yaanya'id

-da: (magac, dhedig, keli) carcararid oo kolba dhan u ordid. Riyo gorogoroonayaa way yaa yaacid badan yihiin. Dh: or-ordid. Li: deggeni.

pron., neg., opt. form: may you not!, so long as you don't!

de: may you not!, so long as you don't! With negative optative

initial: y

lx: yaanad

ps: pro-neg-opt

xe: You stay at home, but I hope you dont light a fire!

xv: Guriga joog, dabse yaanad shidin!

key: yaanad

(fall si calaacalah cid kale wax u weyduso oo u bari. Bal adeerkaa ku yaanya inuu wax ku siyo. Dh: tuug, calaacal

-da: (magac, dhedig, keli) si deggan oo aan degdeg lahayn wax u qabad oo u faltamid. Dh: miyirid.

aayarid -da: (magac, dhedig, keli) si tartiib ah oo aanu degdeg iyo adayg ku jirin. Aayaritaanka ayay arrimuhu ku hirgalaan.

-ka: (magac, lab, keli) wax doorashadii; waxyaabo kale ka doorbidistii. Dh: saanyasho, qaydasho, doorasho.

m.dh la-mid: saamiyid.

-da: (magac, dhedig, keli) qaadidda gara ama xallinta murannada. Dh: qaadid.

(magac, lab, keli) baryo calaalcal ku jiro oo cid gaar ah ku wajahan. Iska daa yuanya'a oo shagayso. Dh: yadaadun

-da: (magac, dheddig, keli) si aan adkayn iskugu geygeyn oo iskugu nanabid. Dh: nanabid.

-a: (magac, lab, keli) hadal cataw ah calaacal.

-da: (magac, dhedig, keli) gorgortanka iibka la xidhiidha.

-da: (magac, dhedig, keli) dayacidda xoolaha ama ilaalin la'aantooda. Dh: baylihin, dayacitaan.

-da: (magac, dhedig, keli) wax horjoogsi oo in la sameeyo diidid. Maanacidda iska daa oo dadka sii daa. Dh: celin, diidid. Li: oggolaan.

(Maanyari-da)

Garaadyari; caqli-yari; fiiraggaabi.

m.dh la-mid: maanyaraan.

f. n., [abstract] state of being unintelligent, mental dullness

-da: (magac, dhedig, keli) kas yari; maangaabni.

de: state of being unintelligent, mental dullness

lx: maanyari

pd: (-da)

ps: n0-f-abs

key: maanyari

-da: (magac, dhedig, keli) si aan adkayn iskugu geygeyn. Yabyabid dhisme ma aha. Dh: nabnabid, kabkabid, yayabid.

(Yawyabid-da)

Baryo foolxun oo yawyab ah, cid ku baryid.

m.f.dh eeg yawyab².

-da: (magac, dhedig, keli) si xun u baryootamid. Yawyabidda qaarkeed baa sii foolxun. Dh: yadaadumid, yaanya'id.

(Yaxyaxid-da)

Wax xil leh ka biqid; xishood iska garasho; sheexid.

m.f.dh eeg yaxyax². la-mid: yaxyax¹ (2).

-da: (magac, dhedig, keli) khajilaad iyo shaag dareemid. Dh: khajilid, sheexid.

m.f.dh eeg maangad².

-da: (magac, dhedig, keli) nacas jahawareersan noqosho.

naanaabid-da: (magac, dhedig, keli) meehannaabid oo carcaraaf ku jirid.

-da: (magac, dhedig, keli) qaan weydiisasho. Dh: qaannabis.

m.f.dh eeg saangan¹.

-da: (magac, dhedig, keli) waano la soo jeediyay qaadasho.

-da: (magac, dhedig, keli) talo iyo falcelis muruq iyo orod u baahan ka hadhid. Odaygu xaangabid uma dhawa. Dh: itaaldarro.

(Balanbalid-da)

Hoogid; bi'id; luufluufid.

(Daandaamid-da)

Daandaan noqosho.

m.f.dh eeg daandaan². la-mid: daandaan¹ (2).

-da: (magac, dhedig, keli) wax kugu dhacay dartiis, la wareerid. Dh: daandaamis.

m.f.dh eeg dalandal². la-mid: dalandal¹ (2).

-da: (magac, dhedig, keli) si dabacsan oo xannaanayn leh u wad. Dh: dalaandalid.

m.f.dh eeg dalankac². la-mid: dalankac¹ (2).

(fal) hanti, baylahda iyo daranyada ka ilaali. Dh: daranyadhaw.

daranyatir -ka: (magac, lab, keli) hanti, baylahda iyo daranyada ka ilaalin. Dh: daranyadhaw.

m.f.dh eeg faanfaan². la-mid: faanfaan¹ (2).

-da: ( magac, dhedig, keli) tookhid iyo isfaanin.

m.f.dh garangar². la-mid: garaangarid, garaangirid, giraangirid, giringirid.

-da: (magac, dhedig, keli) sida qof wareersan u noolaansho oo dhaqan sillanaan.

(Jaanqaadid-da)

1. (qof kabo qaba) qaadista tallaabada, shanqar ka yeersiin.

2. Saanqaadid; socosho; tegid.

m.dh eeg jaanqaad². la-mid: jaanqaad¹ (3).

f. n. noise of footsteps; walking, going

-da: (magac, dhedig, kali) isla helisteeda iyo ciyaariddeedaba. Dh: jaanqaadis.

de: noise of footsteps; walking, going

lx: jaanqaadid

pd: (-da)

ps: n2a-f

key: jaanqaadid

(Jaansaarid-da)

Wax duugoobey oo karid u baahan, jaan cusub ku tolid, ku dhejin; karkarid.

m.f.dh eeg jaansaar².

-da: (magac, dhedig, kali) habka kabta loo saaro sar lagu hagaajinayo.

-da: (magac, dhedig, keli) laandeyr wax ku dabasho.

m.f.dh eeg maanqaad.

-da: (magac, dhedig, keli) niyad kicin oo jacayl iyo xamaasad ka buuxin. Nayaa nin ku jecel maanqaadidda ka daa oo adna isa sii. Dh: maanqaadis.

m.f.dh eeg macangag².

-da: (magac, dhedig, keli) ad'adkaan oo macangagnimo ku dhaqmid. Macangagidi xil kuma gaadhsiiso.

-da: (magac, dhedig, keli) cid badbaado iyo nabadgelin waydiisasho; magan cid u noqosho. Magangalid aqoon looma shardiyo.

m.f.dh eeg malanda'².

m.f.dh eeg naabnaab². la-mid: naabnaab¹, naannaab¹, naannaabid.

-da: (magac, dhedig, keli) mid shiddo iyo fagri haleeleen noqosho. Dh: naannaabid.

m.dh la-mid: naabnaabid.

(Qaangaarid-da)

Qaangaar noqosho.

m.f.dh eeg qaangaar².

-da: (magac, dhedig, keli) xilligi baaluga gaadhid.

(Saanqaadid-da)

(ilmo yar) socod barasho bilaabid.

m.f.dh eeg saanqaad². la-mid: saanqaad¹ (3).

-da: (magac, dhedig, keli) 'ilmo yar' socod bilaabid socodbarasho.

m.f.dh eeg shaankax.

m.f.dh eeg tamanda'².

-da: (magac, dhedig, keli) hadal tamanda' ah ku hadlid. Dh: cantarid.

-da: (magac, dhedig, keli) taarbeelid iyo tafiirgo'. Dh: baabi'id, taargo'id.

(Yalanyalxa-da)

Layr qabow oo kolka roobku kaco la helo.

m.dh (-ooyin, m.l) Dabayl qabow oo roobku markuu da'o ka dib timaada. la-mid: yalalaxo.

f. n. cool breeze ~ weather following rain

-da: (magac, dhedig, keli) neecaw qabaw oo roobku kolka uu qaado soo dhacda. Yalanyalo macaanbuu roobku reebaa. Dh: laydh.

cf: layr

de: cool breeze ~ weather following rain

initial: y

lx: yalanyalxo

pd: (/da)

ps: n6-f

key: yalanyalxo

m.f.l eeg yalanyalxoo.

-ka: (magac, lab, keli) dhaxan yar oo gabaw dareemid. Dh: dhamxood.

(fal) miyiri oo si tartiib ah u qabo.

neg., vl. pron. you ... not,

-da: (n) wrench (reenji); spanner (ispaa ner) ~ kiyaawe

-da: (magac, dhedig, keli) bir yar oo biraha gaadhiga lagu furfuro. Waar baanad 14 ah i sii. Dh: kiyaawe.

baanad -ka: (magac, lab, keli) siinta nafaqo iyo wixii la mid ah. Baanad buu ku jiraa oo buul yar baa loo dhisay.

Qalabka loogu isticmaalo xiridda iyo furidda qodobbada iyo qabbirrada dhabannada leh ee kala cabbirka duwan. Waxay leedahay xaglo celiya ama qabta geesaska qodobbada iyo qabbirrada, afkooduna wuxuu u samaysnaan karaa saddex hab: mid sugan oo labo qal leh, mid caynduub leh oo qalka sare uu sugan yahay iyo ama madax faraati-xaglood ah. Guud ahaan afka baanaduhu waxay ka samaysan yihiin birdhuxuleed heer sare ah.

de: you ... not + [FOCUS] = baa + aan + aad

lx: baanad

pd: (baadan)

ps: focus + neg + vpro

key: baanad

(Baanid-da)

Hadal ama dood qoran ama aan qornayn, meel madal ah ka jeedin; khudbayn.

m.f.dh eeg baan³. la-mid: baanis.

-da: (magac, dhedig, keli) ka doodidda dacwad idin dhextaal adiga iyo cid kale.

m.dh (-ddo, m.dh) Lacag ka mid ah sarrifka rubbiyada oo qiimaheedu yahay toban senti.

f. n. ten cents

-da: (magac, dhedig, keli) lacag u dhiganta toban senti. Dh: gambo, kumi.

bw: lacag, shilin {N}

de: ten cents

lx: caanad

pd: (-da)

ps: n1-f

syn: kumi, gambo

key: caanad

(Caayid-da)

Hadal xun oo la qoonsado (qof, kd.) ku dhihid; aflaggaaddeyn.

m.f.dh la-mid: eeg cay³.

-da: (magac, dhedig, keli) hadal xun oo la qoonsado qof ku dhihid. Dh: aflagaado.

f.g1 (-day, -dday) la-mid: faa'iid.

(fal) ganacsi aad waddo, faa'ido ka hel; shaqo macaash ka hel. Dh: macaash, tar. Li: qasaar.

(Faanid-da)

Faan isku sheegid; is faanin; is ammaanid; tookhid.

m.f.dh eeg faan³.