xoolaysan

(Xoolayn-ta)

1. Xoolo ka dhigid, u geddiyid.

2. Weel la tolay oo cusub, gocoyonnimada ka bi'in.

m.f.dh eeg xoolee.

-ta: (magac, dhedig, keli) xoolo dhaqasho oo faraqabsiin xoolo nool ah yeelasho. Dh: xoolays. dhigid.

xoolayn-ta: (magac, dhedig, keli) bar adduun con xoolo ahayn xoolo u rogid. Dahabkani xoolayn ayuu ku roon yahay: Dh: xoolays.

xoolayn -ta: (magac, dhedig, keli) weel dux xoolaad ku shubid oo cusaybka ka baabi'in; gocoyannimada ka bi'in. dhiilka cusub xoolayn la'aan ha dhigin. Dh: qaabayn.

-ka: (magac, lab, keli) eeg xoolayn.

f.mg4 (-snaa, -snayd) Qof oofi hayso ahaansho.

(tilmaame) qof oofi hayso.

f.mg1 (-smay, -santay; -smi) 1. Biyo wax meel godan ku aruursamay ahaansho. 2. Wax meel ciriiri ah ku xareysan ahaansho.

der. [adjective] contained, confined (of liquid)

(tilmaame) wax meel ku majaroorsan oo ku wada shuban. Biyo meel ku qolaysan ayaan adhiga waraabiyey Dh: urursan.

de: contained, confined (of liquid)

lx: qolaysan

nt: qolaysan (qolaysmay) [v1=inch]

pd: (qolaysnaa)

ps: adj-der

key: qolaysan

(Xoolaysi-ga)

Xoolaysasho.

m.l la-mid: xoolaysasho.

-ga: (magac, lab, keli) xoolo yeelasho: maal dhaqasho. Dh: xoolaysad.

f.g/mg3 (-stay, -satay) 1. (f.g) Weel la tolay wax isticmaal u diyaar ah ka dhigid. 2. (f.mg) Xoolo yeelasho.

f.g/mg3 (-stay, -satay) 1. (f.g) Weel la tolay wax isticmaal u diyaar ah ka dhigid. 2. (f.mg) Xoolo yeelasho. m.f.dh, xoolaysasho.

v.auto: make oneself rich, enrich oneself, prosper

(fal) xoolo yeelo.

de: make oneself rich, enrich oneself, prosper

initial: x

lx: xoolayso

nt: xoolaysad (ka) [vn-m], xoolaysasho (/da) [vn-f], xoolaysi (ga) [vn-m]

pd: (xoolaystay)

ps: v3b=auto

key: xoolayso

f.mg4 (-snaa, -snayd) Wax boog leh ahaansho.

f.mg4 (-snaa, -snayd) Wax boog leh ahaansho. m.f.dh, boogaysnaan.

(tilmaame) mid nabar weyn qaba oo boog leh. Meel boogaysan waa la dhawraa.

boogaysan: (tilmaame) aroosad reeraysan.

(tilmaame) cid dagaal diyaar u ah Hadduunbay u dooyaysan tahay sheeyadii dilaye!

(tilmaame) moofo lagu bisleeyey ah. Dh: muufaysan.

-ka: (magac, lab, keli) timaha iska wada xiirid oo dhakada idiin aan timo lahayn ka wada dhigasho. Afrikaanku moolaysadka ayay jecelyihiin Dh: moolaysi, dhukurasho.

f.mg4 (-snaa, -snayd) Wax mooro ku jira ahaansho (xoolo).

La soofeeyey; afaysan.

f.mg4 (-snaa, -snayd) Wax la soofeeyey ahaansho.

f.mg4 (-snaa, -snayd) Wax la soofeeyey ahaansho. m.f.dh, soofaysnaan.

der. [adjective] sharpened, honed

-soofaysnaa / soofaysnayd: (v) sharpened (shaar-panidh), filed (faaylidh)

(tilmaame) wax afaysan ahaan.

de: sharpened, honed

initial: s

lx: soofaysan

pd: (soofaysnaa)

ps: adj-der

syn: afaysan

key: soofaysan

-ka: (magac, lab, keli) xoog yeelasho. Dh: quwaysi, xoogaysasho.

(tilmaame) wax la xoojiyay oo la tamareeyey ah. Ciidanka dhulka oo diyaarado ku xoogeysan ayaa meeshii qabsaday. Dh: xoojisan.

Ka kor taagan; likaysan.

f.mg4 (-snaa, -snayd) 1. Xoolo, wax addimada ka xiran ahaansho. 2. Xoolo wax geed lagu qabbiray ahaansho.

der. [adjective] sticking up, protruding, sprouting

(tilmaame) meel ama wax, ka kor likaysan.

de: sticking up, protruding, sprouting

initial: y

lx: yookaysan

pd: (yookaysnaa)

ps: adj-der

key: yookaysan

-ta: (magac, dhedig, keli) wax moolo xiirtay ahaan oo madax dhukurnaan.

(Xoolaysasha-da)

1. Xoolo yeelasho.

2. Weel gocoy ah, ku xoolaysan ka dhigasho.

m.f.dh eeg xoolayso. la-mid: xoolaysad, xoolaysi.

-da: (magac, dhedig, keli) xoolo yeelasho. Xoolaysashada maanta ayaa noogu horraysa. Dh: taajirid, lacagaysasho, taraqid.

(tilmaame) wax boodh ku yaallo, boodh marsanyahay, habaas leh. Gogol boodhaysan gacal looma dhigo xurmo haddii loo dooni. Dh: booraysan.

f.mg4 (-snaa,-snayd) Ka dh.: wax, wax kale saaran ahaansho.

der. [adjective] placed upon; on top of (in a vertical position)

de: placed upon; on top of (in a vertical position)

lx: dhookaysan

pd: (dhookaysnaa)

ps: adj-der

key: dhookaysan

f.mg4 (-snaa, -snayd) Wax la dhooqeeyey ahaansho.

f.mg4 (-snaa, -snayd) Wax la dhooqeeyey ahaansho. m.f.dh, dhooqaysnaan.

der. [adjective] muddy, dirty with mud, turbid

(tilmaame) wax dhooqo leh oo aan xareed ahayn. Biyaha aad cabbaysaa way dhooqaysan yihiin.

de: muddy, dirty with mud, turbid

lx: dhooqaysan

pd: (dhooqaysnaa)

ps: adj-der

key: dhooqaysan

m.l la-mid: gobolaysasho.

(tilmaame) mid cusub oo aan weli la furin. Alaabtii oo godobaysan ayaa la ii keenay Dh: moolgaraysan, qodban, xidhan.

qodobaysan: (tilmaame) habaysan oo si wanaagsan la iskugu toosiyay ah. Dh: dubbadhacsan.

(tilmaame) lagu dhegsan yahay.

(fal) xoolo dhaqo oo faraqabsiin yeelo. Kol haddaad muddakartay reerka u xoolay oo caydha ka saar. Dh: xoolee, dhaq. Li: caydhi.

xoolay: (fal) bar adduun oon xoolo ahayn xoolo u rog. Dahabkan xoolay oo geel iyo adhi ka iibi. Dh: xoolee.

xoolay: (fal) weel dux xoolaad ku shub oo cusaybka ka baabi'i gocoyannimada ka bi'i. Dhillka aad toshay xoolay: Dh: qaabay.

m.f.dh eeg boolee. la-mid: boolo.

-ta: (magac, dhedig, keli) turub afar baadh ah haadka lagu booleeyey magacaabasho.

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax looliyey ahaansho (bir).

-ta: (magac, dhedig, keli) timo wada xiirid oo madax idiin aan timo lahayn ka dhigid. Xaajiga moolaynta ayaa u fadli badan. Dh: dhukurid.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg moolayn.

(Noolaan-ta)

Wax nool ama nafi ku jirto ahaan.

m.f.dh eeg nool³. la-mid: nool², noolaansho, nooli¹.

f. n., [abstract] life, living, the state of living

-ta: (magac, dhedig, keli) wax nool oo nafi ku jirto ahaan.

de: life, living, the state of living

lx: noolaan

pd: (-ta)

ps: n0-f-abs

key: noolaan

(Noolayn-ta)

1. Naf ama nolol ku soo celin.

2. Waxtarid; dhaqaalayn.

3. (soo noolayn) kol labaad noolayn; baqti-afuufid.

m.f.dh eeg noolee. la-mid: noolays.

-ta: (magac, dhedig, keli) tayayn oo waxtar cusub u siyaadin.

(Noolays-ka)

Noolayn.

m.l la-mid: noolayn.

vl. n. act of reviving, keeping alive, resurrecting

name-m reviving, keeping alive, resurrecting, nourisher

magac loo bixiyo wiil la rajaynayo in uu reerkii uu u dhashay barwaaqo iyo nolol wacan u horseedo.

-ka: (magac, lab, keli) qori dab ah oo dambaska la xuluuliyo si hadhaw dab looga shito.

noolays-ta: (magac, dhedig, keli) eeg noolayn.

de: act of reviving, keeping alive, resurrecting

lx: noolays

pd: (-ka)

ps: vn2a-m

key: noolays

f.mg4 la-mid: xoodan².

(fal) iskaa u qoolaabo; iskaa u soo godo. Sida dhigta u xoodsan. Dh: qallooco.

xoodsan: (tilmaame) soo godan oo qoolaaban. Qori soo xoodsan ayaa qaansada laga dhigaa.

-ta: (magac, dhedig, keli) cudud ku taageerid; xoog iyo tamar ku kordhin. Xoogaynta tayada waxbarasho ayaa ah yoolka sannadkan. Dh: xoojin, xoogeys.

Urursan; tuuran; shirsan.

xoonsan¹: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Wax meel ku uruursan ama tuursan noqosho.

xoonsan²: f.mg4 (-naa, -nayd) Wax meel ku uruuray ama tuursan ahaansho.

xoonsan¹: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Wax meel ku uruursan ama tuursan noqosho. m.f.dh, xoonsamid.

xoonsan²: f.mg4 (-naa, -nayd) Wax meel ku uruuray ama tuursan ahaansho. m.f.dh, xoonsanaan.

(adj) gathered (gatheridh); packed (paakt); crowded (karaaw-dhidh) tuunsan, tuban

(tilmaame) wax belo haysato.

f.mg4 (-snaa, -snayd) Wax bul loo yeelay ahaansho.

der. [adjective] furnished with bows ~ a fringe, tasseled

(tilmaame) ah ul ama wax kale oo bul leh. Cidaad bulaysan ma haystaa?

de: furnished with bows ~ a fringe, tasseled

lx: bulaysan

pd: (bulaysnaa)

ps: adj-der

key: bulaysan

(tilmaame) wax quruxsan. Maradu way dalaysan tahay.