xus — Macnaha & Turjumaada

1

(Xus-ka)

2

1. Wax hor u dhacay oo la soo qaado, sheeko lagu soo daro.

3

2. Wax dhacay oo taarikh ah, oo si joogto ah, sanadiiba kol dabbaaldeg ama allabbari ama wax kale, lagu xuso.

waa la naqliyay ✓

1

xus¹: m.l 1. Allabari cid dhimatay loo sameeyo. 2. Damaashaad loo sameeyo dhacdo taariikh leh.

2

xus²: f.g1 (-say, -stay) 1. Wax soo hadal qaadid. 2. Cid dhimatay Allabari u samayn. 3. Dhacdo tariikh leh xaflad u samayn.

waa la naqliyay ✓

1

xus¹: m.l 1. Allabari cid dhimatay loo sameeyo. 2. Damaashaad loo sameeyo dhacdo taariikh leh.

2

xus²: f.g1 (xusay, xustay) 1. Wax soo hadal qaadid. 2. Cid dhimatay Allabari u samayn. 3. Dhacdo tariikh leh xaflad u samayn. m.f.dh, xusid.

waa la naqliyay ✓

1

v. mention, tell about past times; hold an anniversary feast, commemorate

2

xus m. n. commemoration, anniversary celebration

waa la naqliyay ✓

1

-ka:(n) 1. commemoration (ko-mema-reey-shin) usually for a dead person ~ siyaaro 2. memorial service; ceremony (ser-moni); celebration (sela-bareey-shiri)

2

xus -ay/tay: (v) 1. solemnize (solem-naayz)-, hold a memorial service, usually for a dead person. 2. mention (men-shin)-, refer (ri-feer)-, name (neeym)

waa la naqliyay ✓

1

Anniversario; commemorazione

2

Anniversary; commemoration

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax hore u dhacay soo qaad oo hadal ama sheeko aad waddo ku soo dar. Xus taariikhdii halyeeyadii xaqa u dhintay. Dh: sheeg.

2

xus: (fal) wax dhacay oo taariikh leh sannad kastaba hal mar xusuuso oo xaflado iyo xusuusreeb u samee. Dh: dabbaaldeg.

3

xus: (fal) siyaaro iyo duco samee oo cunto masaakiinta u diyaari.

4

xus -ka: (magac, lab, keli) soo qaadidda iyo ka sheekaynta wax hore. Xuska halyayga aad xusto duco ugu dar.

5

xus -ka: (magac, lab, keli) xasuus loo sameeyo dhacdo caan ah oo sannadkiiba maalin loo qoondeeyo oo laga sheekeeyo oo la xasuusto. 27 Juun waa xuska maalinta madaxbannaanida Jabuuti.

6

xus-ka: (magac, lab, keli) duco iyo sadaqaysi. Dh: siyaaro.

waa la naqliyay ✓

1

(Abaal-ka)

2

Samafal laysu galay, xusuusta wanaagsan iyo mahadda laysaga hayo; lib; gallad.

waa la naqliyay ✓

1

(Abaalhayn-ta)

2

Samaan laysu falay, mahad iyo xusuus wanaagsan u hayn.

waa la naqliyay ✓

1

* (Ajenda-da, Ajenda-ha)

2

1. Xusuusqor.

3

2. Arrimaha fadhi lagaga hadlayo oo si taxan u qoran.

waa la naqliyay ✓

1

(Baraarujin-ta)

2

Hurdo ka kicin; wax xusuusin; qof digtoon ka dhigid.

waa la naqliyay ✓

1

(Billad-da)

2

Cad yar oo fidsan oo ah dahab, lacag, ama wax kale oo astaan ama hadal ku kor qoran yihiin, oo ama arrin weyn oo dhacday lagu xuso ama abaalgud loo bixiyo.

waa la naqliyay ✓

1

(Cudud-da)

2

1. (gacan, jeeni) inta garabka iyo xusulka u dhexaysa; jin.

3

2. Xoog.

waa la naqliyay ✓

1

(Cululubasha-da)

2

Arrin ama talo hore oo dhacday oo la iska illowsanaa, kol danbe laabta ku soo dhicid; garwaaqsasho; xusuusasho.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Cuqdad-da) (qof) wax waa hore gaarey ama ku dhacay oo xusuustii lahan, maskaxda ku reebtay, welina uusan arrintaas si fiican ugu soo jeensan oo u foodsaarin oo laabtiisa uga tirtirin; cudur (maan) oo qofku moodo inuu dadka ka liito, ama ku abuura qabweyni iyo inuu dadkoo dhan ka fiican yahay; iin (soo qaadiddeeda qofku neceb yahay, ama jecel yahay in had iyo goor, la hadal hayo).

2

2. (Cuqdad-ka) Ciriiri; qaad iyo mug yar.

waa la naqliyay ✓

1

(Dabbaaldeg-ga)

2

Cayaaro iyo waxyaalo kale oo farax lagu muujiyo oo loola jeedo maalin taariikh weyn leh oo la xusa hayo, madax ama la duuba hayo ama booqasho ku timid, aroos. kd.; Xus; damaashaad

waa la naqliyay ✓

1

(Dabshid-ka)

2

Sanada Soomaalida oo qorraxda dhammaadkeeda, oo dab la shido ama la tuuro lagu xuso: Afgooye, dabka ka sokow, waxaa lagu xusaa Istun, dalka intiisa kalena, cayaaro; neyruus; dabtuur; istun.

waa la naqliyay ✓

1

(Damaashaad-ka)

2

Dabbaaldeg ama cayaaro wax lagu xusayo, lagu weyneynayo.

waa la naqliyay ✓

1

(Dangiig-ga)

2

Jiif la jiifsado oo sariir korkeed laysku kala baxsho; xusullays.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhudhun-ka)

2

1. Gacanta inta u dhexaysa xusulka iyo sacabka.

3

2. (cabbir) dhudhunka iyo sacabka oo fidsan, oo is wata.

waa la naqliyay ✓

1

(Digri-ga)

2

1. Ilaah xusuusad.

3

2. Ururro waqtiyo gaar ah, wadaaddada dariiqooyinku yeeshaan, oo qasiidooyin qaadaan iyagoo is ruxa haya; xadro.

waa la naqliyay ✓

1

(Furid-da)

2

1. (quful, kd.) wax xiran fure ama qaliid ku kala bixin.

3

2. (albaab, kd.) balliqid, bashiicin.

4

3. Wax guntan kala bixin.

5

4. Markhaati laysu qabsaday, siduu ahaa u sheegid.

6

5. (guur) qof la qabo sii dayn.

7

6. Hawl la qabtayoo la xusayo, cayaar, dabbaaldeg, shir, hadal, kd. dadka ka qayb gela haya u bilaabid.

8

7. Wax raran rarka ka dhigid.

9

8. Halxiraale ama wax kaloo la isku xiray, sheegid; feydid; bannayn.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Gacan-ka) a) Xubin dhuun la moodo oo madaxa maroodiga ka lallaadda: waa sankii iyo bushintii kore oo isku samaysmay, wuxuuna isku darsaday xoog iyo jiljileec; docda kore waa adayg qallafsan gudo-ujeeddaduna waa wax jilicsan; Maroodigu wuxuu karaa inuu geed weyn gacankiisa ku jebiyo, dhinaca kalena, wax yar, sida xabbad digir ah oo kale, uu ku qaado. b) Biyo jiidan oo ama bad ka dillaaca ama biyo kale, oo dhulka engegan dhex gala, c) (qalab, weel) meel soo baxsan oo gacanta lagu qabto.

2

2. (Gacan-ta) (oogada dadka) xubinta qarqarka ka bilaabata oo faraha ku dhammaata oo ay kamid yihiin cududda, xusulka, dhudhunka, sacabka...

waa la naqliyay ✓

1

(Garaar-ta)

2

1. Jiljileeca dadka qaarki gacmaha ku lee yahay, oo la moodo inaan kalaggoysyadu, siiba xusulladu, is hayhaysan oo jaban yihiin.

3

2. Duudduub iyo mardimo dadka cayillani surka ku yeeshaan.

4

3. Dhaqdhaqaaq; nuuxnuunsi; dikaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Garansiin-ta)

2

1. Wax xusuusin: garwaaqsiin; u baaqid; u digid.

3

2. Barid; dhacsiin.

waa la naqliyay ✓

Xusuusan; garwaaqsan; og; aqoonsan.

waa la naqliyay ✓

1

(Garansoonaan-ta)

2

Xusuusnaan; ogaan.

waa la naqliyay ✓

1

Us!

2

Erey aammus! ka dhigan; hus!; shib dheh!

waa la naqliyay ✓

e.d Aamus!

waa la naqliyay ✓

inter. shut up!, hush!, be quiet!

waa la naqliyay ✓

/as/ (pron) annaga, ~ innaga, unnuga.

waa la naqliyay ✓

(interjection)', stop speaking; shut up! ~ shib dheh

waa la naqliyay ✓

erey la macne ah hadal ha odhan, juuq ha odhan, shib dheh.

waa la naqliyay ✓

us, n.m. - caado; dhaqan.

waa la naqliyay ✓

1

bw: aammus

2

de: shut up!, hush!, be quiet!

3

initial: u

4

lx: us

5

ps: intj

6

syn: shib

7

key: us

waa la naqliyay ✓

prn., (see Grammar).

waa la naqliyay ✓

1

(Bus-ka)

2

Ciid budo cad noqotay; boor: siigo; habaas; awaare.

waa la naqliyay ✓

m.l Boor; siigo.

waa la naqliyay ✓

m.l Boor; siigo.

waa la naqliyay ✓

m. n., (mass n.): dust

waa la naqliyay ✓

/bas/ (n) bas (gaadiidka dadweynaha)

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) dust (dhast) ~ boor, uuro

waa la naqliyay ✓

/bas/ (n) bas, shitaawy, kuryeery (baabuurky gunty).

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dhul ciid jilicsan oo sligadu ka kacdo. Dh: boor, habaas, boodh, siigo, awaare.

waa la naqliyay ✓

1

de: dust

2

lx: bus

3

pd: (-ka)

4

ps: n0-m-mass

5

syn: bootaan

6

key: bus

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-say, -stay) 1. Ka d.: wax ciriiri ah dhex marid. 2. Ka d.: wax ka hoos bixid.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-say, -stay) 1. Ka d.: wax ciriiri ah dhex marid. 2. Ka d.: wax ka hoos bixid. m.f.dh, dusid.

waa la naqliyay ✓

v. go ~ pass through

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (v) go through (goo thuruu); in one side and out the opposite side of Ex: ka dus; go through

waa la naqliyay ✓

(fal) meel daloosha ka dhex bax; dhex mar meel dalool ku yaallo.

waa la naqliyay ✓

1

de: go ~ pass through

2

lx: dus

3

pd: (dusay)

4

ps: v1=

5

key: dus

waa la naqliyay ✓

m.l (-sas, m.) Xubinta taranka ee ragga.

waa la naqliyay ✓

m.l (-sas, m.) Xubinta taranka ee ragga.

waa la naqliyay ✓

m. n. penis

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) penis (piinis)

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) xubinta taranka ee ragga.

waa la naqliyay ✓

1

cf: qooro

2

de: penis

3

lx: gus

4

pd: (-ka Pl: gusas (ka))

5

ps: n4-m

6

key: gus

waa la naqliyay ✓

قضيب، ذكر

waa la naqliyay ✓

Aammus! Shib dheh! Us!

waa la naqliyay ✓

e.d Aammus!; shib dheh!; us!

waa la naqliyay ✓

inter. be quiet!, shut up!, shhh!

waa la naqliyay ✓

(fal) aammus oo afkaaga hayso. Dh: shib, us, aammus.

waa la naqliyay ✓

1

cf: aammus

2

de: be quiet!, shut up!, shhh!

3

lx: hus

4

ps: intj

5

key: hus

waa la naqliyay ✓

1

1. (Jus-ka) a) Soddonka qaybood oo Kitaabka Quraanku u qaybsamo middood. b) Kitaab weyn oo dhawr qaybood loo kala daabacay, middood.

2

2. (Jus-ta) War yar.

waa la naqliyay ✓

1

jus¹: m.l (-sas, m.l) 1. Soddonka qaybood oo kitaabka Quraanku u qaybsamo midkood. 2. Kitaab weyn oo dhawr qaybood loo kala daabacay midkood.

2

jus²: m.dh War yar oo xogtiisu gaabantahay ama aysan dhammayn.

waa la naqliyay ✓

m.l (-sas, m.l) 1. Soddonka qaybood oo kitaabka Quraanku u qaybsamo midkood. 2. Kitaab weyn oo dhawr qaybood loo kala daabacay midkood.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. one of the thirty chapters (Sura) of the Koran; chapter, portion, section

2

jus [feminine] n., [collective] brief news

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) one of the thirty (30) main divisions of Koran; chapter (jap-tar)

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) meesha soddonaad ee Quraanka Kariimka ah.

waa la naqliyay ✓

jus, n.m. - dheecaan; dheecaanka miraha.

waa la naqliyay ✓

1

(Mus-ka)

2

Xero ood ah, meel kamid ah.

waa la naqliyay ✓

m.l (-sas, m.l) 1. Meel geeda badan oo aan marin lahayn; xas. 2. Oodda xerada xoolaha inta aan miscilisha ahayn.

waa la naqliyay ✓

m.l (-sas, m.l) 1. Meel geeda badan oo aan marin lahayn; xas. 2. Oodda xerada xoolaha inta aan miscilisha ahayn.

waa la naqliyay ✓

m. n. section of a thornbrush fence; interior part of a corral

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) in the center of corral (ko raal'), especially the livestock enclosure made of bush

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) meel ka mid ah xerada oodda ah. Dh: xus.

2

mus -ka: (maga, lab, keli) ood deyr ah oo meel lagu soo wareejiyo. Dh: deyr, ood.

waa la naqliyay ✓

1

cf: xero

2

de: section of a thornbrush fence; interior part of a corral

3

lx: mus

4

pd: (-ka Pl: musas (ka))

5

ps: n4-m

6

key: mus

waa la naqliyay ✓

1

(Nus-ka)

2

Wax labo inood oo is le'eg loo qaybshey, middood; kalabbar; bar.

waa la naqliyay ✓

m.l Wax laba meelood oo is le'eg loo qaybshey, meeshood; bar. Tusaale: “N. kiilo bariis ah”.

waa la naqliyay ✓

m.l Wax laba meelood oo is le'eg loo qaybshey, meeshood; bar. Tusaale: Nus kiilo bariis ah.

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) 1. half (haaf) bar. 2. fifty cents nus-shilin

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg nis.

waa la naqliyay ✓

Malax

waa la naqliyay ✓

1

(n) a yellowish-white fluid formed in infected tissue, consisting mainly of white blood cells and cellular debris.

2

malax

waa la naqliyay ✓

/pas/ (n) malax.

waa la naqliyay ✓

Malax

waa la naqliyay ✓

s.m. - malax.

waa la naqliyay ✓

pus, n.m. - malax

waa la naqliyay ✓

1

(Tus-ka)

2

1. Uumi kaliileed; hogo.

3

2. Daliig ama waraaq dhuuban oo kutubta iyo buugagga qoran la dhexgeliyo oo hadba meesha la joogo, lagu calaameeyo.

4

3. Tusmada ama fahrasada kitaabka.

waa la naqliyay ✓

1

tus¹: m.l Humri kulul oo dhaca waqtiga kulaylaha; hogo.

2

tus²: f.lg1 (-say, -stay) 1. Cid wax farta ugu fiiqid. 2. Is t.: laba qof isu keenid.

waa la naqliyay ✓

f.lg1 (-say, -stay) 1. Cid wax farta ugu fiiqid. Tusaale: “Cali ayaa guriga tusay Axmed” 2. Is t.: laba qof isu keenid. Tusaale: “Axmed baa is tusay wiilka iyo aabbihiisa”. m.f.dh, tusid.

waa la naqliyay ✓

1

ditransitive v. show ~ point out something to someone; display; connote

2

tus m. n. book-mark

3

tus m. n. build up of heat and humidity at the end of the dry season

waa la naqliyay ✓

1

-ay / tay: (v) show (shoow); guide (gaay-dh). Ex: i tus; show me.

2

is tus -ay / tay: (v) 1. bring face to face; bring together. 2. think about something; imagine (i-maajin)

3

is tustus -ka: (n) show off, flaunt (faloont); ostentation (os ten teey-shin), boastful showiness

waa la naqliyay ✓

1

(fal) indhaha u saar, qof meel aanu arkayn ama aqoon indhaha u saar ama u tilmaamid.

2

tus -ka: (magac, lab, keli) kitaab, warqadda ama daliigta xusuus ahaan loo dhexgelsho kolba bogga la marayo ama la akhriyey. Tuska haka saarin buuga.

3

tus -ka: (magac, lab, keli) uumi kaliileed ama uumi hawadu yeelato marka roob dhaw yahay. Tus ayaa jira. Dh: hogo.

waa la naqliyay ✓

1

(Uus-ka)

2

Dheregdhacsiga kaddib, cunnada beddelantey oo caloosha iyo xiidmaha, kd. ku jirta siiba tan xoolaha daaqa.

waa la naqliyay ✓

m.l Cunnada nafaqada laga baxay oo ku jirta caloosha iyo xiidmaha (xoolaha daaqa).

waa la naqliyay ✓

m.l Cunnada nafaqada laga baxay oo ku jirta caloosha iyo xiidmaha (xoolaha daaqa).

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) chyme (kaaym); undigested food in the stomach, usually of animals

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) cuntada shiidantay dheregdhacsi ka dib ee beddelentay ee ku jirta calool iyo xiidmo sii ba ta xoolaha cawsdaaqa ah.

waa la naqliyay ✓

1

de: chyme, contents of ~ food inside the stomach

2

initial: u

3

lx: uus

4

pd: (-ka Pl: uusas (ka))

5

ps: n4-m, n2-m

6

key: uus

waa la naqliyay ✓