xowdheer

(Jawdheer-ta)

1. Geed leh caleemo yaryar oo madmadow iyo laamo dhuudhuuban, oo asal wanaagsan leh.

2. Laamo la jaray oo engegey oo la shito.

m.dh 1. (botani) Geed caleemo madmadow oo yaryar iyo laamo oo dhuudhuuban oo asal fiican leh. 2. (m.u) Laan la jaray oo mayraxdii laga gurtay oo engegtay oo ul laga dhigto ama la shito. 3. Masalle harag ah.

m.dh 1. (botani) Geed caleemo madmadow oo yaryar iyo laamo oo dhuudhuuban oo asal fiican leh. 2. (m.u) Laan la jaray oo mayraxdii laga gurtay oo engegtay oo ul laga dhigto ama la shito. 3. Masalle harag ah.

f. n., [collective] plant species, used to make dye

Commiphora gowlello 10, C. tubuk 20, Gyrocarpus angustifolius 01, Terminalia polycarpa/prunioides 01

-ta: (magac, dhedig, keli) laan la jaray oo maydhaxdii laga diiratay oo ul laga dhigto ama la shito. Jawdheer ayaan soo qaatay.

jawdheer -ta: (magac, dhedig, keli) masalle harag ah. Dh: gogol.

jawdheer -ta: (magac, dhedig, keli) geed aad u dheer sida dhamasta oo u eg goosayga kana baxa dhulka ciidda cas.

cf: asal

de: plant sp., used to make dye

lx: jawdheer

pd: (-ta)

ps: n-f-col

key: jawdheer

pr. n., loc. Togder [region in north Somalia.]

(n) region in northern Somalia

cf: Burco

de: Togder [region in north Somalia]

initial: t

lx: Togdheer

ps: n0-loc

key: Togdheer

(Gowsdheera-da)

(xoolo, kd.) gows inta debca wax yar kor u soo baxa oo dabadeed wax lala calalin waayo: takhtar yaqaan oo baxsha haddaan loo helin xooluhu waa ku dhibtoodaan.

m.dh Gows inta debca wax yar kor u soo baxa oo dabadeed wax lala calalin waayo: takhtar yaqaan oo baxsha haddaan loo helin xooluhu waa ku dhibtoodaan.

m.dh Gows inta debca wax yar kor u soo baxa oo dabadeed wax lala calalin waayo: takhtar yaqaan oo baxsha haddaan loo helin xooluhu waa ku dhibtoodaan.

f. n., [collective] elongation of the molar teeth in animals which prevents them from eating

-da: (magac, dhedig, keli) ilig xoolaha soo dheeraada oo aanay wax cunin ilaa laga saaro. Laxda gowsdheerada ka saara.

de: elongation of the molar teeth in animals which prevents them from eating

lx: gowsdheero

pd: (/da)

ps: n6-f-col

key: gowsdheero

-da: (magac, dhedig, keli) dhawaaqa qof leeyahay oo meel fog laga maqli karo.

coddheeri -ga: (magac, lab, keli) doorasho la galo inta cod ee lagu kala baxo ama la is dheeraaday.

(Jauder) N Commiphora velutina Chiov. Burseraceae.

C Commiphora tubuk Sprague. Burseraceae.

C Boswellia microphylla Chiov. Burseraceae.

N Kirkia tenuifolia Engl. Simaroubaceae.

N Ipomoea nephrosepla Chiov. Convolvulaceae.

C Gyrocarpus angustifolius (Verdc.)Gillett. Hernandiaceae.

S Allophylus rubifolius (Hochst) Engl Sapindaceae.

S Commiphora africana (A. Rich) Engl. Burseraceae.

[CHOWDHER] Gyrocarpus angustifolius 01

name-f tall and straight; beautiful

magac loo baxsho gabadh muuq dheer oo qurux badan.

-ha: (magac, lab, keli) caws dumarku rarada ka sameeyaan ka dib marka ay tumaan. Dh: qalabe.

nickname; name-unisex long-necked (very beautiful or handsome)

- aa I ayd: (adj) deep (dhiip); deep-seated (dhiip-siitidh); deep-rooted (dhiip-ruu-tidh); profound (poro-faawndh) ~ xeeldheer

1. Aan guntiisu dhoweyn; dheer; weyn; badan.

f.mg4 (-raa, -rayd) Ku x.: cid aqoon dheeraad ah wax u leh ahaansho.

f.mg4 (-raa, -rayd) Ku x.: cid aqoon dheeraad ah wax u leh ahaansho. m.f.dh, xeeldheeraan.

Comp. adj., (ie. n., adj.): expert, having deep ~ profound knowledge of something

-aa / ayd: (n) deep (dhiip)-, deep-seated (dhiip-siitidh)-, profound (poro-faawndh)-, sophisticated (so-fis-ti-keeytidh)-, complicated (kom-pili-keeytidh) ~ qotodheer

(tilmaame) xeelad badan oo fiiro dheer ah; xirrib leh; aragti fog leh. Nin xeeldheerayaad tahay. Dh: maangaban.

de: expert, having deep ~ profound knowledge of s.t.

initial: x

lx: xeeldheer

pd: (xeeldheeraa)

ps: adj-cmp

key: xeeldheer

(Xiiqdheer-ta)

Kix.

xiiqdheer¹: m.dh Cudur qufac badan leh oo carruurta ku dhaca. la-mid: kix.

xiiqdheer²: m.dh (daawo) Cudur la isqaadsiiyo ee muddo gaaban, inta badanku dhaca caruurta oo uu keeno caabuq (mucosa) xuubka malaaska ee cunaha baktiiriyumka loo yaqaan “bordatella pertussis”. Kalhuuriska oo ah 1-2 toddobaad ka dib waxa bilowda xaako, qandho fudud, qufac iyo cunno xumo. Qufacu wuxu noqdaa mid soo noqnoqda soona kordha: qofacyo gaagaaban oo isku xigxiga waxa raacaya neef jeed khasab ah taas oo sameyneysa codkii kixda. Waxa sida badan dhacda dhiigbax sanka iyo afka ka yimaada iyo matag qufaca xiriirka ah ka yimaada.

xiiqdheer¹: m.dh Cudur qufac badan leh oo carruurta ku dhaca. la-mid: kix.

xiiqdheer²: m.dh (daaw.) Cudur la isqaadsiiyo ee muddo gaaban, inta badanku dhaca caruurta oo uu keeno caabuq (mucosa) xuubka malaaska ee cunaha baktiiriyumka loo yaqaan 'bordatella pertussis'. Kalhuuriska oo ah 1-2 toddobaad ka dib waxa bilowda xaako, qandho fudud, qufac iyo cunno xumo. Qufacu wuxu noqdaa mid soo noqnoqda soona kordha: qofacyo gaagaaban oo isku xigxiga waxa raacaya neef jeed khasab ah taas oo sameyneysa codkii kixda. Waxa sida badan dhacda dhiigbax sanka iyo afka ka yimaada iyo matag qufaca xiriirka ah ka yimaada.

f. n., [compound] whooping cough, pertussis, croup

-ta: (n) whooping cough (huu-ping koof); pneumonia (na-moo-niya); bronchitis (boron-kaay-tes); respiratory disease

-ta: (magac, keli) qixi aad u xumaata o qufaca la soosaari kari waayo. Dh: kixdheer.

de: whooping cough, pertussis, croup

initial: x

lx: xiiqdheer

pd: (-ta)

ps: n0-f-cmp

key: xiiqdheer

1. a) (qof, geed, buur, kd.) kor iyo xagga cirka u fog; dhererkii loo badnaa wax u weheshaan; aan gaabnayn, b) (waddo, kd.) xagga dhinacyada aad ugu jiidan oo ugu fog. c) (ceel, god, kd.) hoos iyo xagga dhulka u fog; aan gaabnayn.

2. Meesha la joogo, meel wax badan u jirta ku sugan ama jooga; aan dhoweyn; durugsan.

dheer¹: m.dh Siil.

dheer²: f.g/mg4 (-raa, -rayd; dhaadheer) 1. (f.mg) Wax aan jooggiisu gaabnayn ahaansho. 2. (f.mg) Wax meel fog ku sugan ahaansho. 3. (f.mg) Waqti muddo la sugayo ama la soo dhaafay ahaansho. 4. (f.g) Is dh.: isla mid ahaansho, kisi ahaansho (nambar).

f.g/mg4 (-raa, -rayd; dhaadheer) 1. (f.mg) Wax aan jooggiisu gaabnayn ahaansho. 2. (f.mg) Wax meel fog ku sugan ahaansho. 3. (f.mg) Waqti muddo la sugayo ama la soo dhaafay ahaansho. 4. (f.g) Is dh.: isla mid ahaansho, kisi ahaansho (nambar). m.f.dh, dheeraan.

[adjective] tall, long, deep; loud

dheer [feminine] n. vagina, vulva

-aa / ayd: (adj) long (loong); tall (tool)-, loud (laawdh); deep (dhiip). Ex: nin dheer; tall man. Ceel dheer; deep well. Cod dheer; loud sound

dheer -ta: (n) female animal's genital organ; vagina (va-jeeyna); cunt (kant) ~ dhasho, siil, sabiil

Alto; lungo

Tall; long

-ta: (magac, dhedig, keli) wixii shrafta ku saabsan gaar ahaanna dumarka. Dh: sharaf.

dheer: (tilmaame) wax dherer joog ah leh. Li: gaaban.

dheer: (tilmaame) wax meel kaa fog jira.

طويل

Budo

/pawdher/ (n) 1. budo (boodhar) 2. bool-bare.

n., (gunpowder) baaruud, -di.

(fal) wax boodh marmari oo habaas ka dhig. Dh: booree, siigee.

(Bodar) N Celtis africana Burm. F. Ulmaceae,

f.mg4 (-raa, -rayd) Wax rafaad ka muuqdo ahaansho.

f.mg4 (-raa, -rayd) Wax rafaad ka muuqdo ahaansho. m.f.dh, ildheeraan.

adj., idiom: looking tired ~ miserable, piteous

-aa: (adj) see [eeg] ildaran

(tilmaame) mid fiirodheer oo xasuustiisu wanaagsan tahay. Ceebla' waa gabadh ildheer.

de: looking tired ~ miserable, piteous

lx: ildheer

pd: (ildheeraa)

ps: adj-idiom

xe: He looks tired. Lit: long eye

xv: Wuu ildheeryahay.

key: ildheer

-ta: (magac, dhedig, keli) cad si gaar ah u samaysan oo ilmaha ku duuban kolka uu riximka ku jiro oo uu cuntada ka qaato dhalashada ka dibna soo dhaca. Qofna madheertii ma dhibto. Dh: mandheer.

-ka: (magac, lab, keli) marada ilmaha lagu xanbaaro.

xasheer -ka: (magac, lab, keli) xambaarka ilmaha laftiisa.

(fal) xaydh mari. Dh: xaydhay.

(fal) xeedho casuumad ah cid u samee. Qaraddaa imanayee u xeedhee. Dh: xeedhay, daraaree, casuun.

xeedhee: (fal) xeedho diiqa ah oo aroos loo diiqayo samee. Inantu intaanay afartan bixin u xeedhee. Dh: diiq, xeedhay.

f.mg2 (-dheeyay, -dheysay) 1. Socod aayar ah oo aan meel la tageyn socosho. 2. Isku x.: laba nafley isku dirid.

(Dabdheer-ta)

Dabka lagu dagaallamo oo loogu talaggalay inuu meel fog wax ka dilo, wadajirkiisa; colka dabkaas sita.

m.dh 1. Dabka lagu dagaallamo oo loogu talaggalay in uu meel fog wax ka dilo, wadajirkiisa. 2. Colka dabkaas sita. 3. Bundug dheer.

f. n., [collective] firearms

-ta: (magac, dhedig, keli) ciidanka kooxaha ku dagaallama hubka tiirada fog wax kadila. Dabdheer ayaan ka mid ahaa labaatan sano.

dabdheer -ta: (magac, dhedig, keli) dabka lagu dabo dagaallamo oo loogu talaggalay inuu meel fog wax ka dilo, dabka tiirada fog.

de: firearms

lx: dabdheer

pd: (-ta)

ps: n2-f-col

key: dabdheer

adj., idiom: look tired

de: look tired

lx: il dheer

ps: adj-idiom

see: ildheer

key: il_dheer

m.dh (-ro, m.l) Lafaha dhuuxa leh ee dhaadheer middood.

m.dh (-ro, m.l) Lafaha dhuuxa leh ee dhaadheer middood.

-ka: (magac, lab, keli) labada lafood on gacanta ku yaal, tan dheer.

-ta: (magac, dhedig, keli) cudur carruurta ku dhaca oo qufac aan kala go' lahayn leh. Kixdheer baa kaaga hacday carruurta. Dh: xiiqdheer, qixi.

(Lafdheer-ta)

Lafaha oogada, kuwooda dheerdheer, sida kuwa bowdada, shanshada, cududda, kd., middood.

m.dh.u Lafaha dhaadheer ee dadka, ugaarta, dugaagga iyo duunyada.

f. n., [collective] long bone

-ta: (magac, dhedig, keli) lafaha dhaadheer ee jidhka mid ka mid ah sida; lafaha dhudhunka iyo bawdada.

de: long bone (e.g., of arm or leg)

lx: lafdheer

pd: (-ta)

ps: n0-f-col

key: lafdheer

m.dh Garabqodo.

m.dh la-mid: mandheer.

(Mandheer-ta)

Xubin kankoonsan oo ilmasideenka gudihiisa ka samaysanta kolka uurka la lee yahay oo uurjifka cunnada siisa; iyada iyo ilmaha waxaa isu haya xarigga xuddunta, dhalmada kaddibna waa ay soo dhacdaa.

m.dh (cilmiga naflayda) Xubin laga helo naasleyda iyo xayawannada kale ee ilmaha dhala, kaas oo uurjiifku ku dhejisan yahay gidaarka ilmagaleenka. la-mid: maldheer.

m.dh (cilmiga naflayda) Xubin laga helo naasleyda iyo xayawannada kale ee ilmaha dhala, kaas oo uurjiifku ku dhejisan yahay gidaarka ilmagaleenka. la-mid: maldheer.

f. n. placenta

-ta: (n) placenta (palasenta)

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg madheer.

de: placenta

lx: mandheer

pd: (-ta)

ps: n1-f

key: mandheer

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg qiixdheer.

m.dh.kh S. ah: gabar ku jirta da'da 15-18 sano oo aan weli hilibeysan.

-ta: (magac, dhedig, keli) ilmaha yari marka uu abaydinkana dhaafo balse weli aanu qaangaadh noqon.

Birta fidsan ee dheer oo isu haysa xubnaha qallactibeedka looxqallaca.

name-f famous, well-known; celebrated

magac loo bixiyo gabadh la rajaynayo inay caan noqoto.

-ka: (magac, lab, keli) xaydasho marada kor loo xayto kolka la diiddan yahay inay dhulka jiidato.

xansheer-ka: (magac, lab, keli) qaydka ilmaha lagu xambaaro halka laga gunto.

m.l (-gmo, m.l) (xisaab) Xoodbeeggu waa fogaanta u dhexeysa xoodka iyo kulmiska oo loo qaybshay fogaanta u dhexeysa xoodka iyo jeedshaha. Nooca toobineed waxa uu ku xiranyahay qiimaha saamiga halbeegga (e). Marka e<1 toobineedku waa qabaal; marka e=1 toobineedku waa saab iyo marka e>1 toobineedku waa labo saab.

m.l (-gmo, m.l) (xisaab) Xoodbeeggu waa fogaanta u dhexeysa xoodka iyo kulmiska oo loo qaybshay fogaanta u dhexeysa xoodka iyo jeedshaha. Nooca toobineed waxa uu ku xiranyahay qiimaha saamiga halbeegga (e). Marka e<1 toobineedku waa qabaal; marka e=1 toobineedku waa saab iyo marka e>1 toobineedku waa labo saab.

Eccentricity

-ka: (magac, lab, keli) daqiiq iyo saliid la isku shiilo oo carruurtu ku cuwaafato. Islaamo ayaa iskuulka hortiisa xunsheer ku iibiya. Dh: khamiir.