xujays

der. [adjective] put to the test, put on trial usually for the purpose of being found wanting ~ guilty

(tilmaame) la xujeeyey ah. Ninku wu xujaysan yahaye garab siiya.

de: put to the test, put on trial usually for the purpose of being found wanting ~ guilty

initial: x

lx: xujaysan

pd: (xujaysnaa)

ps: adj-der

key: xujaysan

-ka: (magac, lab, keli) xubno u qaybin; xubin xubin u jarid. Dh: xubnayn.

-ka: (magac, lab, keli) abur ama xoor samayn

-ka: (magac, lab, keli) xurmo iyo shar u samayn.

(Xays-ka)

Xilliyada sanada midkood; yaare; xaysin.

m.l 1. Roob jiilaalka ka da'a xeebaha bari. 2. Xilli roob ka da'o xeebaha bari.

m. n. light rain that falls during the lesser dry season

-ka: (n) light rain, preceding the spring [gu'] rain

-ka: (magac, lab, keli) xilliyada sanadka middood. Dh: yaare, xaysin.

xays -ka: (magac, lab, keli) roob ka da'a dhinaca xeebaha oo jiilaalkii lagu raysto. Xays baa na helay oo xoolihi ku doogeen.

a: xaysin (ka) [n2a-m]

cf: Xagaa

de: light rain that falls during the lesser dry season

initial: x

lx: xays

pd: (-ka Pl: xaysas (ka))

ps: n4-m

key: xays

-ka: (magac, lab, keli) eeg ajayn.

(fal) xasarad iyo aflagaaddo u geyso. Qujay bal inuu xanaaqo. Dh: qujee, daandaanso.

-ka: (magac, lab, keli) wax uf ah oo qadhmuum ka dhigis. Wax kasta ufays baa faquuqiisa keenay. Li: daaddaxays.

m.l la-mid: ulayn.

-ka: (magac, lab, keli) ul ku garaacis; ul la dhicis. Ulayska ayuu wax ku maqlaa qofkii madax adagi. Dh: dhengedays.

name-m name of a wolf

(fal) sidii la doonayay si ka duwan oon laga raalli ahayn u samee. Dh: xumee.

xumay: (fal) si xun u gal; wax xun ku fal; xumaan ku samay. Li: wanaaji, fiicnee.

xumay: (fal) aalad lagu shaqaynayo caddil oo wax cilladaysan ka dhig. Mooteerka xumay mid cusub ha la soo libiyee. Dh: cilladay, kharrib

-ka: (magac, lab, keli) bulaynta ul qoyan. Bulayska cidaaddu dhiilshaa lagu cugaa.

m.l la-mid: gufeyn.

-ka: (magac, lab, keli) eeg cufayn.

(Culays-ka)

Culaab; miisaan.

culays¹: m.l Xoog walaxda u jiidaya. la-mid: cuslaan.

culays²: m.l (-syo, m.dh) (fiisikis) Xoogga uu dhulka ku soo jiidanayo walax ayaa ah culeyska walaxdaas. Culeyska walax waxa lagu helaa mg. taasoo culeysku ku xiran yahay hadba inta uu u jiro xuddunta dhulka. Waxa astaan u ah (w), halbeeguna waa niyuutan (N).

culays¹: m.l Xoog walaxda u jiidaya. la-mid: cuslaan. culays²: m.l (-syo, m.dh) (fiisikis) Xoogga uu dhulka ku soo jiidanayo walax ayaa ah culeyska walaxdaas. Culeyska walax waxa lagu helaa mg. taasoo culeysku ku xiran yahay hadba inta uu u jiro xuddunta dhulka. Waxa astaan u ah (w), halbeeguna waa niyuutan (N).

Weight

weight

m. n. heaviness; weight {physics}; shot-put

-ka: (n) weight (weeyt); load (lowdh)-, heaviness, burden ~ culaab

Pesantezza

Heaviness

-ka: (magac, lab, keli) culaab; miisaan.

culays -ka: (magac, lab, keli) wax miisaan badan leh; aan fududayn. Li: fudayd.

culays-ka: (magac, lab, keli) miisaanka xaddiga ay walaxi leedahay. Halbeegga lagu cabbirina waa Kg.

cf: culus

de: heaviness; weight {physics}; [ext.] shot-put

lx: culays

pd: (-ka)

ps: n2a-m

syn: culaab

key: culays

m.l la-mid: dumayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg dumayn.

(Fajays-ka)

Fajayn.

m.l la-mid: fajayn.

vl. n. massage, act of massaging

-ka: (magac, lab, keli) eeg fajayn.

de: massage, act of massaging

lx: fajays

pd: (-ka)

ps: vn-m

key: fajays

fujaas¹: m.l la-mid: fajaas¹.

fujaas²: f.g1 (-say, -stay) la-mid: fajaas².

v. strike someone with an iron weapon; destroy, ruin physically

(fal) beer la falayo, iniinta ku daadi.

a: fajaas

de: strike s.o. with an iron weapon; destroy, ruin physically

lx: fujaas

pd: (fujaasay)

ps: v1=tr

key: fujaas

-ka: (magac, lab, keli) eeg futayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) gujo ku dhufasho. Wayshu way gujayn badan tahay.

m.l la-mid: gujeyn.

-ka: (magac, lab, keli) eeg hubayn.

m.l la-mid: juqayn.

m.l la-mid: lugayn.

-ka: (magac, lab, keli) eeg lugayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg u qubayn.

(Qujayn-ta)

Wax ku mudmudid, si cid looga caraysiiyo; daandaansasho; qodqodid.

m.f.dh eeg qujee. la-mid: qujays.

-ta: (magac, dhedig, keli) xasarad iyo aflagaaddo u geysasho. Dh: daandaansi.

-ka: (magac, lab, keli) eeg qusayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg rumayn.

m.l la-mid: sumayn.

-ka: (magac, lab, keli) sun siin; sun cabsiin. Sumayska sarkaalka rag saa ka danbeeyey. Dh: sunayn.

-ka: (magac, lab, keli) eeg uurayn.

Fallaadha-X

-ta: (magac, dhedig, keli) xag qudha neef irmaan ka maalid. Hadduu sucu naasaha dhinac la'yahay xagays ayaa lagu maalaa.

xagays-ta: (magac, dhedig, keli) dhan qudha qof kula legdamid ama labada gacmood midba nin kula qabasho. Ninkaan xagays ku ledgay miyuu iska kay celin karaa. Dh: xagayn, xagagelin.

-ka: (magac, lab, keli) xas ama meel qarsoon oo kale ku qarin. Dh: xasayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg xerayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg xilayn.

-ka: (magac, lab, keli) gumaysi ka dulqaadid. xorayso: (fal) wax cidi awood kaaga haysato muruq ama malo ku soo dhacso. Xuquuqdaada xorayso.

f. n., pl. pilgrims to Mecca

a: xujeey, xaajiyaal, xaajiyo

de: pilgrims to Mecca Sg: xaaji

initial: x

lx: xujaaj

pd: (-ta)

ps: n8-f-pl

key: xujaaj

(Xujeyn-ta)

1. Xujo ku xirid.

2. Qof denbi falay ka dhigid; eedayn.

m.f.dh eeg xujee.

-ta: (magac, dhedig, keli) qof denbi falay ka dhigid. Dh: eedayn, xujayn.

xujeyn-ta: (magac, dhedig, keli) su'aal habidhaa ah ku xidhid. Habluhu xojeynta ragga way ku bilkeedin jireen.

(Xumayn-ta)

1. Wax xun ku falid; gaarsiin.

2. Xaal; yake.

m.f.dh eeg xumee. la-mid: xumays¹.

f. n. fine, penalty; harm, damage

Far torto

To wrong

-ta: (magac, dhedig, keli) si xun oo la naco con raalli laga ahayn u samayn. Xumaynta badani sumcada ayay kaa dishaa. Dh: bi'in.

xumayn -ta: (magac, dhedig, keli) si xun oon fiicnayn ula dhaqmid; bahdilid. Li: wanajin xurmayn.

xumayn -ta: (magac, dhedig, keli) kharribid o caddilid. Xumaynta mooteerka waa loo kasay D xumays, caddilid.

xumayn-ta: (magac, dhedig, keli) mag laga bixiyo gabadh lagu xad gudbay. Xumayntii inanta bixi Dh: maydh. Wa: xumayno.

cf: cisaaro, tacsiir, xaal, yake

de: fine, penalty; harm, damage

initial: x

lx: xumayn

pd: (-ta)

ps: n-f

key: xumayn

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg yurayn.

-ga: (magac, lab, keli) eeg xaajaysasho.

(fal) arrimo kuu gaar ah oo kaa baylahsan qabso. Dh: adeego.

xaajayso: (fal) cid la malayso; cid xaajo la yeelo. Walaalahaa la xaajayso intaanad go'aan qaadan. Dh: arrinso, malayso, tasho.

-ga: (magac, lab, keli) xanjo samaysi.

(fal) xanjo samayso. Gacayrtan kaalay ka xanjayso.

cf: cawro

de: private parts, genitals, genitalia

hm: 1

initial: x

lx: xumays

pd: (-ta)

ps: n-f-col

key: xumays_1

cf: uurkujir

de: entrails, internal organs

hm: 2

initial: x

lx: xumays

pd: (-ta)

ps: n-f-col

key: xumays_2

de: weak livestock ~ people

hm: 3

initial: x

lx: xumays

pd: (-ta)

ps: n-f-col

key: xumays_3

-ga: (magac, lab, keli) xoor yeelash xumbo samayn. Darandoorrigu xumbaysiga w badiyaa.

-ka: (magac, lab, keli) xushmadayn. xushmee: (fal) eeg xushmadee.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg xuurtayn.

-ka: (magac, lab, keli) cunista qaadka.

barjays -ta: (magac, dhedig, keli) halka luquntu u ballaadhantahay ee laga gagabo, dhegta dabadeeda. Barjaystuu halgaad kaga dhuftey.

-ka: (magac, lab, keli) ul gaaban madax buuran leh oo xooggan la dhicid. Dh: budays.

m.l la-mid: bunaysasho.