Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

v., present habitual: he knows

waa la naqliyay ✓

1

a: yaqaan

2

de: he knows

3

initial: y

4

lx: yaqaannaa

5

pd: (yaqaanaa)

6

ps: v4d-3m-prhb

7

key: yaqaannaa

waa la naqliyay ✓

1

v., pl., , present habitual: they know

2

yaqaannaan: v., pl., , neg., present habitual: they do not know

3

yaqaannaan: v., pl., , relative form, present habitual: that they know

waa la naqliyay ✓

v., pl., present habitual: you all know

waa la naqliyay ✓

1

de: you all know

2

initial: t

3

lx: taqaannaan

4

pd: (taqaanniin)

5

ps: v4d-2pl-prhb

6

xe: You all know what you want.

7

xv: Weydin taqaannaan waxaad dooneysaan.

8

key: taqaannaan

waa la naqliyay ✓

m.l (-xyo, m.dh) (c.cimi.) Kubbado yaryar oo baraf adag ah, dhexroorkooduna uu gaarayo 5 mm. iyo in ka badan, kuwaas oo ka dhaca daruuraha kumuulonimbaska, badanaa waxaa la socda duufaan wadata roob culus oo onkod iyo hillaac leh. Dhagax barafyadu waxay leeyihiin qaabab kala duwan oo xajmigoodu uu gaarayo in door ah; dhagax barafyada keli kelida ah waxaa lagu yaqaannaa in miisaankoodu uu gaaro hal kg iyo ka badan. Samaysankooda waxaa u sabab ah hawo qoyan oo si dhaqso leh kor ugu kacda; dhibcaha biyaha ah way barafoobayaan.

waa la naqliyay ✓

1

m.l/dh (sifooyin, m.l) 1. Sharraxa wax la sharxo. 2. Astan iyo wixi lamida oo wax gaar u leeyihiin.

2

sifo²: m.l/dh (-ooyin, m.l) (naxwe) Guud ahaan waxaa sifo loo yaqaannaa dir faahfaahisa ama sifaysa dirta magaca, haseyeeshee waxaa jira afaf ka mid ah af-Soomaaliga, oo dirta sifadu ay dhismo ahaan u dhaqanto sida falalka (eeg fal-sifo).

waa la naqliyay ✓

m.l (-iyo ..., m.l) (c.fal.) Heerarka kala duwan ama isbeddellada muuqaalka oo dayaxu maro markuu ku wareegayo dhulka, waxaana loo yaqaannaa dayax cusub, dayax buuxa, iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

m.l (-xyo, m.dh) (c.cimi.) Kubbado yaryar oo baraf adag ah, dhexroorkooduna uu gaarayo 5 mm. iyo in ka badan, kuwaas oo ka dhaca daruuraha kumuulonimbaska, badanaa waxaa la socda duufaan wadata roob culus oo onkod iyo hillaac leh. Dhagax barafyadu waxay leeyihiin qaabab kala duwan oo xajmigoodu uu gaarayo in door ah; dhagax barafyada keli kelida ah waxaa lagu yaqaannaa in miisaankoodu uu gaaro hal kg iyo ka badan. Samaysankooda waxaa u sabab ah hawo qoyan oo si dhaqso leh kor ugu kacda; dhibcaha biyaha ah way barafoobayaan.

waa la naqliyay ✓

1

sifo¹: m.l/dh (-ooyin, m.l) 1. Sharraxa wax la sharxo. 2. Astan iyo wixi lamida oo wax gaar u leeyihiin.

2

sifo²: m.l/dh (-ooyin, m.l) (naxwe) Guud ahaan waxaa sifo loo yaqaannaa dir faahfaahisa ama sifaysa dirta magaca, haseyeeshee waxaa jira afaf ka mid ah af-Soomaaliga, oo dirta sifadu ay dhismo ahaan u dhaqanto sida falalka (eeg fal-sifo).

waa la naqliyay ✓

m.l (-iyo ..., m.l) (c.fal.) Heerarka kala duwan ama isbeddellada muuqaalka oo dayaxu maro markuu ku wareegayo dhulka, waxaana loo yaqaannaa dayax cusub, dayax buuxa, iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dhaqashada nimcooleyda ama xoolaha. Degaankan waxa lagu yaqaannaa abuurxoolaad wanaagsan.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dagaal ay cidi gasho tiiyoo cabsi ku jirto oo lugna dirir lugna baqe kula jira. Fuluhu baqadirirtuu yaqaannaa.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) beegid samayn ama cabbiraad. Beegista raxee oo hagaaji.

2

beegis -ta: (magac, dhedig, keli) ku beegid. Dh: abbaaris.

3

beegis -ta: (magac, dhedig, keli) ku beegid oo liishaamid. Ku beegista waa lagaa yaqaannaa.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) si xoog leh wax labo meelood isaga gudbin iyada oo aan dhulka la taabsiinaynin. Bootin dheeraa naagtu ma gorayo roob ka baxsan baa. Dh: boodsiin, booddo.

2

bootin -ta: (magac, dhedig, keli) arday dulmaray ardaydii kale fasalkiisa ka boodsiin oo meel kore gaadhsiin. Baruhu wuxuu bootin buu Bilan Buraale la maggaanyahay.

3

bootin -ta: (magac, dhedig, keli) ciyaar jabaq iyo jaan wanaagsan oo dumarka la qabaa ciyaaraan oo ta seylicada u eg waxa loo joogsadaa goobaab oo mid ayaa gudaha ku dhacda inta ay dallad qaadato midina ereyo ayay qaadda inta kalina way jiibiyaan marka la mirqaamo ayay labo ama saddex bootinta iyo qoobka ciyaarka isla yaqaannaa yay si bilicda leg gegada ugu boodaan ereyadeedana waxa ka mid ah: Alla ma duulaa sida dabaylaha, igu dhaladka Soomaaleey ma duulaa sida dabaylaha.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) cid, adkaad laga adkaaday dartii u cararid. Dabarrogad dulli iyo fulaa lagu yaqaannaa.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) meel sare isku dul rasayn; raar dul dhigid. Raaridda kartoonnada qof u dir. Dh: laalid, raaris.

2

raarid -da: (magac, dhedig, keli) afaaf furan galwo ama qoryo ku oodid iyada oo la is dul dhigdhigayo. Dh: qalwayn, raaris.

3

raarid -da: (magac, dhedig, keli) meel sare korid: taag isku taarid. Is raaridda bisadaha waa lagu yaqaannaa.

4

raarid -da: (magac, dhedig, keli) raar ka duldissid; ka dul samayn.

5

raarid -da: (magac, dhedig, keli) aad u buuxin oo xammuul siyaado ah saarid, Raaridda badan baabuurtu way ku rogmataa. Dh: rasayn.

6

raarid -ka: (magac, lab, keli) cid kale wax fahansiin.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) 'wax wax qoyan ku dhexjirey' bushmaha ku qabasho oo soo nuugid; shuuqsi.

2

shuuqsasho-da: (magac, dhedig, keli) cunto qof gaar u leeyahay oo uu kii yoon cid kale u ogalayn kaligii kolba in yar ka cunaya oo tashiilanaya. Shuuqsashada kelinimada ah waligi waa yaqaannaa.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) astaan cid ama wax u gaar ah oo lagu garto. Dh: calaamad, tilmaan.

2

sifo -ha: (magac, lab, keli) guud ahaan waxa sifo loo yaqaannaa dir faahfaahisa ama sifaysa dirta magaca, haseyeeshee waxaa jira afaf ka mid ah Af Soomaaliga, oo dirta sifadu ay dhismo ahaan u dhaqanto sida falalka oo kale.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) heerarka kala duwan ama isbeddellada muuqaalka oo dayaxu maro markuu ku wareegayo dhulka, waxaana loo yaqaannaa dayax cusub, dayax buuxa iyo wixii la mid ah.

waa la naqliyay ✓

(v) we know. Ex: afka Ingiriiska waan naqaanaa; we know the English language

waa la naqliyay ✓

v., opt. form: let him know!; may he know ...!

waa la naqliyay ✓

1

de: let him know!; may he know ...!

2

initial: y

3

lx: yaqaanno

4

pd: (aqoodo)

5

ps: v4d-3m-opt

6

key: yaqaanno

waa la naqliyay ✓

v., opt. form: suppose he knows; perhaps he may know ...

waa la naqliyay ✓

1

de: suppose he knows; perhaps he may know ...

2

initial: y

3

lx: yaqaannee

4

pd: (yaqaanee)

5

ps: v4d-3m-pot

6

key: yaqaannee

waa la naqliyay ✓

1

de: they know

2

hm: 1

3

initial: y

4

lx: yaqaannaan

5

pd: (yaqaanniin)

6

ps: v4d-3pl-prhb

7

key: yaqaannaan_1

waa la naqliyay ✓

1

de: they do not know

2

hm: 2

3

initial: y

4

lx: yaqaannaan

5

pd: (yaqaanniin)

6

ps: v4d-3pl-neg-prhb

7

key: yaqaannaan_2

waa la naqliyay ✓

1

de: that they know

2

hm: 3

3

initial: y

4

lx: yaqaannaan

5

pd: (yaqaanniin)

6

ps: v4d-3pl-rel-prhb

7

xe: I dont think that they know.

8

xv: Inay yaqaannaan maan u maleynayo.

9

key: yaqaannaan_3

waa la naqliyay ✓

1

v., pl., , opt. form: let them know!; may they know ...

2

yaqaanneen: v., pl., opt. form: suppose they know ...; perhaps they may know

waa la naqliyay ✓

1

v., pl., , present habitual: they know

2

yaqaanniin: v., pl., , neg., present habitual: they don't know

waa la naqliyay ✓

1

v., present habitual: he knows

2

yaqaan: v., neg., present habitual: he does not know

3

yaqaan: v., relative form, , present habitual: that he knows

4

yaqaan: v., subject case, present habitual: it is ... who knows / know

waa la naqliyay ✓

-yaqaanay / taqaanay: (v) know (hoow); —way taqaan: she knows —waan naqaan: we know —way yaqaaniin: they know

waa la naqliyay ✓

(dabakar) xagga dambe ka raaca magacda kolka in aad wax loo yaqaan la caddaynayo.

waa la naqliyay ✓

1

v., sg., neg., present habitual: I don't know

2

aqaanno v., sg., relative form, present habitual: that I know ...

3

aqaanno v., sg., opt. form: may I know ...; let me know!

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) hadal aan murt iyo xigmad toonni ku jirin oo hadal macno dar ah. Hadal waa murti iyo naannaa. Dh: nic, murti, xigmad.

waa la naqliyay ✓

(fal) qaan cid aad ku leedahay weyddiiso u sheego.

waa la naqliyay ✓

pron., neg., opt. form: may we not!, so long as we [excl.] don't!

waa la naqliyay ✓

1

a: yaannu

2

de: may we not!, so long as we [excl] don't! With negative optative

3

initial: y

4

lx: yaannan

5

ps: pro-neg-opt

6

key: yaannan

waa la naqliyay ✓

(magac, lab, keli) baryo calaalcal ku jiro oo cid gaar ah ku wajahan. Iska daa yuanya'a oo shagayso. Dh: yadaadun

waa la naqliyay ✓

v., sg., opt. form: suppose I know ..., perhaps I may know ...

waa la naqliyay ✓

1

de: suppose I know ..., perhaps I may know ...

2

lx: aqaannee

3

pd: (aqaanee)

4

ps: v4d-1sg-pot

5

key: aqaannee

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) qof caddaalad wax ku xukuma oo aan cidna u eexan. Dh: xaqaanni, caadil. Li: daalim.

waa la naqliyay ✓

v., pl., opt. form: may we know!; let us know ...!

waa la naqliyay ✓

1

de: may we know!; let us know ...!

2

lx: naqaanno

3

ps: v4d-1pl-opt

4

key: naqaanno

waa la naqliyay ✓

1

v., sg., relative form present habitual: that you know / that she knows

2

taqaanno v., sg., opt. form: may you know / let her know

waa la naqliyay ✓

m.l.kh Qof aan dadka u kala eexan oo cid kasta mariya waxa ay mudan tahay.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh Qof aan dadka u kala eexan oo cid kasta mariya waxa ay mudan tahay.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) qof wixii uu xaq u leeyahay mooyee wax kale aan doondoonin; qof xalaal miirad ah. Li: daalim.

waa la naqliyay ✓

1

de: he knows

2

hm: 1

3

initial: y

4

lx: yaqaan

5

pd: (yaqaannaa)

6

ps: v4d-3m-prhb

7

xe: He knows the city well.

8

xv: Isagu magaalada aad wuu u yaqaannaa.

9

key: yaqaan_1

waa la naqliyay ✓

1

de: he does not know

2

hm: 2

3

initial: y

4

lx: yaqaan

5

pd: (yaqaanno)

6

ps: v4d-3m-neg-prhb

7

xe: He doesnt know my house.

8

xv: Gurigeyga muu yaqaanno.

9

key: yaqaan_2

waa la naqliyay ✓

1

de: that he knows

2

hm: 3

3

initial: y

4

lx: yaqaan

5

pd: (yaqaanno)

6

ps: v4d-3m-rel-prhb

7

xe: The way he knows is like that.

8

xv: Siduu yaqaan waa sidaas.

9

key: yaqaan_3

waa la naqliyay ✓

1

de: it is ... who knows / know

2

hm: 4

3

initial: y

4

lx: yaqaan

5

ps: v4d-subj-prhb

6

xe: Who knows? ... Iyagaa yaqaan. 'It is they who know.

7

xv: Yaa yaqaan?

8

key: yaqaan_4

waa la naqliyay ✓

rang.

waa la naqliyay ✓

v., pl., opt. form: suppose we know ...; perhaps we may know ...

waa la naqliyay ✓

1

de: suppose we know ...; perhaps we may know ...

2

lx: naqaannee

3

pd: (naqaanee)

4

ps: v4d-1pl-pot

5

key: naqaannee

waa la naqliyay ✓

v., sg., opt. form: suppose you know ... / perhaps she may know ...

waa la naqliyay ✓

1

de: suppose you know ... / perhaps she may know ...

2

initial: t

3

lx: taqaannee

4

pd: (taqaanee)

5

ps: v4d-2sg/3f-pot

6

key: taqaannee

waa la naqliyay ✓

v., sg., opt. form: may you know ...!

waa la naqliyay ✓

1

de: may you know ...!

2

initial: t

3

lx: taqaannid

4

pd: (taqaanno)

5

ps: v4d-2sg-opt

6

key: taqaannid

waa la naqliyay ✓

1

(Dabakannaax-a)

2

Qof busaarad iyo saboolnimo ku koray oo ku weynaadey oo waa danbe hodmay.

waa la naqliyay ✓

m.l (-xyo, m.dh) Qof busaarad iyo saboolnimo ku koray, oo waa dambe hodmay. la-mid: dibkannaax.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., idiom: nouveau riche, self-made man

2

dabakannaax v., [compound] become a self-made man, act nouveau riche

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: tiqraarnaan.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: asaasnaan.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg ammaanan. la-mid: ammaannaansho.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) mid ammaan mutaystay ama la ammaanay ahaan.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg basaasan. la-mid: basaasnaansho.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) wax basaasay oo aan madaxiisa dufan marin ahaan. Nin caydh ah basaasnaantaa lagu gartaa.

2

basaasnaan -ta: (magac, dhedig, keli) mid la basaasay oo sirtiisii la helay ahaan.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg cagaagan. la-mid: cagaagnaansho.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg cagaaran. la-mid: cagaarnaansho.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) wax cagaaran oo doog u eg ahaan.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg ciqaaban. la-mid: ciqaabnaansho.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) ganaaxnaan.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg dahaaran. la-mid: dahaarnaansho.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) wax dahaar leh ahaan. Dahaarnaantu alaabta dhawraarin bay u noqotaa. Dh: dahaadhnaan.

waa la naqliyay ✓

1

farakannax¹: m.l la-mid: farkannax¹.

2

farakannax²: f.mg1 (-xay, -xday) la-mid: farkannax.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-xay, -xday) la-mid: farkannax².

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: gabranaan.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) wax hareeraha oo dhan laga istaagay ahaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Galaalnaan-ta)

2

Wax galaalan ahaan.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg galaalan. la-mid: galaalnaansho.

waa la naqliyay ✓

f. n., [abstract] state of being whitewashed ~ having a white stripe on the head

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) mid dhakada ama wejiga bar cad ku leh ahaan.

waa la naqliyay ✓

1

de: state of being whitewashed ~ having a white stripe on the head

2

lx: galaalnaan

3

pd: (-ta)

4

ps: n-f-abs

5

key: galaalnaan

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg ganaaxan. la-mid: ganaaxnaansho.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) qof la ganaaxay ahaan. Dh: taqsiirnaan, yakaysnaan.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg garaacan. la-mid: garaacnaansho.

waa la naqliyay ✓

1

(Gawaanraac-a)

2

Fardaha oo mid ama kuwo aan badnayn loo fuulo oo lagu dhawaaqo oo lagula cararo ama lagu kexeeyo; gurdanraac.

waa la naqliyay ✓

1

gawaanraac¹: m.l 1. Cararidda xoolo badani cararaan iyaga oo baydadaya. 2. Lumidda xoolo badani lumaan. la-mid: gawaanraacid.

2

gawaanraac²: f.mg1 (-cay, -cday) 1. Xoolo badan didid. 2. Wax dhumid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [compound] herd of unbroken horses

2

gawaanraac v., [compound] run wild, stampede

waa la naqliyay ✓

1

(fal) fardo badan oo badh la fuulay, socodka ku dar oo iska raac.

2

gawaanraac-a: (magac, lab, keli) fardo badan oo badh la fuulo inta kalena lagu kaxeeyo kuwa la fuushan yahay. Dh: gurdanraac.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg habaaran². la-mid: habaarnaansho.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) qof habaar qaba ahaan. Dh: inkaarnaan. Li: ducaysnaan.

waa la naqliyay ✓

conj., vl. pron., neg. if we [excl.] ... not

waa la naqliyay ✓

1

de: if we [excl] ... not = haddii + aannu + aan

2

lx: haddaannan

3

ps: conj + vpro + neg

4

key: haddaannan

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg halaagan². la-mid: halaagnaansho, hallignaan, hallignaansho.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg hawaaran. la-mid: hawaarsanaan, hawaarnaansho.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) ahaanta wax hawaaran.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: iidaamnaan.

waa la naqliyay ✓

(adj) projecting outward or forward; protruding

waa la naqliyay ✓