yaallay — Macnaha & Turjumaada

v.-ind, simple past tense: it [masc.] was (situated) there

waa la naqliyay ✓

1

de: it [masc] was (situated) there

2

initial: y

3

lx: yaallay

4

ps: v4c-3m-ind-past

5

key: yaallay

waa la naqliyay ✓

1

de: I was (in a place) {N}

2

lx: aallay

3

ps: v4c-1sg-ind-past

4

key: aallay

waa la naqliyay ✓

v., subject case, present habitual: it is [masc.] that is situated there

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) meel la dhigay ku sugan. Qalin dhulka yaalla ayaan qaaday: Dh: yaal

waa la naqliyay ✓

1

de: it is [masc] that is situated there

2

initial: y

3

lx: yaalla

4

ps: v4c-3m-subj-prhb

5

key: yaalla

waa la naqliyay ✓

(fal) arrin ama xaajo iyo wixii la mid ah falanqay oo faaqid; arrin wax ka sheeg.

waa la naqliyay ✓

v., pl., -ind, simple past tense: we were (in a place)

waa la naqliyay ✓

1

de: we were (in a place) {N}

2

lx: naallay

3

ps: v4c-1pl-ind-past

4

key: naallay

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhalanrog oo siday ahayd si ka duwan ka dhig. Wax walba qaallay ha is odhan Dh: sarguuri; salguuri.

2

qaallay: (fal) qalalaase iyo buuq geli. Meesha qaal- lay si laguu ogaado Dh: qalalaasay.

waa la naqliyay ✓

v., -ind, simple past tense: it [fem.] was (situated) there

waa la naqliyay ✓

1

de: it [fem] was (situated) there

2

initial: t

3

lx: taallay

4

ps: v4c-3f-ind-past

5

key: taallay

waa la naqliyay ✓

v., present habitual: it [masc.] is there

waa la naqliyay ✓

-yaallay / taallay: (v) situated (si-tuweeytid); located (lo-keeytid), used with masculine nouns. Ex: xaggee yaallaa? Where it is situated?

waa la naqliyay ✓

1

de: it [masc] is there

2

initial: y

3

lx: yaallaa

4

ps: v4c-3m-prhb

5

xe: Where is the elevator?

6

xv: yaal

7

key: yaallaa

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax meel uu joogay ama yaallay ka saarid. 2. Wax sida musmaar qodax iyo wixi lamida meel uu ku mudnaa ka siibid. 3. Wax halis ka badbaadin. 4. Qof, wax uu hayey cid kale siin. 5. Dab iyo wixi lamida shidid. 6. Magac u b.: nafley, meel iyo wixi lamida magacsiin. 7. Wax u b.: qof dhintay wardi ama sadaqa u hibayn. 8. Isu b.: wax kala qoqoban isufurid. 10. Isu b.: laba qof tartansiin. 11. Kala b.: kala saar. la-mid: bixi.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-go, m.dh) Nabar caalir leh jirka muddo ku yaallay oo aan weli biskoon.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax meel uu joogay ama yaallay ka saarid. 2. Wax sida musmaar qodax iyo wixi lamida meel uu ku mudnaa ka siibid. 3. Wax halis ka badbaadin. 4. Qof, wax uu hayey cid kale siin. 5. Dab iyo wixi lamida shidid. 6. Magac u b.: nafley, meel iyo wixi lamida magacsiin. 7. Wax u b.: qof dhintay wardi ama sadaqa u hibayn. 8. Isu b.: wax kala qoqoban isufurid. 10. Isu b.: laba qof tartansiin. 11. Kala b.: kala saar. m.f.dh, bixin.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-go, m.dh) Nabar caalir leh jirka muddo ku yaallay oo aan weli biskoon.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) baabi'i; ku tumo; wax weyn yeel. Wixii waddadaada col ku hor joogsada, askax oo cagta mari.

2

askax-a: (magac, lab, keli) baabi'iska iyo burburinta wax hore iskugu yaallay.

3

askax-da: (magac, dhedig, keli) geed badhi dhulka ku aasan leh oo xilliroobaadka laamo dhulka jiifsada bixiya oo midho la cuno leh.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) qof xun noqo; dhaqanka iyo dadnimaduba ha kaa lumaan. Li: wanaagsanow.

2

ba': (fal) jab iyo dhibaato ha ku soo gaadho oo eedaad. Dh: bi'id, bi'is, hoog, balanbal, baaba', hankaag, belo, baas, rogmad, hiirtaanyo.

3

ba': (fal) sidii la rabay ha noqon; manfac iyo midhaha dhalin. Dh: bi'id, bi'is, xumow. Li: bax.

4

ba': (fal) khad, qoraal iyo waxii la mid ah oo meel ku yaallay, masaxan oo tirtiran. Qoraalkii meesha ka ba'ay dib ugu qora. Dh: baaba', masaxan.

5

ba' -a: (magac, lab, keli) jab iyo dhibaato. Ba' iyo hoog baa colkii helay. Dh: baas, bi'id, bi'is, baaba', hoog, balanbal, hankaag, belo, rogmad, hiirtaanyo.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) ballan hore oo yaallay ama dhignaa baajin ama axdi jebin. Ballanfur bilaash kaagama hadho. Dh: ballanbaajin. ballanfurid -da: (magac, dhedig, keli) eeg ballanbaajin.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ka masax meeshii uu ku yaallay. Ka bi'i looxa khadka. Dh: baabi'i, tirtir.

2

bi'i: (fal) jar ka tuur, ka lumi dhaqanka fiican, dhib iyo dhibaato u gayso, dhibdhac ku keen. Hablayahow diintii ka baydhee, dhaqankii bi'isee, maad is badhqabataan. Dh: lumi, baabi'i, hallee. Li: toosi, hagaaji, wanaaji.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) wax ka tiris meeshuu ku yaallay ama ku qornaa. Bi'ista cashirka adigaa u sabab ah. Dh: baabi'is, tirtiris.

2

bi'is-ta: (magac, dhedig, keli) dhaqan ama xoolo, baabi'is. Biis looga cabsi qabaa gabdhaha dugsigan wax ka barta.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) nabarkii jidhka ku yaallay oo dib u barar ama millila, hoosta na dheecaan ku yeesha. Dh: caabaqid, hurgumow.

waa la naqliyay ✓

(fal) ka qaad dad ama wax kale halkii uu degganaa ama uu yaallay oo meel kale u rar. Ka daadguree dadka goobta dagaalka. Dh: diqdiqee, daabbul.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) marka waddan dawladdiisii baaba'do oo ay kala go'aan dadkiisii oo nidaamkii u yaallay maamulkiis burburo, waddan qarankiisii burburay.

waa la naqliyay ✓

(fal) arrin iyo ballan dad u yaallay khalkhal geli.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) miiqmiiqidda iyo rifidda wax isku yaallay. Dh: fagis.

2

fagid-da: (magac, dhedig, keli) fadhista midho iyo wax la mid ah oo daatay. Dh: farid, fadhid, fagis.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) miiqmiiqidda iyo rifidda wax isku yaallay. Dh: fagid.

2

fagis -ta: (magac, dhedig, keli) fadhista midho iyo wax la mid ah oo daatay. Dh: farid, fadhid, fagid.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) war ama xog la sheegtay, daliil iyo xujo ku beenin. fanqooji: (fal) wax isku yaallay, qayb ka ruji.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) wax isku yaallay qayb ama in ka rujin.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) qorshe yaallay fulintiisa ku fashilid; ku guuldarraysasho.

2

fashilaad -da: (magac, dhedig, keli) eeg fashal.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) wax, meel uu ku yaallay ka fuqid gu'id.

waa la naqliyay ✓

-da: (n) birds that can fly ~ haad

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg baallee.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) dhinac jirid; doc xigid. Baallaynta iga daayoo dhexda soo joogso.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg baallayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Faallayn-ta)

2

Arrin faallo ka bixin; wax ka sheegid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg faallee.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) falanqayn iyo faaqidaad dhinac walba leh; arrin faallo ka bixin iyo wax ka sheegid. Dh: faaqidaad, falanqayn, gorfayn.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg faallayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Gaallays-ta)

2

Jaad hore oo toorrey oo loo tuman jirey in gaalada lagu laayo oo lagula dagaallamo.

waa la naqliyay ✓

1

gaallays¹: m.l.kh Waran g. ah: nooc warmaha waaweyn ka mid ah lagu dagaallamo.

2

gaallays²: m.dh.kh Toorrey g. ah: toorrey dheer oo birsulub leh oo lagu dagaallamo.

waa la naqliyay ✓

f. n. dagger

waa la naqliyay ✓

1

de: dagger (used in former times to kill infidels)

2

lx: gaallays

3

pd: (-ta)

4

ps: n1-f

5

key: gaallays

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) dhalan rogid oo siday ahayd si ka duwan ka dhigid. Dh: salguurin.

2

qaallayn-ta: (magac, dhedig, keli) qalalaase gelin arbushid. Dh: qalalaasayn, qaallays.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg qaallayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Taallayn-ta)

2

Taallo ka dhigid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg taallee.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) dhismo taallo ah, meel ka dhisid.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg taallayn.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) dan ka galid oo wax ka qabashadeeda xil iska saarid. Dh: xaalays.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg xaallayn.

waa la naqliyay ✓

1

v., pl., , present habitual: they are / it [col.] is (located in a place)

2

yaallaan: v., pl., , neg., present habitual: there are no [pl.] / there is no [col.]

3

yaallaan: v., pl., relative form, , present habitual: that there are [pl.] / there is [col.]

waa la naqliyay ✓

/alleey/allays, allaying, allayed; dejin qof xanaaqsanaa ama cabsanayey (yarayn). e.g. He tried to allay her fears.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid kale la kulan. Inaan khayr balleeyaan, baqalka kuugu soo direy.

2

ballay: (fal) canug afartanbaxay gardaadi; ilmo yar tunka ku qaad oo la warwareeg, iyada oo la rajaynayo in uu intaada wanaagsan yeesho. Ballay wiilka oo la boodbood. Dh: ballee.

3

ballay -ga: (magac, lab, keli) meel godan oo biyo fadhiistaan. Waa meel biyaha laga cabbo ama xoolaha loo aroorsho. Lo'da ballayga u aroori. Dh: war, har, gal, dhijaan, balli, galsho, jidhaan.

waa la naqliyay ✓

(fal) alaab isduldhigdhig oo si wanaagsan u rasee. Dh: callee, rasee.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) ardaaga qoryaha lagu soo meersho; daarad aqal oo shirib ka samaysan. Dh: bersed, sarab.

waa la naqliyay ✓

1

f. n., [collective] maize, corn

2

gallay v., pl., simple past tense: we went in

waa la naqliyay ✓

-da: (n) maize (meeys)', corn (koon) ~ galley, gelley, arab-bikhi

waa la naqliyay ✓

ذُرَةٌ شامِيَّة

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xoolo ama hanti kale lumi oo baadiyee.

2

hallay: (fal) xumee oo kharrib. Dh: caddil.

3

hallay: (fal) (isku ~) ku tasho oo kalsooni buuxda ku qab.

4

hallay: (fal) «ku ~» hawl iyo wixii la mid ah, qof kale inuu qabto, ku ogow oo kaga seexo.

waa la naqliyay ✓

(ereydhawaaq) riyaha loogu yeedho oo la macne ah 'kaalay'.

waa la naqliyay ✓

1

Kaalay!

2

Imaw; agtayda imaw.

waa la naqliyay ✓

f.a (kaalaya, w) Agtayda imow.

waa la naqliyay ✓

f.a (kaalaya, w) Agtayda imow.

waa la naqliyay ✓

imperative v., sg. come!

waa la naqliyay ✓

(expression) come here!

waa la naqliyay ✓

(fal) halkan imo; imo meeshan aan joogo. Dh: imo. Li: teg.

waa la naqliyay ✓

1

de: come! Defective imperative form only

2

lx: kaalay

3

pd: (kaaley)

4

ps: v4b-imp-sg

5

see: imow

6

key: kaalay

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) meel haadaan ah; jar aad u dheer, meel qaw ah. Laandaaqa geeluba, laantii jarka u dhaw, intuu laac isleeyahay, saw laalayda kama dhaco. Dh: jar, haadaan, garbo, qaw, waraar, gebi, laalley.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: mallaay.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) eeg mallaay.

waa la naqliyay ✓

(fal) cibaado xilligeedii dhaaftay, dib u samee. Duhurkil hurdaa ku dhaafisaye kac gallay Dh: qallee.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xayawaan saalo dhig. Lo' saalaysay oon baa haya. Dh: saalood, saalee

2

saalay: (fal) saalo dhig: saalood.

waa la naqliyay ✓

v., subject case, present habitual: it is it [fem.] that is there

waa la naqliyay ✓

1

de: it is it [fem] that is there With preposition ku

2

initial: t

3

lx: taalla

4

ps: v4c-3f-subj-prhb

5

xe: an underground city

6

xv: magaalo dhulka hoostiisa ku taalla

7

key: taalla

waa la naqliyay ✓

1

(Waalay-ga)

2

Qaalin ama dibi qooqii ugu horreeyey qooqan.

waa la naqliyay ✓

m.l (-yo, m.dh) Qaalin, dib markii ugu horraysay qooqay; qooqan.

waa la naqliyay ✓

m. n. male animal coming into rut ~ heat for the first time

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ciyaarta waalada ciyaar.

2

waalay-ga: (magac, lab, keli) qaalin, dibi ama orgi aan weli adkaan oo joome noqon. Dh: geesbooc. Li: joome.

waa la naqliyay ✓

1

de: male animal coming into rut ~ heat for the first time

2

initial: w

3

lx: waalay

4

pd: (-ga)

5

ps: n2a-m

6

key: waalay

waa la naqliyay ✓

(fal) dan ka gal oo wax ka qabashada arrin jirta xil iska saar. Dh: xaallee.

waa la naqliyay ✓

(fal) saabuunta ka saar; biyihii hore kuwo ka nadiifsan kagaga daba maydh. Dh: biyarraaci.

waa la naqliyay ✓

v., pl., -ind, simple past tense: it [col.] was / they were (situated) there

waa la naqliyay ✓

1

de: it [col] was / they were (situated) there

2

initial: y

3

lx: yaalle

4

ps: v4c-3pl-ind-past

5

key: yaalle

waa la naqliyay ✓

1

v., neg., present habitual: it [masc.] is not there

2

yaallo: v.-,rel, present habitual: that it [masc.] is there

3

yaallo: v., opt. form: may it [masc.] be there

waa la naqliyay ✓

1

yaanay: pron., neg., opt. form: may she not!, don't let her ...!

2

yaanay: pron., neg., opt. form: may they not!, don't let them ...!

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) meel cidia' ah oo aan wax jooga iyo wax ka shanqadhaya midina jirin: cidlo ciirsi la'. Maxaan yaaqla keligay ka yeedhay ciyow wehel i ahaa Dh: gabaahiir, jaagla.

waa la naqliyay ✓

m.dh Ciyaar dhaqameed jaan iyo jiibinba leh oo dadka isku maaweeliyo (degaanka Ceergaabo).

waa la naqliyay ✓

m.dh Ciyaar dhaqameed jaan iyo jiibinba leh oo dadka isku maaweeliyo (degaanka Ceergaabo).

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magacwadareed) wixii baad ku duula oo dhan. Baalleyda duushaan, la dalxiisi doonaa. Dh: baadley.

2

baalley -da: (magac, dhedig, keli) ciyaardhaqameed caan ku ah gobolka Ceerigaabo iyo inta u dhow oo jiib iyo jaanba leh oo la isku maaweeliyo.

waa la naqliyay ✓

1

1. (-) Daal hayo; daaley.

2

2. (Daallan-ka) Cunno macmacaan oo jaadad badan ah oo cunnada weyn dabadeeda la cuno; (ama daalan).

waa la naqliyay ✓

m.l Cunno macmacaan oo jaadad badan ah oo cunnada weyn dabadeed la cuno. la-mid: daalan.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax noog hayo ahaansho. la-mid: dąalan.

waa la naqliyay ✓

dąallan: f.mg4 (-naa, -nayd) Wax noog hayo ahaansho. la-mid: dąalan.

waa la naqliyay ✓

1

der. [adjective] tired

2

daallan n. sweet, dessert

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) qof tacabsan oo hawl badan qabtay. Nin daallani dar ma shubo duunyana ma daajiyo. Dh: noogsan, dakaansan.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax aan muddo lagu dhaqmin ahaansho.

waa la naqliyay ✓