xoolaggoyn

(Xoolayn-ta)

1. Xoolo ka dhigid, u geddiyid.

2. Weel la tolay oo cusub, gocoyonnimada ka bi'in.

m.f.dh eeg xoolee.

-ta: (magac, dhedig, keli) xoolo dhaqasho oo faraqabsiin xoolo nool ah yeelasho. Dh: xoolays. dhigid.

xoolayn-ta: (magac, dhedig, keli) bar adduun con xoolo ahayn xoolo u rogid. Dahabkani xoolayn ayuu ku roon yahay: Dh: xoolays.

xoolayn -ta: (magac, dhedig, keli) weel dux xoolaad ku shubid oo cusaybka ka baabi'in; gocoyannimada ka bi'in. dhiilka cusub xoolayn la'aan ha dhigin. Dh: qaabayn.

m.f.dh eeg googgoo.

m.dh (xisaab) Asto (-). Xisaabfalka labaale ee lagu helo faraqa u dhexeeya laba tiro ama xaddi. Kalaggoyntu waa waydaarka isugeynta.

m.dh (xisaab) Asto (-). Xisaabfalka labaale ee lagu helo faraqa u dhexeeya laba tiro ama xaddi. Kalaggoyntu waa waydaarka isugeynta.

-ta: (magac, dhedig, keli) xisaabfalka labaale ee lagu helo faraqa u dhexeeya labo tiro ama xaddi. Kalaggoyntu waa waydaarka isugeynta.

(Qalaggoyn-ta)

Qaladu ka bi'id.

m.f.dh eeg qalaggoo.

(Qooraggoy-ga)

(faras) senge.

m.l la-mid: qooraggooyo (2).

m. n., [compound] gelding, castrated horse

de: gelding, castrated horse

lx: qooraggoy

pd: (-ga)

ps: n-m-cmp

key: qooraggoy

m.f.dh eeg faylaggoo.

m.l la-mid: qooraggoyn.

v. contribute to a collection for a destitute person

de: contribute to a collection for a destitute person

initial: u

lx: u xoolaggooy

pd: (xoolaggooyey)

ps: v1=expr

key: u_xoolaggooy

m.l (-yayaal, m.dh) Nin fuulitaanka fardaha aad u yaqaan.

m.dh 1. Senge (faras). 2. la-mid: qooraggoy. Dagaal cadaawad dheeraad ah leh.

-ka: (magac, lab, keli) nin Alla wax silyay oo xoola badan leh. Dh: maalqabeen, hodan, taajir. Dh: caydh, faqiir Wa: xooloqabeenno.

m.f.dh eeg foolaxgootee.

-ta: (magac, dhedig, keli) si kibir iyo isqaadqaad ah u hanjabid. Dh: foolaxgooddin.

m.f.dh eeg boolee. la-mid: boolo.

-ta: (magac, dhedig, keli) turub afar baadh ah haadka lagu booleeyey magacaabasho.

(Luggoyn-ta)

Luggooyo badid; dhibid.

m.f.dh eeg luggoo. la-mid: luggooyo.

-ta: (magac, dhedig, keli) luggooyo cid ku samayn oo dhibaatayn. Dh: hantaaqid, dhibid, badid, luggoys.

-ta: (magac, dhedig, keli) timo wada xiirid oo madax idiin aan timo lahayn ka dhigid. Xaajiga moolaynta ayaa u fadli badan. Dh: dhukurid.

(Noolayn-ta)

1. Naf ama nolol ku soo celin.

2. Waxtarid; dhaqaalayn.

3. (soo noolayn) kol labaad noolayn; baqti-afuufid.

m.f.dh eeg noolee. la-mid: noolays.

-ta: (magac, dhedig, keli) tayayn oo waxtar cusub u siyaadin.

-ta: (magac, dhedig, keli) cudud ku taageerid; xoog iyo tamar ku kordhin. Xoogaynta tayada waxbarasho ayaa ah yoolka sannadkan. Dh: xoojin, xoogeys.

(Xoogeyn-ta)

Xoojin.

m.f.dh eeg xoogee.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale cudud ku taageerid; xoog iyo tamar ku kordhin. Dh: xoojin, xoogeys.

-aa / ayd: (adj) strong (istaroong); tough (taf); powerful (paawer-fuul) ~ xoog leh

(tilmaame) itaal leh; xoog hay Cidan xooggan ayaa loo diray furinta.

xooggan: (tilmaame) ku badan oo awood ku leh.

-ka: (magac, lab, keli) eeg xoolayn.

m.f.dh eeg foodgoo. la-mid: foodgooyo (2).

m.f.dh eeg hogagoo.

vl. n. cutting apart; subtraction {mathematics}

-ta: (magac, dhedig, keli) qaab wax loo xisaabiyo oo lidka ku ah iskugeynta

cf: isdhimid

de: cutting apart; subtraction {mathematics}

lx: kalagoyn

pd: (-ta)

ps: vn-f

key: kalagoyn

-ta: (magac, dhedig, keli) wadaal ka bixid oo dadka iyo waaqica la qabsasho.

-ga: (magac, lab, keli) faras senge ah ah oo lagu dagaal galo. Dh: goodhagoys, gooragooye.

Comp. adj., (ie. n., adj.): strong, powerful

-aa / ayd: (adj) very strong; vigorous (viga-ras); mighty (maay-ti); powerful (paawer-fuul)

ciyaar qadiimi ah oo ka mid ah ciyaaraha jiibta, jaanta iyo sacabka lagu ciyaaro oo ku caan ah Jabuuti, dhulka Soomaalida ee Itoobiya, gobollada Waqooyi-Galbeed iyo Awdal ee Soomaaliya. Dh: saddexley.

de: strong, powerful

initial: x

lx: xoogweyn

pd: (xoogweynaa)

ps: adj-cmp

key: xoogweyn

m.dh.u la-mid: xooladhaqato.

f. n., [collective] cattle raisers, stock breeders

de: cattle raisers, stock breeders

initial: x

lx: xoolaley

pd: (-da)

ps: n-f-col

syn: xooladhaqato

key: xoolaley

f.g/mg3 (-stay, -satay) 1. (f.g) Weel la tolay wax isticmaal u diyaar ah ka dhigid. 2. (f.mg) Xoolo yeelasho.

f.g/mg3 (-stay, -satay) 1. (f.g) Weel la tolay wax isticmaal u diyaar ah ka dhigid. 2. (f.mg) Xoolo yeelasho. m.f.dh, xoolaysasho.

v.auto: make oneself rich, enrich oneself, prosper

(fal) xoolo yeelo.

de: make oneself rich, enrich oneself, prosper

initial: x

lx: xoolayso

nt: xoolaysad (ka) [vn-m], xoolaysasho (/da) [vn-f], xoolaysi (ga) [vn-m]

pd: (xoolaystay)

ps: v3b=auto

key: xoolayso

m.f.dh eeg boqnagoo. la-mid: boqnagooyo, boqnajarid, boqongooyo, boqongoyn.

-ta: (magac, dhedig, keli) boqnaha oo neef ama noole kale laga jaro oo socodka loo diido. Boqnagoyntu waa fal xun.

(Dagaggoyn-ta)

Ahaanta neef yahay ku dago gooya oo loo bixin karo.

f. n., [compound] giving part of herd as contribution to another person

-ta: (magac, dhedig, keli) seko xilligii iyo nisaabkii loogu talagalay gaadhid. dagaggoys-ka: (magac, lab, keli) xoolo la leeyahay oo tiro ahaan gaadhey intii sakada lagaga bixin lahaa.

a: dagaggoys

de: giving part of herd as contribution to another person

lx: dagaggoyn

pd: (-ta)

ps: n2-f-cmp

key: dagaggoyn

-ta: (magac, dhedig, keli) boqnagoyn oo si daran u dhaawicid.

faylagoyn-ta: (magac, dhedig, keli) labada faylood jarid. Dh: faylajarid.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid guul soo hoysay, foolad u samayn; farxad la wadaagid. Dh: fooladays.

-ta: (magac, dhedig, keli) boqnagoyn oo lugajarid. Dh: gonadgoyn, gomodgoyn.

Subtraction

(Kalaggoys-ka)

Labo xubnood oo lafo leh, meesha ay iska haystaan.

m.l (-syo, m.dh) 1. Labo xubnood oo lafo leh meesha ay iska haystaan; laabato. 2. Laba waddo meel ay iska gooyaan.

m.l (-syo, m.dh) 1. Labo xubnood oo lafo leh meesha ay iska haystaan; laabato. 2. Laba waddo meel ay iska gooyaan.

m. n. intersection; joint (of the body)

-ka:(n)l. [Anatomy] joint between two or more bones; joint (joonyt). 2. intersection (intara-sakshen)

-ka: (magac, lab, keli) labo xubnood oo lafo leh meesha ay iskugu yimaaddaan ama iska haystaan.

de: intersection; joint (of the body)

lx: kalaggoys

pd: (-ka)

ps: n2a-m

key: kalaggoys

-ha: (magac, lab, keli) roob mahiigaan ah. Reerihii odagooye ayaa ku da'ay.

f.g2 (-gooyay, -goysay) 1. Dheddig dhali waayey ilmagaleenkooda qalliin ku sameyn. 2. Si cadaawad leh u dagaalamid.

m.f.dh eeg qoorgoo.

m.dh la-mid: xoolaley.

-ga: (magac, lab, keli) qof aan xoolojir ku fiicnayn oo aan ilaalintooda lagu hallayn karin. Xoolamoog xoolo looma dirto. Dh: caanamadhame, xoolaseeg.

f.mg4 (-snaa, -snayd) Wax la xooleeyey ahaansho.

der. [adjective] treated with ghee ~ fat (of the inside of a new container)

(tilmaame) la xooleeyey ah: xoolo laga dhigay ah. Agalku sidaa uu yahay wuu xoolaysan yahay.

xoolaysan: (tilmaame) wax la cusayb bixiyay ah.

de: treated with ghee ~ fat (of the inside of a new container)

initial: x

lx: xoolaysan

pd: (xoolaysnaa)

ps: adj-der

key: xoolaysan

m.f.dh eeg carraggoo. la-mid: carraggoys (3).

m.f.dh eeg gurmaggoo.

(Qaylaggeyn-ta)

Shil ama dhibaato kale oo dhacday warkeed dad aan ka warhayn u geyn, gaarsiin.

m.f.dh eeg qaylaggee. la-mid: qaylaggeys.

-ta: (magac, dhedig, keli) goosashada seetada, seeto jarid oo baxsasho.

m.l (-yayaal, m.l/dh) (xisaab) Isku xirid geeso iska horjeeda. Tusaale ahaan, xaglagooyaha labajibbaarane waxa uu labagibbaranuhu u qaybiyaa laba saddexagal oo qumman. Marka laga hadlayo shaxan adke ah badanaaba salxaale, sallax xaglagooye waa kan dhexmara laba geftin oo aan deris ahayn.