xuf — Macnaha & Turjumaada

1

(Xuf-ka)

2

Xuub yar oo toobinka weheliya; (ama xug).

waa la naqliyay ✓

m.l (-faf, m.l) Xuub yar oo harag jilicsan laga soo jeexay oo toobinka afka laga saaro. la-mid: xug¹ (2).

waa la naqliyay ✓

m. n. cupping-horn membrane

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) xuub yar oo toobinka la raaciyo. Xufna toobin ma saarin, dhiigna kaama xarriiqin.

waa la naqliyay ✓

1

de: cupping-horn membrane

2

initial: x

3

lx: xuf

4

pd: (-ka)

5

ps: n-m

6

see: xug

7

key: xuf

waa la naqliyay ✓

1

(Xufnugeyl-ka)

2

Xoolaha inta nugul oo tabarta yar; (ama xugnugeyl).

waa la naqliyay ✓

1

(Xufnugeylnima-da)

2

Xufnugeyl ahaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Xugnugeyl-ka)

2

Xufnugeyl.

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) booditaanka hore ce orodka xoolo, ugaadh iyo dugaag. Dh: xuf, fag, fagax, karasho.

2

kabti-ga: (magac, lab, keli) orod xoog loo ordo ilaa laga xiiqo. Dh: fagax.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) baaba'a ama dabargo ummad ku dhaca. Xufbeel Alloow naga hay. Dh: rogmad.

waa la naqliyay ✓

(ereycodeed) erey lagu cabbiro codka dhagax badan oo xoog loo tuurtuurayo, ul la xurbinayo, socod degdeg ah oo kolba dhinac loo socsocdo iyo wixii la mid ah. Maxaad xufxufta la haysaa naga fadhiiso. Dh: xugufxuguf, xuufxuuf, xuf.

waa la naqliyay ✓

paléobotanique, n.f. - cilmiga xufriyadka qaybtooda geedaha.

waa la naqliyay ✓

paléontologie, n.f. - cilmiga barashada xufriyaadka, ama lafaha iyo geedihii waagi hore jiri jireen.

waa la naqliyay ✓

1

cf: xuf

2

de: rapid movement, fast motion of s.o. ~ s.t.

3

initial: w

4

lx: wif

5

pd: (-ta)

6

ps: n0-f

7

key: wif

waa la naqliyay ✓

1

a: xugnugeyl

2

de: livestock not strong enough to travel far

3

initial: x

4

lx: xufnugeyl

5

pd: (-ka)

6

ps: n-m-col

7

key: xufnugeyl

waa la naqliyay ✓

1

de: weakness (in livestock) (i.e., not old or strong enough to travel far)

2

initial: x

3

lx: xufnugeylnimo

4

pd: (/da)

5

ps: n0-f-abs

6

key: xufnugeylnimo

waa la naqliyay ✓

1

bw: xuf

2

cf: toobin

3

de: small membrane used with cupping-horn (for medical bleeding)

4

hm: 1

5

initial: x

6

lx: xug

7

pd: (-ga)

8

ps: n-m

9

key: xug_1

waa la naqliyay ✓

1

de: weak livestock

2

initial: x

3

lx: xugnugeyl

4

pd: (-ka)

5

ps: n-m-col

6

see: xufnugeyl

7

key: xugnugeyl

waa la naqliyay ✓

v.tr., xufi.

waa la naqliyay ✓

n., xufin, -ti, khawaayad, -di.

waa la naqliyay ✓

v.tr., xuf.

waa la naqliyay ✓

erey codeed tusa shangadha dhagax xoog loo tuuray. Dhagaxbaa xuuf le. Dh: xuf

waa la naqliyay ✓

1

1. Uf! — Erey la yiraahdo kolka qurmuun la dareemo.

2

2. (Uf-ta) wax xun; faddaro.

waa la naqliyay ✓

1

uf¹: m.dh Faddare; qurun.

2

uf²: e.d Eray la dhaho kolka ur qurmuun la dareemo.

waa la naqliyay ✓

1

uf¹: m.dh Faddare; qurun.

2

uf²: e.d Eray la dhaho kolka ur qurmuun la dareemo.

waa la naqliyay ✓

1

inter. ugh!, yuck!

2

uf [feminine] n. something disgusting, anything that stinks

waa la naqliyay ✓

(interjection) used to express disgust with something having a bad smell or offensive odor; yuck (yak)

waa la naqliyay ✓

1

uf! (ereydhawaaq) la yidhaahdo marka la dareemo ur xun amma qadhmuun. Uf! Wax ma kuu urayaa?

2

uf-ta: (magac, dhedig, keli) faddare; qudhun.

waa la naqliyay ✓

أف

waa la naqliyay ✓

1

(Cuf-ka)

2

Wax wax lagu gufeeyo; guf.

waa la naqliyay ✓

m.l (-faf, m.l) 1. Inta walaxdu ka koobantahay maaddadeeda. 2. la-mid: cub 1 (1).

waa la naqliyay ✓

m.l (-faf, m.l) 1. Inta walaxdu ka koobantahay maaddadeeda. 2. la-mid: cub.

waa la naqliyay ✓

Mass

waa la naqliyay ✓

1

m. n. plug, stuffing; mass {physics}

2

cuf v. stuff, plug

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) density (deensiti)

2

cuf -ay / tay: (v) stop up; insert something as a plug; plug (plaag)-, staff ~ cub

waa la naqliyay ✓

1

(fal) meel daloosha, gufay; wax cufan ka dhig.

2

cuf -ka: (magac, lab, keli) wax meel daloosha lagu gufeeyo; guf.

3

cuf -ka: (magac, lab, keli) hoyga ay shinbiruhu ka samaystaan geedaha dushooda ee ka kooban tigaadda iyo qoryaha yarya. Dh: cush, coosh.

4

cuf -ka: (magac, lab, keli) xaddi maatarka ay walaxi leedahay wuxuuna cabbiraa karaarka ay walaxi qaadato marka lagu turfeeyo xoog.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Duf-ka, Duf-ta) Timo adag oo iska baxay; gan; dhogor.

2

2. (Duf-ta) a) Alaab raagtey oo jilicday; lul; calal; baabba'. b) Hoog; ba'; dooriso; belo.

waa la naqliyay ✓

1

duf: m.dh 1. D. ah: wax rifan, wax calal ah. 2. D. ah: dulli. 3. D. iyo dooriso!: hoog!; ba'!

2

dųf: m.l/dh (-faf, m.l) 1. Dhogor badan oo is- haysata. 2. Wax dhogor leh. 3. Mayrax la jilciyey oo la feeray. 4. Shukumaan.

waa la naqliyay ✓

1

duf: m.dh 1. D. ah: wax rifan, wax calal ah. 2. D. ah: dulli. 3. D. iyo dooriso!: hoog!; ba'!

2

dųf: m.l/dh (-faf, m.l) 1. Dhogor badan oo is- haysata. 2. Wax dhogor leh. 3. Mayrax la jilciyey oo la feeray. 4. Shukumaan.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. thick head of hair

2

duf [feminine] n. old, worn out object; misfortune, calamity

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) fur (feer) ~ dhogor

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) maydhaxda kabadda laga sameeyo ee la budliyey ee aan la soohine filiqsan oo gas badan leh. Laba minjood oo dufah baan maleegay saaka oo qudha.

2

duf -ka: (magac, lab, keli) xanuun dadka seedaha cagta kaga dhaca oo daalka badani sababo. Duf baa i dilay duugmo ku filanna ma helin.

3

duf -ka: (magac, lab, keli) bulka shaashka ah ee kebeddu dhanka dambe ku leedahay. Kebedda dufkiibaa ka dhammaaday.

4

duf -ka: (magac, lab, keli) dhogorta adhiga ee cufan gaar ahaan ta uu iska gooyo xiilliga uu dhogorgoosanayo. Dufka ka jar laxda.

5

duf-ta: (magac, dhedig, keli) alaab raagtay oo calal noqotay. Wixii duf ah ee gaboobay naga daadiya.

6

duf -ta: (magac, dhedig, keli) xumaan dhibaato laga Allabaryo. Duf iyo wax daran Alloo naga hay. Dh: balaayo.

waa la naqliyay ✓

1

(Fuf-ka)

2

Daaq aan roob ku bixin ee xilli ku baxa.

waa la naqliyay ✓

1

fuf¹: m.l Dhir la jaray ama la daaqay fiidda ka soo baxda iyadoo aan roob ku di'in.

2

fuf²: f.mg1 (-fay, -ftay) Dhir la jaray ama la daaqay iyadoo aan roob ku di'in fiid bixin.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-fay, -ftay) Dhir la jaray ama la daaqay iyadoo aan roob ku di'in fiid bixin. m.f.dh, fufid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. grass that grows in dry conditions

2

fuf v. bloom, grow fast, produce dry-season pasture (of the earth)

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (v) become grassy.; lush or overgrown

waa la naqliyay ✓

1

(fal) (soo ~) abuur iyo wixii la mid ah gabaabsi ka bax.

2

fuf -ka: (magac, lab, keli) daaq xilliyeed aan roob ku bixin oo adhigu ku bukoodo.

waa la naqliyay ✓

1

(Guf-ka)

2

1. Wax weelasha afkooda ama daloollo kale la geliyo oo lagu awdo; fur.

3

2. Maro la qaato.

4

3. Wax yar oo soo hara; hanbo.

waa la naqliyay ✓

1

guf¹: m.l (-faf, m.l) 1. Cad yar oo maro ah weelasha haruubkooda lagu cufeyo. 2. Hambo. 3. Maro.

2

guf²: m.dh Hanti yar oo la siiyo qaraabada ama waalidka gabar la aroosay.

waa la naqliyay ✓

m.l (-faf, m.l) 1. Cad yar oo maro ah weelasha haruubkooda lagu cufeyo. 2. Hambo. 3. Maro.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. plug, stopper; body-cloth

2

guf [feminine] n. first gift given to the bride's family

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) plug (palaag); stopper (istop per), cork (koork); blockage (balookeeyj); clog (kaloog)

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) wax weelasha afkooda ama daloollo kale la geliyo oo lagu awdo. Dh: fur.

waa la naqliyay ✓

1

(Huf-ta)

2

Shinbir hilibka cunta; dafo; dhuuryo.

waa la naqliyay ✓

1

huf¹: m.dh (-fo, m.l) Shimbir hilibka cunta; dafo.

2

huf²: f.g1 (-fay, -ftay) 1. Wax sifayn. 2. Wax kala saarid. 3. Wax jifid (gogol iyo wixi lamida).

waa la naqliyay ✓

m.dh (-fo, m.l) Shimbir hilibka cunta; dafo.

waa la naqliyay ✓

1

v. winnow; clean; shake ~ beat the dust from

2

huf [feminine] n. bird of prey, hawk ~ falcon species

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (v) blow [dust] off or away ~ hurguf

waa la naqliyay ✓

1

(fal) hadhuudh masaf ku goolab oo firida iyo xashiishka kala saar; inta xun ka reeb.

2

huf-ta: (magac, dhedig, keli) shinbir hilibka cunta. Dh: daffo, dhuuryo.

waa la naqliyay ✓

(fal) meel furnayd, cub; awd; cuf.

waa la naqliyay ✓

1

(Kuf-ka)

2

Laamaha guurka mid kamid ah oo ku saabsan dadka isu dhigma oo is guursan kara iyo kuwa aan is guursan karin, iyadoo laga eegayo dhinacyo badan (dhalasho, xirfo, caafimaad, kd.); geyaan.

waa la naqliyay ✓

1

kuf¹: m.l.kh K. ah: isu qalmidda ay isu qalmaan laba qof xagga guurka, iyadoo laga eegayo dhinacyo badan sida: dhala-sho, xirfo, caafimaad iyo wixi lamida; geyaan.

2

kuf²: f.mg1 (-fay, -ftay) Nafley socota horay u dhicid.

waa la naqliyay ✓

1

kuf¹: m.l.kh K. ah: isu qalmidda ay isu qalmaan laba qof xagga guurka, iyadoo laga eegayo dhinacyo badan sida: dhalasho, xirfo, caafimaad iyo wixi lamida; geyaan.

2

kuf²: f.mg1 (-fay, -ftay) Nafley socota horay u dhicid. m.f.dh, kufid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] marriage between people of equal status; social status, tribal honor

2

kuf v. trip, stumble, fall (over), slip

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (n) fall down; fall (fool)

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) geyaanka oo ku salaysan inay labada is calmatay iyo labadooda qoys isla jaanqaadayaan iyo in kale.

waa la naqliyay ✓

1

luf¹: m.l (-faf, m.l) Cad yar oo wax dhammaaday ka soo haray.

2

luf²: f.g1 (-fay, -ftay) Wax yar uruurin.

waa la naqliyay ✓

m.l (-faf, m.l) Cad yar oo wax dhammaaday ka soo haray.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. tiny piece, particle, corpuscle

2

luf v. collect, gather (up)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax yar uruurin.

2

luf -ka: (magac, lab, keli) cad yar oo wax dhammaaday ka soo haray.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) meel jidhka ka soo foocan oo la moodo inay hawo buuxisay.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-fay, -ftay) Wax meel ka buuxaan in in uga soo saarid.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-fay, -ftay) Wax meel ka buuxaan in in uga soo saarid. m.f.dh, qufid.

waa la naqliyay ✓

v. empty out, unpack; excavate

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (v) dig out (dhig aawt); excavate (ekeskavaayt) ~ faag

waa la naqliyay ✓

(fal) wax uur ama meel ku dhex jira ka guro ka faaruqi. Dh: faq.

waa la naqliyay ✓

1

de: empty out, unpack; excavate

2

lx: quf

3

pd: (qufay)

4

ps: v1=tr

5

key: quf

waa la naqliyay ✓

1

(Tuf-ta)

2

1. Cudur lafaxanuun iyo muruqyaxanuun leh.

3

2. Karaamo.

waa la naqliyay ✓

1

tuf¹: m.dh 1. Cudur lafaha gala; riix. 2. Duco; karaamo. 3. Kasoobbax halis ah.

2

tuf²: m.dh (daawo) Cudur aalaaba caruurta ku dhaca iyo dhallinyarada wuxuuna ka kacaa infekshin qaybta neefsashada inteeda sare oo uu keeno baktiiriyada “haemolitic streptococci”. Astaamo: qandho, xubnoholac, marbamarka ka dambeysa xubin saameynaya, baro cascas ee maqaar ka kuuskuus yaryar oo aan xanuun lahayn ama lafo soo baxsan sida xusulka, dhaqdhaqaaq ogaan la'aan oo aan caadi ahayn ee addimada iyo madaxa (chorea) iyo hallamacood wadnaha gufafkiisa iyo xuubka ku daboolan (pericardium).

3

tuf³: f.g/mg1 (-fay, -ftay) 1. (f.g) Wax afka ku jira dibad u soo saarid. 2. (f.mg) Ku t.: cid u ducayn.

waa la naqliyay ✓

1

tuf¹: m.dh 1. Cudur lafaha gala; riix. 2. Duco; karaamo. 3. Kasoobbax halis ah.

2

tuf²: m.dh (daaw.) Cudur aalaaba caruurta ku dhaca iyo dhallinyarada wuxuuna ka kacaa infekshin qaybta neefsashada inteeda sare oo uu keeno baktiiriyada 'haemolitic streptococci'. Astaamo: qandho, xubnoholac, marbamarka ka dambeysa xubin saameynaya, baro cascas ee maqaar ka kuuskuus yaryar oo aan xanuun lahayn ama lafo soo baxsan sida xusulka, dhaqdhaqaaq ogaan la'aan oo aan caadi ahayn ee addimada iyo madaxa (chorea) iyo hallamacood wadnaha gufafkiisa iyo xuubka ku daboolan (pericardium).

3

tuf³: f.g/mg1 (-fay, -ftay) 1. (f.g) Wax afka ku jira dibad u soo saarid. 2. (f.mg) Ku t.: cid u ducayn. m.f.dh, tufid.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. rheumatism, pain in bones ~ muscles

2

tuf v. spit (out)

3

tuf [feminine] n. blessing, benediction

waa la naqliyay ✓

1

-ay / tay: (v) spit (ispit); sputter (ispa-ter); spit out from the mouth

2

tuf -ta: (n) rheumatoid arthritis (ruu-ma-tooyd aar-tharaay-tas); rheumatism (ruu-ma-tiiz em) ~ riix

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax aad afka ku hayso dibadda u soo tuur ha ligine. Li: liq.

2

tuf -ka: (magac, lab, keli) karaamo, duco la aaminsan yahay in Alle degdeg u aqbalo. Tuf buu leeyahay sheekh daa'uud. Dh: dhaw, karaamo.

3

tuf-ta: (magac, dhedig, keli) cudur ay muruqyada iyo lafaha aad u xanuujiya.

waa la naqliyay ✓

1

(Xaf-ta)

2

1. Goyn xoog iyo dhaqso leh oo mindiyeed ama wax la mid ah, shanqarta ka yeerta.

3

2. Caanaha la liso waqtiyo kala duwan, kuwa ugu soo horreeya.

waa la naqliyay ✓

f. n. chop, slash

waa la naqliyay ✓

1

(ereycodeed) erey lagu cabiro gundhin degdeg wax loo gundhiyo oo haf laga siiyo. Ushii uu gacanta ku hayay ayaa xaf laga siiyay. Dh: haf, go'.

2

xaf: (ereycodeed) erey lagu cabbiro jabaqda goynta degdegga ah. Lo'du waa wabax oo tigaaddii ayay xaf xaf ka siisay.

3

xaf -ta: (magac, dhedig, keli) caanaha godolka ka horreeya ee neefka laga liso. Dh: xoox.

waa la naqliyay ✓

1

de: chop, slash

2

initial: x

3

lx: xaf

4

pd: (-ta Pl: xafaf (ka))

5

ps: n4-f

6

key: xaf

waa la naqliyay ✓

erey lagu kexeeyo nirgaha iyo naylaha la wado. Nirigta xud dheh.

waa la naqliyay ✓

1

(Xug-ga)

2

Xuf.

waa la naqliyay ✓

1

xug¹: m.dh X. ah: xaskul qori lagu xaquuqay oo buruqdii laga milay oo liilankii caddaa isu haray. 2. la-mid: xuf.

2

xug²: f.g1 (-gay, -gtay) 1. Xoolo isku duuban, si degdeg ah u kaxayn, u eryid. 2. Si aayar ah maqaarka ama xuubka uga saarid. 3. Hilib ku haray maqaarka ka jarjarid. la-mid: hug.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. small membrane used with cupping-horn (for medical bleeding)

2

xug v. drive, urge on (flock or herd)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xoolo isku duub oo si degdeg ah u kexee oo u eryo. Inta roobku darroorin xoolaha xug. Dh: bulli, xurbi.

2

xug-ga: (magac, lab, keli) xuub yar oo toobinka la raaciyo. Dh: xuf.

waa la naqliyay ✓

1

xul¹: m.l 1. Wax badan kuwa laga soo xushtay. 2. la-mid: xulid.

2

xul²: f.g1 (xulay, xushay) 1. Tiro wax kale oo la nooc ah fiicnaan uga doorid. 2. Wax, wax kale ka dhex baarid.

3

3. Kayn iyo wixi lamida dhex marid.

waa la naqliyay ✓

1

xul¹: m.l Wax badan kuwa laga soo xushtay.

2

xul²: f.g1 (xulay, xushay) 1. Tiro wax kale oo la nooc ah fiicnaan uga doorid. 2. Wax, wax kale ka dhex baarid. 3. Kayn iyo wixi lamida dhex marid. m.f.dh, xulid.

waa la naqliyay ✓

v. choose, select, pick out

waa la naqliyay ✓

-ay / xushay: (v) select (se-lekt); pick (pik); single out

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhex mushaax oo gudaha u gal. Beerta dhex xul oo aalo nooga soo gur. Dh: jibaax.

2

xul: (fal) inta u wanaagsan ka soo dhex dooro. Ardayda fiicfiican ee fasalka ii soo xul. Dh: madh, naqee.

3

xul: (fal) tog ama laag kor u raac. Laagta xul oo laaska sare ka soo dhaami.

4

xul-ka: (magac, lab, keli) koox isboorti ah oo ka soo dhex baxda is reebreeb una sharraxan ka qayb galka ciyaaro heerkoodu sarreeyo.

5

xul -ka: (magac, lab, keli) wax la soo xulay inta u wanaagsan ee ugu haldoorsan. Rag xul ah ayaa shirkadda maamula. Dh: haldoor.

waa la naqliyay ✓

1

de: choose, select, pick out

2

initial: x

3

lx: xul

4

pd: (xulay)

5

ps: v1=tr

6

key: xul

waa la naqliyay ✓

1

1. Aan dhalankiisu wanaag lahayn; aan fiicnayn; liita.

2

2. (Xun-ka, Xun-ta) Qof ama wax aan wanaagsanayn, laga fiican yahay, liita; xumaan iyo waxyeello leh.

waa la naqliyay ✓