xudhuun

-ka: (magac, lab, keli) eeg qadhmuun.

1. (Dhuun-ka) Naf; ruux; qof.

2. (Dhuun-ta) a) Ul ama bir dhuuban ama wax kaloo la mid ah oo dhexda ka daloola oo biyaha iyo wixii la mid ahi dhex maraan. b) Hunguriga cad; cunaha.

dhuun¹: m.l 1. Caano si aad ah u suusacay. 2. Malax. 3. Dh.kayga, dh.kaaga iyo wixi lamida: naftayda, naftaada iyo wixi lamida.

dhuun²: m.dh (-uumo, m.l) 1. Tuubada cuntada caloosha geysa; hunguri. 2. Bir, caag iyo wixi lamida dhexda ka daloola, oo hooraha lagu nuugo. 3. Jid toosan oo dhuuban.

dhuun¹: m.l 1. Caano si aad ah u suusacay. 2. Malax. 3. Dh.kayga, dh.kaaga iyo wixi lamida: naftayda, naftaada iyo wixi lamida.

dhuun²: m.dh (-uumo, m.l) 1. Tuubada cuntada caloosha geysa; hunguri. 2. Bir, caag iyo wixi lamida dhexda ka daloola, oo hooraha lagu nuugo. 3. Jid toosan oo dhuuban.

m. n., [abstract] life

dhuun [feminine] n. reed; water pipe, tube, hose; throat, wind pipe, gullet, trachea; barrel (of a gun)

-ta: (n)[plural dhuumaha] 1. throat (throwt); gullet (galet); esophagus, also oesophagus ~ hunguri, jidiin, buuc, cune 2. straw (istaroof, pipe (paayp); hose. (hoowsf conduit (kon-dhu-witf tube (tuub) ~ tuubbo. Ex: duumaha biyaha; the water pipe ~ tuubbo

Tubo

Pipe

-ka: (magac, lab, keli) wax kaste oo la cuno. Dh: dhuuni.

dhuun-ka: (magac, lab, keli) xoolaha dhaqasho aan la isku siin ee in la maalo oo keli ah la isku ergiso.

dhuun-ta: (magac, dhedig, keli) walxo dhaadheer oo dululubooyin ah oo ka sameysan bir ama caag oo loogu talagalay inay qaadaan waxyaabaha dareeraha ah sida biyaha iyo neef-shidaaleedda.

dhuun-ta: (magac, dhedig, keli) marrinka ay marto cuntadu. Dhuunta ayaa laga qalay.

حُلْقُومٍ، حَلْقَ

Core

(fal) wax qudmay oo xumaaday noqo. Dh: qurun.

qudhun -ka: (magac, lab, keli) is beddel xumaansho ah oo shey ku dhaca oo dhadhankiisa iyo urtiisuba silloonaadaan. Dh: qurun.

(Xuddun-ta)

1. Godka yarka ah oo caloosha bartankeeda ku yaal.

2. Hab waalidku carruurtiisa wax xoolo ah, u siiyo (ilmaha dhashay xuddunta laga gooyo baa neefka la siinayo loogu xiraa; xuddunxir).

3. Xanuun qabatin leh (ama xundhur).

xuddun¹: m.dh (-umo, m.l) 1. Godka yarka ah oo caloosha bartankeeda ku yaal. 2. Hab waalidku carruurtiisa wax xoolo ah, u siiyo (ilmaha dhashay xuddunta laga gooyo baa neefka la siinayo loogu xiraa; xuddunxir).

xuddun²: m.dh (jooloji) Badhtamaha dhulka ee ka hooseeya carro-jiifka dhulka, hexroorkiisuna yahay 6900 oo mitir, oo leh cufnaan sare, kana kooban nikal iyo xadiid.

xuddun¹: m.dh (-umo, m.l) 1. Godka yarka ah oo caloosha bartankeeda ku yaal. 2. Hab waalidku carruurtiisa wax xoolo ah, u siiyo (ilmaha dhashay xuddunta laga gooyo baa neefka la siinayo loogu xiraa; xuddunxir).

xuddun²: m.dh (jool.) Badhtamaha dhulka ee ka hooseeya carro-jiifka dhulka, hexroorkiisuna yahay 6900 oo mitir, oo leh cufnaan sare, kana kooban nikal iyo xadiid.

Centre

Center (Centre)

f. n. navel, umbilical cord; center {geometry}

xuddun [feminine] n., [collective] livestock gifted to a newborn child

xuddun v. give livestock to a newborn child, to become his property

-ta: (n) 1. umbilical cord (ambili-kal koodh); navel (neey-val); umbilicus (ambili-kas) ~ xuddunta caloosha ~ xundhur. 2. central point

-ta: (magac, dhedig, keli) meesha mandheerta hooyadu kaga tiillay ilmaha ee caloosha badhtankeeda ah. Xuddunta madheerta ayaa laga jaraa. Dh: xundhur, xundub.

xuddun-ta: (magac, dhedig, keli) xanuun qabatin leh oo kolkol qofka leh ku kaca oo calooshu aad u xanuunto. Dh: xundhur.

xuddun-ta: (magac, dhedig, keli) xuddunxidh.

xuddun-ta: (magac, dhedig, keli) bar badhtameedka goobada.

مَأْنَةٍ وَسُرَّة

-a: (magac, lab, keli) gogol lagu fadhiisto ama lagu seexdo.

f. n. border, boundary

-da: (magac, dhedig, keli) xad laba dal ama laba gobol u kala dhexeeya; daari laba meeliid kala xadaysa.

bw: Arabic

de: border, boundary See also: xad

initial: x

lx: xuduud

pd: (-da)

ps: n1-f

key: xuduud

(Xuruun-ka)

Guux xabeeb leh oo nafleyda qaarkeed soo saarto.

xuruun¹: m.l la-mid: xaruun¹.

xuruun²: f.mg1 (-uumay, -uuntay; -uumi) la-mid: xaruun².

m. n. growl, snarl, grunt

xuruun v. growl, snarl, grunt

(fal) cod xuruun ah laabta ka soo saar. Sidii nin xabeebsan u xuruun. Dh: xuuxee.

xuruun: (tilmaame) aad u cad.

xuruun -ka: (magac, lab, keli) cod guux iyo xabeeb leh oo qaar ka mid ah nafleydu ay samayso oo laabta ka soo baxa. Xuruun baa kasoo baxa wiilka maalmahan. Dh: guux.

xuruun -ka: (magac, lab, keli) geed xeebta ka baxa oo geelu cuno. Dh: xadhuun, xudhuun.

-ta: (magac, dhedig, keli) baahi sigaar. buuri, jaad iyo wixii la mid ah, loo qabo oo lala dawakho. Odayga yahuun ayaa haysa oo wuu seexan kari la'yahay: Dh: hamuun.

yuhuun -ta: (magac, dhedig, keli) qalbi furan iyo laab xaadhan oo laba qof isu hayaan. Yuhuuntaa ka wanaagsan wax la isa siiyo. Dh: kalfurraan, yahuun. Li: cuqdad.

m.l (-uumo, m.dh) Dad ama xoolo aad u gaboobay oo tabar dhigay; sirqo.

-ka: (magac, lab, keli) dad ama xoolo aad u gaboobay oo tabar dhigay. Dh: sirqo.

1. (Xudduud-da) Xusuus hore oo la sii dhadhansado, la macaansado, oo wax kolkaas la soo qaaday, soo kiciyaan, lagu soo garwaaqsado.

2. (Xudduud-ka) ° Seere; soohdin; xad.

xudduud¹: m.l (-do, m.l) Soohdin; seere; xad.

xudduud²: m.dh 1. Duxda hadalka ama macnaha oraah lagu dhawaaqay ka dambeysa. 2. Xusuus la sii dhadhansado, oo wax kolkaas la sheegay soo kiciyaan, lagu soo garwaaqsado. 3. Seere; soohdin; xad.

xudduud¹: m.l (-do, m.l) Soohdin; seere; xad.

xudduud²: m.dh 1. Duxda hadalka ama macnaha oraah lagu dhawaaqay ka dambeysa. 2. Xusuus la sii dhadhansado, oo wax kolkaas la sheegay soo kiciyaan, lagu soo garwaaqsado. 3. Seere; soohdin; xad.

m. n. border, boundary, frontier, limit

xudduud [feminine] n. remembrance, reminiscence

-da: (n) boundary (bawn-dhari); border (boor-dher); frontier (faroon-tiir); bound (baawnd); limit (limit)-, limitation (limi-teey-shin) ~ xad -ka

m.l la-mid: xurquun.

-ka: (magacwadareed) noole fara badan. Dixda maanta xulquun badan ayaa ka cabbayay.

(Xurquun-ka)

Wax la cuno; dhuuni; dheef; quud.

m.l Gasiin. la-mid: xulquun.

m. n., [collective] food, nourishment

xurquun v. starve, need nourishment badly, be famished

-ka: (magac, lab, keli) wixii quud lacu oo dhan. Dadku waxay xurquun ka dhigar hadhuudh iyo arabikhi. Dh: urquun

-da: (magac, dhedig, keli) eeg qadhmuunaan.

m.dh (-bbo, m.dh) Biyamareen dhuuban.

m. n. bad smell, stench

-ka: (n) stink (istink); stench (isteenj); fetor (feey-tar); bad smell or foul odour also [odor] ~ qurun, qurmuun

(tilmaame) wax aan udgoonayn oo sanku naco. Meel qadhmuun lama agfadhiyo. Dh: qarmuun.

qadhmuun -ka: (magac, lab, keli) ur naftu karahdo oo sanku naco sida: dhuusada iyo wixii la mid ah. Digsigu qadhmuunka ayuu ka helaa shinniduna udgoon. Li: udgoon.

a: qurmuun ~ qurmoon

cf: ur {N}

de: bad smell, stench

lx: qadhmuun

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: qadhmuun

m.f.dh eeg xuddumi.

m.l.u Qaraabo calaaqaad wanaagsani ka dhexeeyo.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg xundhur.

m.f.dh eeg xuudhee. la-mid: xuudheys.

dhuundhuun¹: m.l 1. Hilib aad loo daahiyay. 2. Miro aad u bisil. 3. la-mid: dhuundhuumid.

dhuundhuun²: f.mg1 (-uumay, -uuntay; - uumi) 1. Wax bisayldhaaf ah noqosho (hilib). 2. Wax aad u bisil noqosho (miro).

-ka: (magac, lab, keli) gubasho ama bislaasho xoog ah oo mataataq ah.

f.mg1 (-umay, -untay; -umi) Wax baadiyoobay ama hallaabay noqosho.

f.mg1 (-umay, -untay; -umi) Wax baadiyoobay ama hallaabay noqosho. m.f.dh, dhumid.

v. be ~ get lost, lose one's way

-dhumay / dhuntay: (v) 1. lose (luus) ~ xoor. Ex: furihii baa iga dhumay; I lost the key. 2. be lost; get lost (luus); be unable to find one's way ~ lun [lumay]. Ex: ilmihii dhumay; the lost child. 3. waste (weeyst); fail to take advantage of or use for profit ~ khasaar & wakhti badan baa iga dhumay; I have wasted [lost] a lot of time

(fal) hallaw; habaw; lun.

cf: dhumi

de: be ~ get lost, lose one's way

lx: dhun

pd: (dhumay)

ps: v1=intr

key: dhun

(Dhuu-ga)

Dharka haragga laga sameeyo; qayraan.

m.l (-uuyo, m.dh) Harag jilicsan oo waayadii hore dhar laga dhigan jiray. la-mid: dhugi.

m. n. garment made of leather

-ga: (n) primitive leather wear [clothing]

de: garment made of leather

lx: dhuu

pd: (-ga)

ps: n2a-m

syn: qayraan

key: dhuu

(Duun-ka)

Lafti; laf- (laftayda, kd.); Naf- (naftayda, kd.).

m.l D.kayga, d.kaaga iyo wixi lamida: laftayda, laftaada iyo wixi lamida.

m. n. self

-ka: (magac, lab, keli) dunida iyo waxa kor saaran. Dh: adduun.

duun -ka: (magac, lab, keli) naf ama ruux iyo nolol. Ninkan fulaha ah, duun kuma jiro naxdin baa naftii ka saartay.

de: self with the possessive pronouns

lx: duun

pd: (-ka)

ps: n-m

xe: I myself

xv: laf, naf

key: duun

-ka: (magac, lab, keli) cayayaan qudhaanta u eg aadna uga weyn oo qaniinyo kulul oo cuf dhoobo ah geedaha iyo gidaarrada ku samaysta. Xuun ayaa i ganinay

(Dhuub-ka)

1. Waxyaalo dhawr ah oo laysku xiray ama laysku duubay; xirmo.

2. Daliig mayrax ah ama wax la mid ah.

3. Sacab muggi; dhererto; xantoobo.

4. Ubaxa docihiisa middood.

dhuub¹: m.l (-bab, m.l) 1. Daliig mayrax ama xaskul ah. 2. Laa barshin oo caw ah oo isku xiran. 3. Sacab muggiis oo badar, sonkor iyo wixi lamida ah. 4. Mid ka mid ah ubaxa docihiisa.

dhuub²: m.dh Dhenged.

dhuub³: f.g1 (-bay, -btay) Wax baaxaddiisa yaryar.

m.l (-bab, m.l) 1. Daliig mayrax ama xaskul ah. 2. Laa barshin oo caw ah oo isku xiran. 3. Sacab muggiis oo badar, sonkor iyo wixi lamida ah. 4. Mid ka mid ah ubaxa docihiisa.

m. n. thin person, long narrow object

dhuub v. bind long ~ thin objects together, bundle

dhuub m. n. bundle (of long ~ thin items); handful

-ay / tay: (v) make longer, slender and round; attenuate (a-ten-yu-weeyt)

(fal) wax dhuuban oo aan buurnayn ka dhig. Birta dhuub oo mudac le'ekeysii. Dh: miiq.

dhuub: (fal) sonkor, milix iyo wixii la mid ah, biyo ku mil oo resiin ka dhig. Sonkor noo dhuub. Dh: tariib.

dhuub -ka: (magac, lab, keli) liillan maydhax ah oo aan weynayn. Hoo dhuubka maydhaxda ah ii calali.

dhuub -ka: (magac, lab, keli) laacasha iyo faraha oo la soo goday lagu qaadi karo; sacab muggii. Dh: sacab.

-ka: (magac, lab, keli) dhagaculays uu maqalku adkaado.

dhuuf -ka: (magac, lab, keli) dareere isjiidanaya oo ka soo baxa labada dul ee sanka. Dh: duuf, siin.

dhuuf -ka: (magac, lab, keli) neef aan la xalaalayne, iskiisa u dhintay.

(Dhuug-ga)

Cayayaan duula oo qaniinyo kulul oo geela cuna; gendi; riibi.

dhuug¹: m.l.u Cayayaan ay fowfowlaha isku bahyihiin, leh af dhuuban oo uu dhiigga xoolaha kaga nuugo, geeluna dhukaanka ka qaado.

dhuug²: f.g1 (-gay, -gtay) 1. Biyo iyo wixi lamida afka ama qalab kale, ku soo jiidid. 2. Sigaar cabid. la-mid: dhuuq.

dhuug¹: m.l.u Cayayaan ay fowfowlaha isku bahyihiin, leh af dhuuban oo uu dhiigga xoolaha kaga nuugo, geeluna dhukaanka ka qaado.

dhuug²: f.g1 (-gay, -gtay) 1. Biyo iyo wixi lamida afka ama qalab kale, ku soo jiidid. 2. Sigaar cabid. m.f.dh, dhuugid. la-mid: dhuuq.

m. n., [collective] tse-tse fly

dhuug v. sip, suck in, inhale; smoke (tobacco)

-ga: (n) tsetse fly, also tzetze fly; a two-winged bloodsucking African fly

dhuug -ay / tay: (n) suck (sak); suckle (sakal); absorb (ab soorb) ~ nuug, dhuuq

(fal) nuug. Dhuug naaska. Dh: jaq.

dhuug-ga: (magac, lab, keli) cayayaan diqsiga waaweyn u eg oo waxa uu qaniino dhiigga ka jaqa. Dh: gendi, riibi.

hu' ama maro haragga riyaha ka sameysan.

f.g1 (-qay, -qday) la-mid: dhuug².

v. sip, suck in, inhale; light (cigarette); smoke

-ay / day: (v) 1. suck (sak); absorb (absoorby suckle (sakal); draw liquid ~ nuug, dhuug. 2. Inhale (inheely draw smoke into the lungs; puff (paf) ~ jiid

(fal) dareere qori ama farta geli ka dibna ka leefleef ama ka muudmuudso.

de: sip, suck in, inhale; light (cigarette); smoke

lx: dhuuq

pd: (dhuuqay)

ps: v1=

key: dhuuq

(Dhuur-ta)

Geed dheeraada oo weligi cagaar ah oo badanaa ka baxa dhulka dhanada ah ama badaha u dhow ama bacadka ah; laamihiisa caleemo kama baxaan ee waxay yeeshaan faraq timo cagaaran u eg iyo iniino kulkulacsan oo kurtumo yaryari ku xardhan yihiin.

m.dh Geed abaareed dheer oo ka baxa dhulka dhanada ah.

m.dh Geed abaareed dheer oo ka baxa dhulka dhanada ah.

f. n., [collective] evergreen tree species

(Durr) S,C,Og Tamarix aphylla (L) Karst. Tamaricaceae,

N Tamarix nilotica (Ehrenb.) Bunge Tamaricaceae.

C, S Reseda oligomeroides Schinz. Resedaceae.