Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Hoyo) N Kirkia burgeri Stannard. Simaroubaceae.

2

N Kirkia tenuifolia Engl. Simaroubaceae.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) geedcaleemaad ka baxa buuraleyda didibka ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Dooya-da)

2

1. Col isku duuban; duul; dad.

3

2. Cawska jaadki.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Col ilaala ah; duul; dad. 2. Caws waaweyn oo dooxooyinka ka baxa oo ay xooluhu daaqaan.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. attack force, war party

2

dooyo [feminine] n. grass species

waa la naqliyay ✓

Eragrostis cilianensis 10, Panicum coloratum 10

waa la naqliyay ✓

1

(Doio) C Coelachyrum stoloniferum C.E. Hubb. Gramineae.

2

N Dactyloctenium aegytium (L) Willd. Gramineae.

3

C Eragrostis cilianensis (All.) Lut.

4

C Panicum coloratum L. Gramineae.

waa la naqliyay ✓

name-m attacker; warrior; invader

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho gabadh firfircoon oo lagu metaalay weerar.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) tiro dad ah oo kooban oo col sahan u ah.

2

dooyo-da: (magac, dhedig, keli) geed cawsaad aan dhaadheerayn oo jilicsan kana baxa balliyada iyo buurahaba. Sicii dooggii, dooyo meersaday, daleel ma habsado.

waa la naqliyay ✓

1

(Hooya-da)

2

Qof dumar ah ama nafley kale oo dheddig oo ilmo dhalay; habar; hiindo.

waa la naqliyay ✓

1

hooyo¹: m.l.w eeg hoy.

2

hooyo²: m.dh (-ooyin, m.l) 1. Qof dumar ah oo wax dhashay. 2. Erey gacalo. 3. U.j: hooyoy! 4. U.j: wiilkaygiyow!; gabadhaydiyey!

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Qof dumar ah oo wax dhashay. 2. Erey gacalo. 3. u-j hooyoy! 4. u-j wiilkaygiyow!; gabadhaydiyey!

waa la naqliyay ✓

1

f. n. mother

2

hooyo v. come ~ go home at the end of the day

waa la naqliyay ✓

-hooyada: (n) mother (maathar); mama or mamma

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) labada waalid ka caloosha ilmaha ku siday ee naaska nuujiya; qof dumar ah ama nafley dhedig oo kale oo ilmo dhalay. Dh: ummo, hiindo. Li: aabbo.

waa la naqliyay ✓

وَالِدَة وَأُمِّ

waa la naqliyay ✓

(xidhiidhiye) loo adeegsado, wixii aan la hubin laakiin la rajaynayo. Dh: billaayoo, tolow.

waa la naqliyay ✓

1

-tooyo

2

Tiraab ereyada qaarkood, haddii la doono, lagu dabakaro (boqortooyo, walaaltooyo), oo ulajeeddadiisu tahay si, ama darajo ku sugnaan, ahaan, lahaan, ...; wuxuu u macne dhaw yahay -nimo).

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-yaday, -yatay) Cid haybteeda weyddiin.

waa la naqliyay ✓

v. ask questions, inquire, seek some information

waa la naqliyay ✓

nickname-m to ask questions, inquire, seek information. Lit: he who asks questions all the time

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid haybso, warayso.

2

tooyo: (dabakar) magacda qaarkood la raaciyo si loo tilmaamo si ama darajo ku sugnaan sida; gacaltooyo, madaxtooyo.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-ooday, -oodatay) 1. (f.g) Xarig iyo wixi lamida oo dabacsan togid. 2. (f.g) Ceel si xood ah u shubid. 3. (f.mg) U x.: salaax ku raaxaysasho.

waa la naqliyay ✓

v. be happy ~ in pleasure (like an animal being pet)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) soo godo oo sida qaansada u soo foororso. Xoodo cirrada ha laguu xinneeyee. Dh: foororso, godo.

2

xoodo: (fal) xoodaan macaanso oo aad ula dhac. Xoodo haddii calaalcal debecsan bogga lagaa mariyo. Dh: xoodaanso.

waa la naqliyay ✓

1

de: be happy ~ in pleasure (like an animal being pet)

2

initial: x

3

lx: xoodo

4

pd: (xootay)

5

ps: v3a=intr

6

key: xoodo

waa la naqliyay ✓

1

(Xoola-ha)

2

1. Nafleyda la dhaqdo sida geela, lo'da, ariga; duunyo.

3

2. Wixii la lee yahay oo xoogsi laga tabco ama si kale loo helo; maal.

4

3. Hanti; lihi.

waa la naqliyay ✓

m.l (-layow, m.l) 1. Saddexda meesi oo la dhaqdo (geed, lo', ari). 2. Hanti; maal.

waa la naqliyay ✓

m.l (-layow, m.l) 1. Saddexda meesi oo la dhaqdo (geed, lo', ari). 2. Hanti; maal.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] animal, livestock, cattle, flocks and herds; property, chattel, wealth, riches

waa la naqliyay ✓

-xoolaha: (n) 1. livestock (laayv-istook); domestic animals such as cattle, sheep, goat or camel. 2. wealth (weelth); riches (rijas); capital (kapital); means (miinis); resources (ri sooris) ~ maal, hanti, maaliyad, raasammaal

waa la naqliyay ✓

1

(I) Animale domestico, generico;

2

(E) Domestic animal, generic

3

(S) XOOLO (S. g.: Holo, Holo)

waa la naqliyay ✓

1

Patrimonio

2

Patrimony

waa la naqliyay ✓

1

-ha: (magac, lab, keli) nafleyda la manaafacaadsado e la dhaqdo oo ah adhi iyo ishin. Xoolo hortood hub samayso. Dh: duunyo, maal.

2

xoolo -ha: (magac, lab, keli) wax la leeyahay oo lagu intifaacsado mood iyo noolba. Xagla laaban xoolo kuma yimaaddaan. Dh: maal, cuud, hanti.

waa la naqliyay ✓

1

de: animal, livestock, cattle, flocks and herds; property, chattel, wealth, riches

2

initial: x

3

lx: xoolo

4

pd: (/ha Pl: xoolayow (ga))

5

ps: n6-m, n8-m-col

6

syn: adduun, cood ~ cuud, maal

7

key: xoolo

waa la naqliyay ✓

أَنْعَامٍ، حَيَوَانِ

waa la naqliyay ✓

1

(Xatooya-da)

2

Wax la xado; tuugo.

waa la naqliyay ✓

m.dh Hanti cid kale leedahay oo amar la'aan qarsoodi looga qaato; tuugannimo.

waa la naqliyay ✓

m.dh Hanti cid kale leedahay oo amar la'aan qarsoodi looga qaato; tuugannimo.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] theft; thievery, embezzlement

waa la naqliyay ✓

-xatooyada: (n) theft (thef-ti); stealing (istiil-ingY, larceny (laar-sa-niy burglary (boor-galari) ~ xadid, tuugannimo. Ex: xatooyo xoolo dadweyne; embezzlement [stealing] ofpublic properties

waa la naqliyay ✓

1

Furto

2

Theft

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) tuugo.

waa la naqliyay ✓

1

de: theft; thievery, embezzlement = xad + -tooyo

2

initial: x

3

lx: xatooyo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f-col

6

key: xatooyo

waa la naqliyay ✓

m.dh Hab qof fadhiyaa uu maro jilbaha iyo dhabarka isugu xiro oo ku nasta.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) koox yar oo millateri ah oo sirdoon ahaan wax u kormeeraysa. Dh: dooyo.

waa la naqliyay ✓

nickname; name--m attacker; warrior; invader

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil weerar iyo dagaal dhexdiisa dhashay. Waxa kale ee loo baxshaa wiil dhiirran oo weerar la moodo.

waa la naqliyay ✓

1

(Gocoya-da)

2

Gocoy.

waa la naqliyay ✓

m.dh.kh G. ah: weel tolliinkiisii la ebyey oo aan weli la xoolayn. la-mid: gocoy.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) weel cusub oo aan weli la isticmaalin. Dh: tolan, qoran.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) wax meel ku jira ama ku urursan dhinacyadiisa. Geelu wuu didayaaye goonyaha ka joogsada. Dh: hareeraha, baallaha.

2

goonyo -ha: (magacwadareed) labada dhinac. Gaboodlayda gaashadu ku taal labada goonyoodba.

waa la naqliyay ✓

1

(Goroya-da)

2

Shinbiraha hadda adduunka ku nool tan ugu weyn; waxay ku dhaqantaa Afrika iyo Bariga Dhow, waxay leedahay sur dhuuban oo dheer iyo madax yar; lugo iyo bowdyo diiran oo mid waliba ku dhammaato labo suul; baalal gaaggaaban oo ayan ku duulin, aadse u qurux badan (kuwa haldhaaga); warriile.

waa la naqliyay ✓

m.dh Haadda dunida ku nool midda ugu weyn, aan duulin, sur dheer oo aan dhogor lahayn, baalal qurxoon leh oo hilibkeeda la cuno.

waa la naqliyay ✓

m.dh Haadda dunida ku nool midda ugu weyn, aan duulin, sur dheer oo aan dhogor lahayn, baalal qurxoon leh oo hilibkeeda la cuno.

waa la naqliyay ✓

f. n. ostrich; female ostrich

waa la naqliyay ✓

-goroyada: (n) ostrich (ostarij); usually the female one

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) shinbiraha tan ugu weyn, waxay leedahay sur dheer iyo madax yar: lugo iyo bowdo diiran oo mid waliba ku dhammaado labo suul iyo baalal gaaggaaban oo aynan ku duuli karin.

waa la naqliyay ✓

1

cf: goray, haldhaa (male), booso, goroyacawl, haldhurre (female), warriile (baby)

2

de: ostrich; female ostrich

3

lx: goroyo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

key: goroyo

waa la naqliyay ✓

m.dh.u 1. Cunto la siiyo dad marti ah. 2. Hanti la siiyo gabar la soo doontay tolkeed.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u 1. Cunto la siiyo dad marti ah. 2. Hanti la siiyo gabar la soo doontay tolkeed.

waa la naqliyay ✓

f. n. hospitality ~ gifts offered one's guest, entertainment; feast

waa la naqliyay ✓

-sooryada: (n) 1. bride price ~ gabbaati, yarad. 2. hospitality (hoos-pitaalati) ~ soo dhaweyn

waa la naqliyay ✓

1

Ospitalità

2

Hospitality

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) casuumad iyo soodhawayn; cunto la siiyo qof marti ah.

waa la naqliyay ✓

1

cf: balashi, diyaafad, karan

2

de: hospitality ~ gifts offered one's guest, entertainment; feast

3

initial: s

4

lx: sooryo

5

pd: (/da)

6

ps: n6-f

7

key: sooryo

waa la naqliyay ✓

(fal) weydiin hayb qofeed. Tohoyo odayga martida ah haybtiisa.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-saday, -satay) 1. (f.g) Nafley salaaxasho. 2. (f.mg) Nafley salaax u bogid.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) teed la iska kiciyo oo xoog la muujiyo

waa la naqliyay ✓

1

(Xoogow-ga)

2

Xoogoobid.

waa la naqliyay ✓

1

xoogow¹: m.l la-mid: xoogoobid.

2

xoogow²: f.mg1 (-oobay, -owday; -oobi) Xoog yeelasho.

waa la naqliyay ✓

vl. n. becoming strong

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xoog yeelo; itaal biirso.

2

xoogow: (fal) waxoogaa aan badnay. Rag xoogow ah ayaa dawga maray. Dh: xoogaa.

waa la naqliyay ✓

1

de: becoming strong

2

initial: x

3

lx: xoogow

4

pd: (-ga)

5

ps: vn-m

6

key: xoogow

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) Wax tacbasho; shaqaysasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) Wax tacbasho; shaqaysasho. m.f.dh, xoogsasho.

waa la naqliyay ✓

v. work; use someone for one's work, take on someone as a helper

waa la naqliyay ✓

-xoogsaday / xoogsatay: (v) work to accomplish something; do a physical job

waa la naqliyay ✓

(fal) naftaada u shaqayso. Intaad yartahay xoogso. Dh: tabco, hedlo, shaqayso.

waa la naqliyay ✓

1

de: work; use s.o. for one's work, take on s.o. as a helper

2

initial: x

3

lx: xoogso

4

pd: (xoogsaday)

5

ps: v3a=tr

6

key: xoogso

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) Candho xoox ka maalid.

waa la naqliyay ✓

v. milk only the first flow for oneself

waa la naqliyay ✓

(fal) xoox ka liso oo ka maal. Ri'da gundhig ka xooxso. Dh: liso.

waa la naqliyay ✓

1

de: milk only the first flow for oneself

2

initial: x

3

lx: xooxso

4

nt: xooxsad (ka) [vn-m], xooxsasho (/da) [vn-f]

5

pd: (xooxsaday)

6

ps: v3a=tr

7

key: xooxso

waa la naqliyay ✓

(fal) itaal iyo tamar yeelo. Cadawga u xoogayso. Dh: itaalayso, tamarayso. Li: daciif.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-stay, -satay) Xoog yeelasho.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-stay, -satay) Xoog yeelasho. m.f.dh, xoogeysasho.

waa la naqliyay ✓

v.auto: grow stronger, strengthen oneself

waa la naqliyay ✓

-xoogeystay / xoogeysatay: (v) become stronger; be strong; be restored; recuperate (ri-kuu-pareeyt); make a comeback ~ tabarayso

waa la naqliyay ✓

(fal) itaal iyo tamar yeelo. Cadawga u xoogayso. Dh: itaalayso, tamarayso.

waa la naqliyay ✓

1

de: grow stronger, strengthen oneself

2

initial: x

3

lx: xoogeyso

4

pd: (xoogeystay)

5

ps: v3b=auto

6

key: xoogeyso

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-stay, -satay) 1. (f.g) Weel la tolay wax isticmaal u diyaar ah ka dhigid. 2. (f.mg) Xoolo yeelasho.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-stay, -satay) 1. (f.g) Weel la tolay wax isticmaal u diyaar ah ka dhigid. 2. (f.mg) Xoolo yeelasho. m.f.dh, xoolaysasho.

waa la naqliyay ✓

v.auto: make oneself rich, enrich oneself, prosper

waa la naqliyay ✓

(fal) xoolo yeelo.

waa la naqliyay ✓

1

de: make oneself rich, enrich oneself, prosper

2

initial: x

3

lx: xoolayso

4

nt: xoolaysad (ka) [vn-m], xoolaysasho (/da) [vn-f], xoolaysi (ga) [vn-m]

5

pd: (xoolaystay)

6

ps: v3b=auto

7

key: xoolayso

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-yay, -yday; -yi) Oohin sameyn. la-mid: booy.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-yay, -yday; -yi) Oohin sameyn. m.f.dh, ooyid. la-mid: booy.

waa la naqliyay ✓

v. cry, weep

waa la naqliyay ✓

xooyo