xoolay — Macnaha & Turjumaada

1

(fal) xoolo dhaqo oo faraqabsiin yeelo. Kol haddaad muddakartay reerka u xoolay oo caydha ka saar. Dh: xoolee, dhaq. Li: caydhi.

2

xoolay: (fal) bar adduun oon xoolo ahayn xoolo u rog. Dahabkan xoolay oo geel iyo adhi ka iibi. Dh: xoolee.

3

xoolay: (fal) weel dux xoolaad ku shub oo cusaybka ka baabi'i gocoyannimada ka bi'i. Dhillka aad toshay xoolay: Dh: qaabay.

waa la naqliyay ✓

1

(Xoolayn-ta)

2

1. Xoolo ka dhigid, u geddiyid.

3

2. Weel la tolay oo cusub, gocoyonnimada ka bi'in.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg xoolee.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) xoolo dhaqasho oo faraqabsiin xoolo nool ah yeelasho. Dh: xoolays. dhigid.

2

xoolayn-ta: (magac, dhedig, keli) bar adduun con xoolo ahayn xoolo u rogid. Dahabkani xoolayn ayuu ku roon yahay: Dh: xoolays.

3

xoolayn -ta: (magac, dhedig, keli) weel dux xoolaad ku shubid oo cusaybka ka baabi'in; gocoyannimada ka bi'in. dhiilka cusub xoolayn la'aan ha dhigin. Dh: qaabayn.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg xoolayn.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhukur oo moolo u yeel; timaha ka wada xiir oo madaxa idiin aan timo lahayn ka dhig. Ka moolay askariga cusub. Dh: dhukuri.

2

moolay: (fal) geesaha ka daadi. Dibiga geesaha ka moolay dadkuu ku dilayaaye.

waa la naqliyay ✓

1

(Aabayn-ta)

2

1. Tixgelin; aabayeelid; daryeelid.

3

2. (weel) xoolayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Aglool-ka, Agloo-sha)

2

1. Hab weelka la xoolayna hayo, gocoyonnimada looga ba'sho: asal, dufan, laysku karshey baa lagu rogrogaa.

3

2. Wax la dhisa hayo ama la samayna hayo, qaabintiisa iyo jaangooyadiisa hore; bilaw; unug. 3.* Aqal, la dhisi doono, astaanti iyo muuqaalki warqad, ku muujin.

waa la naqliyay ✓

1

(Agloolid-da)

2

1. Weel aglool ku xoolayn.

3

2. Wax la samaynayo ama la dhisayo, jaangooyo hore ama qaab hore u yeelid; bilaabid; unkid; warqad ku muujin.

waa la naqliyay ✓

1

(Fadhi-ga)

2

1. (dad) salka oo dhulka lagu hayo iyadoo madaxa iyo dhabarku, toos xagga cirka ugu taagan yihiin, luguhuna ama laaban yihiin ama fidsan yihiin.

3

2. Dad koox ah oo arrin gaar ah inay ka taliyaan ama wax ka qabtaan loo magacaabay; meesha ay hawsha ku hayaan ama muddada ay hadba hawsha ku gudajiraan oo ka hadlayaan; shir; urur.

4

3. Dad badan ama xoolayow badan oo wada deggan.

5

4. (xoolo) boqol; tiro; wegen; kadin.

waa la naqliyay ✓

1

(Gocoy-ga)

2

Weel la tolay oo aan weli la xoolayn; gocoyo.

waa la naqliyay ✓

1

(Riigbax-a)

2

1. Xoog iyo tabar aan hor loo lahayn oo la yeesho; cashibbax.

3

2. Buurnaan; cayil.

4

3. (weel) gocoyokabbax; xoolaysnaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Xoolaysad-ka)

2

Xoolaysasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Xoolaysasha-da)

2

1. Xoolo yeelasho.

3

2. Weel gocoy ah, ku xoolaysan ka dhigasho.

waa la naqliyay ✓

1

aglool¹: m.l/dh 1. Xoolaynta weel gocaya la xooleeyo. 2. Jaangooyada hore ee wax la dhisayo ama la samaynayo. 3. la-mid: agloolid.

2

aglool²: f.g1 (-oolay, -ooshay) 1. Weel gocaya ah xoolayn. 2. Guri dhisid.

waa la naqliyay ✓

m.dh.kh G. ah: weel tolliinkiisii la ebyey oo aan weli la xoolayn. la-mid: gocoy.

waa la naqliyay ✓

m.l.u (-mmo, m.dh) 1. Duub yar oo caw, argeeg, qabo iyo wixi lamida oo weelasha la tolayo meerisyada kor iyo hoos laga mariyo. 2. Gas yar oo ku hara weelasha la tolo oo laga jaro inta aan la xoolayn. 3. Cad dun ah.

waa la naqliyay ✓

1

qabo¹: m.dh 1. (botani) Geed leh caano, qodxo iyo sooh wanaagsan oo weelal iyo alaabo kaleba laga sameysto. 2. Weelasha caanaha lagu shubto inta aan weli la xoolayn. 3. Weel qabo ka samaysan.

2

qabo²: f.g/mg3 (-btay, -batay) 1. (f.g) Wax gacan ku dhigid. 2. (f.g) Dhul, dad iyo wixi lamida hub ku hanasho. 3. (f.g) Cid fal xun ku kici lahayd ka celin. 4. (f.g) Shaqo fulin. 5. (f. g) Meel aadid. 6. (f.mg) Is q.: arrin iyo wixi lamida oo lagu kici lahaa ka harid. 7. (f.mg) Laba qof ama ka qabsad badan iska hor imaasho. 8. (f.mg) Is q.: laf jabtay xiriirsamid.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: xoolaysasho.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg xoolayso. la-mid: xoolaysad, xoolaysi.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg xoolaysan. la-mid: xoolaysnaansho.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh la-mid: xoolaysnaan.

waa la naqliyay ✓

m.l.u (-mmo, m.dh) 1. Duub yar oo caw, argeeg, qabo iyo wixi lamida oo weelasha la tolayo meerisyada kor iyo hoos laga mariyo. 2. Gas yar oo ku hara weelasha la tolo oo laga jaro inta aan la xoolayn. 3. Cad dun ah.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u la-mid: xooladhaqato.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] cattle raisers, stock breeders

waa la naqliyay ✓

1

de: cattle raisers, stock breeders

2

initial: x

3

lx: xoolaley

4

pd: (-da)

5

ps: n-f-col

6

syn: xooladhaqato

7

key: xoolaley

waa la naqliyay ✓

1

(Xoolaysi-ga)

2

Xoolaysasho.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: xoolaysasho.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) xoolo yeelasho: maal dhaqasho. Dh: xoolaysad.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-stay, -satay) 1. (f.g) Weel la tolay wax isticmaal u diyaar ah ka dhigid. 2. (f.mg) Xoolo yeelasho.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-stay, -satay) 1. (f.g) Weel la tolay wax isticmaal u diyaar ah ka dhigid. 2. (f.mg) Xoolo yeelasho. m.f.dh, xoolaysasho.

waa la naqliyay ✓

v.auto: make oneself rich, enrich oneself, prosper

waa la naqliyay ✓

(fal) xoolo yeelo.

waa la naqliyay ✓

1

de: make oneself rich, enrich oneself, prosper

2

initial: x

3

lx: xoolayso

4

nt: xoolaysad (ka) [vn-m], xoolaysasho (/da) [vn-f], xoolaysi (ga) [vn-m]

5

pd: (xoolaystay)

6

ps: v3b=auto

7

key: xoolayso

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg boolee. la-mid: boolo.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) turub afar baadh ah haadka lagu booleeyey magacaabasho.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) timo wada xiirid oo madax idiin aan timo lahayn ka dhigid. Xaajiga moolaynta ayaa u fadli badan. Dh: dhukurid.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg moolayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Noolayn-ta)

2

1. Naf ama nolol ku soo celin.

3

2. Waxtarid; dhaqaalayn.

4

3. (soo noolayn) kol labaad noolayn; baqti-afuufid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg noolee. la-mid: noolays.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) tayayn oo waxtar cusub u siyaadin.

waa la naqliyay ✓

1

(Noolays-ka)

2

Noolayn.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: noolayn.

waa la naqliyay ✓

vl. n. act of reviving, keeping alive, resurrecting

waa la naqliyay ✓

name-m reviving, keeping alive, resurrecting, nourisher

waa la naqliyay ✓

magac loo bixiyo wiil la rajaynayo in uu reerkii uu u dhashay barwaaqo iyo nolol wacan u horseedo.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) qori dab ah oo dambaska la xuluuliyo si hadhaw dab looga shito.

2

noolays-ta: (magac, dhedig, keli) eeg noolayn.

waa la naqliyay ✓

1

de: act of reviving, keeping alive, resurrecting

2

lx: noolays

3

pd: (-ka)

4

ps: vn2a-m

5

key: noolays

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) cudud ku taageerid; xoog iyo tamar ku kordhin. Xoogaynta tayada waxbarasho ayaa ah yoolka sannadkan. Dh: xoojin, xoogeys.

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) crib (kiriib); cradle (kareey-dhel); cot (kaat) ~ sariir carruureed, dargo

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) sariirta yar ee carruurta lagu seexiyo inta ay sannadka koowaad ku jiraan. Cunug xool ku jiraa loo qaaday xamar. Dh: dhereb.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg boojimo.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) «u ~» ciyaar ama dagaal u godee oo dad u soo ururi.

2

golay -ga: (magac, lab, keli) ciyaar maaweelo iyo jimicsi iskugu jirta oo ay carruurtu ciyaarto.

3

golay -ga: (magac, lab, keli) ciyaar ay wiilashu habeenkii ciyaaraan oo labo inan oo inta kale wada taqaan la soo xulo uu midi yidhaa: ii cug; ka kalana waxa uu ugu jawaabaa: ciiro wiilkii ku horeeyey ii cugta iyaa xusha wiil, dhiggiisuna waxa uu xushaa wiil kale sidaa ayay tiro is le'eg u kala doortaan. Koox walba waxay samaysataa goob la difaaco oo lama taabtaan ah si ciyaarta loo bilaabo waxaa la kala doortaa kab labadeeda weji dabadeed kabtii ayaa cirka loo ganaa iyada oo lagu dhawaaqayo: kabey kabey, kabaabullo, ninna ha sirin, sir la'aan u dhac. Kabtaasi marka ay dhulka ku soo dhacdo waxa ciyaarta ku horeeya ninkii dhanka ay u taallo sii doortay ee ay astaanta u ahayd, waxa uu ka soo bilaabaa ciyaaarta goobtii iyaga u ahayd lama taabtaanka, waxa uu beegsadaa qaybta ka soo horjeeda koobta u ah lama taabtaanka, isaga oo adeegsanaya farsamooyin kala gaddisan oo iskugu dhafan xoog iyo xeelad, haddiise la xambaareeyo waxaa ciyaarta bilaabaysa kooxdii kale ee ka soo horjeedday.

waa la naqliyay ✓

1

(Kolay-ga)

2

Kiish ama qandi alaabta lagu rito.

waa la naqliyay ✓

m.l (-yo, m.dh) Kiish ama qandi alaabta lagu rito.

waa la naqliyay ✓

m.l (-yo, m.dh) Kiish ama qandi alaabta lagu rito.

waa la naqliyay ✓

m. n. basket, bag, pouch, box; bucket; diplomatic pouch

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) bag (baag); sack (saak); pouch (paawj) ~ kiish

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) sallad iyo wixii la mid ah oo wax lagu rito. Dh: munbeer.

2

kolay -ga: (magac, lab, keli) gellinka hore ee sayladda ama suuqa wax la kala iibsanaayo.

waa la naqliyay ✓

1

a: koley

2

cf: kiish, ohli, qandi

3

de: basket, bag, pouch, box; bucket; [ext.] diplomatic pouch

4

lx: kolay

5

pd: (-ga)

6

ps: n2-m

7

key: kolay

waa la naqliyay ✓

pron. and preposition: to ~ for someone ... with (X)

waa la naqliyay ✓

(preposition) for.. Ex: maxaa loola jeedaa?; what is meant for?

waa la naqliyay ✓

1

de: to ~ for someone ... with (X) = la + u + la

2

lx: loola

3

ps: pro + prep

4

key: loola

waa la naqliyay ✓

pron. and preposition: to ~ for us ... with (X)

waa la naqliyay ✓

1

de: to ~ for us ... with (X) = na + u + la

2

lx: noola

3

ps: pro + prep

4

xe: He deliberately wronged us.

5

xv: Xumaanta wuu noola kacay.

6

key: noola

waa la naqliyay ✓

(fal) wax dareere ah meel docaha ka awdan isugu gee. Dh: qolee.

waa la naqliyay ✓

m.l Hilib iyadoo aan biyo iyo weel la isticmaalin dab lagu bisleeyey.

waa la naqliyay ✓

m.l Hilib iyadoo aan biyo iyo weel la isticmaalin dab lagu bisleeyey.

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) hilibka dabka dushiisa lagu dubo, lagu solo, solan, duban. Solay waa sahay fudud.

2

solay-ga: (magac, lab, keli) bir ballaaran oo hilibka lagu solo.

waa la naqliyay ✓

m.l Weel qabo (geed), caw, argeeg iyo wixi lamida ka samaysan. la-mid: tolayo.

waa la naqliyay ✓

(fal) dad walaalee sidii tolka haw noolaadaane.

waa la naqliyay ✓

1

(Xalay-da)

2

Habeennadii la soo dhaafay, kan ugu danbeeyey; (ama xalayto).

waa la naqliyay ✓

m.dh Habeennadii la soo dhaafay, kan ugu dambeeyay. la-mid: xalayto.

waa la naqliyay ✓

m.dh Habeennadii la soo dhaafay, kan ugu dambeeyay. la-mid: xalayto.

waa la naqliyay ✓

f. n. last night, yesterday evening

waa la naqliyay ✓

(adv) last night ~ xaleyto

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax saabuun lagu maydhay biyo caddaan ah kaga saar oo saabuunta ku dhaafi. Dh: xalee, xallee.

2

xalay-da: (magac, dhedig, keli) xilliga kolkaa la jooga habeenka ka horreeya ee tegey; habeennadii dhaafay kii u dambeeyey. Dh: xalayto, xalaytoole.

waa la naqliyay ✓

1

a: xaley

2

de: last night, yesterday evening

3

initial: x

4

lx: xalay

5

pd: (-da)

6

ps: n0-f-time

7

key: xalay

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid masuuliyad saar. Wiillka maamulka reerka u xilay. Dh: u xilsaar. Li: xilwareeji.

2

xilay: (fal) xilo samayso; reer dhis oo guurso. Xilay oo doobnimada ka bax. Dh: xiloodi.

waa la naqliyay ✓

1

(Xoday-ga)

2

Geed-quwaax xabag wanaagsan oo wax lagu daweeyo.

waa la naqliyay ✓

m.l Geed-quwaax xabag wanaagsan oo wax lagu daweeyo.

waa la naqliyay ✓

m. n. medicinal herb species

waa la naqliyay ✓

[HODAI] Commiphora hodal 03, C. incisa 01, C. oddurensis 01, c. senniI 02

waa la naqliyay ✓

1

(Hodai) All.Som. Commipora hodai Sprague. Burseraceae.

2

S Commiphora schimperi (0.Berg) Engl. Burseraceae.

3

C Commiphora oddurensis Chiov. Burseraceae.

4

S Commiphora paolii Chiov. Burseraceae.

5

N Commiphora myrrha (Nees) Engl. Burseraceae.

6

C Commiphora senii Chiov. Burseraceae.

7

NFD Commiphora kua (J.F.Royle) Vollesen. Bursewraceae.

8

C Commiphora incisa Chiov. Burseraceae.

9

S Commiphora flabellulifera Chiov Burseraceae.

10

C,N Commiphora bruceae Chiov. Burseraceae.

waa la naqliyay ✓

nickname; name-m medicinal; medicinal herb sp.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) geedquwaax xabag wanaagsan oo wax lagu daweeyo leh.

waa la naqliyay ✓

1

de: medicinal herb sp.

2

initial: x

3

lx: xoday

4

pd: (-ga)

5

ps: n2a-m-enum

6

key: xoday

waa la naqliyay ✓

1

(Xoola-ha)

2

1. Nafleyda la dhaqdo sida geela, lo'da, ariga; duunyo.

3

2. Wixii la lee yahay oo xoogsi laga tabco ama si kale loo helo; maal.

4

3. Hanti; lihi.

waa la naqliyay ✓

m.l (-layow, m.l) 1. Saddexda meesi oo la dhaqdo (geed, lo', ari). 2. Hanti; maal.

waa la naqliyay ✓

m.l (-layow, m.l) 1. Saddexda meesi oo la dhaqdo (geed, lo', ari). 2. Hanti; maal.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] animal, livestock, cattle, flocks and herds; property, chattel, wealth, riches

waa la naqliyay ✓

-xoolaha: (n) 1. livestock (laayv-istook); domestic animals such as cattle, sheep, goat or camel. 2. wealth (weelth); riches (rijas); capital (kapital); means (miinis); resources (ri sooris) ~ maal, hanti, maaliyad, raasammaal

waa la naqliyay ✓

1

(I) Animale domestico, generico;

2

(E) Domestic animal, generic

3

(S) XOOLO (S. g.: Holo, Holo)

waa la naqliyay ✓

1

Patrimonio

2

Patrimony

waa la naqliyay ✓

1

-ha: (magac, lab, keli) nafleyda la manaafacaadsado e la dhaqdo oo ah adhi iyo ishin. Xoolo hortood hub samayso. Dh: duunyo, maal.

2

xoolo -ha: (magac, lab, keli) wax la leeyahay oo lagu intifaacsado mood iyo noolba. Xagla laaban xoolo kuma yimaaddaan. Dh: maal, cuud, hanti.

waa la naqliyay ✓

1

de: animal, livestock, cattle, flocks and herds; property, chattel, wealth, riches

2

initial: x

3

lx: xoolo

4

pd: (/ha Pl: xoolayow (ga))

5

ps: n6-m, n8-m-col

6

syn: adduun, cood ~ cuud, maal

7

key: xoolo

waa la naqliyay ✓

أَنْعَامٍ، حَيَوَانِ

waa la naqliyay ✓

(fal) wax madax bannaan ka dhig; gumaysi ama addoonnimo ka saar oo xoree. Dh: xoree. Li: addoonso, gumayso.

waa la naqliyay ✓

m.l Maroodi yar oo caanannuug ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Boosay-ga)

2

Faras boos ah.

waa la naqliyay ✓