xunbayn

-ta: (magac, dhedig, keli) casuumad iyo duco loo sameeyo arday jus ama qayb Qur'aana dhammeeya oo ardayda la siiyo. Baashaal baa bunayn ka qad.

m.l Bir af dhuuban oo lagu eego muunada badar jawaan ku jira; kasbo¹.

-ta: (magac, dhedig, keli) dun, meel gelin sida irbad, shawlad ama faynuus.

(Hubayn-ta)

1. Qalab lagu dagaallamo siin, u yeelid; qalabayn.

2. Dhar la qaato siin; marashiyayn; arratirid.

m.f.dh eeg hubee.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhar la qaato siin; marashiyeyn. Dh: arratirid, hubays.

hubayn -ta: (magac, dhedig, keli) hub lagu dagaallamo siin.

-ta: (magac, dhedig, keli) (ka ~) u maydhid. Dh: maydhid, u qubays.

(Sunbay-ga)

Gooryaan gaar ah oo xubnaha uurka qaarkood gala oo barariya.

-ga: (magac, lab, keli) gooryaan gaar ah oo xubnaha uurka qaarkood gala oo barariya: beeryaro.

sunbay-ga: (magac, lab, keli) xanuun ku dhaca beerka badanaa laga gubo dadka.

m.f.dh eeg tubee.

-ta: (magac, dhedig, keli) tub la maro iyo jid u samayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) qof denbi falay ka dhigid. Dh: eedayn, xujays.

xujayn -ta: (magac, dhedig, keli) su'aal habidhaale ah ku xidhid. Habluhu xojeynta ragga way ku bilkeedin jiteen.

(Xumayn-ta)

1. Wax xun ku falid; gaarsiin.

2. Xaal; yake.

m.f.dh eeg xumee. la-mid: xumays¹.

f. n. fine, penalty; harm, damage

Far torto

To wrong

-ta: (magac, dhedig, keli) si xun oo la naco con raalli laga ahayn u samayn. Xumaynta badani sumcada ayay kaa dishaa. Dh: bi'in.

xumayn -ta: (magac, dhedig, keli) si xun oon fiicnayn ula dhaqmid; bahdilid. Li: wanajin xurmayn.

xumayn -ta: (magac, dhedig, keli) kharribid o caddilid. Xumaynta mooteerka waa loo kasay D xumays, caddilid.

xumayn-ta: (magac, dhedig, keli) mag laga bixiyo gabadh lagu xad gudbay. Xumayntii inanta bixi Dh: maydh. Wa: xumayno.

cf: cisaaro, tacsiir, xaal, yake

de: fine, penalty; harm, damage

initial: x

lx: xumayn

pd: (-ta)

ps: n-f

key: xumayn

(fal) tixgelintiisa ku tala gal oo isku diyaari. Go'aanka cusub ee shaqaalaha xusbay. Dh: xusbee, xushmee.

-ta: (magac, dhedig, keli) cunto afka gelin oo calalin, dabadeed na liqid. Dh: cuntayn.

m.f.dh eeg cuntee. la-mid: cuntays.

(Cusbayn-ta)

Cusbo ku darid; cusbo korka ka marin; cusbo ka dhigid.

m.f.dh eeg cusbee.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhallaan, cusbo gelin; cusbo ku daaweyn; cusbays.

cusbayn -ta: (magac, dhedig, keli) cunto iyo wixii la mid ah, cusbo ku darid. Dh: milixayn, cusbays.

-ta: (magac, dhedig, keli) xagga danbe marid. Dh: danbays, gadaalayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) walax, dubbe dusha kaga dhufasho.

(Dunnayn-ta)

Feer la dhicid; feerid.

m.f.dh eeg dunnee.

-ta: (magac, dhedig, keli) tantoomid ama feedh la dhicid.

(Hanbayn-ta)

Hanbo reebid.

-ta: (magac, dhedig, keli) hanbo reebid: wax hanbays.

-ta: (magac, dhedig, keli) hungo madhan ka dhigid.

(Kubbayn-ta)

Meel bugta kubbays ku daweyn.

m.f.dh eeg kubbee. la-mid: kubbays.

-ta: (n) fomentation (foo men-teeyshen); poultice (pool-tas); compress (komparees); cataplasm (katapalaazam) ~ kubbays

-ta: (magac, dhedig, keli) raran kulul oo weel loo sameeyey ku guntan ama biyo kulul oo kolay cinjir ah ku jira oo meel bugta oo oogada ka mid ah la saarsaaro oo xanuunka yareeya oo dhiiggana dhaqaajiya, ku diirdiirin.

(Kurbayn-ta)

Kurbo gelin.

m.f.dh eeg kurbee.

-ta: (magac, dhedig, keli) kurbo gelin; kurbo ku ridid.

(Sunnayn-ta)

1. Sunne jideyn.

2. (cunno, kd.) Wax yar ka taabasho; barakayn.

m.f.dh eeg sunnee.

-ta: (magac, dhedig, keli) cunto, iyo wixii la mid ah, wax yar ka taabasho; barakayn: iskuddeyid.

m.f.dh eeg xaabee.

-ta: (magac, dhedig, keli) xaabo soo gurasho; soo gurashoda xaabada. Dh: qoryayn, xaabays.

-ta: (magac, dhedig, keli) taabasho oo cararid. Dh: xantays.

-ta: (magac, dhedig, keli) xinne marin Dh: xinnays.

(Xubnayn-ta)

Xubno u qaybin, ka dhigid, u yeelid.

m.f.dh eeg xubnee.

Resolution

-ta: (magac, dhedig, keli) xubno u qaybin xubin xubin u jarid. Dh: xubnaxubnayn.

(Xurmayn-ta)

Xurmo u yeelid; tixgelin; muunayn.

m.f.dh eeg xurmee.

-ta: (magac, dhedig, keli) xurmo u yeeld oo tixgelin. Xormaynta martidu waa dhaq wanaagsan. Dh: muunayn, xurmays.

m.f.dh eeg cuqubee.

m.f.dh eeg danabee.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax danab ridaya, ka yeelid. Birlabta ayaa kaalin weyn ku leh danabaynta.

danabayn -ta: (magac, dhedig, keli) walxaha aan lahayn danab, danab u yeelid. Walxuhu way u kala nugul yihiin danabaynta.

-ta: (magac, dhedig, keli) xidhidda dibiga sanka wax lagaga xidho marka beerta lagu qodayo.

-ha: (magac, lab, keli) qof tun weyn leh. tuq: (fal) aad u buuxi, oo tandhaafi. Dh: cabbee, foondhaafi.

(Xanatayn-ta)

Xanato ku samayn; salaaxid; xoodin; (ama xadatayn).

m.dh la-mid: xadatayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) xanato samayn: xadantayn.

xanatayn-ta: (magac, dhedig, keli) xantaxanto ciyaarid. Carruurta iskala xantayso oo xanataynta ha ku raagina.

-ga: (magac, lab, keli) xoor yeelash xumbo samayn. Darandoorrigu xumbaysiga w badiyaa.

m.f.dh eeg xushlee.

(Xushmayn-ta)

Xushmo u yeelid; muunayn; sharrifid.

m.f.dh eeg xushmee. la-mid: xushmadayn.

-ta: (n) the act of respecting or honouring

-ta: (magac, dhedid, keli) cid maamuusid oo sharfin.

m.f.dh eeg xuudhee. la-mid: xuudheys.

(Xuurtayn-ta)

Xuurto ka keenid; xiijin; haftayn.

m.f.dh eeg xuurtee.

-ta: (magac, dhedig, keli) hiinraajin.

xuurtayn -ta: (magac, dhedig, keli) xuurto ku qabasho oo nakhaska ku dhejin. Wiilka xuurtanta ka daa.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg yaambayn.

m.f.dh eeg xantoobee.

-ta: (magac, dhedig, keli) cantoobo cantoobo u dhigid: kolba xantoobo qaadid. Saxnigii xantoobayn ayuu ku dhammeeyey.

m.f.dh eeg xumbaysii.

-ta: (magac, dhedig, keli) xumbo la kicin; xoor ka keenid. Saabuunta ayaa xumbay siinta ugu wacan.

(Xayn-ta)

Wadajir urursan oo ka kooban dad ama waxyaalo; koox; horin; xoogaa.

m.dh In yar oo aan badayn oo xoolo, ugaar iyo wixi lamida oo wada jira; horin; koox.

m.dh In yar oo aan badayn oo xoolo, ugaar iyo wixi lamida oo wada jira; horin; koox.

f. n. group

(adj) some (sam); group (guruup); herd (heerd)-, flock (falook) ~ koox

-ka: (magac, lab, keli) fayga hoose e marad ama googoradda dumarka. Dh: cidhif.

xayn-ka: (magac, lab, keli) qaraabada wixiidha oorida ka soo jeeda. Dh: gacal, xidid. Li: xiga.

xayn -ta: (magacwadareed) koox adhi ah oo wad socota ama wada daaqaysa. Xayn yari xas beedday.

de: group

initial: x

lx: xayn

pd: (-ta Pl: xaynan (ka))

ps: n1-f, n4-f

syn: horin, hormo, koox

key: xayn

cuban¹: f.mg1 (-bmay, -bantay; -bmi) 1. Dalool wax la cubay ahaansho. 2. Wax neeftu ku xirantay noqosho (san). la-mid: cugan¹.

cuban²: f.mg4 (-naa, -nayd) 1. Wax la cubay ahaansho. 2. Qof ciyaar loo xulay ahaansho. la-mid: cugan².

cuban¹: f.mg1 (-bmay, -bantay; -bmi) 1. Dalool wax la cubay ahaansho. 2. Wax neeftu ku xirantay noqosho (san). m.f.dh, cubmid. la-mid: cugan.

cuban²: f.mg4 (-naa, -nayd) 1. Wax la cubay ahaansho. 2. Qof ciyaar loo xulay ahaansho. m.f.dh, cubnaan. la-mid: cugan.

(tilmaame) meel gufaysan ama awdan.

f.mg4 (-unnaa, -unnayd) Wax la cunay ahaansho.

(tilmaame) wax la cunay.

Dab ama raran lagu bisleeyey.