xusullays

(fal) cid nabar gaadhay ama xanuun badani soo maray buullo sii, hilib iyo cunto nafaqo badan isugu dar, muddo si gaar ah u xanaanee. Ninka adaa jabiyeye iska buullay. Dh: nafaqee, buullee.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg xalayn.

-ta: (magac,dhedig, keli) nafaqo wanaagsan siin, sida neef loo qalo qof dhaawac soo gaadhay ama xanuun ritay.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg xaallayn.

m.f.dh eeg xushlee.

-ka: (magac, lab, keli) xushmadayn. xushmee: (fal) eeg xushmadee.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg xuurtayn.

m.l la-mid: tusaalayn.

-ka: (magac, lab, keli) teeg tusaalayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg nuxnuxlayn.

-ka: (magac, lab, keli) sandullayn.

-ka: (magac, lab, keli) cid maamuusid oo sharfin.

-ka: (magac, lab, keli) eeg aburshuqlayn.

-ka: (magac, lab, keli) bulaynta ul qoyan. Bulayska cidaaddu dhiilshaa lagu cugaa.

(fal) cun wax laguu yareeyey. In kalay bulaysaye, adse beer ma dubanine.

bullay-ga: (magac, lab, keli) midab lo'du leedahay oo caddaan casaan xiga ah. Sac bullay ah ayaa halkaa daaqaya. Dh: beesh.

(Culays-ka)

Culaab; miisaan.

culays¹: m.l Xoog walaxda u jiidaya. la-mid: cuslaan.

culays²: m.l (-syo, m.dh) (fiisikis) Xoogga uu dhulka ku soo jiidanayo walax ayaa ah culeyska walaxdaas. Culeyska walax waxa lagu helaa mg. taasoo culeysku ku xiran yahay hadba inta uu u jiro xuddunta dhulka. Waxa astaan u ah (w), halbeeguna waa niyuutan (N).

culays¹: m.l Xoog walaxda u jiidaya. la-mid: cuslaan. culays²: m.l (-syo, m.dh) (fiisikis) Xoogga uu dhulka ku soo jiidanayo walax ayaa ah culeyska walaxdaas. Culeyska walax waxa lagu helaa mg. taasoo culeysku ku xiran yahay hadba inta uu u jiro xuddunta dhulka. Waxa astaan u ah (w), halbeeguna waa niyuutan (N).

Weight

weight

m. n. heaviness; weight {physics}; shot-put

-ka: (n) weight (weeyt); load (lowdh)-, heaviness, burden ~ culaab

Pesantezza

Heaviness

-ka: (magac, lab, keli) culaab; miisaan.

culays -ka: (magac, lab, keli) wax miisaan badan leh; aan fududayn. Li: fudayd.

culays-ka: (magac, lab, keli) miisaanka xaddiga ay walaxi leedahay. Halbeegga lagu cabbirina waa Kg.

cf: culus

de: heaviness; weight {physics}; [ext.] shot-put

lx: culays

pd: (-ka)

ps: n2a-m

syn: culaab

key: culays

(fal) culays ku kordhi; wax culus ka dhig. Dh: cuslee. Li: fududay, fududee.

(fal) ka dhig wax aan nadiif ahayn oo xaqiran.

-ka: (magac, lab, keli) eeg qusayn.

m.l la-mid: salayn.

-ka: (magac, lab, keli) sal u yeelid; salayn.

-da: (magac, dhedig, keli) halka derida ah ee labada laamood ee geeduhu ku kala baydhaan. Dh: sollo, ganto.

(Sullan-ka)

Isir; wasiir; walcan; ah.

m.l.u Asal; isir; walcan; ab.

m. n., [collective] lineage, descent; progenitors, ancestors

-ka: (magac, lab, keli) xidhiidhka isdabayaal ee abtirsiinta. Dh: sallaan, isir, wasiir, walcan, ab. sulman: (tilmaame) lax wan u taga u baahan. sulmi: (fal) wan, lax asooli.

cf: ab, isir, walcan; wasiir

de: lineage, descent; progenitors, ancestors

initial: s

lx: sullan

pd: (-ka)

ps: n0-m-col

key: sullan

m.l la-mid: sumayn.

-ka: (magac, lab, keli) sun siin; sun cabsiin. Sumayska sarkaalka rag saa ka danbeeyey. Dh: sunayn.

m.f.dh eeg uulee.

-ta: (magac, dhedig, keli) ku celcelinta codka 'uu' oo gurmad lagu doonayo.

-ka: (magac, lab, keli) eeg uurayn.

-da: (magac, dhedig, keli) waa inta ku jirta caloosha iyo xiidmaha uusku maro.

(fal) saabuunta ka saar; biyihii hore kuwo ka nadiifsan kagaga daba maydh. Dh: biyarraaci.

-ka: (magac, lab, keli) xas ama meel qarsoon oo kale ku qarin. Dh: xasayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg xilayn.

-ka: (magac, lab, keli) eeg xujayn.

(Xumays-ta)

1. Oogada dadka inteeda la qarsho; cawro.

2. Hilbaha inta uurkujirta ah.

3. xoolaha iyo dadka intooda tabarta yar.

xumays¹: m.l la-mid: xumayn.

xumays²: m.dh.u 1. Cawro; oogada dadka inta la qarsho. 2. Hilbaha inta uurkujirta ah.

3. Xoolaha iyo dadka intooda tabarta yar.

f. n., [collective] private parts, genitals, genitalia

xumays [feminine] n., [collective] entrails, internal organs

xumays [feminine] n., [collective] weak livestock ~ people

-ka: (magac, lab, keli) xoolaha iyo dadka intooda tamarta yar.

xumays-ta: (magac, dhedig, keli) eeg xumayn.

xumays-ta: (magac, dhedig, keli) cawrada inta u qofku qarsado ee dharka ka hoosaysa. Nimay xumaystu xanuunaysaa wuu waadhwaadhsadaa. Dh: cawro.

(fal) tixgelintiisa ku tala gal oo isku diyaari. Go'aanka cusub ee shaqaalaha xusbay. Dh: xusbee, xushmee.

(Xusuus-ta)

Kartida wax lagu soo garwaaqsado, aan wax lala illaawin; garwaaqsi.

m.dh 1. Awoodda maskaxda ee kaydinta dhacdooyinka. 2. Gocashada dhacdo qof raad ku reebtay.

m.dh 1. Awoodda maskaxda ee kaydinta dhacdooyinka. 2. Gocashada dhacdo qof raad ku reebtay.

Memory

f. n. memory, recollection; commemorative (stamp); souvenir

-ta: (n) memory (me-mari)-, remembrance (ri-mem-baransi)-, recollection (reka-lek-shin)

xusuus -tay / atay: (v) remember (ri-mem-ber); recognize (rekeg-naays); recollect (reka-lekt) ~ xasuus

Ricordo

Remembrance

-ta: (magac, dhedig, keli) karti ay maskaxdu ku kaydiso wixii dhacdo soo maray oo aanay illaabin. Xoorkii laga dhamay xagaagii iyo xasuus baa geela lagu xergeeyaa. Dh: xus, illoobidla'aan. Li: illow.

de: memory, recollection; commemorative (stamp); souvenir

initial: x

lx: xusuus

pd: (-ta)

ps: n1-f

key: xusuus

ذكر

-ka: (magac, lab, keli) baslayn u dhaqaaqid.

m.l la-mid: bislayn.

-ka: (magac, lab, keli) wax bislayn. Bislays dheriga oo ku dhow buu dabku ka bakhtiyey.

-ka: (magac, lab, keli) timo buukayn.

buulley¹: m.dh Qayb ka mid ah heerka koritaanka cayayaanka qaarkood.

buulley²: m.dh (cilmiga naflayda) Heerka saddexaad ee koritaanka meerta nololeedka qaar ka mid ah cayayaanka. Heerka b.da quudashada iyo socodkuba way joogsadaan, waxaana dhaca isbeddelka uu caydigu isu beddelayo qaangaadh.

buulley¹: m.dh Qayb ka mid ah heerka koritaanka cayayaanka qaarkood.

buulley²: m.dh (cilmiga naflayda) Heerka saddexaad ee koritaanka meerta nololeedka qaar ka mid ah cayayaanka. Heerka b.da quudashada iyo socodkuba way joogsadaan, waxaana dhaca isbeddelka uu caydigu isu beddelayo qaangaadh.

-da: (magac, dhedig, keli) gabadh gashaanti ah oo aqal keligeed gasha. Buulley la haasaawaa. buullo -da: (magac, dhedig, keli) nafaqo gaar ah sida hilibka oo qof dhib ama nabar soo gaadhay la siiyo. Buullo gool baa loo qashaa iyo koronnada waaweyne.

-ka: (magac, lab, keli) kuuliga dhabbada xadiidka ee tareenku maro. Laba buurays ah baan arkayaa.

buurays -ka: (magac, lab, keli) kuuliga dhagaxa jebiya ama gura. Bartayda haddaan u dhaqo ama buurays u galo.

-ka: (magac, dhedig, keli) eeg callayn.

-ka: (magac, dhedig, keli) eeg cusbayn.

m.f.dh eeg cuslee.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax hore u fududaa, culays ku kordhin.

name-f shade; she who shades or provides cover-as from the sun

-ta: (magac, dhedig, keli) qof sharafta ka dhigid oo qayrkii ka reebid.

dullayn -ta: (magac, dhedig, keli) dibi iyo wixii la mid ah, dulle la dhicid.

(Duullan-ka)

Ku talaggalka lagu talaggalay ama la guddoonsadey in la duulo.

dųullan: m.l la-mid: dųullaan (1).

m. n. state of war-readiness

a: duullaan (2)

de: state of war-readiness

lx: duullan

pd: (-ka)

ps: n-m-st

key: duullan

(Fulai) S Oncocalyx kelleri (Engl.)Gilbert. Loranthaceae.

S Tapinanthus sansibarensis (Engl) Danser. Loranthaceae.

S Erianthemum dregei (Eckl. & Zeyh.)Van Tiegh. Loranthaceae.

-ta: (n) 1. owl (aawl). 2. a single woman who is beyond the conventional age for marrying; spinster (spinistar) ~ naag weyn oo aan la guursan

-ka: (magac, lab, keli) nin qaab ahaan aan qurux badnayn oo guumays u eg, guurna ka raagay.

guumays -ka: (magac, lab, keli) jaad kalluunka badda laga soo saaro ka mid ah.

guumays-ta: (magac, dhedig, keli) shinbir ka mid ah kuwa habeenkii ugaadhsada. Waxay leedahay madax ballaadhan, indho waaweyn oo soo taagan iyo labo xirribood oo sare u taagan. Soomaalidu, shinbirtan aad bay u baasaystaan.

guumays -ta: (magac, dhedig, keli) gabadh da' weyn oo aan la guursan weli. Guumays cirro leh baan ahee war aan ku gaadhsiiyo. Dh: guun, coon.

m.l la-mid: guurayn.

vl. n. walking ~ traveling at night

de: walking ~ traveling at night

lx: guurays

pd: (-ka)

ps: vn-m

key: guurays

m.l la-mid: hallayn.

-ka: (magac, lab, keli) eeg hallayn. hallaysan: (tilmaame) wax xumaaday oo cillaysan ama kharriban.