yah — Macnaha & Turjumaada

1

Yah!

2

Erey wixii la qoonsado oo la haaraama hayo lagu yiraahdo; Hah!; Caku!

waa la naqliyay ✓

e.d Erey wixii la qoonsado oo la haaraama hayo lagu yiraahdo; hah! caku!

waa la naqliyay ✓

inter. ah!, oh!

waa la naqliyay ✓

yah! (ereydhawaaq) lagu calaacalo kolka uu jiro wax aan waxba laga qaban karin ama in la dabaqabtaa adag tahay. Yah! boqontay go'day! Dh: hah!, caku!.

waa la naqliyay ✓

1

de: ah!, oh! Exclamation of anger or irritation

2

initial: y

3

lx: yah

4

ps: intj

5

key: yah

waa la naqliyay ✓

1

(Aayatiin-ka)

2

Waxtar aan durba dhalane, waa danbe, oo iyadana loo baahan yahay, la filana hayo oo loogu talaggalo; waxtar raaga; cirib-danbeed; meecaad.

waa la naqliyay ✓

1

(Aayid-da)

2

Wax raagey ama dib loo dhigay, waa danbe oo loo baahan yahay, waxtarkooda helid, ku tabkicid.

waa la naqliyay ✓

1

(Abhin-ta)

2

Qof laga baqa hayo, ama wax laga celina hayo, hadal saameeya oo uu ka baqo, (sida: Allaahaa hadduu Alla yahay), kula hadlid.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Abuur-ka) a) Wax aan hor u jirin uumis; alkun. b) Geed ubxa haya, docda uu lafta ama iniinta ku lee yahay, oo kolkii la beero korta oo geed hor leh oo cusub noqota; laf ama iniin ama cad kasta oo geed hor leh noqon karta; firi. c) Hawsha la qabto kolka beerta abuurka lagu rida hayo.

2

2. (Abuur-ta) Sida loo uumay (farsamo, hab, qaab); baxaalli.

waa la naqliyay ✓

1

(Abuurcas-ka, Abuurcas-ta)

2

Meseggada jaad ka mid ah oo midabkeedu cas yahay.

waa la naqliyay ✓

1

(Adaar-biciid-ka)

2

Nagaar aan qodax lahayn oo ka baxa balliyada iyo togagga; wuxuu lee yahay, miro kuwa bunka u eg, dhirta dawadana waa ka mid.

waa la naqliyay ✓

1

(Addoon-ka, Addoon-ta)

2

Qof la lee yahay; bidde, biddad.

waa la naqliyay ✓

1

(Adduun-ka)

2

1. Dhulka iyo waxa deggan; ifka lagu nool yahay; duni.

3

2. Maal; xoolo; hanti; adduunyo.

waa la naqliyay ✓

1

(Afjuxuunsi-ga)

2

Qof laga hadal badan yahay, oo inta iintaas u lee yahay lagu haadsado, xaq uu lee yahay lagu seejiyo ama wax uusan yeeleen lagu yeelsiiyo.

waa la naqliyay ✓

1

(Afyuun-ka)

2

Geed-ubax la beero oo waxtar (dawo) iyo dhibaato weyn labadaba leh, oo dhulka kulul ka baxa; wuxuu lee yahay dhacaan sida caanaha u cad oo la engejiyo, oo dabadeed la cuno ama sida sigaarka loo shito; kartida iyo maanka qofkaba habbisuu saaraa, haddaan degdeg la isaga qabanna waa lala doorsoomaa oo lala dufoobaa (sida xashiishka, qaadka ...).

waa la naqliyay ✓

1

(Amarkutaagla-ha)

2

Karti iyo awood la lee yahay ama la marooqsaday, oo si xun oo aan xaq ahayn, loogu dhaqmo; jaa'irnimo.

waa la naqliyay ✓

1

(Anaakici-da)

2

(anaa kici) col yar oo si gaar ah u laylyan oo cadowga lala dagaallama hayo dhulkiisa lagu sii dhex daayo; wuxuu ka kooban yahay, dad aan la khasbine, iyagu raalli ku ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Anbabbax-a)

2

1. Socdaalka bilawgiisa.

3

2. Hawlaha socdaalku u baahan yahay dhammaystirkooda, dhexgelliddooda.

waa la naqliyay ✓

1

(Aqoonni-da, Aqoonni-ga)

2

Qof aqoon loo lee yahay; la yaqaan; indhagarad; (ama aqoonin).

waa la naqliyay ✓

1

(Araanja-da)

2

Geed-abaareed leh miro jilicsan oo kankoonsan oo diir adag oo midabkoodu yahay cillaan-guduud.

waa la naqliyay ✓

1

(Ardaa-ga)

2

Dhul bannaan oo guryaha ka horreeya oo derbi ama teed ku wareegsan yahay; meel duggaal laga dhigo oo kor ka furan oo la fariisto ama la seexdo ama dano kale lagu qabsado.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Baar-ka) a) Geedka madixiisa kore oo laamuhu ka baxaan. b) (geel) Timaha kuruska korkiisa ka baxa. c)* Meel lagu iibsho waxyaalaha la cabbo, badanaa taagnaan baa wax lagu cabbaa.

2

2. (Baar-ta) Geed jaadad badan ah oo dhulka kulul ka baxa: wuxuu leeyahay dhex dheer oo aan lamo lahayn, madaxana wuxuu ku lee yahay caleemo aad u waaweyn oo dheerdheer.

waa la naqliyay ✓

1

(Baarax-a)

2

Meel bannaan oo nabad lagu deggan yahay.

waa la naqliyay ✓

1

(Babbaay-ga)

2

Geed dhulka kulul ka baxa oo yare baarta u eg; baarka sare wuxuu ku lee yahay caleemo balballaaran; wuxuu dhalaa miro waaweyn oo qaraha u eg oo iniino badan oo filfil u eki dhexda uga buuxaan; (ama mafafaay).

waa la naqliyay ✓

1

(Badyara-da)

2

Bad yar oo badweynta ka dillaacda; bad aan weyneyn oo dhul ku wareegsan yahay; gacan.

waa la naqliyay ✓

(ereydhawaaq) dibida lagu joojiyo gaar ahaan kolka la meerarayo.

waa la naqliyay ✓

1

ah¹: f.g4 (yahay, tahay; ahaa, ahayd) Wax xalaad ku sugnaansho.

2

ah²: e.d la-mid: aah.

waa la naqliyay ✓

f.g4 (yahay, tahay; ahaa, ahayd) Wax xalaad ku sugnaansho. Tusaale: Cali waa nin macallin ah. m.f.dh ahan.

waa la naqliyay ✓

v., subject case, present habitual: being, which ~ that is / are

waa la naqliyay ✓

/aa/ (inter) (informal) haah ama waayahay oo kale ayaa loo isticmaalaa. e.g. Ah, yes, I remember.

waa la naqliyay ✓

1

(v) 1. that is... Ex: nin carab ah; an Arab man, 2. made of; operating as.. Ex: sar dhagax ah; a house made ofstone. Darbi shub ah; a concrete wall

2

ah (interjection) oh, used to express strong emotion

waa la naqliyay ✓

1

ah! eray la yidhaahdo marka la is ciilkaambiyo, gocasho aawadeed. Ah! Way i seegtay saaka in aan Hodan arko. Dh: aheey ah! way!

2

ah: (tilmaame) sidaas ku sugan, sidaas noqday. Khadra waa gabadh gaari ah.

waa la naqliyay ✓

1

de: being, which ~ that is / are Used as final element to bind noun phrases

2

lx: ah

3

ps: v5a-subj-prhb

4

xe: four cigarettes

5

xv: afar sigaar ah

6

key: ah

waa la naqliyay ✓

e.d Cod yar oo qof xanuun hayo ka soo baxa. la-mid: ah².

waa la naqliyay ✓

1

(dhawaaq) erey la yidhaa marka wax horay u dhacay laga uurkutaalloonayo. Aah! kolkaan yaraa maan wax barto. Dh: aheey! aaheey! aaheey! ah.

2

aah: (dhawaaq) erey la yidhaa marka xanuun dartii loo taahayo. Waxa arkay nin sakaraad dartii 'aah' da haya.

waa la naqliyay ✓

1

(Bah-da)

2

1. In hooyo wada dhashay; tol; qolo.

3

2. Gob; (sida: bah iyo beel.

4

3. (°) Xiddigo dayaxu maro oo u dhexeeya xoor iyo faruuryo.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ho, m.l) 1. Naago nin qabo middood iyo carruurteeda. 2. Isku b. ah: carruur hooyo keli ahi wada dhashay.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ho, m.l) Xiddigo dayaxu maro oo u dhexeeya xoor iyo faruuryo. la-mid: baho.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ho, m.l) 1. Naago nin qabo middood iyo carruurteeda. 2. Isku b. ah: carruur hooyo keli ahi wada dhashay.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. children born of the same mother; mother and child

2

bah: [feminine] n. noble, aristocrat, high caste person

3

bah: pr. n., loc. star constellation Pleiades

waa la naqliyay ✓

-da: (n) 1. family; children of same mother and father. 2. a group having similar properties

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) dad hooyo wada dhashay oo kala aabbo noqon kara.

2

bah -da: (magac, dhedig, keli) dad isku qoys hoose ah; dad isku abtirsiimo ah. Allahayow badbaadada, ha ku xidhin bah iyo reer, biyadhiijin qolo qolo. Dh: tol, qoys, beel.

3

bah -da: (magac, dhedig, keli) dad dano gaar ahi is raaciyeen. Waxa habboon in ay isla shaqeeyaan bahda waxbarashada, bahda qalinleyda iyo bahda warbaahintu.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg1 (-hay, -hday) 1. (f.g) Wax awdid. 2. (f.mg) Dhalasho.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax, muuqaalkiisa qari. Ceebta oo la daho anshaxa ayey qayb ka tahay. Dh: qari, duug, aas, xabaal.

waa la naqliyay ✓

(v) gush (gaash) ~ fah ku yiri

waa la naqliyay ✓

(ereycodeed) lagu tilmaansado wax daboolnaa oo mar qudha afka kala qaaday oo uu naqas ama wax kale ka soo baxay.

waa la naqliyay ✓

(ereycodeed) tusmeeya shanqadha laga maglo nafta baxaysa.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Hah!) Erey la yiraahdo kolka wax la kahdo: caku! hohey!

2

2. (Hah-da) Dhacaan kulul oo afka guba oo geedaha qaarkood mayraxdoodu leedahay; moobah.

waa la naqliyay ✓

1

hah¹: m.dh Dhadhan ama ur kulul oo dhirta qaarkeed yeeshaan.

2

hah²: e.d Eray lagu dhawaaqo marka wax la kahdo ama xanuun la dareemo.

waa la naqliyay ✓

1

inter. oh dear!; Exclamation of dismay

2

hah [feminine] n., [abstract] (adj.): hot ~ pungent taste; spicy, hot

waa la naqliyay ✓

1

hah! (eraydhawaaq) la yidhaahdo kolka wax la kahdo. Dh: cagku! hoh! hohey! hoheey!

2

hah-da: (magac, keli) dheecaan kulul oo afka guba oo geedaha qaarkood maydhaxdooda iyo walxuhu leeyihiin. Xanjada iyo nacnac duriguba hah bay leeyihiin. Dh: moobah.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) qof aan sir lahayn oo warku si fudud uga baxo. Nah war lama geliyo.

2

nah-da: (magac, dhedig, keli) soo jiidashada uu shay kugu soo jiito macaan ama muunad quruxeed. Cuntada dhadhankeedu nah ma leh.

waa la naqliyay ✓

1

(Rah-a)

2

Bahal yar oo birriga korkiisa iyo biyaha gudohoodaba ku nool; wuxuu lee yahay afar addin, labo lugood oo aad u xoog badan iyo labo jeeni oo gaaggaaban, iyo oogo qoyan oo jilicsan. Markuu rah dhab ah noqdo oo lullumannimada dhaafo, dabo ma leh. Itaalki waa booddo dheer yahay; rake.

waa la naqliyay ✓

m.l.u (cilmiga naflayda) Berribiyood aan lahayn dabo, leh laba lugood oo ka dhaadheer kuwa hore, boodboodka ku socda, marka uu biyo ku dhex jirana sameeya dhawaaq badan, xubno cad oo adagna qawlallada ku yeesha. la-mid: rake.

waa la naqliyay ✓

m.l.u (cilmiga naflayda) Berribiyood aan lahayn dabo, leh laba lugood oo ka dhaadheer kuwa hore, boodboodka ku socda, marka uu biyo ku dhex jirana sameeya dhawaaq badan, xubno cad oo adagna qawlallada ku yeesha. la-mid: rake.

waa la naqliyay ✓

m. n. frog, toad

waa la naqliyay ✓

-a: (n) frog (faroog)

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) noole yar oo berribiyood ah oo leh afar addin iyo ubuc jilicsan oo aad u qabaw oo jillaalkii dhoobada isku qariya xareeddana soo baxa oo ci' dheer leh. Rah hadduu biyo waayo dhoobaduu ku raftaa. Dh: rake.

waa la naqliyay ✓

1

de: frog, toad

2

lx: rah

3

pd: (-a Pl: rahah (a))

4

ps: n4-m, n2a-m

5

key: rah

waa la naqliyay ✓

ضفدع

waa la naqliyay ✓

1

(Sah-a)

2

Hadba xaalka kolkaas lagu sugan yahay; si; waayo; tabaalo.

waa la naqliyay ✓

m.l (-ho, m.dh) Hadba xaalka markaas lagu sugan yahay.

waa la naqliyay ✓

m. n. condition ~ situation (that one is in)

waa la naqliyay ✓

1

-a: (magac, lab, keli) waxaan dhab ahayn. Ilayn way ka simanyiin saha iyo saarka. Dh: isyeelyeel.

2

sah-ha: (magac, lab, keli) hadba xaalka kolkaas lagu sugan yahay; waayaha iyo xaaladda markaa lagu jiro. Dh: si, waayo.

waa la naqliyay ✓

1

de: condition ~ situation (that one is in)

2

initial: s

3

lx: sah

4

pd: (-a)

5

ps: n0-m

6

key: sah

waa la naqliyay ✓

e.d Erey dareen oo yaabka tilmaama.

waa la naqliyay ✓

m.dh.sh.r 1. W. dheh: ballaqmid. 2. W. ka sii: wax ballaqid (albaab).

waa la naqliyay ✓

(ereycodeed) lagu tilmaansado ci'da eyda iyo wixii la mid ah carruurtuna iskaga nixiyaan. Abtigaa ma fulaa ma faruurya caddaa wah.

waa la naqliyay ✓

1

de: Y [final letter of the Somali alphabet] Voiced palatal glide

2

initial: y

3

lx: ya'

4

pd: (-da)

5

ps: n-f

6

key: ya'

waa la naqliyay ✓

1

Yaa?

2

Kee? Tee? Qofma?

waa la naqliyay ✓

1

yaa¹: mu.we Kuma ayaa?, tuma ayaa?

2

yaa²: e.we Maxaad tiri? Ku soo celi!

3

yaa³: qr.dd la-mid: baa.

4

yaa⁴: qr. Yaan: markii qurubka diidmada 'aan2' lagu lifaaqo amar diidmo ayuu muujiyaa. Tusaale: “Yaanu keenin”.

waa la naqliyay ✓

1

yaa¹: mu.we Kuma ayaa?, tuma ayaa?

2

yaa²: e.we Maxaad tiri? Ku soo celi!

3

yaa³: qr. Yaan: markii qurubka diidmada 'aan²' lagu lifaaqo amar diidmo ayuu muujiyaa. Tusaale: Yaanu keenin.

waa la naqliyay ✓

1

question word, name: who?, whom?

2

yaa: question word: what?, I beg your pardon?

waa la naqliyay ✓

qui?

waa la naqliyay ✓

(pronoun) who (huu); what or which person or persons. Ex: yaa i soo wacay? Who phoned me?

waa la naqliyay ✓

1

(qurub) su'aaleed oo la macne ah 'ku celi hadalka aad tidhi'; maxaad tidhi? Hadalaan yaa la odhan lama hubsan.

2

yaa: (qurub) tacajub iyo la yaab muujiya. Ma sidaabuu yidhi, yaa! Wuu arki doonaa ta ka rada. Dh: yaah.

3

yaa: (magac'uyaal) qofka saddexaad oo aan la garanayn oo lagu bilaabo weedh su'aaleed lagu baadigoobayo yeelihii falka gaystay ama layeelihii falku ku dhacay: qofkee, ruuxee. Yau genbiyey subaggii tabbadkan ku jiray? Yaa shagada loo dhiibay? Dh: kee? tee? ayo? kuma? tuma?

waa la naqliyay ✓

1

1. (Yac!) Ka joog! Daa!

2

2. (Yac-da) Sagaarada dheddig.

waa la naqliyay ✓

1

yac¹: m.dh Sagaarada teeda dheddig.

2

yac²: e.d Ka joog! Daa!

waa la naqliyay ✓

1

inter. stop!, don't do that!

2

yac: [feminine] n. female dikdik (antelope)

waa la naqliyay ✓

1

(ereydhawaaq) sidaa ka joog!; daa!. Yac! hoogi waaye dhibka iga daa.

2

yac-da: (magac, dhedig, keli) sagaarada dhedig. Li: atoor.

waa la naqliyay ✓

1

yad¹: m.dh 1. Awood gacan lagu fuliyo. 2. Mulkile. 3. Gacan. la-mid: yed¹.

2

yad²: f.g1 (-day, -dday) 1. Cid ama wax gacan wax ku yeelid. 2. Gacan wax ku dhigid. 3. la-mid: yad 2. U y.: cid wax siin. 4. Ku y.: cid gacan wax ku yeelid.

waa la naqliyay ✓

v. beat, strike, hit

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dheig, keli) lahaansho hanti ah. Gurigan anigaa yad u leh. Dh: yed, hanti.

waa la naqliyay ✓

1

de: beat, strike, hit

2

initial: y

3

lx: yad

4

pd: (yaday)

5

ps: v1=tr

6

key: yad

waa la naqliyay ✓

/yaak/ (n) dibi-gisi.

waa la naqliyay ✓

1

(Yal-ka)

2

Dabaysha roobku wato.

waa la naqliyay ✓

m.l Dabayl qabow oo roobku keeno.

waa la naqliyay ✓

m.l Dabayl qabow oo roobku keeno.

waa la naqliyay ✓

m. n. wind bringing rain

waa la naqliyay ✓

1

(ereycodeed) tusmeeya jabaqda dhaqdhaqaaqa waxad fuushantahay kugu sameeyo. Yal uun buu baabuurku mar keli ah yidhi.

2

yal: (ereydhawaaq) haadka lagu kiciyo. Naa qambaarka hilibka yal ka dheh.

3

yal -sha: (magac, dhedig, keli) dabayl roob wato. Roob yal badan wataa cidlo nagu helay. Dh: hufo.

4

yal-sha: (magac, dhedig, keli) nooc haadka ka mid ah oo caruurta boobta. Yal baad tahay sidi kaayagil madaxa yuugnaaye. Dh: yili, dafo.

waa la naqliyay ✓

1

cf: dabayl

2

de: wind bringing rain

3

initial: y

4

lx: yal

5

pd: (-ka Pl: yalal (ka))

6

ps: n4-m

7

key: yal

waa la naqliyay ✓

/yaam/ (n) baradho-macaan.

waa la naqliyay ✓

(fal) aammus ku ekow oo shib dheh. Yam eey yam, yeedhaa ma yeella. Dh: us. Li: yoon.

waa la naqliyay ✓

/yaap/ (v) xoog u qaylin, siiba qaylada eyda.

waa la naqliyay ✓

1

(Yar-ka, Yar-ta)

2

1. Qof aan weyneyn.

3

2. Gibin ah.

waa la naqliyay ✓

1

yar¹: m.l (-ryar, m.l) Wiil da' yar.

2

yar²: m.dh (-ryar, m.l) Gabar da'yar.

3

yar³: f.mg4 (-raa, -rayd; yaryar) 1. Wax da'diisu yartahay ahaansho. 2. Wax tiradooda ama cabbirkoodu uusan badnayn ahaansho.

waa la naqliyay ✓

1

yar¹: m.l (-ryar, m.l) Wiil da' yar.

2

yar²: m.dh (-ryar, m.l) Gabar da' yar.

3

yar³: f.mg4 (-raa, -rayd; yaryar) 1. Wax da'diisu yartahay ahaansho. 2. Wax tiradooda ama cabbirkoodu uusan badnayn ahaansho. m.f.dh, yaraan.

waa la naqliyay ✓

Minor

waa la naqliyay ✓

1

[adjective] small, little, slight, minor; few; young

2

yar: m. n. child; boy ~ girl

waa la naqliyay ✓

petit.

waa la naqliyay ✓