xumaato

m.dh Heshiis dhexmara laba qolo oo dagaallansan si aysan isaga layn maxaabiista dagaalka ay ku kala qabsadeen.

m.dh Heshiis dhexmara laba qolo oo dagaallansan si aysan isaga layn maxaabiista dagaalka ay ku kala qabsadeen.

-da: (magac, dhedig, keli) heshiis dhex mara labo dhinac oo ku salaysan in dagaalka la joojiyo.

(Maata-da)

Beesha inteeda tabarta yar; xaas; hoomo.

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Dadka intiisa tamarta yar sida carruurta, waayeelka, iyo haweenka. 2. la-mid: maati. Warqadaha turubka mid ka mid ah oo wax nin u eg ku sawiranyahay, mar kastana raaci karta; jookar.

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Dadka intiisa tamarta yar sida carruurta, waayeelka, iyo haweenka. 2. la-mid: maati. Warqadaha turubka mid ka mid ah oo wax nin u eg ku sawiranyahay, mar kastana raaci karta; jookar.

f. n., [collective] dependents, weakest elements in the community: children, old people, the poor

-maatada: (n) disadvantaged people, such as children, women, aged persons; vulnerable groups ~ maati

-da: (magacwadareed) eeg maati.

bw: maati

de: dependents, weakest elements in the community: children, old people, the poor

lx: maato

pd: (/da)

ps: n6-f-col

syn: hoomo, marras

key: maato

m.dh Laba qof, laba dawladood, laba cidood ama ka badan oo gacan saar yeesha ama isbahaysi.

m.dh Laba qof, laba dawladood, laba cidood ama ka badan oo gacan saar yeesha ama isbahaysi.

(Xumaan-ta)

1. Wax wax dhima ama waxyeello leh ama la qoonsado.

2. Wax xun ahaan; xumi.

xumaan¹: m.f.dh eeg xun. la-mid: xumaansho, xumi.

xumaan²: m.dh 1. Wax wax dhima ama waxyeello leh ama la qoonsado. 2. wax xun ahaansho ama noqosho.

m.dh 1. Wax wax dhima ama waxyeello leh ama la qoonsado. 2. wax xun ahaansho ama noqosho.

f. n., [abstract] (adj.): harm, evil; damage; bad, wrong

-ta: (n) wickedness (wikidh-nes); immorality (imooraalati); evil (ii-vel) conduct ~ xumaato, xumi

Cattiveria

Mischief

-ta: (magac, dhedig, keli) calool xumo iyo uurku hadho qofku maanka in badan ku hayo. Ninkii dugsiga iga eryey xumaanbaan u hayaa. Dh: caloolxumo.

xumaan -ta: (magac, dhedig, keli) wax xun oo la naco. Xumaanta ka hadh oo cibaadayso.

de: harm, evil; damage; [atr.] bad, wrong

initial: x

lx: xumaan

pd: (-ta)

ps: n0-f-abs

key: xumaan

tout droit, directement.

-da: (magac, dhedig, keli) si wanaagsan oo hagaagsan. Qumaati u soco. Dh: saani, hagaag. toos. Li: qalad.

(Sumaaxa-da)

Shinbir weyn oo shinbiraha badda oo rabshiga dhiga ka mid ah.

m.dh Shimbir weyn oo shimbiraha rabshiga dhiga ka mid ah.

f. n. large sea-bird species

-da: (magac, dhedig, keli) shinbir weyn oo shinbiraha badda ee rabshiga dhiga ka mid ah.

de: large sea-bird sp.

initial: s

lx: sumaaxo

pd: (/da)

ps: n-f

key: sumaaxo

-da: (magac, dhedig, keli) eeg tamaad.

-da: (magac, dhedig, keli) nabar tummaati ah ku dhufasho, kumudid gacan qabsi xoog ah.

(Xamaama-da)

1. Alaab; xamaan; agab.

2. Hub; qalab.

m.dh la-mid: xamaan.

f. n., [collective] furniture, equipment

-da: (magac, dhedig, keli) shimbir adarka la bah ah oo midabyo kala jaad jaad ah leh oo aan deegaanka ka fogaan. Dh: qoolley, adar, uur'uurri, xamaam.

de: furniture, equipment

initial: x

lx: xamaamo

pd: (/da)

ps: n6-f-col

key: xamaamo

f.g3 (-rtay, -ratay) Ayadoo la dhabbacanyahay bog ku socosho.

f.g3 (-rtay, -ratay) Ayadoo la dhabbacanyahay bog ku socosho. m.f.dh, xamaarasho.

v. crawl, creep (on one's belly)

-xamaartay / xamaaratay: (v) creep (kiriip)-, crawl (karool)

(fal) bogga dhulka ku cacami oo kolba dhan isku rog. Sida dameeraha ciida ugu xamaaro.

xamaaro: (fal) adoo beerka u jiifa soco; bogga ku gurguuro. Xamaaro sida beyda.

xamaaro: (fal) calaacasha gacanta ku xoqo; jidh jidh kale ku jijibi. Baabacada isha ku xamaaro.

de: crawl, creep (on one's belly)

initial: x

lx: xamaaro

nt: xamaarad (ka) [vn-m], xamaarasho (/da) [vn-f]

pd: (xamaartay)

ps: v3b=intr

key: xamaaro

(Ximaaya-da)

Xifaalo; xin.

m.dh Xifaalo; xin.

f. n. spite, hostility, sarcasm

-da: (magac, dhedig, keli) eeg ximaayad.

cf: xin; xifaalo

de: spite, hostility, sarcasm

initial: x

lx: ximaayo

pd: (/da)

ps: n6-f

key: ximaayo

(Xamaarata-da)

Nafleyda inteeda xamaarasho ku socota: waxay lee yihiin lugo gaaggaaban oo gummudyo la moodo (diin, yaxaas, kd.).

m.dh.u Nafleyda inteeda xamaarasho ku socota: waxay leeyihiin lugo gaaggaaban oo gummudyo la moodo (diin, yaxaas, kd.).

m.dh.u Nafleyda inteeda xamaarasho ku socota: waxay leeyihiin lugo gaaggaaban oo gummudyo la moodo (diin, yaxaas, kd.).

f. n., [collective] creatures that crawl, e.g., crocodile, tortoise

-xamaaratada: (n) reptiles (rep-talis)-, animals that crawl

-da: (magac, dhedig, keli) xayawaan sida maanso lugalayda ah oo maqasha iyo xayawaanka yaryar cunta. Dh: jiidato.

xamaarato -da: (magacwadareed) magac guud oo ka dhexeeya xayawaanka bogga ku socda oo dhan mid luga gaagaaban iyo mid aan lahaynba.

de: creatures that crawl, e.g., crocodile, tortoise (reptiles excluding snakes)

initial: x

lx: xamaarato

pd: (/da)

ps: n-f-col

key: xamaarato

كُلِّ مَا يَرْحَفَ زَجَّافَاتِ

(Xumaansha-ha)

Wax xun ahaansho; noqosho.

m.l/dh eeg xumaan.

vn-m, stative v. becoming bad ~ evil

-xumaanshaha: (n) the act of decaying or becoming rotten

-ha: (magac, lab, keli) wax xun noqosho. Dh: xumi.

de: becoming bad ~ evil

initial: x

lx: xumaansho

pd: (/ha)

ps: vn-m-st

key: xumaansho

s.m. - bukaan.

-boomaatada: (n) lotion (loo'shin); ointment (ooynt ment); salve (saav)

m.l.kh F.ah: salab, hu' iyo wixi lamida oo laga furtay qof la diley ama la qabtay.

-da: (magacwadareed) xoolaha dagaalka lagu furto ee cadawga laga qaato.

f.g3 (-rtay, -ratay) Wax musmaar ku qodbasho. la-mid: musbaaro.

(Qummaati-ga)

Leexleexad la'aan; si wanaagsan; hagaag; toos.

qummaati¹: m.l.fk 1. Si wanaagsan oo hawl loo qabto. 2. Weecweecasho la'aan; toos.

qummaati²: f.g1 (-iyay, -isay) Qof tilmaan toosan siin.

m. n., [abstract] straightness, correctness

-ah: (adj) straight (istareeyt); direct (di-rekt). Ex: qummaati iigu jawaab! give me a straight answer!

-ga: (magac, lab, keli) si hagaag ah con leexleexad lahayn. Qummaati u fadhiiso Dh: saani, hagaag.

de: straightness, correctness

lx: qummaati

pd: (-ga)

ps: n2a-m-abs

key: qummaati

(Tummaati-ga)

Nabar waran oo toos iyo gacanqabsi ah.

tummaati¹: m.l/dh Nabar waran oo toos iyo gacanqabsi ah.

tummaati²: f.g1 (-iyay, -iday; -iyi) Waran, mindi iyo wixi lamida iyadoo daabka la haysto qof ku mudid.

m. n. spear-wound

tummaati v. wound with a spear ~ pointed weapon

(fal) nabar toos ah oo waran ah ku dhufo.

tummaati -da: (magac, dhedig, keli) nabar iyo wixii la mid ah, toos iyo gacanqabsi la isugul dhufto.

xambaaro¹: m.dh Dhabar wax ku qaadid, dhabarka wax lagu qaado.

xambaaro²: f.g3 (-rtay, -ratay) 1. Wax dhabarka ku qaadasho. 2. Gabar la guursanayo xoog kula bixid. la-mid: xambaarso.

f. n. throw (in wrestling); heavy fall

xambaaro v. fall heavily, crash down

xambaaro v. carry on one's back ~ shoulder

(fal) dhabarka saaro oo xanbaar; dusha wax ku qaad. Dh: xambaarso, xanbaaro.

xambaaro -da: (magac, dhedig, keli) dhicid ama kufid dhulka laga soo qo'o. Xambaaro ayuu cirkaa maray oo dhulka ku dhacay: Dh: kufid, kuftin.

m.l.kh Qof xigmad badan.