xilbixid

m.f.dh eeg ciilbax.

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Qof ilbax ka dhigid. 2. Meseggo iyo wixi lamida il ka saarid.

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Qof ilbax ka dhigid. 2. Meseggo iyo wixi lamida il ka saarid. m.f.dh, ilbixin.

v. civilize; urbanize; acculturate someone

-yey / say: (v) educate (ejukeeyt); make someone civilized

(fal) cid kale, bar wax aanay hore u aqoon.

de: civilize; urbanize; acculturate s.o.

lx: ilbixi

pd: (ilbixiyey)

ps: v2a=tr

key: ilbixi

m.f.dh eeg ifbax².

-da: (magac, dhedig, keli) shaacbixid; caan noqosho.

(Ilbixin-ta)

1. Kasmo sare iyo nolol wanaagsan oo lagu dhaqmo gaarsiin; galtinnimo ka bixin.

2. (badar) isha ka bixin.

m.f.dh eeg ilbixi.

1. (Xildiid-da) Xabag ur lifaaqoon leh oo ka baxda geedo yaryar oo coodinka u eg, oo wax lagu daweeyo.

2. (Xildiid-ka) Xil iyo eed nacayb, ka carar.

m.dh Xabag midab dambar-cad ah, ur silloon iyo dhadhan kharaar leh oo daawo ahaan loo isticmaalo.

m.dh Xabag midab dambar-cad ah, ur silloon iyo dhadhan kharaar leh oo daawo ahaan loo isticmaalo.

m. n., [compound] honorable behavior

xildiid [feminine] n., (mass n.): juice ~ gum of a certain plant, used medicinally

name-m honorable behavior; juice~ gum of a certain plant, used medicinally (Arb). Lit: blessed person

magac loo baxsho wiil ceeb iyo xil ba ka hufan.

-da: (magac, dhedig, keli) xabag ur lifaaqan leh oo ka baxda geedo yaryar oo coodinka u eg oo wax lagu daweeyo. Xildiid u kari oo ku dawee.

xildiid -ka: (magac, lab, keli) xil iyo eed necbaan. oo iska diidid. Dh: xilnace.

(Bilbilid-da)

Biyo ama wax la mid ah, sida roobka meel ugu firdhin; rushayn.

m.f.dh eeg bilbil². la-mid: bilbil¹ (3).

-da: (magac, dhedig, keli) biyo sida roobka kaga dhigid, ku firdhin, ku rushayn. Bilbilid buu hadhuudhku u baahanyahay biya badan uma baahna. Dh: biifin.

-da: (magac, dhedig, keli) kolba dibadda aadid; kolba meel u socosho. Shaqadu bixbixidda badan kuma fiicna.

m.f.dh eeg kalbax². la-mid: kalbax¹ (2).

(Xiltirid-da)

1. Xil ka wareejin, ka qaadid, ka tirid.

2. (ku xiltirid) Qof laga sugayey abaalgud ama waxtar kale oo (inta lagu rajo go'o ama si kale loo dhaliilo) loo caddeeyo inaan waxba laga sugeyn.

m.f.dh eeg xiltir². la-mid: xiltir¹.

-da: (magac, dhedig, keli) eed iyo canaan reebid oo wax cid ay eedi uga iman lahayd qa basho. Xaajadaa xiltirideeda adeer igala wareeg.

xiltirid -da: (magac, dhedig, keli) ka saamixid qof laga saamaxo wax inuu keeno ay ahayd oo uu keri waayo gaar ahaan kolka ay tahay wax magac iyo sumcad taabanaya.

-da: (magac, dhedig, keli) qarbid iyo wax la mid ah, biyo sii dayn. Dh: biyabixis.

biyabixid-da: (magac, dhedig, keli) shahwada lab ama dhedig soo baxid.

(Jeelbixid-da)

Jeel goyn; xiisadhicid.

m.f.dh eeg jeelbax². la-mid: jeelbax¹ (3).

-da: (magac, dhedig, keli) xool laga reebay jeelkii hayey.

jeelbixid -da: (magac, dhedig, keli) qof xabsi ka dhammaaday. Jeelbixiddii aabbaheed bay gabadhu dhalatay.

-da: (magac, dhedig, keli) caano, fud iyo faar noqosho. Dh: kalagu'id.

kalabixid-da: (magac, dhedig, keli) labo walxood oo isku jiray, kala dhillasho ama kala furasho.

kalabixid-da: (magac, dhedig, keli) arrin la isku khilaafsanaa oo la isku haystay, go'aan ka gaadhid.

m.f.dh eeg liinbax². la-mid: dhiinbixid.

-da: (magac, dhedig, keli) maydhmid oo fasaqmid. Dharka asalka ahi liinbixid ma yeesho. Dh: fasakhmid.

(Riigbixid-da)

Wax riigbaxay noqosho.

m.f.dh eeg riigbax². la-mid: riigbax¹ (2).

-da: (magac, dhedig, keli) wax rigbaxay noqosho. Dh: cashibax.

(Bixid-da)

1. Meel (gudo, dhex...) ka tegid.

2. (ganacsi) gadmid, iibsamid; dhalid.

3. (xoolo) dhimasho.

4. Caloolbixid, shubmid, falmid, dooxmid.

5. (dhir, time, dab, qaylo, ...) soo dheeraan; korid. 6. Muuqasho; arkid.

m.f.dh eeg bax.

to trip

vl. n. going, departing; act of withdrawing; exit

bixid vl. n. rising; shoots (of grain); shooting up out of the ground (plants)

-da: (n) the act of leaving; departure (di baarjar) ~ bixitaan

bixid -da: (n) the act of growing [for example, a plant] ~ baxid

-da: (magac, dhedig, keli) meel guda ah ama aad ku dhex jirtey ka tegiddeed. Dh: bixis.

bixid-da: (magac, dhedig, keli) samaysanka iyo ururitaanka subagga ciir la lulayo. Dh: bixis.

مُغَادَرَة، ذَهَابِ، خُرُوجٍ

(Xilid-da)

Xil saarid, xiloodin.

m.f.dh eeg xil².

-da: (magac, dhedig, keli) xil guur ama xil masuuliydeed saarid.

(Fiixid-da)

Fiix noqosho.

m.f.dh eeg fiix³. la-mid: fiix¹ (4).

v., [compound] put something into the light; make someone famous

(fal) qof iyo wax la mid ah, bulshada bar; shaacbixi. Dh: shaaci.

de: put s.t. into the light; make s.o. famous

lx: ifbixi

pd: (ifbixiyey)

ps: v2a=cmp

key: ifbixi

(Ilixir-ka)

Daah qolalka gudohooda lagu kala gooyo si aan laysugu muuqan (ama ilxir).

m. n. curtain (as room-divider)

de: curtain (as room-divider)

lx: ilixir

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: ilixir

f.g2 (-iyay, -isay) la-mid: milxee.

(Ribxid-da)

Ribix helid; faa'idid.

m.f.dh eeg ribix².

-da: (magac, dhedig, keli) ribix helid; faalidid.

(Riixid-da)

1. (wax) inta xoog gadaal lagaga keeno, horay u wadid, u dhaqaajin, u durkin.

2. Tuujin; duugid; qabqabasho.

m.f.dh eeg riix². la-mid: riixis.

-da: (n) pushing (pushing); the act of pushing

-da: (magac, dhedig, keli) horay u harbin oo u dhaqaajin, horay u durkin. Dh: riixis.

riixid-da: (magac, dhedig, keli) hoos u diisin; u buusid. Dh: riixis, tuujin, duugid.

riixid-da: (magac, dhedig, keli) duugidda muruqyada si loo debciyo. Dh: duugid, riixis.

(Tiixid-da)

(roob) di'id yar; shuxshuxid.

m.f.dh eeg tiix².

-da: (magac, dhedig, keli) roob wax yar di'id. Dh: shuuxid.

(Xiimid-da)

Orod daran oo xiin ka yeero, ordid.

m.f.dh eeg xiin².

-da: (magac, dhedig, keli) xiin bixin. Dh: guuxid.

xiimid -da: (magac, dhedig, keli) orod xooglehoo xiin ka baxayo ordid. Dh: ordid, xiimis.

(Xiiqid-da)

Xiiq qabasho; xuurtood; dubburyood.

m.f.dh eeg xiiq².

-da: (magac, dhedig, keli) hiinraagid; orodla neefqabatoobid. Dh: hiinraagid, xuurtoobid.

(Xiirid-da)

Timo mandiil ku jarid.

m.f.dh eeg xiir. la-mid: xiirniin.

-da: (magac, dhedig, keli) jarid oo timo googoyn. Dh: xiiris.

(Xiisid-da)

1. Dhudaha dunta ama xarigga isku jebin, isku dhufasho.

2. Xiiso wax u qabid.

m.f.dh eeg xiis².

-da: (magac, dhedig, keli) araggiisa u hiloobid; xiiso u qabid; u xiisitaan.

(Xilbax-a)

Xilbixid.

xilbax¹: m.l la-mid: xilbixid.

xilbax²: f.mg1 (-xay, -xday; -bixi) Waajib qof saarraa si fiican u gudasho.

f.mg1 (-xay, -xday; -bixi) Waajib qof saarraa si fiican u gudasho. m.f.dh, xilbixid.

m. n., [compound] honorable behavior

xilbax v., [compound] avoid shame; behave honorably

-a: (magac, lab, keli) arrin xil leh si wanaagsan u qabasho oo masuuliyaddeeda ka soo bixid. Dh: hawlfulin.

m.f.dh eeg afbax². la-mid: afbax¹.

(Aflixid-da)

(waxbarasho...) liibaanid; guuleysasho.

m.f.dh eeg aflax². la-mid: aflax¹, aflaxaad.

m.f.dh eeg asbax².

-ga: (magac, lab, keli) nooc basbaaska ka mid ah oo aad u kulul. Bilbili ninkii cunaa saw afku dhillikh noqon maayo. Dh: barbari.

f.g2 (-iyay, -isay) Wax hawada sare u ganid.

v. launch someone ~ something into space

de: launch s.o. ~ s.t. into space

lx: cirbixi

pd: (cirbixiyey)

ps: v2a=tr

key: cirbixi