow oo lafdhabar leh oo halaqa iyo qallajisaha iyo yaxaaska la bah ah; waa jaadad badan, waxayna ku nooshahay badaha kulkulul, teeda birriga ku noolna waxaa la yiraahdaa diin; waxay leedahay gafuur aan ilko lahayn iyo oogo gaashaan adag oo gees ahi ku rogan yahay oo afarta addin iyo madaxa iyo dabadu dibadda uga soo bixi karaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Shinbir-yaxaas-ka)

2

Shinbir weligeed yaxaaska la joogta; waxay ku nooshahay oo cuntaa xasharaadka yaryar iyo findhicilka ku hara ilkaha yaxaaska dhexdooda; inta ay wax cunayso, yaxaasku afka waa kala hayaa.

waa la naqliyay ✓

1

(Xamaarata-da)

2

Nafleyda inteeda xamaarasho ku socota: waxay lee yihiin lugo gaaggaaban oo gummudyo la moodo (diin, yaxaas, kd.).

waa la naqliyay ✓

1

(Xilyaxyax-a)

2

Xil darti oo lala yaxyaxo, lala yaryaraado.

waa la naqliyay ✓

1

(Yaxaas-ka)

2

Bahal webiga ku jira oo abeeso-lugaley weynaatey u eg; haraggiisa waxaa kasoo taagtaagan filgimmo geeso u eg oo waa adayg toxob leh; wuxuu lee yahay dabo dheer iyo madax isaguna dheer oo saddexgees qaabki leh; daaman adag iyo af weyn oo ilko ku sarcan yihiin; dadka iyo duunyadaba waa uu cunaa; (ama jaxaas).

waa la naqliyay ✓

1

(Yaxdaddow-ga)

2

Jimic; turaal; jixinjix.

waa la naqliyay ✓

1

(Yaxyax-a)

2

Xishood; sheex; xil ka baq.

waa la naqliyay ✓

1

(Yaxyaxid-da)

2

Wax xil leh ka biqid; xishood iska garasho; sheexid.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u Berribiyood afar addin, dabo dheer iyo harag leh oo yaxaaska u eg, kana jurmi yar; masalugaley; riyanuug.

waa la naqliyay ✓

m.l (-rro, m.dh) Nin saaxir ah oo ku nool hilada webiyada oo loo aqoonsanyahay in uu xukumo yaxaasyada.

waa la naqliyay ✓

m.dh Ciyaar dab la shido oo ay dheelaan baxaarradu marka ay doonayaan in yaxaasku soo baxo. la-mid: ciyaaryaxaas.

waa la naqliyay ✓

1

dharab¹: m.l 1. Dhibco yaryar, biyo ah, ka dhasha qabowga habeenkii oo lagu arko cawska, dhirta iyo wixi lamida; sayax; yaxni. 2. Rays aad u qoyan.

2

dharab²: m.l (fiisikis) Qoyaanka ku dul dhaca habeenkii dhulka dushiisa, amase waxyaalaha kale oo dhulka ku yaal ama dul saaran, sida cawska iyo caleemaha, waxaa qabooba oo dhibco noqda oo soo daata uumiga ku jira gibilka hoose ee dhulka korkiisa.

3

dharab³: m.dh 1. Dhiriqda lo'da. 2. la-mid: dhereb.

waa la naqliyay ✓

1

gaanni¹: m.l (-iyo, m.dh) 1. Yaxaas lab oo dilaa ah. 2. Ugaarta nooceeda waaweyn; ishin.

2

gaanni²: m.dh.kh G. ah: fardo xoog, cayil iyo adkaysi isku darsaday.

waa la naqliyay ✓

m.dh Ciyaar baxaarradu yaxaaska ku maaweeliyaan.

waa la naqliyay ✓

1

ilfashaq¹: m.l.kh Xishood, xil, yax-yax.

2

ilfashaq²: f.mg1 (-qay, -qday) Wax sameyntooda ka khajalid.

waa la naqliyay ✓

1

(Ayax-a)

2

Bahal yaryar oo baalal leh, oo tiro badan, oo si daruur la moodo isu raaca oo u duula, oo dhirta iyo beeraha baabbi'iya.

waa la naqliyay ✓

m.l.u (cilmiga naflayda) Cayayaan yaryar, oo baalal iyo lix lugood oo labada dambe ka dhaadheeryihiin kana xoog badanyihiin kuwa kale leh, koox koox aad u badan isu raaca oo dhirta iyo dalaggaba waxyeeleeya.

waa la naqliyay ✓

m.l.u (cilmiga naflayda) Cayayaan yaryar, oo baalal iyo lix lugood oo labada dambe ka dhaadheeryihiin kana xoog badanyihiin kuwa kale leh, koox koox aad u badan isu raaca oo dhirta iyo dalaggaba waxyeeleeya.

waa la naqliyay ✓

m. n. locust; swarm of locusts

waa la naqliyay ✓

-a: (n) locust (lo-kest)

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) noole yaryar oo baalal uu ku duulo leh, oo tiro badan, wuxuu isku raacaa si daruur la moodo oo u wada duulaa, dhirta iyo beerahana wuu baabi'iyaa. Ayax teg eelna reeb.

waa la naqliyay ✓

1

de: locust; swarm of locusts

2

lx: ayax

3

pd: (-a)

4

ps: n2a-m

5

key: ayax

waa la naqliyay ✓

e.d Cod lagu muujiyo xannuunka ama xaqiraad.

waa la naqliyay ✓

/aks/ (n) misaar (faas).

waa la naqliyay ✓

(eraycodeed) erey lagu dhawaaqo kolka xanuun la dareemo.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-xay, -xday; -bixi) 1. Meel ka tegid. 2. Dhimasho. 3. Caloolbixid, shubmid. 4. Soo dheeraan (dhir, timo iyo wixi lamida). 5. Muuqasho (qorrax, dayax iyo wixi lamida). 6. Shidmid (dab). 7. Gadmid, iibsamid (ganacsi). 8. Ka b.: wax ka noqosho. 9. Ka b.: arrin ama waajib gudasho. 10. Ku b.: qaymo ku fadhiisasho. 11. La b.: wax meel ku jira baxsasho. 12. La b.: la cararid (gabar). 13. Isku b.: isku buuqid, isku kicid. 14. Isku b.: jiq noqosho. 15. Kala b.: kala qaybsamid. 16. Kala b.: dhanaanaasho, suusacid (caano). 17. Haan caano lagu lulay subag dhalid.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-xay, -xday; -bixi) 1. Meel ka tegid. 2. Dhimasho. 3. Caloolbixid, shubmid. 4. Soo dheeraan (dhir, timo iyo wixi lamida). 5. Muuqasho (qorrax, dayax iyo wixi lamida). 6. Shidmid (dab). 7. Gadmid, iibsamid (ganacsi). 8. Ka b.: wax ka noqosho. 9. Ka b.: arrin ama waajib gudasho. 10. Ku b.: qaymo ku fadhiisasho. 11. La b.: wax meel ku jira baxsasho. 12. La b.: la cararid (gabar). 13. Isku b.: isku buuqid, isku kicid. 14. Isku b.: jiq noqosho. 15. Kala b.: kala qaybsamid. 16. Kala b.: dhanaanaasho, suusacid (caano). 17. Haan caano lagu lulay subag dhalid. m.f.dh, bixid.

waa la naqliyay ✓

1

v. exit, leave, come ~ go out; take out, withdraw; sprout, grow

2

bax: vl. n. exit, act of going out

3

bax: [feminine] n. concord, collaboration

waa la naqliyay ✓

1

-ay -day: (v) 1. go (goo); go out of; leave (liiv); exit (ek-sit). Ex: Cali albaabka dambe ee guriga buu ka baxay; Ali exited the room through a rear door. 2. go away

2

bax: -ay/day: (v) come out; become known.

3

bax: -ay/day: (v) develop and reach maturity; grow (garoow) Ex: dhirtii ma baxeen? did the plants grow?

waa la naqliyay ✓

1

(fal) meel aad joogtay, ka teg. Dh: tag. Li: joog.

2

bax: (fal) meel gudaheed, sida guriga, dibadda ka tag.

3

bax: (fal) dhir, tigaad iyo waxii la mid ah, biqil oo deeran. Bardihii baa intuu gun iyo baar baxay caleemuhu ballaadheen.

4

bax: (fal) caano la dhanaaniyey oo gadhoodhay, lana lulay, subag soo saar. Ciirtii way baxdaye kaalaya cabba.

5

bax: (fal) dab iyo waxii la mid ah oo hagaag u shidma. Dabkii baxayaa dab lagu qabsadaa.

waa la naqliyay ✓

1

fax¹: m.dh.sh.r F. ka dheh: dhidid, nabro iyo wixi lamida si lama filaan ah hal mar ay soo wada baxaan.

2

fax²: f. mg1 (-xay, -xday) Dhidid, nabro iyo wixi lamida si lama filaan ah hal mar ay soo wada bixid.

waa la naqliyay ✓

1

fax¹: m.dh.sh.r F. ka dheh: dhidid, nabro iyo wixi lamida si lama filaan ah hal mar ay soo wada baxaan.

2

fax²: f.mg1 (-xay, -xday) Dhidid, nabro iyo wixi lamida si lama filaan ah hal mar ay soo wada bixid. m.f.dh, faxid.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) biyo ama wax kale oo dareere ah, kululaw oo kar.

2

fax: (fal) qoosh iyo wixii la mid ah oo la cajiimay, khamiir oo dubniin diyaar u noqo.

waa la naqliyay ✓

1

(Kax-da)

2

Meel bannaan oo aan dhir iyo aqallo midna ku ool.

waa la naqliyay ✓

m.dh Meel bannaan oo aan lahayn geedo dhaadheer, caws iyo nagaarse leh.

waa la naqliyay ✓

m.dh Meel bannaan oo aan lahayn geedo dhaadheer, caws iyo nagaarse leh.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] desert, barren ~ empty country, scorched earth

waa la naqliyay ✓

-ah: (adj) tired (taayridh); fatigued; exhausted

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) mid aad u rafaadsan oo gaajo, oon iyo daal qaba.

2

kax-da: (magac, dhedig, keli) meel bannaan oo aan aqallo iyo dhir midna lahayn. Kax bannaan buu reerkii ku furay. Dh: lamadegaan.

waa la naqliyay ✓

1

de: desert, barren ~ empty country, scorched earth

2

lx: kax

3

pd: (-da)

4

ps: n1-f-col

5

key: kax

waa la naqliyay ✓

1

(Lax-da)

2

1. Neef ido ah oo dheddig.

3

2. Laxlaha rugtiisa.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-xo, m.l) 1. Neef ido ah oo curtay. 2. Meesha xoonku ku hoydo oo ilmaha gashado.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-xo, m.l) 1. Neef ido ah oo curtay. 2. Meesha xoonku ku hoydo oo ilmaha gashado.

waa la naqliyay ✓

f. n. ewe, female sheep

waa la naqliyay ✓

/laaks/ (adj) dabacsan (si dabacsan wax u fulin).

waa la naqliyay ✓

-da: (n) female sheep; ewe (yuu); sheep (shiip)

waa la naqliyay ✓

1

(I) Pecora in lattazione;

2

(E) Suckling Ewe

3

(S) LAX (S. g.: Laḥ)

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) neef ido ah oo dhedig.

2

lax -da: (magac, dhedig, keli) dhoobo yar oo kuusan oo xuunku gidaarrada ku nabo si uu ugu dhalo; dibirlaxlaha rugtiisa.

waa la naqliyay ✓

1

cf: adhi ~ ari; Opp: wan

2

de: ewe, female sheep

3

lx: lax

4

pd: (-da)

5

ps: n1-f

6

key: lax

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-xay, -xtay; -nixi) 1. Cabsi iyo welwel kedis ah dareemid. 2. U n.: qof wax wanaagsan la jeclaysasho iyadoo laga xanunsanayo dhib haysata.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-xay, -xtay; -nixi) 1. Cabsi iyo welwel kedis ah dareemid. 2. U n.: qof wax wanaagsan la jeclaysasho iyadoo laga xanunsanayo dhib haysata. m.f.dh, nixid.

waa la naqliyay ✓

v. be startled, frightened; feel sorry, sad, aggrieved, regretful, timid

waa la naqliyay ✓

-ay / day: (v) 1, become afraid; scare (iskeer), be frightened (fareeyt'enidh), panic (paanik)-, shock (shook). 2. feel pity or sorrow

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dareen cabsi ah oo degdeg ah dareen: argagax oo naftaada u sas. Adoon arkayn haddi meel haw lagaaga yidhaa nax.

2

nax: (fal) naxariisi ha ku gasho oo dabacsanaan muuji. Agoonka u nax.

waa la naqliyay ✓

1

de: be startled, frightened; feel sorry, sad, aggrieved, regretful, timid

2

lx: nax

3

pd: (naxay)

4

ps: v1=intr

5

key: nax

waa la naqliyay ✓

1

(Qax-a)

2

Degdeg cabsi leh oo meel looga guuro, looga cararo.

waa la naqliyay ✓

1

qax¹: m.l Guuriitaan meel si degdeg ah looga cararo cabsi awgeed.

2

qax²: f.mg1 (-xay, -xday; qaxi/qixi) Cabsi awgeed meel si degdeg ah uga guurid.

waa la naqliyay ✓

1

qax¹: m.l Guuriitaan meel si degdeg ah looga cararo cabsi awgeed.

2

qax²: f.mg1 (-xay, -xday; qaxi/qixi) Cabsi awgeed meel si degdeg ah uga guurid. m.f.dh, qixid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [abstract] flight, escape, evacuation

2

qax v. evacuate (an area), run away, flee, emigrate

waa la naqliyay ✓

-ay/day/een/nay: (v) flee (filii); run away from danger; run for one's life; take to flight

waa la naqliyay ✓

1

(fal) meel dhibaato ka jirto baqo ama cabsi uga guur. Meesha daad baa qarqiyee ka qax.

2

qax-a: (magac, lab, keli) geeddi la guuro cabsi iyo mushkilad jirta darteed. Qax rafaad badan ayay Soomaalidu gaxday. Dh: qaxootiyid.

waa la naqliyay ✓

Aan gef iyo laaxin lahayn; qalad la'.

waa la naqliyay ✓

1

sax¹: m.l.kh S. ah: wax aan qalad ahayn.

2

sax²: f.g1 (-xay, -xday) Wax qalad ka bixin.

waa la naqliyay ✓

1

sax¹: m.l.kh S. ah: wax aan qalad ahayn.

2

sax²: f.g1 (-xay, -xday) Wax qalad ka bixin. m.f.dh, saxid.

waa la naqliyay ✓

Accurate

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [abstract] (adj.): correctness, the right way; correct, exact

2

sax v. correct, check

waa la naqliyay ✓

1

-ah: (adj) correct (ko-rakt), accurate (aku-reeyt); exact (ig-sakt); perfect (peer-fakt)

2

sax -ayday: (v) correct (ko-rakt); make corrections or perfection; rectify (rek-ti-faay); set right; straighten out

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ha khaldin; khalad ka bi'i, toosi oo laaxinka ka tir. Dh: sug, hagaaji.

2

sax (fal): imtixaan inta khalad ku jira eeg.

3

sax: (tilmaame) aan gef iyo laaxin lahayn; khalad la'aan; aan qaldanayn. Dh: dhab, run. Li: qalad.

waa la naqliyay ✓

1

tax¹: m.l Wax iniino ah oo la taxay ama wax xiriirsan (xoolo ama dad).

2

tax²: f.g1 (-xay, -xday; -tixi) Wax iniino ah, dhexda ka daloola dun iskula xiriirin.

waa la naqliyay ✓

1

tax¹: m.l Wax iniino ah oo la taxay ama wax xiriirsan (xoolo ama dad).

2

tax²: f.g1 (-xay, -xday; -tixi) Wax iniino ah, dhexda ka daloola dun iskula xiriirin. m.f.dh, tixid.

waa la naqliyay ✓

Series, Cascade

waa la naqliyay ✓

v. thread (beads, etc); arrange in a row, align, make straight

waa la naqliyay ✓

/taaks/ (v) 1. canshuurid (v) 2. kallifid (qaxrid).

waa la naqliyay ✓

-ay -tay: (v) interconnect (in-ter-konekt); link together; thread together; concatenate (kon-kaat-neeyt); string together; conjoin

waa la naqliyay ✓

1

(fal) si isdaba joog ah u xidhxidh. Tusbaxa tax. Maqasha mareegta ku tax. Li: filiq.

2

tax-a: (magac, lab, keli) xadhkaha lagu xidhxdiho kabaha iyo wixii la mid ah.

waa la naqliyay ✓

1

de: thread (beads, etc); arrange in a row, align, make straight

2

initial: t

3

lx: tax

4

pd: (taxay)

5

ps: v1=tr

6

key: tax

waa la naqliyay ✓

n., cashuur, -ti; v.tr., dadka cashuur.

waa la naqliyay ✓

1

(Wax-a)

2

1. Magac guud oo la siiyo wax kasta oo jira, siiba waxyaalaha aan la aqoon ama aan la dooneyn in la magacaabo ama la tilmaamo; shay; geed.

3

2. Wax la qabtay, la sameeyey, la waxeeyey.

4

3. Wax dhacay; arrin; talo; xaal.

waa la naqliyay ✓

m.l (-xyaalo/-xyaabo, m.l) 1. Shay; walax. 2. Arrin; talo; xaal.

waa la naqliyay ✓

m.l (-xyaalo/-xyaabo, m.l) 1. Shay; walax. 2. Arrin; talo; xaal. m.l.w, waxyaabo. m.l.w, waxyaalo.

waa la naqliyay ✓

m. n. thing, matter; something, anything, whatever; object, substance, item; event, occurrence

waa la naqliyay ✓

/waaks/ (n) 1. shay xabag u eg oo laga sameeyo shumaca iwm, waxna lugu nadiifiyo (n) 2. meesha shinnidu malabka ku samayso (n) 3. dhukay (dhukayga dhegta).

waa la naqliyay ✓

-a: (pronoun) something (sam-thing); anything (eni-thing); thing (thing); item (aay-tem); unit (yunit) ~ shey, walax. Ex: wax aan kuu hayo ma jiraan; I don't have anything for you

waa la naqliyay ✓

(magacuyaal) erey magac u yaal u ah shay kasta oo jira siiba waxyaabaha aan la aqoon ama aan la doonayn in magacooda la sheego. Dh: shay, walax.

waa la naqliyay ✓

1

cf: waxaad, waxaan, waxaannu, waxay, wuxuu

2

de: thing, matter; something, anything, whatever; object, item; event, occurrence Used as focus marker with personal pronouns

3

initial: w

4

lx: wax

5

pd: (waxa Pl: waxyaabo ~ waxyaalo (/ha))

6

ps: n8-m

7

key: wax

waa la naqliyay ✓

شيء

waa la naqliyay ✓

n., xawjo, -adi, shamac or shimac, -i.

waa la naqliyay ✓

1

de: Y [final letter of the Somali alphabet] Voiced palatal glide

2

initial: y

3

lx: ya'

4

pd: (-da)

5

ps: n-f

6

key: ya'

waa la naqliyay ✓

1

Yaa?

2

Kee? Tee? Qofma?

waa la naqliyay ✓

1

yaa¹: mu.we Kuma ayaa?, tuma ayaa?

2

yaa²: e.we Maxaad tiri? Ku soo celi!

3

yaa³: qr.dd la-mid: baa.

4

yaa⁴: qr. Yaan: markii qurubka diidmada 'aan2' lagu lifaaqo amar diidmo ayuu muujiyaa. Tusaale: “Yaanu keenin”.

waa la naqliyay ✓

1

yaa¹: mu.we Kuma ayaa?, tuma ayaa?

2

yaa²: e.we Maxaad tiri? Ku soo celi!

3

yaa³: qr. Yaan: markii qurubka diidmada 'aan²' lagu lifaaqo amar diidmo ayuu muujiyaa. Tusaale: Yaanu keenin.

waa la naqliyay ✓

1

question word, name: who?, whom?

2

yaa: question word: what?, I beg your pardon?

waa la naqliyay ✓

qui?

waa la naqliyay ✓

(pronoun) who (huu); what or which person or persons. Ex: yaa i soo wacay? Who phoned me?

waa la naqliyay ✓