xuurtoon

(Xuurta-da)

Wixii nafley ah oo aad u orda, neefta qabata oo ku xayiranta; xiiq; hafto.

m.dh Culays ku yimaada neefta marka nafley orod ku daasho ama hawl iyo wixi lamida. la-mid: xiiq.

m.dh Culays ku yimaada neefta marka nafley orod ku daasho ama hawl iyo wixi lamida. la-mid: xiiq.

f. n. exhaustion

-xuurtada: (n) exhaustion (ig-zoos-shin); fatigue (fa-tiig); hard or heavy breathing due to exhaustion ~ dhacsaal, daal

-da: (magac, dhedig, keli) neefqabataw iyo hiinraag noolaha ku dhaca kolka uu aad u ordo. Xuurto ayuu la neefsan kari la'yahay. Dh: xiiq. hafto.

xuurto-da: (magac, dhedig, keli) hab lagu dagaallamo oo ah qoorta qof kale oo inta kilkillada la soo hoos geliyo gacantana cunaha lagaga maro. Awrtu waxay isku dilaan xuurto.

cf: haftibbax

de: exhaustion

initial: x

lx: xuurto

pd: (/da)

ps: n0-f

key: xuurto

inch. v. become exhausted

(fal) xuurto ha ku qabato oo hiinraag. Yar orod oo xuurtow. Dh: xuurtood, xiiq.

de: become exhausted

initial: x

lx: xuurtow

nt: xuurtood (ka) [vn-m]

pd: (xuurtooday)

ps: v3a=inch

key: xuurtow

m.l.kh 1. Qof in uu guursado diyaar u ah. 2. Qof gaaray da'dii lagu guursan lahaa.

m.l.kh 1. Qof in uu guursado diyaar u ah. 2. Qof gaaray da'dii lagu guursan lahaa.

-ka: (magac, lab, keli) guur raadis; qofka maaggan inuu guursado. Li: guurdiid.

(Xuurtayn-ta)

Xuurto ka keenid; xiijin; haftayn.

m.f.dh eeg xuurtee.

-ta: (magac, dhedig, keli) hiinraajin.

xuurtayn -ta: (magac, dhedig, keli) xuurto ku qabasho oo nakhaska ku dhejin. Wiilka xuurtanta ka daa.

(tilmaame) eeg macauurtaysan.

-ka: (magac, lab, keli) baahi weyn wax u qabid. Mucuurtoon awgeed xalay ma gam'in.

Inselberg

m. n., [compound] marriage seeker, person mature enough for marriage

de: marriage seeker, person mature enough for marriage

lx: guurdoone

pd: (/ha)

ps: n7-m-cmp

syn: guurgal

key: guurdoone

(Mucurtood-ka)

Baahi weyn wax u qabid.

m.f.dh eeg mucurtoo.

-ka: (magac, lab, keli) (u ~) baahi xoog ah wax u qabid.

m.l (-nno, m.dh) (kiimika) Saxar saleed ku jira bu'da, leh cuf le'eg ka borotoonka mase leh saldanab. Xaaladaha qaarkood, niyuutaroonku waxa uu u mataataxaa orotoon, elektaroon iyo lid-niyuutariino aan celceliska cimrigoodu ka badanin 12 daqiiqo, marka ay ka baxaan bu'da atamka.

m.l (-nno, m.dh) (kiim.) Saxar saleed ku jira bu'da, leh cuf le'eg ka borotoonka mase leh saldanab. Xaaladaha qaarkood, niyuutaroonku waxa uu u mataataxaa orotoon, elektaroon iyo lid-niyuutariino aan celceliska cimrigoodu ka badanin 12 daqiiqo, marka ay ka baxaan bu'da atamka.

-ka: (magac, lab, keli) saxar saleed ku jira bu'da, leh cuf le'eg ka borotoonka mase leh saldanab. Xaaladaha qaarkood, niyuutaroonku waxa uu u mataataxaa orotoon, elektaroon iyo lid-niyuutariino aan celceliska cimrigoodu ka badanin 12 daqiiqo, marka ay ka baxaan bu ́da atamka.

-da: (magac, dhedig, keli) neefqabataw keena cod la karho oo dadka badhkii hurdada ku hela. Dh: khuuro, khuurro.

m.dh 1. Hantida qaybaheeda la rari karo, sida xoolaha nool. 2. G. ah: reer miyi xoolo dhaqato ah oo hadba meeshii deegaan leh u guura.

m.dh 1. Hantida qaybaheeda la rari karo, sida xoolaha nool. 2. G. ah: reer miyi xoolo dhaqato ah oo hadba meeshii deegaan leh u guura.

f. n. movable goods; group of people traveling and not settled yet

-guurtada: (n) movable assets or properties

-ta: (magac, dhedig, keli) hantida dhaqdhaqaaqda ee aan maguurtada ahayn sida xoolaha iyo lacagta. Dh: maal.

de: movable goods; [ext.] group of people traveling and not settled yet Opp: magguurto 'unmovable goods'

lx: guurto

pd: (/da)

ps: n6-f

key: guurto

name-f shiner; to give off light, to shine. Syn: Nuur, Nuuro, Nuurre

magac loo baxsho gabadh xilli iftiin ah dhalatay ama reerkii ay u dhalatay nuurtay.

f.mg3 (-ooday, -ootay) Fal isjejebin iyo islaweeyni ku jirto muujin (haween).

(fal) fal isjejebin iyo islaweeyni ku jirto muujin.

(adj) useful (yuus-fu); good for; wholesome (hool-sam); beneficial (bane-fi-shal); ~ u fiican. Ex: cuno caafimaadka u roon; wholesome food (food good for the health)

m.f.dh eeg xuuri.

-ta: (magac, dhedig, keli) bullin oo isku soo ururin. Adhi xuurin ayaa lagu xereeyaa.

/kartuun/ (n) 1. sawir-gacmeed si qosol leh loo sawiro (n) 2. filin sawir-gacmeed shaactiro leh ay matalaan (filin jinni-jinni ah).

/kartuun/ (n) 1. kartuung (musawir jini-jini eh). 2. sheneemy jini-jini eh.

(tilmaame) qurux aan la farafarayn. Gurigani waa dhisme curboon. Dh: cusub, jadiid, cusboon. Li: baali, gaboobay.

f.mg1 (-oomay, -oontay; -oomi) Sidii loo baahnaa amar u qaadasho (qof). la-mid: faran¹.

v. obey

(fal) cid kale, amarkeega fuli.

fartoon -ka: (magac, lab, keli) qofka faraha yaryar leh. Dh: farayare.

de: obey

lx: fartoon

pd: (fartoomay)

ps: v1=

key: fartoon

f.mg3 (-ooday, -ootay) Neef dheddig, lab orgeeya waayid. la-mid: guuntow.

-ka: (magac, lab, keli) warqad adag oo sida sanduuqa u samaysan oo wax lagu gurto. Dh: kartuun. Wa: kartuunno.

(fal) dhibaatood oo shiddo dareemid.

lurtood-ka: (magac, lab, keli) dhib la kulan. Dh: dhibtood.

qurmoon¹: m.l la-mid: qurmuun¹.

qurmoon²: f.mg4 (-naa, -nayd) la-mid: qurmuun².

Quruxsan.

f.mg4 (-naa, -nayd) la-mid: quruxsan.

der. [adjective] beautiful, pretty, comely

beau.

-aa / ayd: (adj) beautiful (bi-yuuti-fuul); lovely (laav-li); pretty (piriti); handsome (haan-sam); cute (kiyuut); gorgeous (goor-jas)

(tilmaame) eeg quruxsan.

a: quruxsan

de: beautiful, pretty, comely

lx: qurxoon

pd: (qurxoonaa)

ps: adj-der

key: qurxoon

inch. v. be ~ become possible

-ay / suurowday: (v) become real, possible or workable ~ suurtow

de: be ~ become possible Alt sp: suurow

initial: s

lx: suuroob

pd: (suuroobay)

ps: v1=inch

key: suuroob

m.f.l eeg suroo.

suurtow¹: m.l la-mid: suurow¹.

suurtow²: f.mg1 (-oobay, -owday; -oobi) la-mid: suurow².

inch. v. be ~ become possible

-suurtoobay / suurtowday: (v) become real, possible or work able ~ suuroob

-ga: (magac, lab, keli) eeg suurtoobid.

a: suuroob

de: be possible Alt sp: suurtoob

initial: s

lx: suurtow

pd: (suurtoobay)

ps: v1=inch

key: suurtow

m.l Cunugga aan sida caadiga ah u dhalane bogga hooyadiisa laga soo saaray; bogdoox.

m.l Cunugga aan sida caadiga ah u dhalane bogga hooyadiisa laga soo saaray; bogdoox.

name-m belly stabber; to disembowel. Cf: Kaariye, Kaarshe, Muuddey or Muunye

Uurdoox: magac loo bixiyo ilmo hooyadii si caadi ah u dhali kari weydo oo dabadeed inta la jeexo la soo saaro. Dh: bogdoox.

Uurdoox: magac loo baxsho ilmo aan caadi u dhalan oo jeexitaan uur ku dhashay. Waxa kale oo loo baxshaa wiil jacaylka loo qabaa uurka hooyadii dillaacshay.

-a: (magac, lab, keli) dagaalka iyo colaadda aan waxba la dhawrine, xataa dumarka uurka leh la dooxo.

uurdoox: -a: (magac, lab, keli) nin naxariis daran oo dilka aan u meeldayin.

(fal) u kuur gal oo hoos xog u raadi. Soo xuuraan magaalada waxa ka jira. Dh: dhegadhegee, indha'indhee.

xuuraan: (fal) jahawareer oo is daba wareeg.

xuuraan-ka: (magac, lab, keli) wardoon meelahaa laga dhegadhegeeyo. Dadbaa xuuraanka magaalada ka hela. Dh: warraadin.

xuuraan -ka: (magac, lab, keli) buuq iyo iska dabawareeg aan nidaamsanayn. Saaka meeshi xuuraan baa galay oo fasalladii lama furin. Dh: buuq, jahawareer.

(fal) aad u eryo oo hiinraaji.

xuurtay: (fal) xuurto ku qabo oo nakhaska ku dheji. Ninka xuurtay oo iska celi. Dh: xuurtee.

f.g2 (-teeyay, -taysay) Cid xuurto badid. la-mid: xuurtaysii.

v. exhaust, tire someone out

-yey I xuurteysay: (v) cause to exhaust (ig-zoost); wear out (weer aawt); fatigue (fa-tz'zg); tire out ~ nooji, daali, xiiji

(fal) neefqabataysii oo hiinraagi.

xuurtee: (fal) xuurto ku qabo. Sida awrta u xuurtee.

de: exhaust, tire s.o. out

initial: x

lx: xuurtee

pd: (xuurteeyey / xuurteysey)

ps: v2b=tr

key: xuurtee

m.dh 1. ldcidla'joog. Nafleyda inta duurka ku nool ee dadka nacfiga u leh. 2. Dhammaan xaywaanka aan ladhaqan (saynis).

m.dh 1. la-mid: cidla'joog. Nafleyda inta duurka ku nool ee dadka nacfiga u leh. 2. Dhammaan xaywaanka aan ladhaqan (saynis).

f. n., [compound] wild animal; foresters; wild, rough and rugged people

-ta: (n) wild animal

-ta: (magacwaareed) xayawaanka aan la rabbayn ee ku nool ayda. Dh: ugaad. Li: docjoog, dabjoog.

de: wild animal; foresters; [fig.] wild, rough and rugged people

lx: duurjoog

pd: (-ta)

ps: n-f-cmp

syn: banjoog, cidla'joog

key: duurjoog