xusid — Macnaha & Turjumaada

1

(Xusid-da)

2

1. Wax hor u dhacay soo qaadid, sheeko ku soo darid; ishaarid.

3

2. Wax dhacay oo taariikh ah, sanadiiba kol, dabbaaldeg ama allabbari ku xusid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg xus².

waa la naqliyay ✓

vl. n. commemoration

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) wax dhacay oo taariikh leh sannadkiiba mar Allabbari ama dabbaaldeg u samayn. Xusiddii mawliidka ayaa soo dhox.

2

xusid -da: (magac, dhedig, keli) wax hore u dhacay ama magac gaar ah soo hadalqaadid oo sheekada ku soo darid. Dh: sheegid.

waa la naqliyay ✓

1

de: commemoration

2

initial: x

3

lx: xusid

4

pd: (-da)

5

ps: vn-f

6

key: xusid

waa la naqliyay ✓

1

(Dusid-da)

2

Meel daloosha dhex marid; meel kor ka awdan oo aan taagnaan lagu mari karin, ka bixid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg dus.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) qof meel ka gaaban hoos maraya ama u bixitaanka si qarsoodi ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Tusid-da)

2

(wax ...) meel uu ka muuqan karo ama laga arki karo keenid, dhigid; si loo arko darteed muujin, farta ku fiiqid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg tus².

waa la naqliyay ✓

vl. n. act ~ fact of showing; index

waa la naqliyay ✓

-da: (n) the act of showing (shoow-ing)

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) (ka ~) qof dhintay waxa uu adduunka kaga tago oo dad iyo duunyoba ah.

2

tusid -da: (magac, dhedig, keli) wax kan loo sheegaya ka qarsoon, farta ugu fiiqid, inuu arko ku toosin.

3

tusid -da: (magac, dhedig, keli) wax meel uu ka muuqan karo ama laga arki karo keenid, dhigid. Dh: muujin.

waa la naqliyay ✓

1

de: act ~ fact of showing; [ext.] index

2

initial: t

3

lx: tusid

4

pd: (-da)

5

ps: vn1-f

6

key: tusid

waa la naqliyay ✓

إظهار

waa la naqliyay ✓

m. n. envy

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) malice (maalas); envy (en-vi) ~ xasad, xaasidnimo

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wanaag uu qof heli lahaa ka xannib ama ka xomow oo ha u quudhin. Hadduu ku xasido adna xasid ha is odhane u saamax. Dh: xasad, xaasid.

2

xasid-ka: (magac, lab, keli) qof dadka kale wanaagooda ka xumaada oo inuu isagu helo wannaagaas oo iyaga laga qaada doona. Xasid ma aflaxo. Dh: xasad, xaasid. Wa: xaasidiin.

waa la naqliyay ✓

1

de: envy

2

initial: x

3

lx: xasid

4

pd: (-ka)

5

ps: n-m

6

see: xasad

7

key: xasid

waa la naqliyay ✓

1

(Xugid-da)

2

Xoolo isku duuban, si degdeg ah, u kaxayn, u eryid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg xug². la-mid: hugid.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xoolo isku duubid oo xoog u eryesho. Xogidda ka daa adhiga oo dabbaal. Dh: bullin, xurbin.

waa la naqliyay ✓

1

(Xulid-da)

2

1. Wax badan, kuwa ugu fiican soo soocid; doorid.

3

2. Dhir badan ama wax u eg, dhexmarid;

4

3. Tog kor u raacid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg xul². la-mid: xul¹ (2).

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) tog ama dix kor u marid oo saray u qaadid. Xulidda dixda waxa kuu dhaama waddo inaad doondoonato. Dh: xulis.

2

xulid-da: (magac, dhedig, keli) wax badan inta u fiican ka soocasho. Xulidda xulka qaranku wakhti bay qaadataa. Dh: doorid, xulis.

3

xulid -da: (magac, dhedig, keli) dhir badan oo duud ah dhexjibaaxid. Xulidda kaymuhu way halis badan tahay. Dh: mushaaxid

waa la naqliyay ✓

1

(Tegid-da)

2

1. Dhaqaaqid; aadid; socosho; bixid.

3

2. (ka-tegid) Meel ka anbabbixid; cid ama wax meel ku dhaafid; xusid la'aan.

4

3. (kala-tegid) a) Midba meel aadid. b) Is furid.

5

4. (ku tegid) a) Meesha la tegayo waxa loo raacay. b) Sababta tegidda keentay.

6

5. (la tegid) Qaadasho, wadasho, kaxaysasho; raacid. 6. (u tegid) U imaansho; la kulmid.

waa la naqliyay ✓

1

carrabbaab¹: m.l Gefka carrabka; halmaan. la-mid: carrabbow¹.

2

carrabbaab²: f.g/mg1 (-bay, -btay) 1. (f.g) Wax xusid ama sheegid. 2. (f.mg) Si qalad in yar oo tibix ah ka sheegid.

waa la naqliyay ✓

1

dabbaaldeg¹: m.l (-gyo, m.dh) 1. Damaashaad lagu sameeyo fardo la cayaarsiinayo. 2. Cayaaro iyo waxyaalo kale oo farax lagu muujiyo oo loola jeedo maalin taariikh weyn leh oo la xuso.

2

dabbaaldeg²: f.mg1 (-gay, -gtay) 1. Maalin muhiim ah ciyaar ku xusid. 2. Fardo ku damaashaadid.

waa la naqliyay ✓

1

meytakaal¹: m.l Xus loo sameeyo dad dhintay.

2

meytakaal²: f.mg1 (-aalay, -aashay) Dad dhintay xusid.

waa la naqliyay ✓

1

siyaaro¹: m.dh (-ooyin, m.l) 1. Booqasho cid loogu tago. 2. Xus qof dhintay loo dhigo oo loogu duceeyo.

2

siyaaro²: f.g3 (-rtay, -ratay) 1. Cid booqasho ugu tegid. 2. Qof dhintay xusid.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg1 (-bay, -btay) 1. (f.g) Wax xusid ama sheegid. 2. (f.mg) Si qalad in yar oo tibix ah ka sheegid. m.f.dh, carrabbaabid.

waa la naqliyay ✓

1

dabbaaldeg¹: m.l (-gyo, m.dh) 1. Damaashaad lagu sameeyo fardo la cayaarsiinayo. 2. Cayaaro iyo waxyaalo kale oo farax lagu muujiyo oo loola jeedo maalin taariikh weyn leh oo la xuso.

2

dabbaaldeg²: f.mg1 (-gay, -gtay) 1. Maalin muhiim ah ciyaar ku xusid. 2. Fardo ku damaashaadid. m.f.dh, dabbaaldegid.

waa la naqliyay ✓

1

siyaaro¹: m.dh (-ooyin, m.l) 1. Booqasho cid loogu tago. 2. Xus qof dhintay loo dhigo oo loogu duceeyo.

2

siyaaro²: f.g3 (-rtay, -ratay) 1. Cid booqasho ugu tegid. 2. Qof dhintay xusid. m.f.dh, siyaarasho.

waa la naqliyay ✓

/kommemareyt/ (v) xusid (xusid taariikhi ah).

waa la naqliyay ✓

/harkbak/ (v) dib u-xusid, tix-raacid.

waa la naqliyay ✓

1

/nowtabal/ (adj) xusid mudan (ka hadlid mudan).

2

notable: /nawtabal/ (n) qof caan ah (muhim ah).

waa la naqliyay ✓

/nowt worthi/ (adj) qiima leh (xusid mudan).

waa la naqliyay ✓

/paasin/ (adj) 1. gudbaya (dhaafaya) 2. waqti yar socda. 3. in yar ka sheegid (wax yar ka xusid).

waa la naqliyay ✓

/rimarkabal/remarkably; (adj) cajiib ah (heer sare ah, oo xusid mudan).

waa la naqliyay ✓

/steyt/ (n) 1. xaalad (duruuf) (n) 2. qaran (dawlad isu-talisa) (n) 3. qayb-waddan oo maamulkeedu gaar u yahay (sida Maraykanka) (v) 4. sheegid (xusid, caddayn).

waa la naqliyay ✓

v.tr. carrabbaabid, xusid.

waa la naqliyay ✓

v.tr. - dabbaaldegid, xusid.

waa la naqliyay ✓

v.tr. - xusid.

waa la naqliyay ✓

v.tr. - xusid qof ama taariikh.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg buus.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) buusbuus u yeelid, dhuucdhuucid u samayn. Buusidda buraashada adaa dhagax ku sii daayey.

2

buusid -da: (magac, dhedig, keli) hoos u diisid. Mooteerku buusid ma leh.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) wax loo tartansanaa, ku guulaysi. Dh: guulaysi.

waa la naqliyay ✓

Percolation

waa la naqliyay ✓

1

(Kuusid-da)

2

Wax kuusan ka dhigid; soo buurid; yuucid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg kuus².

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) wax kuusan ka dhigid; soo buurid; yuucid.

waa la naqliyay ✓

1

(Mufsid-ka)

2

Qof fasahaad badan.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dyo, m.dh) Qof fasahaad badan oo xun.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dyo, m.dh) Qof fasahaad badan oo xun.

waa la naqliyay ✓

m. n. immoral person

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qof fasahaad badan oo dadkana fasahaadiya. Li: muslix.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

cf: fasahaad

3

de: immoral person

4

lx: mufsid

5

pd: (-ka)

6

ps: n2a-m

7

key: mufsid

waa la naqliyay ✓

1

(Muusid-da)

2

(biyo, kd.) inta dhulka hoostiisa mara, meel kale ka soo baxa, ka soo fuura, ka soo habya.

waa la naqliyay ✓

1

muusid¹: m.f.dh eeg muus².

2

muusid²: m.dh (jooloji) Dusidda biyuhu ay ka dusayaan dulduleellada carrada iyo jeexjeexa dhadhaabaha iyagoo markaas dhulka hoos u sii gelaya.

waa la naqliyay ✓

m.dh (jool.) Dusidda biyuhu ay ka dusayaan dulduleellada carrada iyo jeexjeexa dhadhaabaha iyagoo markaas dhulka hoos u sii gelaya.

waa la naqliyay ✓

Seepage

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) bixidda uu wax qoyani meel si aan burqasho ahayn oo aayar ah uga soo baxo. Dh: heemid.

waa la naqliyay ✓

1

(Quusid-da)

2

Biyaha dhexdooda wada gelid; mukhuurid; tiinbasho.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg quus³. la-mid: quus¹.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) muquurashada biyaha oo lagu dhex qarsoomo. Dh: muquurasho.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Xaasid-da) Xaas noqosho, yeelasho.

2

2. (Xaasid-ka) Qof xasad ka buuxo.

waa la naqliyay ✓

1

xaasid¹: m.dh Xaas noqosho, yeelasho.

2

xaasid²: m.f.dh eeg xaas².

waa la naqliyay ✓

1

xąasid¹: m.l.kh (-diin, m.dh) Qof aan jecleyn in ay cid aan isga ahayn wax u kordhaan.

2

xąasid²; f.g1 (-day, -dday) la-mid: xasad².

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] envious ~ selfish man, egotist, egoist

waa la naqliyay ✓

1

-ah: (adj) cruel (kuru-wal); unkind (an-keeydh); inhuman; barbarous (baar-ba-ras), inhumane (in-hiyuu-man); savage (saa-vaj) ~ qabiid, waxash, naxariis daran

2

xaasid -ka: (n) an unkind or cruel male

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wanaag uu gof beli lahaa ka xannib ama ka xomow oo ha u quudhin. Dh: xasad.

2

xaasid -ka: (magac, lab, keli) qof dadka kale wanaagooda ka xumaada oo inuu isagu helo wannaaggas oo iyaga laga qaada doona. Dh: xasad. Wa: xaasidiin.

waa la naqliyay ✓

1

cf: xasad

2

de: envious ~ selfish man, egotist, egoist

3

initial: x

4

lx: xaasid

5

pd: (-ka Pl: xaasidiin (ta))

6

ps: n2a-m, n7-m, n8-m

7

key: xaasid

waa la naqliyay ✓

1

(Xasdid-da)

2

Cid xasad kula kicid, xaasid ku noqosho.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh xasad². la-mid: xaasidid, xasidid.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xaasidnimo kula kicid oo wanaag u quudhi waayid. Dh: xaasidid.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) qooshid oo faraha ku ruquusid. Dh: rufaaqid, cajiimid.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) firida arabikhidu inta ay caanaha leedahay ee aanay aad u adkaan. Dh: xasiig.

waa la naqliyay ✓

1

(Xiisid-da)

2

1. Dhudaha dunta ama xarigga isku jebin, isku dhufasho.

3

2. Xiiso wax u qabid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg xiis².

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) araggiisa u hiloobid; xiiso u qabid; u xiisitaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Xuslin-ta)

2

1. Xusul wax ku dhererin; inta xusul ku jirta ogaansho; dhudhumin.

3

2. Orod xusulduub ah, ordid; rucleyn

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg xusli.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) xusul wax ku dhererin. Xuslintu waa qiyaasihii waaga hore.

2

xuslin -ta: (magac, dhedig, keli) orod xusulduub ah ordid. Safa iyo Marwa dhexdooda xuslin yaa la ordaa. Dh: ruclayn.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) cabasho badan oo gunuunuc ah samayn. Naag xumi way yuusid badan tahay Dh: gunuunucid, niiclayn.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: nuxuusid.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) mid nuxuusay noqosho.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg nuxuus². la-mid: naxuusid.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg nuxuus.

waa la naqliyay ✓

1

(Sid-ka)

2

Marka ilmuhu uurka galaan iyo marka ay dhashaan inta u dhexaysa.

waa la naqliyay ✓

1

sid¹: m.l 1. Marka ilmuhu uurka galaan iyo marka ay dhashaan inta u dhexeysa. 2. Culaabta gaadiid hal mar qaadi karo.

2

sid²: m.l (cilmiga naflayda) Muddada ay qof dumar ahi ilmo uurka ku qaaddo, sidku wuxuu socdaa qiyaasta 266 maalmood, laga bilaabo calool galka ilaa ilmuhu dhashaan, ilmaha uurka ku jirana wuxu ku koraa uurka. Inta sidku socdo caadadu way maqantahay, waxaa dhici kara in ay aad u badato cuno cunnidu ama la jeclaado cunitaanka, naasuhu way weynaadaan, qofka dumarka ah waywallaci kartaa.

3

sid³: f.g/mg1 (-day, -dday) 1. (f.g) Cid ama wax qaadid ama kor u hayn. 2. (f.mg) Neef dheddig wax riman ahaansho.

waa la naqliyay ✓

1

sid¹: m.l 1. Marka ilmuhu uurka galaan iyo marka ay dhashaan inta u dhexeysa. 2. Culaabta gaadiid hal mar qaadi karo.

2

sid²: m.l (cilmiga naflayda) Muddada ay qof dumar ahi ilmo uurka ku qaaddo, sidku wuxuu socdaa qiyaasta 266 maalmood, laga bilaabo calool galka ilaa ilmuhu dhashaan, ilmaha uurka ku jirana wuxu ku koraa uurka. Inta sidku socdo caadadu way maqantahay, waxaa dhici kara in ay aad u badato cuno cunnidu ama la jeclaado cunitaanka, naasuhu way weynaadaan, qofka dumarka ah waywallaci kartaa.

3

sid³: f.g/mg1 (-day, -dday) 1. (f.g) Cid ama wax qaadid ama kor u hayn. 2. (f.mg) Neef dheddig wax riman ahaansho. m.f.dh, sidid.

waa la naqliyay ✓

1

v. carry, bring

2

sid m. n. gestation period

waa la naqliyay ✓

-ay / sidday: (v) 1. carry (keen); bear (beer) ~ qaad. Ex; dabarkay ilmihii ku sidday; she was carrying the baby on her back. 2. gestate (jes-teeyt); generate offspring. Ex: meeqa bilood buu geelu sidaa? what is the gestation period of a camel?

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xanbaarsanaw; qaad oo hay.

2

sid -ka: (magac, lab, keli) uurgalka ilmaha iyo. marka uu dasho muddada u dhexaysa, sida si la mid ah; si u eg: oo kale.

waa la naqliyay ✓

erey lagu kexeeyo nirgaha iyo naylaha la wado. Nirigta xud dheh.

waa la naqliyay ✓

1

(Xus-ka)

2

1. Wax hor u dhacay oo la soo qaado, sheeko lagu soo daro.

3

2. Wax dhacay oo taarikh ah, oo si joogto ah, sanadiiba kol dabbaaldeg ama allabbari ama wax kale, lagu xuso.

waa la naqliyay ✓

1

xus¹: m.l 1. Allabari cid dhimatay loo sameeyo. 2. Damaashaad loo sameeyo dhacdo taariikh leh.

2

xus²: f.g1 (-say, -stay) 1. Wax soo hadal qaadid. 2. Cid dhimatay Allabari u samayn. 3. Dhacdo tariikh leh xaflad u samayn.

waa la naqliyay ✓

1

xus¹: m.l 1. Allabari cid dhimatay loo sameeyo. 2. Damaashaad loo sameeyo dhacdo taariikh leh.

2

xus²: f.g1 (xusay, xustay) 1. Wax soo hadal qaadid. 2. Cid dhimatay Allabari u samayn. 3. Dhacdo tariikh leh xaflad u samayn. m.f.dh, xusid.

waa la naqliyay ✓

1

v. mention, tell about past times; hold an anniversary feast, commemorate

2

xus m. n. commemoration, anniversary celebration

waa la naqliyay ✓

1

-ka:(n) 1. commemoration (ko-mema-reey-shin) usually for a dead person ~ siyaaro 2. memorial service; ceremony (ser-moni); celebration (sela-bareey-shiri)

2

xus -ay/tay: (v) 1. solemnize (solem-naayz)-, hold a memorial service, usually for a dead person. 2. mention (men-shin)-, refer (ri-feer)-, name (neeym)

waa la naqliyay ✓