Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

de: Y [final letter of the Somali alphabet] Voiced palatal glide

2

initial: y

3

lx: ya'

4

pd: (-da)

5

ps: n-f

6

key: ya'

waa la naqliyay ✓

1

(Aadaan-ka)

2

Ereyo yar oo lagu dheeraysto oo dadka tukashada loogu yeero (ama addin).

waa la naqliyay ✓

1

1. (Aagaan-ka) Furka aagaamaha iyo haamaha lagu daboolo.

2

2. (Aagaan-ta) Haan yar.

waa la naqliyay ✓

1

(Aala-da)

2

Qaalmaha yaryar oo lo'da.

waa la naqliyay ✓

1

(Aaran-ka)

2

1. Qaalmaha yaryar oo geela; qaan.

3

2. Doog iyo barwaaqo.

waa la naqliyay ✓

1

(Aayad-da)

2

1. Suurad quraan, tixaha ay ka kooban tahay, middiiba.

3

2. Wax aan hor loo arki jirin oo yaab leh.

4

3. Mucjiso.

waa la naqliyay ✓

1

(Aayatiin-ka)

2

Waxtar aan durba dhalane, waa danbe, oo iyadana loo baahan yahay, la filana hayo oo loogu talaggalo; waxtar raaga; cirib-danbeed; meecaad.

waa la naqliyay ✓

1

(Aayid-da)

2

Wax raagey ama dib loo dhigay, waa danbe oo loo baahan yahay, waxtarkooda helid, ku tabkicid.

waa la naqliyay ✓

1

(Abab-ka)

2

1. Daaqbarad (xoolo).

3

2. Dhallaanka yaryar waxbarashadooda hore sida cunno cunidda; sansaanka, habka, ku-dayashada, (ama abaab).

waa la naqliyay ✓

1

(Ababid-da)

2

Yaraanta iyo korriimada hore, wax ku barasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Abhin-ta)

2

Qof laga baqa hayo, ama wax laga celina hayo, hadal saameeya oo uu ka baqo, (sida: Allaahaa hadduu Alla yahay), kula hadlid.

waa la naqliyay ✓

1

(Abqa-da)

2

Quraca iyo maraaga iyo geedaha la mid ah mirohooda (iniino badan oo yaryar oo ku gudajira galal dheerdheer oo laba qalbac ah oo kolkay engegaan furma); geydhe; mergiyaale.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Abuur-ka) a) Wax aan hor u jirin uumis; alkun. b) Geed ubxa haya, docda uu lafta ama iniinta ku lee yahay, oo kolkii la beero korta oo geed hor leh oo cusub noqota; laf ama iniin ama cad kasta oo geed hor leh noqon karta; firi. c) Hawsha la qabto kolka beerta abuurka lagu rida hayo.

2

2. (Abuur-ta) Sida loo uumay (farsamo, hab, qaab); baxaalli.

waa la naqliyay ✓

1

(Abuurcas-ka, Abuurcas-ta)

2

Meseggada jaad ka mid ah oo midabkeedu cas yahay.

waa la naqliyay ✓

1

(Abyamid-da)

2

Yaab iska garasho; yaabid: irkigid; amakaagid; ashqaraarid.

waa la naqliyay ✓

1

(Abyan-ka)

2

Garasho ama dareen, wax sillan ama lala yaabo, ay dhaliyeen; yaab; irkig; amakaag; ashqaraar.

waa la naqliyay ✓

1

(Adaahi-da)

2

Geed sal weyn iyo laamo yaryar leh, oo buruqdiisu biyo badan tahay.

waa la naqliyay ✓

1

(Adaar-biciid-ka)

2

Nagaar aan qodax lahayn oo ka baxa balliyada iyo togagga; wuxuu lee yahay, miro kuwa bunka u eg, dhirta dawadana waa ka mid.

waa la naqliyay ✓

1

(Adab-ta)

2

Kolay yar oo wax lagu gurto.

waa la naqliyay ✓

1

(Addin-ka)

2

1. Lugaha iyo jeenyaha iyo gacmaha middood.

3

2. Ereyo yar oo lagu dheeraysto oo dadka tukashada loogu yeero (ama aadaan).

waa la naqliyay ✓

1

(Addoon-ka, Addoon-ta)

2

Qof la lee yahay; bidde, biddad.

waa la naqliyay ✓

1

de: A [first letter of the Somali alphabet], alif

2

lx: a'

3

pd: (-da)

4

ps: n-f

5

key: a'

waa la naqliyay ✓

f.g1 (aa'ay, aa'day) 1. Cid ama wax garaacid, u cagajuglayn. 2. Dagaallamid.

waa la naqliyay ✓

(fal) dhagax, waran iyo wax la mid ah, qof ama meel ku tuuryee oo ku rid. Shalay waxa dhacay dagaal la isku aa'ay rasaasta nool. Dh: rid, tuur.

waa la naqliyay ✓

1

(Ba'-a)

2

Dhicitaan, dhibaato iyo waxyeello xun cid gaarsiiya; hoog; belo; baabba'; baas.

waa la naqliyay ✓

1

ba'¹: m.l 1. Hoog iyo dhibaato aad u badan. 2. (e.d) Dhibaato iyo waxyeello xun cid gaarsiiya; baabba'.

2

ba'²: f.mg1 (-'ay, -'day; -bi'i) 1. Hoog iyo dhibaato aad u weyn la kulmid. 2. Ka b.: xaalad leh gaajo, harraad, ciil iyo wixi lamida ka bixid. 3. Ka b.: midab, wasakh iyo wixi lamida meel ay yaalleen ka tirtirmid.

waa la naqliyay ✓

1

ba'¹: m.l 1. Hoog iyo dhibaato aad u badan. 2. (e.d) Dhibaato iyo waxyeello xun cid gaarsiiya; baabba'.

2

ba'²: f.mg1 (-'ay, -'day; -bi'i) 1. Hoog iyo dhibaato aad u weyn la kulmid. 2. Ka b.: xaalad leh gaajo, harraad, ciil iyo wixi lamida ka bixid. 3. Ka b.: midab, wasakh iyo wixi lamida meel ay yaalleen ka tirtirmid. m.f.dh, bi'id.

waa la naqliyay ✓

1

-ay | day: (v) be destroyed (dista-rooyidh) ~ baaba'

2

ba' -a: (n) 1. destruction (dis-tarak-shiri)-, havoc (haavek) widespread devastation. Ex: ba 'a ku dhacay ah; dhalka Soomaaliya.... the destruction that happened to Somalia... 2. misfortune (mis-foorjun) ~ ayaandaro, nasiibdaro —Syn: adversity, mishap, mischance

waa la naqliyay ✓

1

(fal) qof xun noqo; dhaqanka iyo dadnimaduba ha kaa lumaan. Li: wanaagsanow.

2

ba': (fal) jab iyo dhibaato ha ku soo gaadho oo eedaad. Dh: bi'id, bi'is, hoog, balanbal, baaba', hankaag, belo, baas, rogmad, hiirtaanyo.

3

ba': (fal) sidii la rabay ha noqon; manfac iyo midhaha dhalin. Dh: bi'id, bi'is, xumow. Li: bax.

4

ba': (fal) khad, qoraal iyo waxii la mid ah oo meel ku yaallay, masaxan oo tirtiran. Qoraalkii meesha ka ba'ay dib ugu qora. Dh: baaba', masaxan.

5

ba' -a: (magac, lab, keli) jab iyo dhibaato. Ba' iyo hoog baa colkii helay. Dh: baas, bi'id, bi'is, baaba', hoog, balanbal, hankaag, belo, rogmad, hiirtaanyo.

waa la naqliyay ✓

1

de: C [letter of the Somali alphabet] Voiced pharyngeal fricative

2

lx: ca'

3

pd: (-da)

4

ps: n-f

5

key: ca'

waa la naqliyay ✓

1

(Da'-da)

2

Inta qof ama wax kale nool yahay ama jiro haddii laga soo bilaabo waagii uu dhashay ama la sameeyey; da'aad; fil; fac; facaad.

waa la naqliyay ✓

1

da'¹: m.dh 1. la-mid: da'aad. Inta sano, bilo, maalmo iyo wixi lamida ee nafley jirto laga bilaabo maalintii uu dhashay; cumri. 2. D. ah: qof sanado badan jira; duq. 3. Dad hal casri wada nool.

2

da'²: f.mg1 (-'ay, -'day; -di'i) 1. Roob cirka ka imaansho. 2. Hoore, si dhibic dhibic ah u daadasho.

waa la naqliyay ✓

1

da'¹: m.dh 1. la-mid: da'aad. Inta sano, bilo, maalmo iyo wixi lamida ee nafley jirto laga bilaabo maalintii uu dhashay; cumri. 2. D. ah: qof sanado badan jira; duq. 3. Dad hal casri wada nool.

2

da'²: f.mg1 (-'ay, -'day; -di'i) 1. Roob cirka ka imaansho. 2. Hoore, si dhibic dhibic ah u daadasho. m.f.dh, di'id.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (n) age (eejyj ~ da'aad. Ex: da 'deedu waa toban sano; she is ten years old

2

da' -ay / day: (v) rain (reeyri). Ex: beri roob ma da 'ayaa? will it be raining tommorow?

waa la naqliyay ✓

1

(fal) roob, dhibco dhulka ku soo daadi oo biyadhig. Haddaan la kala roonaan roobku ma da'o.

2

da'-da: (magac, dhedig, keli) muddada dad ama wax kale jiri karo; inta u dhaxaysa malinkii uu dhashay ama la sameeyey ilaa maalinka la joogo. Markaan da'da jirey shan iyo toban, markaan damac guur la soo kacay, dookhayga markaan u sahantegay. Dh: da'aad, gu', cumri, fil, fac.

3

da': (tilmaame) wax in badan jirey, muddo dheer noolaa, waqti soo qaatay, ah wax gabaoobay. Dugsiiye kolka waa da' hadda wixii ka danbeeya.

waa la naqliyay ✓

عُمْرِ

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) orodka aadka ah oo qofku mar keli ah isa sii daayo. Kolkaad libaaxa aragtay ba ummaddu fa'daadii ka yaabtay. Dh: taw, nay. Li: kuurkuursi.

2

fa': (ereycodeed) lagu sunto sanqadha furniinka kediska ah ee meel hore u xidhnayd sida daaqad oo kale. Anoo hurda ayuun bay Faadumo albaabka fa' ka siisay.

waa la naqliyay ✓

1

de: F [letter of Somali alphabet] Voiceless labio-dental fricative

2

lx: fa'

3

pd: (-da)

4

ps: n-f

5

key: fa'

waa la naqliyay ✓

1

de: G [letter of Somali alphabet] Voiced velar stop or plosive; can be double; alternates with k

2

lx: ga'

3

pd: (-da)

4

ps: n-f

5

xv: arag ~ arkay

6

key: ga'

waa la naqliyay ✓

1

de: H [letter of the Somali alphabet]

2

lx: ha'

3

pd: (-da)

4

ps: n-f

5

key: ha'

waa la naqliyay ✓

1

a: jiin

2

de: J [letter of the Somali alphabet] Voiced or voiceless palato-alveolar affricate

3

lx: ja'

4

pd: (-da)

5

ps: n-f

6

key: ja'

waa la naqliyay ✓

1

a: kaaf

2

de: K [letter of Somali alphabet] Can never be final

3

lx: ka'

4

pd: (-da)

5

ps: n-f

6

key: ka'

waa la naqliyay ✓

Aan haysan; aan lahayn; ka maqan; dhimman; ... (sida: nin lug la'; waa lacag la' yahay; toban saddex la' waa toddoba; ...).

waa la naqliyay ✓

f.g4 (-'aa, -'ayd) Wax, wax ka maqanyihiin ahaansho.

waa la naqliyay ✓

f.g4 (-'aa, -'ayd) Wax, wax ka maqanyihiin ahaansho. m.f.dh, la'aan.

waa la naqliyay ✓

-aa / la'ayd: (adj) without (with-awt); not having; lacking (laaking). Ex: dhagala': deaf (dheef)

waa la naqliyay ✓

(fal) aan la haysan; wax aan la hayn. Nin indhola' baa na soo maray. Warsame wuu indhala' yahay.

waa la naqliyay ✓

1

de: M [letter of the Somali alphabet] Voiced bilabial nasal; can be double; can never be final in a syllable or word

2

lx: ma'

3

pd: (-da)

4

ps: n-f

5

xe: miin

6

xv: nin ~ niman

7

key: ma'

waa la naqliyay ✓

1

a: nuun

2

de: N [letter of the Somali alphabet] Voiced alveolar nasal; can be double

3

lx: na'

4

pd: (-da)

5

ps: n-f

6

key: na'

waa la naqliyay ✓

1

a: qaaf

2

de: Q [letter of the Somali alphabet] Voiced or voiceless uvular stop

3

lx: qa'

4

pd: (-da)

5

ps: n-f

6

key: qa'

waa la naqliyay ✓

1

de: R [letter of the Somali alphabet] Voiced alveolar roll or trill; can be double

2

lx: ra'

3

pd: (-da)

4

ps: n-f

5

key: ra'

waa la naqliyay ✓

(fal) aad u'carood, u xanaaq; is madaxmar oo si aad ah u cadhoo; si daran u xanaaq. Sulaymaan koolkii seefta loola baxay buu sa'ay.

waa la naqliyay ✓

1

a: siin

2

de: S [letter of the Somali alphabet] Voiceless alveolar fricative

3

initial: s

4

lx: sa'

5

pd: (-da)

6

ps: n-f

7

key: sa'

waa la naqliyay ✓

(qodob) ku daba karma magacda dhedig ee ku dhammaada shibbanayaasha b, f, g, n, r, sh, iyo j si uu u noqdo wax la isla garanayo. Xarafka 't' ee qodobkan wuxuu isu beddelaa 'd' markuu raaco magacyada lab oo ku dhammaada d, c, x, h, y iyo (/') hamsa. Marka la raaciyo magac ku dhammaada xarafka 'l' labadaa xaraf waxay isu beddelaan 'sh'.

waa la naqliyay ✓

1

de: T [letter of the Somali alphabet] Voiceless dental stop or plosive

2

initial: t

3

lx: ta'

4

pd: (-da)

5

ps: n-f

6

key: ta'

waa la naqliyay ✓

(ereycodeed) lagu cabbiro iftiinka waaberiga iyo wixii la mid ah. Markuu waagu wa' yidhi uunbaan magaaladii soo gallay. Dh: wac. Li: dem.

waa la naqliyay ✓

1

a: wow

2

de: W [letter of the Somali alphabet] Voiced bilabial glide

3

initial: w

4

lx: wa'

5

pd: (-da)

6

ps: n-f

7

key: wa'

waa la naqliyay ✓

1

de: X [letter of the Somali alphabet] Voiceless pharyngeal fricative

2

initial: x

3

lx: xa'

4

pd: (-da)

5

ps: n-f

6

key: xa'

waa la naqliyay ✓

1

Yaa?

2

Kee? Tee? Qofma?

waa la naqliyay ✓

1

yaa¹: mu.we Kuma ayaa?, tuma ayaa?

2

yaa²: e.we Maxaad tiri? Ku soo celi!

3

yaa³: qr.dd la-mid: baa.

4

yaa⁴: qr. Yaan: markii qurubka diidmada 'aan2' lagu lifaaqo amar diidmo ayuu muujiyaa. Tusaale: “Yaanu keenin”.

waa la naqliyay ✓

1

yaa¹: mu.we Kuma ayaa?, tuma ayaa?

2

yaa²: e.we Maxaad tiri? Ku soo celi!

3

yaa³: qr. Yaan: markii qurubka diidmada 'aan²' lagu lifaaqo amar diidmo ayuu muujiyaa. Tusaale: Yaanu keenin.

waa la naqliyay ✓

1

question word, name: who?, whom?

2

yaa: question word: what?, I beg your pardon?

waa la naqliyay ✓

qui?

waa la naqliyay ✓

(pronoun) who (huu); what or which person or persons. Ex: yaa i soo wacay? Who phoned me?

waa la naqliyay ✓

1

(qurub) su'aaleed oo la macne ah 'ku celi hadalka aad tidhi'; maxaad tidhi? Hadalaan yaa la odhan lama hubsan.

2

yaa: (qurub) tacajub iyo la yaab muujiya. Ma sidaabuu yidhi, yaa! Wuu arki doonaa ta ka rada. Dh: yaah.

3

yaa: (magac'uyaal) qofka saddexaad oo aan la garanayn oo lagu bilaabo weedh su'aaleed lagu baadigoobayo yeelihii falka gaystay ama layeelihii falku ku dhacay: qofkee, ruuxee. Yau genbiyey subaggii tabbadkan ku jiray? Yaa shagada loo dhiibay? Dh: kee? tee? ayo? kuma? tuma?

waa la naqliyay ✓

1

1. (Yac!) Ka joog! Daa!

2

2. (Yac-da) Sagaarada dheddig.

waa la naqliyay ✓

1

yac¹: m.dh Sagaarada teeda dheddig.

2

yac²: e.d Ka joog! Daa!

waa la naqliyay ✓

1

inter. stop!, don't do that!

2

yac: [feminine] n. female dikdik (antelope)

waa la naqliyay ✓

1

(ereydhawaaq) sidaa ka joog!; daa!. Yac! hoogi waaye dhibka iga daa.

2

yac-da: (magac, dhedig, keli) sagaarada dhedig. Li: atoor.

waa la naqliyay ✓

1

yad¹: m.dh 1. Awood gacan lagu fuliyo. 2. Mulkile. 3. Gacan. la-mid: yed¹.

2

yad²: f.g1 (-day, -dday) 1. Cid ama wax gacan wax ku yeelid. 2. Gacan wax ku dhigid. 3. la-mid: yad 2. U y.: cid wax siin. 4. Ku y.: cid gacan wax ku yeelid.

waa la naqliyay ✓

v. beat, strike, hit

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dheig, keli) lahaansho hanti ah. Gurigan anigaa yad u leh. Dh: yed, hanti.

waa la naqliyay ✓

1

de: beat, strike, hit

2

initial: y

3

lx: yad

4

pd: (yaday)

5

ps: v1=tr

6

key: yad

waa la naqliyay ✓

1

Yah!

2

Erey wixii la qoonsado oo la haaraama hayo lagu yiraahdo; Hah!; Caku!

waa la naqliyay ✓

e.d Erey wixii la qoonsado oo la haaraama hayo lagu yiraahdo; hah! caku!

waa la naqliyay ✓

inter. ah!, oh!

waa la naqliyay ✓

yah! (ereydhawaaq) lagu calaacalo kolka uu jiro wax aan waxba laga qaban karin ama in la dabaqabtaa adag tahay. Yah! boqontay go'day! Dh: hah!, caku!.

waa la naqliyay ✓

1

de: ah!, oh! Exclamation of anger or irritation

2

initial: y

3

lx: yah

4

ps: intj

5

key: yah

waa la naqliyay ✓

/yaak/ (n) dibi-gisi.

waa la naqliyay ✓

1

(Yal-ka)

2

Dabaysha roobku wato.

waa la naqliyay ✓

m.l Dabayl qabow oo roobku keeno.

waa la naqliyay ✓

m.l Dabayl qabow oo roobku keeno.

waa la naqliyay ✓

m. n. wind bringing rain

waa la naqliyay ✓

1

(ereycodeed) tusmeeya jabaqda dhaqdhaqaaqa waxad fuushantahay kugu sameeyo. Yal uun buu baabuurku mar keli ah yidhi.

2

yal: (ereydhawaaq) haadka lagu kiciyo. Naa qambaarka hilibka yal ka dheh.

3

yal -sha: (magac, dhedig, keli) dabayl roob wato. Roob yal badan wataa cidlo nagu helay. Dh: hufo.

4

yal-sha: (magac, dhedig, keli) nooc haadka ka mid ah oo caruurta boobta. Yal baad tahay sidi kaayagil madaxa yuugnaaye. Dh: yili, dafo.

waa la naqliyay ✓

1

cf: dabayl

2

de: wind bringing rain

3

initial: y

4

lx: yal

5

pd: (-ka Pl: yalal (ka))

6

ps: n4-m

7

key: yal

waa la naqliyay ✓

/yaam/ (n) baradho-macaan.

waa la naqliyay ✓

(fal) aammus ku ekow oo shib dheh. Yam eey yam, yeedhaa ma yeella. Dh: us. Li: yoon.

waa la naqliyay ✓

/yaap/ (v) xoog u qaylin, siiba qaylada eyda.

waa la naqliyay ✓

1

(Yar-ka, Yar-ta)

2

1. Qof aan weyneyn.

3

2. Gibin ah.

waa la naqliyay ✓

1

yar¹: m.l (-ryar, m.l) Wiil da' yar.

2

yar²: m.dh (-ryar, m.l) Gabar da'yar.

3

yar³: f.mg4 (-raa, -rayd; yaryar) 1. Wax da'diisu yartahay ahaansho. 2. Wax tiradooda ama cabbirkoodu uusan badnayn ahaansho.

waa la naqliyay ✓

1

yar¹: m.l (-ryar, m.l) Wiil da' yar.

2

yar²: m.dh (-ryar, m.l) Gabar da' yar.

3

yar³: f.mg4 (-raa, -rayd; yaryar) 1. Wax da'diisu yartahay ahaansho. 2. Wax tiradooda ama cabbirkoodu uusan badnayn ahaansho. m.f.dh, yaraan.

waa la naqliyay ✓

Minor

waa la naqliyay ✓

1

[adjective] small, little, slight, minor; few; young

2

yar: m. n. child; boy ~ girl

waa la naqliyay ✓

petit.

waa la naqliyay ✓

-aa / ayd: (adj) little (li-tal); small (ij/nooZ); few (fiyuu) ~ xoogaa

waa la naqliyay ✓

1

Poco (piccolo)

2

Little (small)

waa la naqliyay ✓

1

Poco; piccolo

2

Little, small

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) aan badnayn; aan woynayn. Ciidan yar iyo caano yar ba kolka la waayo ayaa la tabaa. Dh: kooban. L: weyn.

2

yar: (tilmaame) mid da'yar oo aan weynayn.

3

yar -ka: (magac, lab, keli) wiil da'yar oo aan weyneyn.

4

yar-ta: (magac, dhedig, keli) gabadh da'yar oo aan weynayn.

waa la naqliyay ✓

صغير

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-say, -stay) Cid wax liita ka dhigid.

waa la naqliyay ✓