xilqo — Macnaha & Turjumaada

m.dh Saf wareegsan oo dad taag ah ama fadhiya oo digrinaya; xilqad.

waa la naqliyay ✓

m.dh Saf wareegsan oo dad taag ah ama fadhiya oo digrinaya; xilqad.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) fadhi si wareeg ah loo fadhiyo. Xilqo Quraan akhris ah ayaa masaajidka ka jirta. Dh: xilqad, xalqad, xalaqad. Wa: xilqado.

waa la naqliyay ✓

1

(Xila-ha)

2

Haweenka la qabo; afo; oori; maranti; naag.

waa la naqliyay ✓

1

xilo¹: m.l.u Haweenka la qabo; oori; afo; maranti; naag.

2

xilo²: f.mg3 (-ishay, -ilatay) U x.: wax dan moodid; wax u iilasho, wax u eexasho.

waa la naqliyay ✓

1

xilo¹: m.l.u Haweenka la qabo; oori; afo; maranti; naag.

2

xilo²: f.mg3 (-ishay, -ilatay) U x.: wax dan moodid; wax u iilasho, wax u eexasho. m.f.dh, xilasho.

waa la naqliyay ✓

m. n. wife; institution of marriage, one's household {poetic}

waa la naqliyay ✓

-xilaha: (n) marriage partner, wife (waayf). Ex: xilo iyo xoolo...; one's wife and property

waa la naqliyay ✓

1

(fal) u iilo oo si naxariisi ku jirto ugu damqo. Inta aan itaal lahayn u xilo. Dh: eexo, Hilo.

2

xilo-ha: (magac, lab, keli) haweenay la qabo. Xilo horteed xoolo dhago. Dh: affo, oori, marati, marwo.

waa la naqliyay ✓

1

cf: afo, haween, maranti, naag; xaas

2

de: wife; institution of marriage, one's household {poetic}

3

initial: x

4

lx: xilo

5

pd: (/ha)

6

ps: n6-m

7

key: xilo

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-qaday, -qatay) Wax wax hayay ama la hayay ama wax ku mudnaa ama ku tiirsanaa, xoog sidbasho ku jirto u boodid, u bixid, u siibasho.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-qaday, -qatay) Wax wax hayay ama la hayay ama wax ku mudnaa ama ku tiirsanaa, xoog sidbasho ku jirto u boodid, u bixid, u siibasho. m.f.dh, filqasho.

waa la naqliyay ✓

v. slip out of something, escape

waa la naqliyay ✓

(fal) midho ama wax isku xidhxidhan ama wax kale, kala qubo oo kala daado.

waa la naqliyay ✓

1

de: slip out of s.t., escape

2

lx: filqo

3

pd: (filqaday)

4

ps: v3a=

5

syn: fiko

6

key: filqo

waa la naqliyay ✓

1

(Silqa-da)

2

Kalluun.

waa la naqliyay ✓

m.dh Nooc kalluunka waaweyn ka mid ah oo midab hurdi ah leh.

waa la naqliyay ✓

f. n. large fish species

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) nooc kalluunka waaweyn ka mid ah oo midab hurdi ah leh.

waa la naqliyay ✓

1

de: large fish sp.

2

initial: s

3

lx: silqo

4

pd: (/da)

5

ps: n-f

6

key: silqo

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-qaday, -qatay) la-mid: dhilliso.

waa la naqliyay ✓

v. come out of its socket (an axe, a knife)

waa la naqliyay ✓

1

de: come out of its socket (an axe, a knife)

2

lx: dhilqo

3

pd: (dhilqaday)

4

ps: v3a=intr

5

key: dhilqo

waa la naqliyay ✓

m.l.u Dulduleelka oogada nafleyda ku yaal oo dhididku ka soo baxa.

waa la naqliyay ✓

m.l.u Dulduleelka oogada nafleyda ku yaal oo dhididku ka soo baxa.

waa la naqliyay ✓

-ilaha: (n) sources (soorsis),

waa la naqliyay ✓

Laanta Shaqada adduunka

waa la naqliyay ✓

-ha: (magacwadareed) kolmo biyaxabeed ku jiro oo saableyda duunyada lagu arko oo cuyuun ama ilcayn loo nisbeeyo; hawo xoolo gasha.

waa la naqliyay ✓

1

(Xil-ka)

2

1. Xishood; sheex: sarriig.

3

2. Wax ama hawl la isu dhiibey ama la is faray ama la qabanayo, wixii ceebaal ah, ama naftii sharaf lihi ka xishooto, oo ka imaan kara haddii la hagrado ama lagu gaboodfalo.

4

3. Ceebaal; fadeexo.

waa la naqliyay ✓

1

xil¹: m.l 1. Xishood; sheex; sarriig. 2. Wax ama hawl la isu dhiibay ama la is faray ama la qabanayo, wixii ceebaal ah, ama naftii sharaf lihi ka xishooto, oo ka imaan kara haddii la hargado ama lagu gaboodfalo. 3. Ceebal; fadeexo.

2

xil²: f.g2 (-ilay, -ishay) 1. Cid mas'uul saarid. 2. Cid ceebayn.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Xishood; sheex; sarriig. 2. Wax ama hawl la isu dhiibay ama la is faray ama la qabanayo, wixii ceebaal ah, ama naftii sharaf lihi ka xishooto, oo ka imaan kara haddii la hargado ama lagu gaboodfalo. 3. Ceebal; fadeexo.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. responsibility; sense of decorum, shame, modesty

2

xil v. shame, embarrass; dishonor

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) responsibility (rispoonsibiliti)-, obligations (oobli-geeyshinis)-, duties (dhuutis) ~ mas'uuliyad, waajibaad

waa la naqliyay ✓

1

Responsabilità

2

Responsibility

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) xishood iyo ixtiraam. Li: xildaro, xishood la'aan. Wa: xilal.

2

xil-ka: (mmagac, lab, kelii) masuuliyad la hayo. Nin xil qaaday eed qaad. Wa: xilal.

3

xil -ka: (magac, lab, keli) ceebaal; fadeexad; fadeexo.

waa la naqliyay ✓

مَسْئُولِيَّة

waa la naqliyay ✓

1

(Bila-ha)

2

Hadal-weynaha dhexdiisa, hadal yar oo la dhexgeliyo, haddii la doonona laga saari karo, astaamo bilaha qaabkooda leh oo midna horay laga geliyo (bil furan) midna gadaal (bil xiran); (...).

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (bishay, bilatay) Bil dhalasho.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] brackets, parentheses {punctuation}

2

bilo v. start ~ commence (of a lunar month)

waa la naqliyay ✓

-bilaha: (n) bracket (baraakit); ( ) or [ ] ~ qawsayn, qaws

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Yaqyaqsi. 2. Hilib la shiiday oo suugada lagu daro. 3. Meel dhiriq iyo wasakh badan.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Yaqyaqsi. 2. Hilib la shiiday oo suugada lagu daro. 3. Meel dhiriq iyo wasakh badan.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) gurid wax meel laga soo guro. Dh: gurid.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-ishay, -ilatay) Wax malaysasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-ishay, -ilatay) Wax malaysasho. m.f.dh, filasho.

waa la naqliyay ✓

v. expect

waa la naqliyay ✓

-fishay/filatay: (v) hope (hoop), expect (ikis pakt), anticipate (aan tisi peeyt), await (a weeyt) ~ rajee

waa la naqliyay ✓

s.m. dun, fiilo.

waa la naqliyay ✓

(fal) quudarray; rajey; sug; dhawr.

waa la naqliyay ✓

1

de: expect

2

lx: filo

3

pd: (fishay)

4

ps: v3b=

5

key: filo

waa la naqliyay ✓

1

(Hila-da)

2

Webiga, meelaha xooluhu ka cabbaan; malko.

waa la naqliyay ✓

1

hilo¹: m.dh (-ooyin, m.l) Webiga meelaha xooluhu biyaha ka cabbaan.

2

hilo²: f.g/mg. 3 (-ishay, -ilatay) 1. (f.g) Weel afkiisa xarig ku dhuujisasho si aan wax uga daadan. 2. (f.mg) Ku h.: gaadiid xamuul culus saarasho.

waa la naqliyay ✓

1

v. pile up, heap up, accumulate for oneself

2

hilo [feminine] n. place on a river-bank where livestock are watered

waa la naqliyay ✓

1

(fal) alaabo iyo wixii la mid ah, meel tuulo oo is duldhigdhigo.

2

hilo -da: (magac, dhedig, keli) meelo webiga ka mid ah oo ay xooluhu ka cabbaan. Dh: malko, dar, hulo.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (iishay, iilatay) 1. U ii.: cid dhankeeda isu buurin. 2. Daciif noqosho. 3. Dhiibaato aan laga soo kaban karin la kulmid.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (iishay, iilatay) 1. U ii.: cid dhankeeda isu buurin. 2. Daciif noqosho. 3. Dhiibaato aan laga soo kaban karin la kulmid. m.f.dh, iilasho.

waa la naqliyay ✓

v. turn (oneself) aside

waa la naqliyay ✓

(fal) waddada xaqa ah ka baydh; dhinac u leexo.

waa la naqliyay ✓

1

de: turn (oneself) aside

2

lx: iilo

3

nt: iilasho (/da) [vn6-f]

4

pd: (iishay)

5

ps: v3b=

6

key: iilo

waa la naqliyay ✓

1

(Iiqa-da)

2

Meel ciriiri ah.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. narrow place, difficult situation, tight corner

2

iiqo: v. be in a tight place, get into a difficult situation

waa la naqliyay ✓

m. n., pl. teeth

waa la naqliyay ✓

-ilkaha: (n) [Plural of ilig-ga] tooth (tuuth)

waa la naqliyay ✓

-ha: (magacwadareed) lafaha yaryar ee Ilaahay afka noolaha ku dhex abuuray si wax loogu goosto ama loogu ridqo.

waa la naqliyay ✓

1

de: teeth

2

lx: ilko

3

pd: (/ha Sg: ilig)

4

ps: n3-m-pl

5

key: ilko

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-laday, -latay) Kabo gashasho.

waa la naqliyay ✓

v. put on ~ try on (shoes)

waa la naqliyay ✓

1

cf: gasho

2

de: put on ~ try on (shoes)

3

lx: illo

4

pd: (illaday)

5

ps: v3a=tr

6

key: illo

waa la naqliyay ✓

1

1. (Ilma-da) Dhibco biyo ah oo dhanaan oo qanjirrada indhaha ka yimaada; illin.

2

2. (Ilma-ha) (keli iyo kooxba); dhal; dhallaan; carruur; ubad; gurbood.

waa la naqliyay ✓

1

ilmo¹: m.l.u Dhallaan; caruur; ubad.

2

ilmo²: m.dh.u Dhibco biyo dhanaan ah oo qanjirrada indhaha ka yimaadda; ilin.

waa la naqliyay ✓

1

ilmo¹: m.l.u Dhallaan; caruur; ubad.

2

ilmo²: m.dh.u Dhibco biyo dhanaan ah oo qanjirrada indhaha ka yimaadda; ilin.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] child; children, offspring; baby

2

ilmo [feminine] n., [collective] tear, tears

waa la naqliyay ✓

1

-ha: (n) [Plural of cunung-ga] children (jiildareen); babys (beeybis) ~ carruur

2

ilmo -da: (n) [plural of illin] tears (ti-yaris)

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) cunug ama qof yar oo dhallaan ah.

waa la naqliyay ✓

طفل

waa la naqliyay ✓

kilo, pref. - Kiilo.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg miile.

waa la naqliyay ✓

silo, n.m. - makhaasiinka raashinka la dhigo

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-qday, -qatay) 1. Iyadoo la fadhiyo in yar durkid. 2. Ka s.: wax ku yaqyaqsasho.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-qday, -qatay) 1. Iyadoo la fadhiyo in yar durkid. 2. Ka s.: wax ku yaqyaqsasho. m.f.dh, siqasho.

waa la naqliyay ✓

(fal) in yar durug.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-ftay, -fatay) Si xad-dhaaf ah cunto uga dhergid.

waa la naqliyay ✓

(fal) ku daal oo rafaad iyo hiinraag ku mudo. Casharkaaga ku dul xifo. Dh: cifo, neeftuuran.

waa la naqliyay ✓

1

xigo¹: m.dh Geestaan.

2

xigo²: f.mg3 (-gtay, -gatay) 1. Neef dhowaan la maalay mar kale maalid. 2. Hadal, maanso iyo wixi lamida oo horay loo sheegay tixraacid.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-gtay, -gatay) 1. Neef dhowaan la maalay mar kale maalid. 2. Hadal, maanso iyo wixi lamida oo horay loo sheegay tixraacid. m.f.dh, xigasho.

waa la naqliyay ✓

v. obtain ~ get for oneself

waa la naqliyay ✓

-xigtay / xigatay: (v) quote (kuwowt); copy (kaapi). Ex: waxaa laga soo xigtay gabaygii Ismaaciil Mire; It was quotedfrom the poetry (pooyetari) ofIsmail Mire

waa la naqliyay ✓

1

(fal) neef irmaan caanamaalkii la lisay dabadeed caana ka dayo. Dh: xig.

2

xigo: (fal) odhaah ama qoraal lagaaga horreeyey soo qaado oo daliil ka dhigo. Murti horay loo yidhi soo xigo. Dh: dheego, tixraac.

waa la naqliyay ✓

1

de: obtain ~ get for oneself

2

initial: x

3

lx: xigo

4

pd: (xigtay / xigatay)

5

ps: v3b=tr

6

key: xigo

waa la naqliyay ✓

1

(Xiiq-da)

2

1. Neef xoog leh oo nafleyda qabata kolka in badan la ordo; xuurto.

3

2. Xiiqdheer; kix.

waa la naqliyay ✓

1

xiiq¹: m.dh 1. Neef xoog leh oo nafleyda qabata kolka in badan la ordo; xuurto. 2. Xiiqdheer; kix.

2

xiiq²: m.dh (daawo) Xaalad bukaansho oo lagu yaqaan iskuroorid kedis ah ee dhuumaha neefta taaso keenta dhibaato neefsasho.

3

xiiq³: f.mg1 (-qay, -qday) Xiiq qabsasho; xuurtoodid.

waa la naqliyay ✓

1

xiiq¹: m.dh 1. Neef xoog leh oo nafleyda qabata kolka in badan la ordo; xuurto. 2. Xiiqdheer; kix.

2

xiiq²: m.dh (daaw.) Xaalad bukaansho oo lagu yaqaan iskuroorid kedis ah ee dhuumaha neefta taaso keenta dhibaato neefsasho.

3

xiiq³: f.mg1 (-qay, -qday) Xiiq qabsasho; xuurtoodid. m.f.dh, xiiqid.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. panting; asthma

2

xiiq v. pant, wheeze, breathe with difficulty

waa la naqliyay ✓

-ay / day: (v) become tired or fatigued; tire (taayar); fatigue (fa-tiig); weary (wiyari); exhaust (ig-zoost); jade (jeeydh) ~ daal, noog

waa la naqliyay ✓

1

(fal) aad u orod oo neefta saray iyo hoos u gur daal awgeed. Wixii waxtar leh ku xiiq o dheeldheelka dhaaf. Dh: xuurtood, hiinraag.

2

xiiq-da: (magac, dhedig, keli) neef xoog leh co nafleyda qabata kolka in badan la ordo. Xiqda waxa kuugu wacan orodka badan. Dh: hiinraag. xuurto.

3

xiiq-da: (magac, dhedig, keli) xanuun habdhiska neefsiga ku dhaca oo aad loo qufaco. Dh: nakhas.

waa la naqliyay ✓

1

de: adolescent, young male reaching the age of puberty

2

initial: x

3

lx: xila

4

pd: (-ka)

5

ps: n2a-m

6

key: xila

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-rtay, -ratay) 1. Wax xarig iyo wixi lamida ku qabsasho. 2. Cid xabbisasho. 3. Albaab, dariishad iyo wixi lamida qataarasho. 4. Haweeney mehersasho. 5. Dhar lebbisasho. 6. Salaad ama soon gelid. 7. Ku x.: qof kale imaam ka dhigasho. 8. Ku x.: markab, doon iyo wixi lamida marso tegid.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-rtay, -ratay) 1. Wax xarig iyo wixi lamida ku qabsasho. 2. Cid xabbisasho. 3. Albaab, dariishad iyo wixi lamida qataarasho. 4. Haweeney mehersasho. 5. Dhar lebbisasho. 6. Salaad ama soon gelid. 7. Ku x.: qof kale imaam ka dhigasho. 8. Ku x.: markab, doon iyo wixi lamida marso tegid. m.f.dh, xirasho.

waa la naqliyay ✓

v. shut ~ close (for oneself); dress (up), put on (clothes)

waa la naqliyay ✓

-xirtay / xiratay: (v) 1. wear (weer); dress (darees); clothe oneself; attire (a-taayer) ~ xidho. Ex: waxay xiratay canbuur khafiif ah; she wore a light blouse. 2. tie (taqy); lace up, lash up. Ex: kabaha xiro; tie your shoes

waa la naqliyay ✓