ximaayayn

-ta: (magac, dhedig, keli) heesta ugaadha ku heesid. Abwaaniintu maayaynta way ku kala ba'as yihiin. Dh: heesid, maanyays.

(Ximaayad-da)

Xiriir labo qaran dhex mara, oo mid ballan qaado inuu midka kale ilaaliyo oo magangeliyo, arrimihiisa gudaha ahna soo faraggelin karo.

f. n. protectorate

-da: (magac, dhedig, keli) xiriir labo qaran oo kala xoog badan dhexmara oo ah in ka xoogga badani ballan qaado inuu kan kale dusha ka ilaaliyo iyadoo aanu arrimihiisa gudaha faraggelinayn. Dh: difaacid, ilaalin.

ximaayad-da: (magac, dhedig, keli) nabad ilaalin. Boolisku waa ximaayadda bulshada. Dh: nabadgelin. Li: dhibaatayn.

de: protectorate

initial: x

lx: ximaayad

pd: (-da)

ps: n1-f

key: ximaayad

(Xifaalayn-ta)

Hadallo xifaalo ah, ku dhihid.

m.f.dh eeg xifaalee.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid la kaftamid. Dh: xafaalayn, xifaalays.

vl. n. bookkeeping, accounting

de: bookkeeping, accounting

initial: x

lx: xisaabhayn

pd: (-ta)

ps: vn-f

key: xisaabhayn

(fal) heesta ugaadha ku hees. Haddaad hal'abuur tahay maayay Dh: hees, maayee.

-ta: (magac, dhedig, keli) maad iyo maaweelo lagu qoslo samayn. Boon Xirsi waa xiddigga maadaynta Soomaalida.

(Maarayn-ta)

1. Maaro u helid; arrin ama wax kale, wax ka qabasho, hagaajin.

2. Maar ka dhigid.

Direzione

Management

-ta: (magac, dhedig, keli) maamulid. Dh: idaarayn.

maarayn-ta: (magac, dhedig, keli) daxal u yeelid; wax midhidhsan ka dhigix. Maaraynta ka ilaali weelasha.

v-aux, pl., neg., present progressive: they are not doing (X)

de: they are not doing (X) With INFINITIVE verb form

lx: maayaan

ps: v-aux-3pl-neg-prpg

xe: They are not coming.

xv: Iyagu iman maayaan.

key: maayaan

-ka: (magac, lab, keli) eeg maanyayn.

m.f.dh eeg xaabee.

-ta: (magac, dhedig, keli) xaabo soo gurasho; soo gurashoda xaabada. Dh: qoryayn, xaabays.

(Xaalayn-ta)

Dan u gelid; wax ka qabasho.

m.f.dh eeg xaalee.

-ta: (magac, dhedig, keli) xil iska saarid: ihtimaam gaar ah siin; il gaar ah ku eegid.

(Ximaaya-da)

Xifaalo; xin.

m.dh Xifaalo; xin.

f. n. spite, hostility, sarcasm

-da: (magac, dhedig, keli) eeg ximaayad.

cf: xin; xifaalo

de: spite, hostility, sarcasm

initial: x

lx: ximaayo

pd: (/da)

ps: n6-f

key: ximaayo

-ta: (magac, dhedig, keli) fiiro sahan sugasho oo u kuurgelid iyo hullo ogaaneed; dersid iyo salgaadh dhammays ah. Guur saddex buu eedaa: ma aqoon, ma abraacin, ma ilaalayn. Dh: kuurgal, dersid.

ilaalayn-ta: (magac, dhedig, keli) eeg'eegid ay foojignaani ku jirto.

(adj) incoming (inkamin); coming (kam-ing) ~ soo socda, imanaya. Ex: tareenka imaanaya; the incoming train

v., sg., past progressive form: I / he was coming

de: I / he was coming

lx: imanayay

pd: (imanayey)

ps: v4b-1sg/3m-ppgr

xe: Who was coming?

xv: Yaa imanayay?

key: imanayay

(Maanyayn-ta)

Hees gaar ah (maanyo) tirin, qaadid.

-ta: (magac, dhedig, keli) biyo aad u butaacid; mawjado waawayn kicin. Maanyyntiisa kolba moojad kicintiisa.

maanyayn -ta: (magac, dhedig, keli) carruur bidhibidhi ciyaarsiin. Maanyaynta waan ka daallee dhuumaalaysi aan ciyaarno. Dh: bidhibidhayn.

maanyayn-ta: (magac, dhedig, keli) sida sagaarada samayn. Maanyaynta iska daa. Dh: sagaarayn.

(fal) kaftan dacaayad ah ku dheh. Xifaalay waa saaxiibkaaye. Dh: xifaalee, dacaayadee.

Xijaab loo yeelay; la dhawray; la qariyey.

f.mg4 (-bnaa, -bnayd) Wax la xijaabay ahaansho.

f.mg4 (-bnaa, -bnayd) Wax la xijaabay ahaansho. m.f.dh, xijaabnaan.

der. [adjective] veiled, covered; hidden; protected

-xijaabnaa / xijaabnayd: (adj) veiled (veelidh)-, protected (poro-tektidh)

(tilmaame) xijaab huwan oo asturan.

xijaaban: (tilmaame) la qariyay oo xijaab lagu xidhay ah. Dh: dhawran, qarsan.

xijaaban: (tilmaame) aasan oo ku dhintay ah.

de: veiled, covered; hidden; protected

initial: x

lx: xijaaban

pd: (xijaabnaa)

ps: adj-der

key: xijaaban

f.g2 (-yeeyay, -yaysay) Cid si kaftan ku jiro wax uga sheegid.

v. show one's jealousy towards someone, show hostility ~ an aversion for

(fal) ilaali oo nabadda iyo ammaanka sug. Askari haddaad tahaye dalkaaga ximaayee.

de: show one's jealousy towards s.o., show hostility ~ an aversion for

initial: x

lx: ximaayee

pd: (ximaayeeyey)

ps: v2b=tr

key: ximaayee

Tirsan (ama xisaabsan).

f.mg4 (-bnaa, -bnayd) Wax la xisaabay ahaansho. la-mid: xisaabsan.

f.mg4 (-bnaa, -bnayd) Wax la xisaabay ahaansho. m.f.dh, xisaabnaan. la-mid: xisaabsan.

der. [adjective] added up, calculated

(tilmaame) la xisaabiyey oo xisaabteeda la xidhay ah. Dh: xisaabsan.

de: added up, calculated

initial: x

lx: xisaaban

pd: (xisaabnaa)

ps: adj-der

key: xisaaban

m.f.dh eeg ammaanee.

(Firaaqayn-ta)

Waxa ku jira ama jooga ka qaadid, ka wadid; ciriiriga ka qaadid; dallaal ka dhigid.

m.f.dh eeg firaaqee.

-ta: (magac, dhedig, keli) meel la joogo ama lagu jiro, sida guri iyo wixii la mid ah, bannayn oo ka bixid.

v., pl., present progressive: they are coming

imanayaan v., pl., neg., present progressive: they are not coming

m.f.dh eeg irmaanee. la-mid: irmanin.

-ta: (magac, dhedig, keli) xoolo, caano u yeelid.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax najaasoobay ka dhigid.

m.dh la-mid: hantaaqayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, hantaaqo gaadhsiin. Dh: hantaaqayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) khiyaano samayn. Ninka khaa'inka ahi waa nin qiyaamay badan. Dh: khiyaamayn, khiyaamays.

m.dh la-mid: rasaasayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) risaas la dhicid; xabbadayn. Dh: rasaasayn.

m.f.dh eeg saraayee.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale colaadin iyo ibtilayn.

saraayayn-ta: (magac, dhedig, keli) wax fayow cudur iyo wixii la mid ah qaadsiin. Dh: sadhayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid la kaftamid oo dacaayadayn. Ninkaasi xafaalaynta wuu ka cadhoodaa. Dh: xifaalayn, xafaalays. xafaalays -ta: (magac, dhedig, keli) faan iyo dacaayad isku jira samayn.

m.f.dh eeg xagaafee.

(Xalaalayn-ta)

Xalaal ka dhigid; Bannayn.

m.f.dh eeg xalaalee. la-mid: xalaalays.

Legittimazione

Legitimize

-ta: (magac, dhedig, keli) ilmo yar gaar ahaan gabadh baaro ka goyn. Dh: gudid, gudis.

xalaalayn-ta: (magac, dhedig, keli) xalaal ka dhigid oo inuu bannaan yahay sheegid. Dh: bannayn xalaalays.

xalaalayn-ta: (magac, dhedig, keli) neef dhimanaya gawracid. Bisinka ku bilaw xalaalaynta neef. Dh: gawricid, birayn. Li: duufin.

xalaalayn -ta: (magac, dhedig, keli) ammaano ciddii lahayd illawsiin oo iska yeelasho.

-ta: (magac, dhedig, keli) daryeelid oo xag dhaqaale xag caafimaad iyo xag cunto ahba ka haqabtirid. Dh: dhaqaalayn, daryeelid. Li: halladaadid, daranyayn.

(Xawaarayn-ta)

Orod xawaare ah, ordid.

m.f.dh eeg xawaaree.

-ta: (magac, dhedi, keli) orod xawaare ah oo aad ah ordid. Dh: ordid.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg xifaalayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) jadwalayn oo hawal walba xilli la fuliyo u samayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) tolma qurxoon oo sawirro iyo naqshado kala duwan ah ku samayn. Xiddaayadayntu dadka yaqaan wakhti badan kama qaadato.

m.f.dh eeg dicaayadee. la-mid: dacaayadeyn.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg dacaayadeyn.

f.mg4 (-snaa, -snayd) Qof gamaanyo hayso ahaansho.

f.mg4 (-snaa, -snayd) Qof gamaanyo hayso ahaansho.

m.f.dh eeg tiiraanyee.

-ta: (magac, dhedig, keli) tiiraanyo ku ridid; caloolxumayn.

(tilmaame) kacsan oo xamaasadi hayso ah. Dh: xamaasadaysan.

(Bishaarayn-ta)

Bishaaro sheegid.

m.f.dh eeg bishaaree.

m.f.dh eeg cambaaree.

-ta (n) condemnation (kon-dem-ney-shin) denouncement (di-nown-siment) ~ dhaleecayn, canbaarayn

-ta: (magac, dhedig, keli) cambaar ku ridis; cambaar qabadsiin.

cambaarayn-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale dhaleecayn. Dh: eedayn.

f.mg4 (-dnaa, -dnayd) la-mid: cimaamadaysan.

der. [adjective] wearing a turban

(tilmaame) madaxa cimaamad ku duubtay; cimaamad xidhan.