xulo — Macnaha & Turjumaada

f.g3 (xushay, xulatay) Wax badan kuwa ugu wanaagsan kala bixid.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (xushay, xulatay) Wax badan kuwa ugu wanaagsan kala bixid. m.f.dh, xulasho.

waa la naqliyay ✓

v. choose, select

waa la naqliyay ✓

-xushay / xulatay: (v) choose (juus); select (se-lekt); pick (pik) ~ dooro

waa la naqliyay ✓

(fal) naqayso oo wax badan ka dhex dooro. Dh: dooro.

waa la naqliyay ✓

1

bw: dooro, naqayso, togo, xulo

2

de: choose, select

3

initial: x

4

lx: xulo

5

nt: xulasho (/da) [vn-f]

6

pd: (xushay)

7

ps: v3b=

8

key: xulo

waa la naqliyay ✓

1

xulow¹: m.l Biyo gala cagaha marka kabo la'aan lagu socdo kulayl.

2

xulow²: f.g1 (-oway, -owday) Kulayl lagu socdo kabo la'aan awgeed cago biyo gelid.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-oway, -owday) Kulayl lagu socdo kabo la'aan awgeed cago biyo gelid. m.f.dh, xuloobid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg xulo. la-mid: xulad.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg xulow².

waa la naqliyay ✓

1

(fal) qof kale la cubtan oo ciyaartoydaada xulo.

2

cugo: (fal) weel caano lagu maalo ama lagu shubto, gori dab iyo qiiq leh ku xurbi si aad u nadiifiso. Sacaagii xay wuu dhalee, dhiilaha u cugo. Dh: culo, hogayso.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) «u ~» ciyaar ama dagaal u godee oo dad u soo ururi.

2

golay -ga: (magac, lab, keli) ciyaar maaweelo iyo jimicsi iskugu jirta oo ay carruurtu ciyaarto.

3

golay -ga: (magac, lab, keli) ciyaar ay wiilashu habeenkii ciyaaraan oo labo inan oo inta kale wada taqaan la soo xulo uu midi yidhaa: ii cug; ka kalana waxa uu ugu jawaabaa: ciiro wiilkii ku horeeyey ii cugta iyaa xusha wiil, dhiggiisuna waxa uu xushaa wiil kale sidaa ayay tiro is le'eg u kala doortaan. Koox walba waxay samaysataa goob la difaaco oo lama taabtaan ah si ciyaarta loo bilaabo waxaa la kala doortaa kab labadeeda weji dabadeed kabtii ayaa cirka loo ganaa iyada oo lagu dhawaaqayo: kabey kabey, kabaabullo, ninna ha sirin, sir la'aan u dhac. Kabtaasi marka ay dhulka ku soo dhacdo waxa ciyaarta ku horeeya ninkii dhanka ay u taallo sii doortay ee ay astaanta u ahayd, waxa uu ka soo bilaabaa ciyaaarta goobtii iyaga u ahayd lama taabtaanka, waxa uu beegsadaa qaybta ka soo horjeeda koobta u ah lama taabtaanka, isaga oo adeegsanaya farsamooyin kala gaddisan oo iskugu dhafan xoog iyo xeelad, haddiise la xambaareeyo waxaa ciyaarta bilaabaysa kooxdii kale ee ka soo horjeedday.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax dhammaaday oo idlaaday noqo. Gurcudoow madho, caddoow noo imo, aan ciyaarnee. Dh: idlaa.

2

madho: (fal) ka dhex naqayso. Buug fiican buugaagta ka dhex madho. Dh: xulo, baadho, sooco.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax dhammaaday oo idlaaday noqo. Gurcudoow maro, caddoow noo imo, aan ciyaarnee. Dh: idlaa.

2

maro: (fal) ka dhex naqayso. Buug fiican buugaagta ka dhex maro. Dh: xulo, baadho, sooco.

3

maro: (fal) duuduubo oo marmaro. Gacanta maro oo feedhka baro. Dh: duubo.

4

maro-da: (magac, dhedig, keli) hal shay oo dhar ah. Wa: marooyin, dhar.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax kala duwan oo isku dhafan ka xulo inta aad doorbidayso. Qalimaanta ka nagayso noocca aad doonayso Dh: sooco, madho, dooro.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) qoryaha kuwooda waaweyn ee dabka lagu shito. Ruud innoo soo gura gudgudo roob baa da'ayee. Dh: xulod, dogob, miici.

waa la naqliyay ✓

(fal) xulo oo la bax; madho; miiro.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dooro, sooco. Togo taad doonayso. Dh: xulo.

2

togo: (fal) wax iska hubi. Dabinkii in sakaaro gashay soo togo. Dh: dhugo.

waa la naqliyay ✓

(fal) in badan ka dhex xulo.

waa la naqliyay ✓

1

bw: dooro, togo, xulo {N & E}

2

de: pick and choose, select the best (from)

3

hm: 2

4

lx: naqayso

5

nt: naqaysad (ka) [vn-m]

6

pd: (naqaystay)

7

ps: v3b=tr

8

key: naqayso_2

waa la naqliyay ✓

1

de: choose ~ select for oneself

2

initial: t

3

lx: togo

4

pd: (togtay)

5

ps: v3b=tr

6

syn: dooro, naqayso, xulo

7

key: togo

waa la naqliyay ✓

n., (log of wood) xulad or xulod, -ki.

waa la naqliyay ✓

v.tr., doori, dooro, ka dooro, ka naqay, ka naqayso, ka xulo.

waa la naqliyay ✓

1

xul¹: m.l 1. Wax badan kuwa laga soo xushtay. 2. la-mid: xulid.

2

xul²: f.g1 (xulay, xushay) 1. Tiro wax kale oo la nooc ah fiicnaan uga doorid. 2. Wax, wax kale ka dhex baarid.

3

3. Kayn iyo wixi lamida dhex marid.

waa la naqliyay ✓

1

xul¹: m.l Wax badan kuwa laga soo xushtay.

2

xul²: f.g1 (xulay, xushay) 1. Tiro wax kale oo la nooc ah fiicnaan uga doorid. 2. Wax, wax kale ka dhex baarid. 3. Kayn iyo wixi lamida dhex marid. m.f.dh, xulid.

waa la naqliyay ✓

v. choose, select, pick out

waa la naqliyay ✓

-ay / xushay: (v) select (se-lekt); pick (pik); single out

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhex mushaax oo gudaha u gal. Beerta dhex xul oo aalo nooga soo gur. Dh: jibaax.

2

xul: (fal) inta u wanaagsan ka soo dhex dooro. Ardayda fiicfiican ee fasalka ii soo xul. Dh: madh, naqee.

3

xul: (fal) tog ama laag kor u raac. Laagta xul oo laaska sare ka soo dhaami.

4

xul-ka: (magac, lab, keli) koox isboorti ah oo ka soo dhex baxda is reebreeb una sharraxan ka qayb galka ciyaaro heerkoodu sarreeyo.

5

xul -ka: (magac, lab, keli) wax la soo xulay inta u wanaagsan ee ugu haldoorsan. Rag xul ah ayaa shirkadda maamula. Dh: haldoor.

waa la naqliyay ✓

1

de: choose, select, pick out

2

initial: x

3

lx: xul

4

pd: (xulay)

5

ps: v1=tr

6

key: xul

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) jid cidhiidhi ah oo laga bixi karo. Dh: afaaf, daw.

waa la naqliyay ✓

v. get angry, heated ~ irritated

waa la naqliyay ✓

1

de: get angry, heated ~ irritated

2

lx: kulo

3

pd: (kushay / kulatay)

4

ps: v3b=

5

key: kulo

waa la naqliyay ✓

1

(Lula-da)

2

Lulmo.

waa la naqliyay ✓

1

lulo¹: m.dh la-mid: lulmo.

2

lulo²: f.g/mg3 (-ushay, -ulatay) 1. (f.g) Caano iyo wixi lamida si subag looga dhaliyo ruxasho. 2. (f.g) Geed si miro looga daadiyo ruxasho. 3. (f.mg) Barwaaqo ku noolaansho. 4. (f.mg) Ka l.: wax meel sare ka soo laallaadsasho.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-ushay, -ulatay) 1. (f.g) Caano iyo wixi lamida si subag looga dhaliyo ruxasho. 2. (f.g) Geed si miro looga daadiyo ruxasho. 3. (f.mg) Barwaaqo ku noolaansho. 4. (f.mg) Ka l.: wax meel sare ka soo laallaadsasho. m.f.dh, lulasho.

waa la naqliyay ✓

1

v. shake; swing; be suspended

2

lulo v. churn milk into butter (for oneself)

3

lulo [feminine] n., [abstract] sleepiness

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ruxmo ama halwo.

2

lulo: (fal) caano rux oo subag kala soo bax.

3

lulo-da: (magac, dhedig, keli) eeg lulmo.

waa la naqliyay ✓

s.m. - baqal.

waa la naqliyay ✓

1

(Xila-ha)

2

Haweenka la qabo; afo; oori; maranti; naag.

waa la naqliyay ✓

1

xilo¹: m.l.u Haweenka la qabo; oori; afo; maranti; naag.

2

xilo²: f.mg3 (-ishay, -ilatay) U x.: wax dan moodid; wax u iilasho, wax u eexasho.

waa la naqliyay ✓

1

xilo¹: m.l.u Haweenka la qabo; oori; afo; maranti; naag.

2

xilo²: f.mg3 (-ishay, -ilatay) U x.: wax dan moodid; wax u iilasho, wax u eexasho. m.f.dh, xilasho.

waa la naqliyay ✓

m. n. wife; institution of marriage, one's household {poetic}

waa la naqliyay ✓

-xilaha: (n) marriage partner, wife (waayf). Ex: xilo iyo xoolo...; one's wife and property

waa la naqliyay ✓

1

(fal) u iilo oo si naxariisi ku jirto ugu damqo. Inta aan itaal lahayn u xilo. Dh: eexo, Hilo.

2

xilo-ha: (magac, lab, keli) haweenay la qabo. Xilo horteed xoolo dhago. Dh: affo, oori, marati, marwo.

waa la naqliyay ✓

1

cf: afo, haween, maranti, naag; xaas

2

de: wife; institution of marriage, one's household {poetic}

3

initial: x

4

lx: xilo

5

pd: (/ha)

6

ps: n6-m

7

key: xilo

waa la naqliyay ✓

1

(Xuja-da)

2

1. Weyddiin ama su'aal adag oo aan fudayd loo furi karin.

3

2. Daliil; burhaan; markhaati.

4

3. Eed; gaboodfal; denbi.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Weyddiin adag oo aan sahal looga jawaabi karin. 2. Dembi; Eed.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Weyddiin adag oo aan sahal looga jawaabi karin. 2. Dembi; Eed.

waa la naqliyay ✓

f. n. hard question, enigma, riddle; crime; guilt

waa la naqliyay ✓

-xujada: (n) puzzle (pa-zal)-, difficulty (difi-kalti); brainteaser (bareeyn-tiizer); puzzling problem; difficult question

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) weydiin ama su'aal adag oo aan si fudud lagu furi karin. Alla waa xujo! Geel xerada diidaa; waa xujo. Dh: halxidhale, masalo.

2

xujo-da: (magac, dhedig, keli) daliil ama burhan kale oo markhaati ahaan loo soo qaato. Xue cad oo lagugu garto keen. Dh: burhaan, markhaati.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: hard question, enigma, riddle; crime; guilt

3

initial: x

4

lx: xujo

5

pd: (/da)

6

ps: n6-f

7

key: xujo

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) geed cawsaad ka baxa meelaha dooxyada ee rista kuna balaadha dhulka xididkiisu na meel walba ku dhego. Dh: xadhigo.

waa la naqliyay ✓

Magdaxa garbihiisa maroorsani mayda ku maran yihiin ee ka tirsan kan magdaxyada ugu yar oo lagu duleeliyo duleellada laga dul bixinayo looxa adag ee qarada weyn.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax fiicnaan ay leeyihiin ku soocasho. 2. Wax, wax ka baarasho.

waa la naqliyay ✓

m.l Wax aan la jeclaysan ama aan wanaagsanayn.

waa la naqliyay ✓

m.l Wax aan la jeclaysan ama aan wanaagsanayn.

waa la naqliyay ✓

m. n., [abstract] badness, evil; ugliness

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) wixii aan fiicnayn oo dhan. Alloow xumo naga hay. Li: samo.

waa la naqliyay ✓

1

de: badness, evil; ugliness

2

initial: x

3

lx: xumo

4

pd: (/da)

5

ps: n0-m-abs

6

key: xumo

waa la naqliyay ✓

m.dh.u Dad is bahaystay.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u Dad is bahaystay.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] allies

waa la naqliyay ✓

-xulafada: (n) group of people, parties united for a common interest; bloc (balook) ~ huwan

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) cid isku bahaysatay hawl ay ka midaysan yihiin. Carabtu waxay sameeyeen xulafo cusub. Dh: isbahaysi, xilfi, gaashaanbuur.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: allies

3

initial: x

4

lx: xulafo

5

pd: (/da)

6

ps: n-f-col

7

key: xulafo

waa la naqliyay ✓

m.dh Laba qof, laba dawladood, laba cidood ama ka badan oo gacan saar yeesha ama isbahaysi.

waa la naqliyay ✓

m.dh Laba qof, laba dawladood, laba cidood ama ka badan oo gacan saar yeesha ama isbahaysi.

waa la naqliyay ✓

1

(Bulla-da)

2

1. Cayaaraha waaweyn oo Soomaalidu tumato mid ka mid ah.

3

2. Midab (fardo).

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Ciyaar hiddaha iyo dhaqanka ka mid ah, ragga iyo haweenku wada ciyaaraan, leh jiib, jaan, buun, durbaan iyo biro la isku garaaco. 2. B. ah: midab fardood dambarka u eg.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Ciyaar hiddaha iyo dhaqanka ka mid ah, ragga iyo haweenku wada ciyaaraan, leh jiib, jaan, buun, durbaan iyo biro la isku garaaco. 2. B. ah: midab fardood dambarka u eg.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. Somali spin dance for men and women, accompanied by clapping

2

bullo [feminine] n./abs: olive brown, isabella color (of a horse)

waa la naqliyay ✓

name-f olive brown, Isabella color; light skinned. Cf: Bullaale, Bullow

waa la naqliyay ✓

-bullada: (n) Somali traditonal folk dance

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) ciyaar aad u fac weyn oo caan ku ah gobolka Hiiraan iyo jiidaheeda waxaa na wada ciyaara ragga iyo dumarku oo leh gabayo la isku ammaano ama la isku caayo la isku na guubaabiyo xilliyada dagaalka iyo tabcashada beerahaba.

2

bullo: (tilmaame) midabka danbarka oo kale leh. Dh: bullaale.

waa la naqliyay ✓

1

(Buula-da)

2

Magaalo aad u yar oo badanaa ka kooban buulal; tuulo.

waa la naqliyay ✓

m.dh Degaan buulal badan ka dhisanyihiin; tuulo.

waa la naqliyay ✓

m.dh Degaan buulal badan ka dhisanyihiin; tuulo.

waa la naqliyay ✓

f. n. village

waa la naqliyay ✓

-buulada: (n) small village; hamlet (haam lit) ~ duddo

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) magaalo yar badanaa ka kooban buulal. Buulo bannaankeeda lama dego. Dh: dabaayid, kaam, tuulo.

waa la naqliyay ✓

1

a: tuulo

2

de: village

3

lx: buulo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

key: buulo

waa la naqliyay ✓

s.m. - cibaado, qaddarin weyn.

waa la naqliyay ✓

1

(Dubla-da)

2

Masaf.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Qalab yar oo leh af ballaaran oo wareegsan iyo dabo dhuuban oo dhuun leh oo weelasha afka dhuubanhooraha lagula shubo. la-mid: diblad, diblo, dublad.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Qalab yar oo leh af ballaaran oo wareegsan iyo dabo dhuuban oo dhuun leh oo weelasha afka dhuubanhooraha lagula shubo. la-mid: diblad, diblo, dublad.

waa la naqliyay ✓

f. n. funnel

waa la naqliyay ✓

1

de: funnel

2

lx: dublo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

syn: masaf

6

key: dublo

waa la naqliyay ✓

1

(Dulla-da)

2

Dhul taag ah oo korreeya.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] highland, mountainside

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg dulle.

waa la naqliyay ✓

1

de: highland, mountainside

2

lx: dullo

3

pd: (/da)

4

ps: n0-f-col

5

key: dullo

waa la naqliyay ✓

/igsalt/ (v) 1. ray-rayn, farxid (v) 2. ka-rayn, guul la-farxid.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) meelaha xagasha u eg ee ay dixihu ka baydhaan.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-laday, -latay) Ugu h.: cid wax ugu gambasho.

waa la naqliyay ✓

v. hide behind something; use someone as a scapegoat

waa la naqliyay ✓

(fal) (ugu ~) cid, wax kale ugu gabbo oo isugu sii toosi.

waa la naqliyay ✓

1

bw: hillaab

2

de: hide behind s.t.; [fig.] use s.o. as a scapegoat

3

lx: hullo

4

nt: hullasho (/da) [vn6-f]

5

pd: (hulladay)

6

ps: v3a=

7

key: hullo

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: jimlo.

waa la naqliyay ✓

-jumlada:(n) wholesale (hoolseel) ~ jimlo, jimlad, jumlad

waa la naqliyay ✓