yaryaro — Macnaha & Turjumaada

1

(Yaryara-da)

2

Jaad cawska xooluhu daaqaan ka mid ah.

waa la naqliyay ✓

m.dh Jaad cawska xooluhu daaqaan ka mid ah.

waa la naqliyay ✓

f. n. grass species

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) jaad tigaadda xooluhu daaqaan ka mid ah.

2

yaryaro -da: (magac, dhedig, keli) nooc ka mid ah shimbiraha yaryar oo cawlcawlan. Hadhuudhkaa yaryarada ka celi. Dh: xurguf, wedkeedcuna.

waa la naqliyay ✓

1

de: grass sp.

2

initial: y

3

lx: yaryaro

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

key: yaryaro

waa la naqliyay ✓

1

(Yaryar-ka)

2

1. Dad aan waaweyneyn; dhallaan; carruur.

3

2. Aan waaweyneyn; dhuudhuuban.

waa la naqliyay ✓

adj., pl. small (ones), bits; children

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) kids (ki-dhis); children (jiil-dareen) ~ carruur

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) aan waaweynayn ah. Alaabta yaryar xagga hore dhig. Li: waaweyn.

2

yaryar-ka: (magacwadareed) inta yaryar een waaweynayn. Yaryarka caanaha u lisa intaanay seexan. Li: waaweyn.

waa la naqliyay ✓

1

de: small (ones), bits; children

2

initial: y

3

lx: yaryar

4

pd: (Sg: yar)

5

ps: adj-m-pl

6

key: yaryar

waa la naqliyay ✓

1

(Faryara-da)

2

Faraha dadka tan ugu yar.

waa la naqliyay ✓

m.dh Gacmaha iyo lugaha farahooda midda ugu yar.

waa la naqliyay ✓

m.dh Gacmaha iyo lugaha farahooda midda ugu yar.

waa la naqliyay ✓

f. n., [compound] little finger, pinkie ~ pinky

waa la naqliyay ✓

-faryarada: (n) little finger (lital fingar)

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) faraha dadka tan ugu yar. Faryaro faadumaa lagu kabaa.

waa la naqliyay ✓

1

de: little finger, pinkie ~ pinky Counted as the first finger by Somalis

2

lx: faryaro

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f-cmp

5

key: faryaro

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) wax yaryar oo inta caadiga ah ka yar ahaan. Daafida yaryarideeda ayaa loo yidhaa ninkii dalag waayay daafi buu daadiyaa uu guraa. Dh: yaryaraan.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) bahalo yarar oo kalluunka u eg eg laakiin aad uga yaryaror biyaha ajada ah iyo ceelasha waawayn ku dhasha.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) shimbiro yaryar oo cascas oo hunguri badan oo degdeg wax u cun oo kooxkooxna isku raaca oo cufkoodana laba laba u wada gala. Dh: xurguf, yaryaro.

waa la naqliyay ✓

mandarine, n.f. - Liin yaryaroo macaan; mandariino.

waa la naqliyay ✓

microscope, n.m. - qalab ama aalad lagu eego waxyaabaha aad u yaryaroo aanay ishu arki karin.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: farayaraan.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-reeyay, -raysay) Yaryar ka dhigid; jarjarid; dhuudhuubid.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-reeyay, -raysay) Yaryar ka dhigid; jarjarid; dhuudhuubid. m.f.dh, yaryarayn.

waa la naqliyay ✓

v. chop up into little bits

waa la naqliyay ✓

-yey / yaryareysay: (v) cut or chop up into little pieces

waa la naqliyay ✓

(fal) wax yaryar ka dhig; inyar inyar ka dhig. Hilibka yaryaree. Dh: yaryaray.

waa la naqliyay ✓

1

de: chop up into little bits

2

initial: y

3

lx: yaryaree

4

pd: (yaryareeyey)

5

ps: v2b=

6

key: yaryaree

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-rtay, -ratay) 1. Hadal ama qoraal gogoldhig u samaysasho. 2. Ka sii a.: wax in ay dhacayaan la filayo ka afeefsasho. 3. Xoola la waraabiyey inta aanay rakaadan daaq tegid.

waa la naqliyay ✓

v. begin, introduce

waa la naqliyay ✓

-arartay / araratay: (v) make an introduction or preface

waa la naqliyay ✓

1

(fal) arar jeedi; hadalkaaga ama qoraalkaaga hordhac u yeel. Dh: araaro.

2

araro -ha: (magac, lab, keli) hareeraha dooxada, ama halka la degan yahay meelaha u dhowdhow. Araraha intaan marahayey igu arkaayeene. Dh: hareeraha.

waa la naqliyay ✓

1

de: begin, introduce

2

lx: araro

3

pd: (arartay)

4

ps: v3b=

5

key: araro

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) qof qurjad xun. Dh: sinyar, lafyar, jidhyar, saryar.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) wax, wax ka yar.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magacwadareed) xubinta u dhexaysa misigta iyo jilibka. Dh: bawdyaha.

waa la naqliyay ✓

1

(Yabara-da)

2

(Wadaaddo; Fiqi-Buraale) waxyaalo dadka wadaaddada qaba loo sameeyo, waxayna u dhexaysaa saagootiga iyo ruqsada).

waa la naqliyay ✓

m.dh Waxyaalo dadka wadaaddada qaba loo sameeyo, waxayna u dhexaysaa “saagootiga” iyo “ruqsada” (wadaaddo; fiqibburaale).

waa la naqliyay ✓

m.dh Waxyaalo dadka wadaaddada qaba loo sameeyo, waxayna u dhexaysaa 'saagootiga' iyo 'ruqsada' (wadaaddo; fiqibburaale).

waa la naqliyay ✓

f. n. exorcism, ritual against spirit- possession

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, koli) waxyaalo loo sameeyo qof wadaaddo leh oo waqtigoodu u dhexeeyo 'sagootiga iyo 'ruqsadda. Islaantii waxay tidhi yabaro ii soo iibiya an iska cuudiyee.

waa la naqliyay ✓

1

de: exorcism, ritual against spirit-possession

2

initial: y

3

lx: yabaro

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

key: yabaro

waa la naqliyay ✓

1

(Badyara-da)

2

Bad yar oo badweynta ka dillaacda; bad aan weyneyn oo dhul ku wareegsan yahay; gacan.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Bad yar oo badweynta ka so dillaacday oo berri fadhida; gacan.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Bad yar oo badweynta ka so dillaacday oo berri fadhida; gacan.

waa la naqliyay ✓

f. n., [compound] lake; gulf

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg badyaray.

waa la naqliyay ✓

1

de: lake; gulf

2

lx: badyaro

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f-cmp

5

key: badyaro

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: baraare.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) nabad iyo caano; wanaag iyo barwaaqo. Dh: wanaag, badhaadho.

waa la naqliyay ✓

agg. - badow.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-rtay, -ratay) 1. Nafley muuqaalkeed garasho. 2. Fal eex iyo qabyaalad ka muuqato cid wax ugu samayn.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-rtay, -ratay) 1. Nafley muuqaalkeed garasho. 2. Fal eex iyo qabyaalad ka muuqato cid wax ugu samayn. m.f.dh, bargarasho.

waa la naqliyay ✓

v., [compound] partially forget, remember somewhat, half remember

waa la naqliyay ✓

-bargartay / bargaratay: (v) recognize (rekag-naayz); identify or know something or someone from past experience or knowledge. Ex: ma i bargaran kartaa? can you recognize me?

waa la naqliyay ✓

(fal) lexjeclo yeelo; bargaro oo waxaaga ilaasho. Dh: lexjecloo.

waa la naqliyay ✓

1

de: partially forget, remember somewhat, half remember

2

lx: bargaro

3

pd: (bargartay)

4

ps: v3b=cmp

5

xe: I know you from someplace (but Ive forgotten where).' {N & C}

6

xv: Waan ku bargaranayaa.

7

key: bargaro

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) qurjad xumi. Dh: sinyari, lafyari, jidhyari, saryari.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: da'yar¹; da'yaraan.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg da'yari.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: danyaraan.

waa la naqliyay ✓

-da: (magacwadareed) dad aan xoolo badan haysan ama caydhba ah. Dh: danlay, caydh.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xeedho cunto ah oo casuumad iyo duco ahaan loo kariyo oo subag iyo caano wixii la helaba lagu daro. Dh: taraaro.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-rtay, -ratay) 1. Qof wax dhigasho billaabid. 2. Qof farshaxannimo billaabid.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-rtay, -ratay) 1. Qof wax dhigasho billaabid. 2. Qof farshaxannimo billaabid.

waa la naqliyay ✓

v., [compound] learn to write; be literate

waa la naqliyay ✓

-farbartay I farbaratay: (v) learn how to write: become literate

waa la naqliyay ✓

1

de: learn to write; be literate

2

lx: farbaro

3

pd: (farbartay)

4

ps: v3b=cmp

5

key: farbaro

waa la naqliyay ✓

Kala-jeed u qallooca sida timaha burushka dambaaburada.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: garaggaro.

waa la naqliyay ✓

1

(Gargaro) S Echinochloa pyramidalis (Lam.)Hitch. Gramineae.

2

N Enteropogon barbatus C.E.Hubb. Gramineae.

3

N Eleusine floccifolia (Forsk.) Spring. Gramineae.

4

S Enteropogon rupestris (J. A. Schmidt) A. Chev. Gramineae.

5

N Digitaria rivae (Chiov.) Stapf. Gramineae.

6

N Bothriochloa insculpta (A. Rich.) A. Camus. Gramineae.

7

N Digitaria abyssinica (A.Rich.) Stapf. Gramineae.

8

N Brachiaria bovonei (Chiov.) Robyns. Gramineae.

9

N Paspalidium desertorym (A. Rich) Stapf. Gramineae.

10

N Paspalidium geminatum (Forsk) Stapf. Gramineae.

11

C Sporobolus africanus (Poir) Robyns & Tournay. Gramineae.

12

N Sporobolus arabicus Boiss. Gramineae.

13

C Sporobolus brockmanii Stapf. Gramineae.

14

C Sporobolus pellucidus Hochst. Gramineae.

15

N Sporobolus pyramidalis P.Beauv. Gramineae.

16

N,C Sporobolus spicatus (Vahl) Kunth. Gramineae.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) wareegyo marmaroorsan oon toos ahayn. Buurtu maraaro laga fuulo ayay leedahay.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-rtay, -ratay) Indha farta ku rugasho (qof).

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-rtay, -ratay) Indha farta ku rugasho (qof). m.f.dh, marmarasho.

waa la naqliyay ✓

v. rub something (usually the eye) oneself

waa la naqliyay ✓

-marmartay / marmaratay: (v) rub eyes gently

waa la naqliyay ✓

1

(fal) isha gacanta dul marmarso oo aayar ugu jijibso. Isha marmaro hadduu saxar kaaga jiro.

2

marmaro: (fal) duuduubo alaab oo xidhxidho. Jilka marmaro waan baxaynaaye.

waa la naqliyay ✓

1

de: rub s.t. (usually the eye) oneself

2

lx: marmaro

3

pd: (marmartay)

4

ps: v3b=tr

5

key: marmaro

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) faal dumarku kuusha ka faaliyaan. Beydan maryano ayay taqaan Buunina faal.

waa la naqliyay ✓

1

(Qalyara-da)

2

Afka qalkiisa hoose oo sidii la arki jirey si ka yar u baxa.

waa la naqliyay ✓

m.dh Qalka hoose ee afka nafleyda oo ka yaraada sidii caadiga ahayd.

waa la naqliyay ✓

f. n. receding chin

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) afyari abuur ah oo uu afku intii la arki jirey ka yaraado. Qalyaro waa ku dhalasho ee xanuun ma'aha. Dh: afyaro.

2

qalyaro -da: (magac, dhedig, keli) eeg qalayari.

waa la naqliyay ✓

1

de: receding chin

2

lx: qalyaro

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

key: qalyaro

waa la naqliyay ✓

m.dh Uur aan caloosha ka muuqan wallacna dhaafay; bilayaro.

waa la naqliyay ✓

m.dh Uur aan caloosha ka muuqan wallacna dhaafay; bilayaro.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-rtay, -ratay) Neef si wada jir ah u qalasho iyada oo qiimihiisa la wada bixinayo

waa la naqliyay ✓

1

(fal) meel quluul ah ka dhaadhac oohoos uga sisibo. Jarka ka xaraaro. Dh: daadeg.

2

xaraaro: (fal) meel tiiri ah fano oo kor u fuul. Xaraaro jiirta. Dh: fano, fuul.

3

xaraaro-da: (magac, dhedig, keli) lulo, caajis iyo hamaahsi madax xanuun la dareemo kolka wax la bartay la joojiyo sida sigaarka, xawsada, jaadka iyo waxyaale kale oo la mid ah. Niyada ayaan jaad ka jaroo xaraaro ima hayso. Dh: hamuun, baahi.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) ku sii xeeldheeraanta hadal ama baryootan.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax ad hayso kolba inyar isticmaal. Hilibka yaryarayso yaad ku mergene. Dh: tatashiilo. Li: badbadso.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-stay, -satay) Wax isticmaalkooda dhaqaalaysasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-stay, -satay) Wax isticmaalkooda dhaqaalaysasho. m.f.l, yaryaraysasho.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) dhuubnaan oo wax jimidh yar ahaan. Gabadhu yaryaraanta way u dhalatay.

2

yaryaraan-ta: (magac, dhedig, keli) wax da'doodu yar tahay ahaan. Carruurtiisa yaryarnaan ayaan ku ogaa

waa la naqliyay ✓

1

(Yaryarayn-ta)

2

Yaryar ka dhigid; jarjarid; dhuudhuubid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg yaryaree.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) wax yaryar ka dhigid. Hilib geel yaryarayn baa lagu ligaa. Dh: yaryarays. Li: waaweynayn.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg yaryarayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Barbarra-da)

2

Barbarkadhac; kalaggurad; garbadhac.

waa la naqliyay ✓

m.dh Barbarkadhac; barbardhac; kalagurad; garbadhac.

waa la naqliyay ✓