xilo — Macnaha & Turjumaada

1

(Xila-ha)

2

Haweenka la qabo; afo; oori; maranti; naag.

waa la naqliyay ✓

1

xilo¹: m.l.u Haweenka la qabo; oori; afo; maranti; naag.

2

xilo²: f.mg3 (-ishay, -ilatay) U x.: wax dan moodid; wax u iilasho, wax u eexasho.

waa la naqliyay ✓

1

xilo¹: m.l.u Haweenka la qabo; oori; afo; maranti; naag.

2

xilo²: f.mg3 (-ishay, -ilatay) U x.: wax dan moodid; wax u iilasho, wax u eexasho. m.f.dh, xilasho.

waa la naqliyay ✓

m. n. wife; institution of marriage, one's household {poetic}

waa la naqliyay ✓

-xilaha: (n) marriage partner, wife (waayf). Ex: xilo iyo xoolo...; one's wife and property

waa la naqliyay ✓

1

(fal) u iilo oo si naxariisi ku jirto ugu damqo. Inta aan itaal lahayn u xilo. Dh: eexo, Hilo.

2

xilo-ha: (magac, lab, keli) haweenay la qabo. Xilo horteed xoolo dhago. Dh: affo, oori, marati, marwo.

waa la naqliyay ✓

1

cf: afo, haween, maranti, naag; xaas

2

de: wife; institution of marriage, one's household {poetic}

3

initial: x

4

lx: xilo

5

pd: (/ha)

6

ps: n6-m

7

key: xilo

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: xeel.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) tab iyo qaroome wax lagu furdaamiyo oo hibo Eebbe ah. Dh: qaroome, xeel.

waa la naqliyay ✓

m.dh Saf wareegsan oo dad taag ah ama fadhiya oo digrinaya; xilqad.

waa la naqliyay ✓

m.dh Saf wareegsan oo dad taag ah ama fadhiya oo digrinaya; xilqad.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) fadhi si wareeg ah loo fadhiyo. Xilqo Quraan akhris ah ayaa masaajidka ka jirta. Dh: xilqad, xalqad, xalaqad. Wa: xilqado.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhaxsasha-da)

2

Xilo qaaddasho; guursasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhixid-da)

2

1. Soo hoyasho la'aan.

3

2. (ku dhixid) meel habeen ku maqnaansho.

4

3. (u dhixid) maranti u ahaan; xilo u ahaan; qabid.

waa la naqliyay ✓

1

(Xilayn-ta)

2

1. Xil saarid; xiloodin.

3

2. Xilo ka dhigid.

waa la naqliyay ✓

1

(Xilid-da)

2

Xil saarid, xiloodin.

waa la naqliyay ✓

1

(Xiloodin-ta)

2

Xil saarid; ka xishoodsiin.

waa la naqliyay ✓

1

xilafur¹: m.l 1. Xilaha la qabo oo si sharci ah loo sii daayo, loo furo; dalaaq. 2. Dhaar lagu dhaarto in xilaha la furayo.

2

xilafur²: f.mg1 (-ray, -rtay) Xilo ku dhaarasho.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg xilo².

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg xiloodi.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) inuu xilo furo ku dhaarsiin. Xilafursi dhaar sharci ah maaha.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid masuuliyad saar. Wiillka maamulka reerka u xilay. Dh: u xilsaar. Li: xilwareeji.

2

xilay: (fal) xilo samayso; reer dhis oo guurso. Xilay oo doobnimada ka bax. Dh: xiloodi.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) cid masuuliyad saarid. Xilayn wuu ku fiican yahay. Dh: xilsaarid, xilays, xiloodin.

2

xilayn-ta: (magac, dhedig, keli) xilo samaysasho; reer dhisasho oo guursasho. Xilayni heshiis kama maaranto. Dh: xilays.

waa la naqliyay ✓

(fal) xilo ka dhigo oo la gogol gal.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) islaan ka dhigasho oo gogol iyo xilo ka dayasho.

2

xiloodin -ta: (magac, dhedig, keli) xilo ka dhigid.

waa la naqliyay ✓

1

cf: xilo

2

de: favoritism

3

initial: x

4

lx: xilasho

5

pd: (/da)

6

ps: vn6-f

7

key: xilasho

waa la naqliyay ✓

1

de: put s.o. in charge, make s.o. responsible, 'put on the line' (this may cause uneasiness or embarrassment if the person does not feel up to the task)

2

initial: x

3

lx: xiloodi

4

pd: (xiloodiyey)

5

ps: v2a=tr

6

syn: xilsaar

7

key: xiloodi

waa la naqliyay ✓

n., afo, afadi, naag, -ti, islaan, -ti, oori, -di, xilo, -ihi; wife of the father (stepmother), wife of a paternal or maternal uncle, aayo, aayadi.

waa la naqliyay ✓

m.l.u Dulduleelka oogada nafleyda ku yaal oo dhididku ka soo baxa.

waa la naqliyay ✓

m.l.u Dulduleelka oogada nafleyda ku yaal oo dhididku ka soo baxa.

waa la naqliyay ✓

-ilaha: (n) sources (soorsis),

waa la naqliyay ✓

Laanta Shaqada adduunka

waa la naqliyay ✓

-ha: (magacwadareed) kolmo biyaxabeed ku jiro oo saableyda duunyada lagu arko oo cuyuun ama ilcayn loo nisbeeyo; hawo xoolo gasha.

waa la naqliyay ✓

1

(Xil-ka)

2

1. Xishood; sheex: sarriig.

3

2. Wax ama hawl la isu dhiibey ama la is faray ama la qabanayo, wixii ceebaal ah, ama naftii sharaf lihi ka xishooto, oo ka imaan kara haddii la hagrado ama lagu gaboodfalo.

4

3. Ceebaal; fadeexo.

waa la naqliyay ✓

1

xil¹: m.l 1. Xishood; sheex; sarriig. 2. Wax ama hawl la isu dhiibay ama la is faray ama la qabanayo, wixii ceebaal ah, ama naftii sharaf lihi ka xishooto, oo ka imaan kara haddii la hargado ama lagu gaboodfalo. 3. Ceebal; fadeexo.

2

xil²: f.g2 (-ilay, -ishay) 1. Cid mas'uul saarid. 2. Cid ceebayn.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Xishood; sheex; sarriig. 2. Wax ama hawl la isu dhiibay ama la is faray ama la qabanayo, wixii ceebaal ah, ama naftii sharaf lihi ka xishooto, oo ka imaan kara haddii la hargado ama lagu gaboodfalo. 3. Ceebal; fadeexo.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. responsibility; sense of decorum, shame, modesty

2

xil v. shame, embarrass; dishonor

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) responsibility (rispoonsibiliti)-, obligations (oobli-geeyshinis)-, duties (dhuutis) ~ mas'uuliyad, waajibaad

waa la naqliyay ✓

1

Responsabilità

2

Responsibility

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) xishood iyo ixtiraam. Li: xildaro, xishood la'aan. Wa: xilal.

2

xil-ka: (mmagac, lab, kelii) masuuliyad la hayo. Nin xil qaaday eed qaad. Wa: xilal.

3

xil -ka: (magac, lab, keli) ceebaal; fadeexad; fadeexo.

waa la naqliyay ✓

مَسْئُولِيَّة

waa la naqliyay ✓

1

(Bila-ha)

2

Hadal-weynaha dhexdiisa, hadal yar oo la dhexgeliyo, haddii la doonona laga saari karo, astaamo bilaha qaabkooda leh oo midna horay laga geliyo (bil furan) midna gadaal (bil xiran); (...).

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (bishay, bilatay) Bil dhalasho.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] brackets, parentheses {punctuation}

2

bilo v. start ~ commence (of a lunar month)

waa la naqliyay ✓

-bilaha: (n) bracket (baraakit); ( ) or [ ] ~ qawsayn, qaws

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-ishay, -ilatay) Wax malaysasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-ishay, -ilatay) Wax malaysasho. m.f.dh, filasho.

waa la naqliyay ✓

v. expect

waa la naqliyay ✓

-fishay/filatay: (v) hope (hoop), expect (ikis pakt), anticipate (aan tisi peeyt), await (a weeyt) ~ rajee

waa la naqliyay ✓

s.m. dun, fiilo.

waa la naqliyay ✓

(fal) quudarray; rajey; sug; dhawr.

waa la naqliyay ✓

1

de: expect

2

lx: filo

3

pd: (fishay)

4

ps: v3b=

5

key: filo

waa la naqliyay ✓

1

(Hila-da)

2

Webiga, meelaha xooluhu ka cabbaan; malko.

waa la naqliyay ✓

1

hilo¹: m.dh (-ooyin, m.l) Webiga meelaha xooluhu biyaha ka cabbaan.

2

hilo²: f.g/mg. 3 (-ishay, -ilatay) 1. (f.g) Weel afkiisa xarig ku dhuujisasho si aan wax uga daadan. 2. (f.mg) Ku h.: gaadiid xamuul culus saarasho.

waa la naqliyay ✓

1

v. pile up, heap up, accumulate for oneself

2

hilo [feminine] n. place on a river-bank where livestock are watered

waa la naqliyay ✓

1

(fal) alaabo iyo wixii la mid ah, meel tuulo oo is duldhigdhigo.

2

hilo -da: (magac, dhedig, keli) meelo webiga ka mid ah oo ay xooluhu ka cabbaan. Dh: malko, dar, hulo.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (iishay, iilatay) 1. U ii.: cid dhankeeda isu buurin. 2. Daciif noqosho. 3. Dhiibaato aan laga soo kaban karin la kulmid.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (iishay, iilatay) 1. U ii.: cid dhankeeda isu buurin. 2. Daciif noqosho. 3. Dhiibaato aan laga soo kaban karin la kulmid. m.f.dh, iilasho.

waa la naqliyay ✓

v. turn (oneself) aside

waa la naqliyay ✓

(fal) waddada xaqa ah ka baydh; dhinac u leexo.

waa la naqliyay ✓

1

de: turn (oneself) aside

2

lx: iilo

3

nt: iilasho (/da) [vn6-f]

4

pd: (iishay)

5

ps: v3b=

6

key: iilo

waa la naqliyay ✓

kilo, pref. - Kiilo.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg miile.

waa la naqliyay ✓

silo, n.m. - makhaasiinka raashinka la dhigo

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-ftay, -fatay) Si xad-dhaaf ah cunto uga dhergid.

waa la naqliyay ✓

(fal) ku daal oo rafaad iyo hiinraag ku mudo. Casharkaaga ku dul xifo. Dh: cifo, neeftuuran.

waa la naqliyay ✓

1

xigo¹: m.dh Geestaan.

2

xigo²: f.mg3 (-gtay, -gatay) 1. Neef dhowaan la maalay mar kale maalid. 2. Hadal, maanso iyo wixi lamida oo horay loo sheegay tixraacid.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-gtay, -gatay) 1. Neef dhowaan la maalay mar kale maalid. 2. Hadal, maanso iyo wixi lamida oo horay loo sheegay tixraacid. m.f.dh, xigasho.

waa la naqliyay ✓

v. obtain ~ get for oneself

waa la naqliyay ✓

-xigtay / xigatay: (v) quote (kuwowt); copy (kaapi). Ex: waxaa laga soo xigtay gabaygii Ismaaciil Mire; It was quotedfrom the poetry (pooyetari) ofIsmail Mire

waa la naqliyay ✓

1

(fal) neef irmaan caanamaalkii la lisay dabadeed caana ka dayo. Dh: xig.

2

xigo: (fal) odhaah ama qoraal lagaaga horreeyey soo qaado oo daliil ka dhigo. Murti horay loo yidhi soo xigo. Dh: dheego, tixraac.

waa la naqliyay ✓

1

de: obtain ~ get for oneself

2

initial: x

3

lx: xigo

4

pd: (xigtay / xigatay)

5

ps: v3b=tr

6

key: xigo

waa la naqliyay ✓

1

de: adolescent, young male reaching the age of puberty

2

initial: x

3

lx: xila

4

pd: (-ka)

5

ps: n2a-m

6

key: xila

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-rtay, -ratay) 1. Wax xarig iyo wixi lamida ku qabsasho. 2. Cid xabbisasho. 3. Albaab, dariishad iyo wixi lamida qataarasho. 4. Haweeney mehersasho. 5. Dhar lebbisasho. 6. Salaad ama soon gelid. 7. Ku x.: qof kale imaam ka dhigasho. 8. Ku x.: markab, doon iyo wixi lamida marso tegid.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-rtay, -ratay) 1. Wax xarig iyo wixi lamida ku qabsasho. 2. Cid xabbisasho. 3. Albaab, dariishad iyo wixi lamida qataarasho. 4. Haweeney mehersasho. 5. Dhar lebbisasho. 6. Salaad ama soon gelid. 7. Ku x.: qof kale imaam ka dhigasho. 8. Ku x.: markab, doon iyo wixi lamida marso tegid. m.f.dh, xirasho.

waa la naqliyay ✓

v. shut ~ close (for oneself); dress (up), put on (clothes)

waa la naqliyay ✓

-xirtay / xiratay: (v) 1. wear (weer); dress (darees); clothe oneself; attire (a-taayer) ~ xidho. Ex: waxay xiratay canbuur khafiif ah; she wore a light blouse. 2. tie (taqy); lace up, lash up. Ex: kabaha xiro; tie your shoes

waa la naqliyay ✓

(fal) eeg xidho.

waa la naqliyay ✓

1

de: shut ~ close (for oneself); dress (up), put on (clothes)

2

initial: x

3

lx: xiro

4

pd: (xirtay / xiratay)

5

ps: v3b=tr

6

xe: Fasten your seat belts

7

xv: xidho

8

key: xiro

waa la naqliyay ✓

f.g3 (xushay, xulatay) Wax badan kuwa ugu wanaagsan kala bixid.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (xushay, xulatay) Wax badan kuwa ugu wanaagsan kala bixid. m.f.dh, xulasho.

waa la naqliyay ✓

v. choose, select

waa la naqliyay ✓

-xushay / xulatay: (v) choose (juus); select (se-lekt); pick (pik) ~ dooro

waa la naqliyay ✓

(fal) naqayso oo wax badan ka dhex dooro. Dh: dooro.

waa la naqliyay ✓

1

bw: dooro, naqayso, togo, xulo

2

de: choose, select

3

initial: x

4

lx: xulo

5

nt: xulasho (/da) [vn-f]

6

pd: (xushay)

7

ps: v3b=

8

key: xulo

waa la naqliyay ✓

v. prefer, choose; treat as a favorite; side with

waa la naqliyay ✓

1

de: prefer, choose; treat as a favorite; side with

2

initial: u

3

lx: u xilo

4

pd: (xishay / xilatay)

5

ps: v3b=expr

6

key: u_xilo

waa la naqliyay ✓

s.m. - magangelyo siyaasadeed; hoyga carruurta.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-iishay, -iilatay) Lacag biil ka dhigasho; masruufasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-iishay, -iilatay) Lacag biil ka dhigasho; masruufasho. m.f.dh, biilasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Bilo) NFD Jatropha dichtar Macbr. Euphorbiaceae.

2

May, S Stipagrostis hirtigluma (Trin & Rupr) De Winter. Gramineae.

waa la naqliyay ✓

(fal) ciddaada cunto siiso. Dh: masruufo.

waa la naqliyay ✓

1

bilow¹: m.l 1. Tallaabada ugu horreysa hawl la fulinayo. 2. Waqti xaddidan qaybtiisa hore. la-mid: billow¹.

2

bilow²: f.g1 (-laabay, -lowday; -laabi) 1. Hawl la fulinayo tallaabadeeda hore guda gelid. 2. Waqti xaddidan qeybtiisa hore gudagelid. la-mid: billow².

waa la naqliyay ✓

1

bilow¹: m.l 1. Tallaabada ugu horreysa hawl la fulinayo. 2. Waqti xaddidan qaybtiisa hore. la-mid: billow.

2

bilow²: f.g1 (-laabay, -lowday; -laabi) 1. Hawl la fulinayo tallaabadeeda hore guda gelid. 2. Waqti xaddidan qeybtiisa hore gudagelid. m.f.dh, bilaabid. la-mid: billow.

waa la naqliyay ✓

start

waa la naqliyay ✓

m. n. beginning, start

waa la naqliyay ✓

name-m beginning, start. Lit: first born son, the elder (sometimes written as Billow). Syn: Bilaw

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) starting (istaarting)-, novice (noovas)-, beginning (bi-gin-ning) ~ bilaw, billaw

waa la naqliyay ✓

1

a: bilaw ~ biloow

2

de: beginning, start

3

lx: bilow

4

pd: (-ga)

5

ps: n2-m

6

key: bilow

waa la naqliyay ✓

بِدَايَة، افتتاح، ابتِدَاء

waa la naqliyay ✓