xiritan

-ka: (magac, lab, keli) xiiridda lafteeda. Dh: xiiris, xiirniin, xiirriin.

-ka: (magac, lab, keli) huritaanka dab yar. Dh: daaritaan, shiditaan, bidhitaan. Li: demitaan.

biritaan -ka: (magac, lab, keli) eeg bidhitaan.

-ka: (magac, lab, keli) timo iyo wax la mid ah, saqaf ama wax kale ku kala saarid. Dh: firniin, fidhitaan.

-ka: (magac, lab, keli) shaqo aan wax muuqda laga qaban ama socod aan meel dheer lagu tegin.

(Jiritaan-ka)

Wax jira ama jooga ama abuuran ama run ah oo sugan ahaansho.

vl. n. existence, creation

-ka: (n) existence (ig-ziis-tansi); being (biiying) actuality (akjuwaalati), entity (entati) ~ jimiin -ka

Esistenza

Existence

-ka: (magac, lab, keli) abuurka iyo joogista dunida dusheeda. Dh: abuuran Li: jiritaanla'aan.

de: existence, creation

lx: jiritaan

pd: (-ka)

ps: vn2-m

key: jiritaan

-ka: (magac, lab, keli) aa'idtaan dhagax la shiido. Dh: shiiditaan.

miritaan -ka: (magac, lab, keli) eegitaan xoolo habeen la eego iyo daajintooda. Xooluhu xalay oo dhan bay miritaan ku jireen.

-ka: (magac, lab, keli) qirid oo jiritaanka dhacdo horay loo hayay ka run sheegid. Dembi maqal iyo muuqaal lagu hayaa qiritaan kale uma baahna. Dh: qirid.

vl. n. cancellation, erasure

-ka: (magac, lab, keli) masixitaanka; bi'itaanka wax la tirtiro.

de: cancellation, erasure

initial: t

lx: tiritaan

pd: (-ka)

ps: vn-m

key: tiritaan

-ka: (magac, lab, keli) xigidda xigga la xigo ee cadka aan loo baahnayn iyo xaasawda cad ee xadhiga laga samaynayo la kala saaro. Dh: xigid.

xigitaan-ka: (magac, lab, keli) neef irmaan intaan caanamaalkii kali gaadhin xig ka maalitaan oo dib u lisitaan. Hasha xigitaanka badan ka daaya. Dh: dibulis, xigid.

La xirxiray.

f.mg4 (-rnaa, -rnayd) 1. Cid wax safar u diyaar ah ahaansho. 2. Qof aan furfurnayn ahaansho.

f.mg4 (-rnaa, -rnayd) 1. Cid wax safar u diyaar ah ahaansho. 2. Qof aan furfurnayn ahaansho. m.f.dh, xirxirnaan.

adj., pl. fastened repeatedly, tied in several places

(tilmaame) la xidhidhay ah. Dh: xinxiran.

xirxiran: (tilmaame) meelo badan ka xidhan ah; mid in ka badan oo xidhan ah.

de: fastened repeatedly, tied in several places

initial: x

lx: xirxiran

pd: (xirxirnaa)

ps: adj-pl

key: xirxiran

1. Xarig ama wax la mid ah lagu xiray, lagu guntey, lagu adkeeyey.

2. (qof) denbi falay oo xabsi ku jira.

3. Aan furrayn, qufulan.

4. Aan la mari karin; go'an.

xiran¹: f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) Wax la xirey noqosho.

xiran²: f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Wax la xirey ahaansho.

xiran¹: f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) Wax la xirey noqosho. m.f.dh, xirmid.

xiran²: f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Wax la xirey ahaansho. m.f.dh, xirnaan.

der. [adjective] shut, closed, locked, fastened, tied (up); jailed, imprisoned; dressed

xiran [inchoative] v. be tied up, get closed; be imprisoned; be concluded

fermé.

-xidhnaa / xidhnayd: (adj) 1. closed (kalowsidh)-, shut (shat) ~ xidhan. Ex: dukaanku ma xiran yahay? Is the store closed? 2. arrested (a-res-tidh)-, detained (dhi-teeynidh)-, imprisoned (im-piri-zenidh) ~ xabbisan

ku xiran: (adj) connected (ko-nektidh)-, in connection with; relating to.

xiran -xidhnaa / xidhnay: (adj) dressed; wearing. Ex: nin surweel xiran; a man wearing trousers ~ labisan

(tilmaame) eeg xidhan.

(Jiitan-ka)

Jiitamid.

jiitan¹: m.l 1. Qaadashada muddo dheer ay qaadato arrin wax ka qabashadeed 2. Raadka uu reebo wax meel lagu jiidey. 3. la-mid: jiitamid.

jiitan²: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) 1. Arrin wax ka qabashadeed muddo dheer qaadasho. 2. Wax meel lagu jiidey raad ku reebid.

f.mg1 (-amay, -antay; -ami) 1. Arrin wax ka qabashadeed muddo dheer qaadasho. 2. Wax meel lagu jiidey raad ku reebid. m.f.dh, jiitamid.

v.refl: drag oneself along; drag one's feet

(fal) adiga oo daallan ama buka, haddana si tukube ah u soco ama shaqee.

jiitan -ka: (magac, lab, keli) daba soco oo ha dheereyn, si culus u soco. Daba jiitan adigu ma gaadhaysid geediga e.

bw: jiid

de: drag oneself along; drag one's feet

lx: jiitan

nt: jiitan (ka) [vn2-m]

pd: (jiitamay)

ps: v1=refl

key: jiitan

(Kirtan-ka)

(xoolo) xasil la'aan; kadaalli.

kirtan¹: m.l Dhaqdhaqaaqa ay xooluhu sameyaan marka uu jirkoodu taabto waxaysan rabin. la-mid: kirtamid.

kirtan²: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Xoolo jirkooda waxaysan rabin taabteen kadaalliyid.

v. be restless ~ agitated, become impatient

-ka: (magac, lab, keli) xasil la'aanta xoolaha. Dh: kadaalli. Li: xasilid.

de: be restless ~ agitated, become impatient

lx: kirtan

nt: kirtan (ka) [vn-m]; Opp: xasil

pd: (kirtamay)

ps: v1=

key: kirtan

(Xiidan-ka)

(Badanaa: Xiidmo)

1. Dhuunta cunnadu marto, inteeda u dhexaysa caloosha iyo afka saxaradu ka baxdo.

2. Cunnammareenka intiisa yaryar oo caloosha (godanta) iyo qabsinnada u dhexaysa.

xiidan¹: m.l 1. Dhuunta cunnadu marto, inteeda u dhexaysa caloosha iyo afka saxaradu ka baxdo. 2. Cunnammareenka intiisa yaryar oo caloosha (godanta) iyo qabsinnada u dhexaysa.

xiidan²: m.l (cilmiga naflayda) Qaybta ka midka mindhicirka weyn ee lafdhabarleyda ee u dhexaysa siikamka iyo malawadka. Shaqada ugu weyn ee uu qabtaana waxa weeye ka soo nuugista macaadinta iyo biyaha hadhaaga cuntada aan la dheefshiidin ee soo dhaafta mindhicirka yar, taas oo marka dambe noqota saxarro.

xiidan¹: m.l 1. Dhuunta cunnadu marto, inteeda u dhexaysa caloosha iyo afka saxaradu ka baxdo. 2. Cunnammareenka intiisa yaryar oo caloosha (godanta) iyo qabsinnada u dhexaysa.

xiidan²: m.l (cilmiga naflayda) Qaybta ka midka mindhicirka weyn ee lafdhabarleyda ee u dhexaysa siikamka iyo malawadka. Shaqada ugu weyn ee uu qabtaana waxa weeye ka soo nuugista macaadinta iyo biyaha hadhaaga cuntada aan la dheefshiidin ee soo dhaafta mindhicirka yar, taas oo marka dambe noqota saxarro.

n. small intestine

-ka: (n) intestine (in-tes-tan); gut (gat) ~ xiidmo

-ka: (magac, lab, keli) dhuun aad u dheer oo carjaw ah oo cuntada caloosha ka baxdaayi ku kaydsanto siina dhex marto oo caloosha iyo malawadka u dhexeeya. Dh: xiidmo, xiidme. Wa: xiidmo.

cf: maroor

de: small intestine

initial: x

lx: xiidan

pd: (-ka Pl: xiidmo (/ha))

ps: n3-m, n2(c)-m

key: xiidan

Loo xiiray.

f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Wax la xiiray ahaansho.

f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Wax la xiiray ahaansho. m.f.dh, xiirnaan.

der. [adjective] shaved

-xiirnaa / xiirnayd: (adj) shaved (sheeyvidh)

(tilmaame) moolaysan o timaha laga xiiray ah.

de: shaved

initial: x

lx: xiiran

pd: (xiirnaa)

ps: adj-der

key: xiiran

m.l la-mid: barid.

-ka: (magac, lab, keli) tartan orod oo labo ama wax ka badan dhexmara. Baritanka 21km ayaa Jabuuti lagu qabtaa. Dh: boroton, baratan.

/pyuritan/ (adj) dhawrsan (qof aad ugu ad-adag anshaxa).

(Xirnaan-ta)

Wax xiran ahaan.

m.f.dh eeg xiran². la-mid: xirnaansho.

f. n., [abstract] state of being tied (up) ~ closed (in); imprisonment

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg xidhnaan.

de: state of being tied (up) ~ closed (in); imprisonment

initial: x

lx: xirnaan

pd: (-ta)

ps: n0-f-abs

key: xirnaan

-ka: (magac, lab, keli) xannibitaan samayn; cunaqabatayn saarid.

-ka: (magac,lab, keli) ku darsamitaan. Isku biiritaan meeshii laga sugayey miyey kala tageen. biirjeex -a: (magac, lab, keli) qof aan dhibta ka cabsoonin oo ka waaban, wax kastana u birdhiga. Biirjeex geesiyoo wacan, Allaw yaanu baas dilin. Dh: birjeex, hawlkar.

-ka: (magac, lab, keli) liicitaan; dheelliyitaan.

-ka: (n) Christian (kirisshan)-, a Christian male

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg kirishtaan.

-ka: (magac, lab, keli) dareere wax kale oo uu ku jiro ka nadiifitaan oo ka shubitaan; wax miiran ka dhigitaan.

miroitant, adj. - marka muraayaddu soo celiso masawirka qofka.

-ka: (magac, lab, keli) wax la tolayo afafka dhuudhdhuuban ka jeexjeexid oo serjiyadooda simid.

-ka: (magac, lab, keli) isu'imaad; kulmitaan; shirniin.

-ka: (magac, lab, keli) fiiqitaan; haritaan, xaaqitaan.

xaaritaan-ka: (magac, lab, keli) sindho keenitaan; wax saxaroonaya ahaansho.

(Xariiftan-ka)

(kubbadda cagta, kd.) aqoonta iyo tabaha xariifku yaqaan oo kubbadda dadka kale u seejiyo.

xariiftan¹: m.l la-mid: xariiftamid.

xariiftan²: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Si xarfadi ku jirto qof cayaar ula dheelid.

f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Si xarfadi ku jirto qof cayaar ula dheelid. m.f.dh, xariiftamid.

v. play skillfully with one another (of a team)

-ka: (magac, lab, keli) si xariifnimo ah cid ula ciyaarid.

de: play skillfully with one another (of a team)

initial: x

lx: xariiftan

pd: (xariiftamay)

ps: v1=recip

key: xariiftan

-ka: (magac, lab, keli) xeerid samayn.

-ka: (magac, lab, keli) xabsi ku riditaan. Dh: xiritaan.

xidhitaan-ka: (magac, lab, keli) xadhig meel ku dhuujinitaan. Dh: xiritaan.

xidhitaan-ka: (magac, lab, keli) albaab furan qufulitaan. Dh: qufulitaan, xiritaan.

xidhitaan-ka: (magac, lab, keli) shuruud ama masalo keeniddeed iska doonitaan.

-ka: (magac, lab, keli) hiinraagitaan u neefsigu si wanaagsan u soo bixi waayo. Dh: xuurtood, dubburyood, xiiqniin.

-ka: (magac, lab, keli) eeg xiisid.

Conjunction

Midba midka ka horreeya ku daban yahay, ku xiran yahay; taxan.

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax, wax kale ku daba xiran ahaansho.

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax, wax kale ku daba xiran ahaansho. m.f.dh, xiriirsanaan.

der. [adjective] in a chain, connected one to another, continuous

-aa I ayd: (adj) in series; serial (sii-ri-yaal); continuous (kontiini-yuwas); successive (sek-see-siv); straight (istareeyt), linear (liiniyer) ~ xiriir ah, musalsal ah, taxane ah, socda

(tilmaame) kala dambeeya oo isku aaddan ah. Baabuur xiriirsan ayaa la weeraray.

xiriirsan: (tilmaame) soo kabmaysa ah. Lahtu way xiriirsan tahaye dhawr.

de: in a chain, connected one to another, continuous

initial: x

lx: xiriirsan

pd: (xiriirsanaa)

ps: adj-der

key: xiriirsan

-ta: (magac, dhedig, keli) qof dadka ka go'an oo aamusan oon la fahmin ahaan.

-ka: (magac, lab, keli) iska tuuritaan. Xooritaanka qashinka meel ku hubso. Dh: xoorriin, xoorniin.

-ka: (magac, lab, keli) waxbaritaan, u dhigitaanka cashir. Baritaanka Soomaaliga berri baa la bilaabi.

baritaan -ka: (magac, lab, keli) (is ~) isbaritaanka dad aan is aqoonin.

-ka: (magac, lab, keli) ka tiritaan meeshuu ku yallay. Baabi'itaanka sadarkan biyaa taabtay. Dh: baabi'itaan, tirtiritaan.

bi'itaan -ka: (magac, lab, keli) dhaqan ahaan ama tayo ahaan baabi'id. Bi'itaanka beerta roob la'aan baa keentay.

-ka: (magac, lab, keli) dareensi malayn ah. Shaki iyo biditaan baad haysaa.

biditaan -ka: (magac, lab, keli) noole ama wax baad leh duulitaankii. Biditaanka diyaaradda ayuu sugayaa. Dh: haaditaan, lalitaan.

biditaan-ka: (magac, lab, keli) gu'itaan timaha. Biditaanka timaha ka ilaali. Dh: rifmitaan.