xuudhayn

-ta: (magac, dhedig, keli) ul gaaban oo madax buuran leh la dhicid, ku garaacid.

m.dh (fiisikis) Isticmaalka saliidda, xaydha iyo wixi lamida, si loo yareeyo xoogga isliska ee ka dhexeeya dulaha istaabanaya, loogana hortago daxalka.

m.dh (fiisikis) Isticmaalka saliidda, xaydha iyo wixi lamida, si loo yareeyo xoogga isliska ee ka dhexeeya dulaha istaabanaya, loogana hortago daxalka.

Lubrication

-ta: (magac, dhedig, keli) casuumadayn oo sooryo u samayn. Dh: xeedhays, daraarayn, casuumadayn. Li: qadin.

xeedhayn -ta: (magac, dhedig, keli) xeedho aroos loogu diiqayo samayn.

m.l la-mid: xuudhayn.

(Xuurtayn-ta)

Xuurto ka keenid; xiijin; haftayn.

m.f.dh eeg xuurtee.

-ta: (magac, dhedig, keli) hiinraajin.

xuurtayn -ta: (magac, dhedig, keli) xuurto ku qabasho oo nakhaska ku dhejin. Wiilka xuurtanta ka daa.

-ka: (magac, lab, keli) dhar horay loo soo adeegsaday oo dib inta loo maydho la iibiyo.

(Budayn-ta)

Budo ka dhigid.

m.f.dh eeg budee.

-ta: (magac, dhedig, keli) bud ku garaacis. Dh: ulayn.

budayn-ta: (magac, dhedig, keli) wax adag ridgid oo budo ka dhigid. Budaynta hadhuudhka tabar uma hayee iga nasi.

budayn -ta: (magac, dhedig, keli) wax adag ama dareer, budo ku darid. Budayntii unbaa u hadhsan shuurada.

m.dh la-mid: bugayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) juheen, juhin.

juhayn -ta: (magac, dhedig, keli) marka cid marin habawsan loo tilmaamayo waddada saxda ah. Dh: hagayn.

-da: (magac, dhedig, keli) qof si wanaagsan wax u bixiya oo hura wax uu jecel yahay. Quudha xoolaheega lama qaato. Dh: hura.

f.mg4 (-dhnaa, -dhnayd) la-mid: rudan.

m.f.dh eeg uulee.

-ta: (magac, dhedig, keli) ku celcelinta codka 'uu' oo gurmad lagu doonayo.

(Uurayn-ta)

1. Uur u yeelid.

2. Uuro kicin; uuro u yeelid.

m.f.dh eeg uuree.

-ta: (n) impregnation (im-pareg-neey-shiri)

-ta: (magac, dhedig, keli) haweeney uur u yeelid. Dh: rimin, uurays.

uurayn -ta: (magac, dhedig, keli) uuro kicin; uuro u yeelid; uurays.

der. [adjective] shut, closed up; dressed, wearing clothes

xidhan [inchoative] v. get shut, be locked ~ closed; get tied up; jailed

-xidhnaa / xidhnayd: (adj) 1. closed (kalowsidh); shut (shat) ~ xiran. Ex: dukaanku ma xidhan yahay? Is the store closed? 2. arrested (a-res-tidh); detained (di-teeynidh); imprisoned (im-piri-zenidh) ~ xabbisan

xidhan -xidhnaa / xidhnay: (adj) dressed; wearing. Ex: nin surweel xidhan; a man wearing trousers ~ labisan

(tilmaame) xadhig ku guntan. Joonyad afka ka xidhan oo bariis ah ayaan siiyay. Dh: xiran, guntan. Li: furan.

xidhan: (tilmaame) jeel ku jira ah; xabsi la geeyey ah. Dh: xabbisan, xiran. Li: furan.

xidhan: (tilmaame) qof wax laga doonayo ah. Dh: xiran.

xidhan: (tilmaame) aan socon oo la joojiyay ah. Baanbaddu way xidhan tahay. Dh: joojisan, xiran.

xidhan: (tilmaame) qufulan oo aan bannaanayn. Albaabku wuu xidhan yahay. Dh: qufulan.

xidhan: (tilmaame) dhar ku lebbisan. Dh: lebbisan.

-ta: (magac, dhedig, keli) qof denbi falay ka dhigid. Dh: eedayn, xujays.

xujayn -ta: (magac, dhedig, keli) su'aal habidhaale ah ku xidhid. Habluhu xojeynta ragga way ku bilkeedin jiteen.

(tilmaame) geed weyn oo hoosta laga shiday ah. Geedkii oo xuldan ayaan u tegney. Dh: shidan.

(Xumayn-ta)

1. Wax xun ku falid; gaarsiin.

2. Xaal; yake.

m.f.dh eeg xumee. la-mid: xumays¹.

f. n. fine, penalty; harm, damage

Far torto

To wrong

-ta: (magac, dhedig, keli) si xun oo la naco con raalli laga ahayn u samayn. Xumaynta badani sumcada ayay kaa dishaa. Dh: bi'in.

xumayn -ta: (magac, dhedig, keli) si xun oon fiicnayn ula dhaqmid; bahdilid. Li: wanajin xurmayn.

xumayn -ta: (magac, dhedig, keli) kharribid o caddilid. Xumaynta mooteerka waa loo kasay D xumays, caddilid.

xumayn-ta: (magac, dhedig, keli) mag laga bixiyo gabadh lagu xad gudbay. Xumayntii inanta bixi Dh: maydh. Wa: xumayno.

cf: cisaaro, tacsiir, xaal, yake

de: fine, penalty; harm, damage

initial: x

lx: xumayn

pd: (-ta)

ps: n-f

key: xumayn

-ka: (magac, lab, keli) ul gaaban madax buuran leh oo xooggan la dhicid. Dh: budays.

m.dh la-mid: boodaan.

m.f.dh eeg buudhi. la-mid: buudhis.

-ta: (magac, dhedig, keli) qaalin geel ah oo u baahata awr abaahiya. Buudhinta qaalintu barwaagadii baasha ka orgootay. Dh: buudhis.

-ta: (magac, dhedig, keli) timo fidhid, isku cufid. Buukayn bisi ma noqotay.

(Cadhayn-ta)

Cadho ku ridid.

m.f.dh eeg cadhee.

-ta: (magac, dhedig, keli) cadho ku ridid.

-ta:(n) air raid (eerreeydh); bombardment ~ rushayn

-ta: (magac, dhedig, keli) baxsasho oo orod dartii siigo isku qarin. Dh: siigayn, cararid, firayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) fuudh ku cabbirid.

f.g4 (-naa, -nayd) Wax, wax kale dusha ka saaran ahaansho.

f.g4 (-naa, -nayd) Wax, wax kale dusha ka saaran ahaansho. m.f.dh, fuushanaan.

der. [adjective] on top of, standing on ~ upon

-aa / ayd: (adv) on board a car, aircraft, or other passenger vehicle; aboard (a-boordh) ~ saaran

(tilmaame) wax kale dusha ka saaran.

de: on top of, standing on ~ upon

lx: fuushan

pd: (fuushanaa)

ps: adj-der

xe: Ahmed was on the plane.

xv: Diyaaradda Axmed baa fuushanaa.

key: fuushan

guudaan¹: m.l Nooc cudur ka mid ah cudurrada geelaha oo geeri leh.

guudaan²: f.mg1 (-aamay, -aantay; -aami) Geel guudaan haya ahaansho.

m. n. disease of camels with a fatal outcome

guudaan v. murmur, talk senseless words

-ka: (magac, lab, keli) cudur geela qoorta kaga dhaca oo lafaha jejebiya. Neefka guudaanka qaba waa laga gubaa.

(Guurayn-ta)

Habeen socosho; gudid.

m.f.dh eeg guuree. la-mid: guurays, guureggelid.

-ta: (magac, dhedig, keli) habeen socdaalid. Dh: guure, gudid, gudis.

-ta: (magac, dhedig, keli) meel iftiin u soo tabayo, hagoogid oo hadh u yeelid. Dh: hadhays, harayn, dadid.

(Irdhayn-ta)

Fiigtaal ka dhigid; cabsi lala fiigo gelin.

m.f.dh eeg irdhee.

(Juudaan-ka)

Cudur lays qaadsiiyo oo qofka uu ku dhaco ku raaga (wate), oogadana googgooya; wuxuu ku dhacaa haragga iyo sooha oogada iyo faraqmaskaxeedka wax lagu garto; wuxuu kaloo oogada u yeelaa: kasoobbax badan oo oogada ka soo yaaca iyo buurbuur guntimo ah iyo jaamo gaatir cad yeesha; ~ baras.

juudaan¹: m.l Cudur halis ah oo dadka oogadiisa googooya.

juudaan²: m.l (daawo) Cudur muddo dheer oo uu keeno “mycobacterium leprae”. Wuxuu wax yeelleeyaa maqaarka, dareemayasha iyo xuubka gudaha ka mara xubnaha daloola (mucous membrane). Waxaa laga helaa dalalka cimilada kulul, si toos ah ayaa la isaga qaada.

juudaan¹: m.l Cudur halis ah oo dadka oogadiisa googooya.

juudaan²: m.l (daaw.) Cudur muddo dheer oo uu keeno 'mycobacterium leprae'. Wuxuu wax yeelleeyaa maqaarka, dareemayasha iyo xuubka gudaha ka mara xubnaha daloola (mucous membrane). Waxaa laga helaa dalalka cimilada kulul, si toos ah ayaa la isaga qaada.

m. n., [collective] leprosy

-ka: (n) leprosy (lepersi)

-ka: (magac, lab, keli) xanuun dadka kaga dhaca faraha lugaha iyo gacmaha oo jarjara.

de: leprosy

lx: juudaan

pd: (-ka)

ps: n-m-col

key: juudaan

(Luuqayn-ta)

Luuqin.

m.f.dh eeg luuqee. la-mid: luuqays, luuqin.

-ta: (n) intonement

-ta: (magac, dhedig, keli) (ku ~) ku heesid oo cod wanaagsan ku qaadid. Dh: luuqin, luugays.

-ta: (magac, dhedig, keli) maanso allifid heesta midheheeda tirin. Dh: mudhayn, curin.

midhayn-ta: (magac, dhedig, keli) midho bixin miro soo saarid. Arabikhidii way is xambaaratay oo midhaynti waxba ugama hadhin. Dh: dhalid, mudhayn, dhalid midhays.

-ta: (magac, dhedig, keli) muddo ama wakhti u yeelid, bal dambe u dhigid. Dh: muddays.

-da: (magac, dhedig, keli) cambaar geela qoorta kaga dhacda oo dhogorta ka mudhxisa. Dh: cadho, cuncun.

mudhayo-da: (magac, dhedig, keli) geed torrayda iyo aashacaddada u eg oo midho macaan oo laf yar dhexda ku leh dhala.

(Muufayn-ta)

Muufo kicin.

2. Muufo ku dubid; hogeyn.

m.f.dh eeg muufee. la-mid: moofayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) foorno ku dubid oo ku bislayn; muufo ka dhigid. Dh: foornayn, moofayn, muufays.

(Muunayn-ta)

Muuno u yeelid; muunadayn.

m.dh la-mid: muunadayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) midabyo qurxoon u yeelid. Dh: naqshadayn, midabayn, aslid.

muunayn-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale si sharaf iyo qaddarin ah u soo dhawayn oo u xurmayn. Dh: xurmayn, tixgelin, muunadays.

-ta: (magac, dhedig, keli) muurnimo u tababarid; laylyid oo inuu muur noqdo u carbin. Dh: laylyid, tababarid.

(Qushayn-ta)

Qush gelin; xumaato ku abuurid.

m.f.dh eeg qushee.

(Rushayn-ta)

Si firdhaad ah, biyo ugu shubid; bilbilid.

m.f.dh eeg rushee. la-mid: rushays.

-ta: (n) the act of spattering or sprinkling with water ~ bilbilid

rushayn -ta: (n) air raid (eerreeydh); bombardment -dukhayn

-ta: (magac, dhedig, keli) biyo ku biifin oo dusha kaga daadaadin. Dh: rushays.

rushayn -ta: (magac, dhedig, keli) hub cirka kaga soo daadin oo diyaarado ku garaacid. Dh: bilbilid, rushays.

-ta: (magac, dhedig, keli) wasakh ku saydhin; uskagayn; wasakhayn; sarayn; sadhays.

sadhayn -ta: (magac, dhedig, keli) masabidid qof waxaanu qabin oo aad dusha kasaartid. Dh: qabadsiin.

(n) Sudan; Khartoum is the capital and the largest city ~ Soodaan

-ta: (magac, dhedig, keli) suugo ku darid: suugays; sanuunadayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) suuq u samayn badeecad; meel suuq ka dhigid. Aqoon iyo agab ba waad iibgayn kartaa. Dh: sayladayn.

m.f.dh eeg suuree.

-ta: (magac, dhedig, keli) suurad ka bixid; tilmaamid.

m.f.dh eeg tuutee. la-mid: tuutays.

(tilmaame) haran oo la fiiqay ah. Daarad xaadhan wax ku akhri. Dh: fiiqan, xaaqan, haran.

xaadhan: (tilmaame) sallaxan oo wixii alaab yaal oo dhan laga guray ah.

(Xadrayn-ta)

Xadro gelid, la imaansho, oogid; digriyid.

m.f.dh eeg xadree.

-ta: (magac, dhedig, keli) digri iyo Allabari gasaa'id iyo ducooyin wata samayn. Dh: digriyid, xadrays.

La xardhay; xarad loo yeelay.