Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(fal) cid masuuliyad saar. Wiillka maamulka reerka u xilay. Dh: u xilsaar. Li: xilwareeji.

2

xilay: (fal) xilo samayso; reer dhis oo guurso. Xilay oo doobnimada ka bax. Dh: xiloodi.

waa la naqliyay ✓

1

(Xilayn-ta)

2

1. Xil saarid; xiloodin.

3

2. Xilo ka dhigid.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) cid masuuliyad saarid. Xilayn wuu ku fiican yahay. Dh: xilsaarid, xilays, xiloodin.

2

xilayn-ta: (magac, dhedig, keli) xilo samaysasho; reer dhisasho oo guursasho. Xilayni heshiis kama maaranto. Dh: xilays.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg xilayn.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid kale, isha ku mud; cid kale, ku legad isha. Dh: cawri, dhabo, ilee.

2

ilay: (fal) iftiin u yeel; mugdiga ka saar. Dh: ifi.

waa la naqliyay ✓

1

de: adolescent, young male reaching the age of puberty

2

initial: x

3

lx: xila

4

pd: (-ka)

5

ps: n2a-m

6

key: xila

waa la naqliyay ✓

1

(Hilay-ga)

2

1. Raro ama gogol duug ah (abjed, cajil, hilif, milif, kd.) mid kamid ah.

3

2. Minka timirta ah, galkiisa.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Xarig weel lagu hilo. 2. (-yo, m.dh) Derin yar oo duug ah. 3. (-yo, m.dh) Callaal caw ka samaysan oo timirta lagu rito.

waa la naqliyay ✓

m. n. old worn-out mat; basket ~ wrapping for dates

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) raro ama gogol duug ah mid ka mid ah. Awrka waxa lagu rareereyey hilay duug ah. Dh: raro, abjed, cajil, hilif, milif.

2

hilay-ga: (magac, lab, keli) minka timirta ah, galkiisa.

3

hilay-ga: (magac, keli) xadhkaha wax lagu xidho oo dhan.

waa la naqliyay ✓

1

de: old worn-out mat; basket ~ wrapping for dates

2

lx: hilay

3

pd: (-ga)

4

ps: n2-m

5

key: hilay

waa la naqliyay ✓

1

(Jilay-ga)

2

Dheri jabki.

waa la naqliyay ✓

m.l (-yo, m.dh) Dheri jajabay jabkiis.

waa la naqliyay ✓

m.l (-yo, m.dh) Dheri jajabay jabkiis.

waa la naqliyay ✓

m. n. plug, stopper

waa la naqliyay ✓

(fal) wax buuxiyey oo afka mariyey ka yeel.

waa la naqliyay ✓

1

de: plug, stopper

2

lx: jilay

3

pd: (-ga)

4

ps: n2-m

5

key: jilay

waa la naqliyay ✓

1

(Milay-ga)

2

Xilli; waqti; goor.

waa la naqliyay ✓

m.l (-yo, m.dh) 1. Xilli roob da'o. 2. Goor, ammin. la-mid: melay.

waa la naqliyay ✓

m.l (-yo, m.dh) 1. Xilli roob da'o. 2. Goor, ammin. la-mid: melay.

waa la naqliyay ✓

m. n. time, occasion

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) xilli, ammin; waqti. Dh: xilli, goor.

waa la naqliyay ✓

1

de: time, occasion

2

lx: milay

3

pd: (-ga)

4

ps: n2a-m

5

key: milay

waa la naqliyay ✓

1

(Xalay-da)

2

Habeennadii la soo dhaafay, kan ugu danbeeyey; (ama xalayto).

waa la naqliyay ✓

m.dh Habeennadii la soo dhaafay, kan ugu dambeeyay. la-mid: xalayto.

waa la naqliyay ✓

m.dh Habeennadii la soo dhaafay, kan ugu dambeeyay. la-mid: xalayto.

waa la naqliyay ✓

f. n. last night, yesterday evening

waa la naqliyay ✓

(adv) last night ~ xaleyto

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax saabuun lagu maydhay biyo caddaan ah kaga saar oo saabuunta ku dhaafi. Dh: xalee, xallee.

2

xalay-da: (magac, dhedig, keli) xilliga kolkaa la jooga habeenka ka horreeya ee tegey; habeennadii dhaafay kii u dambeeyey. Dh: xalayto, xalaytoole.

waa la naqliyay ✓

1

a: xaley

2

de: last night, yesterday evening

3

initial: x

4

lx: xalay

5

pd: (-da)

6

ps: n0-f-time

7

key: xalay

waa la naqliyay ✓

1

de: shame, embarrass; dishonor {S}

2

hm: 2

3

initial: x

4

lx: xil

5

pd: (xilay)

6

ps: v1=tr

7

key: xil_2

waa la naqliyay ✓

a., (wah) xilay.

waa la naqliyay ✓

a., xishood badan; be ashamed, xishoo; you make me ashamed, adigu waa i xilaysaa.

waa la naqliyay ✓

(fal) gammaan, labada lugood ee danbe, wax ku harraati.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax bissil ka dhig.

waa la naqliyay ✓

(fal) meel aan cidi joogin ka dhig; meel aan wehel joogin ka dhig. Dh: bannee. Li: cammir, buuxi.

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, kali) wixii nugul ee aan adkayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Jilayn-ta)

2

1. Jil u yeelid, ku marid.

3

2. (wadaan, kd.) afka marin; aad u buuxin.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg jilee. la-mid: jilays.

waa la naqliyay ✓

vl. n. filling to the brim

waa la naqliyay ✓

1

a: jilays (ka) [vn-m]

2

de: filling to the brim

3

lx: jilayn

4

pd: (-ta)

5

ps: vn-f

6

see: jilee

7

key: jilayn

waa la naqliyay ✓

1

(Jilays-ka)

2

Jilayn.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: jilayn.

waa la naqliyay ✓

(fal) waxtar oo faa'iido ha lagaa helo. Dh: faa'iidee; lillee.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) wax qaybin oo u kala soocid. Milayntaada ayaan sugaynnaa. Dh: milays.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg milayn.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) hawraar murti iyo macno u yeel oo si wanaagsan u dheh. Kolkaad garramayso hadal kaaga milgay. Dh: milgee, murtiyee, qaabee.

2

milgay: (fal) cid kale xurmee oo si muunad le ula dhaqan. Gacalkaaga milgay. Dh: xurmee.

waa la naqliyay ✓

/misley/mislaid; (v) boos khaldan wax dhigid, kuna hilmaamid.

waa la naqliyay ✓

(fal) dhibic, iyo wixii la mid, ah'dhac. Dh: tifiqlay.

waa la naqliyay ✓

(fal) wilgo qaad oo ku hees; wilgo ciyaar. Orod oo haddaad sacab doonayso hablaha la wilgay. Dh: wilgee, ciyaar.

waa la naqliyay ✓

(fal) dan ka gal oo wax ka qabashada arrin jirta xil iska saar. Dh: xaallee.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) wax saabuun lagu maydhay biyo nadiif ah saabuunta kaga saarid. Dh: xallayn.

waa la naqliyay ✓

(fal) saabuunta ka saar; biyihii hore kuwo ka nadiifsan kagaga daba maydh. Dh: biyarraaci.

waa la naqliyay ✓

(fal) tab iyo farsamo aad ujeeddadaada ku gaadho samee.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) sharraxaad iyo shaash qurxoon samee. Faraska xidday. Dh: xiddee.

2

xidday: (fal) dun midabya leh faraqa guntiga ama go'a salkiisa hoose si ruduc ah ugu tol. Gundhataha ii xidday. Dh: xiddee, aaradee.

waa la naqliyay ✓

f. n. tactic; trick; strategy

waa la naqliyay ✓

1

cf: xeel

2

de: tactic; trick; strategy

3

initial: x

4

lx: xiilad

5

pd: (-da)

6

ps: n1-f

7

key: xiilad

waa la naqliyay ✓

(fal) xiiso u qab; xiiso u hay. Dh: xiisee, jeclayso.

waa la naqliyay ✓

1

(Xilbax-a)

2

Xilbixid.

waa la naqliyay ✓

1

xilbax¹: m.l la-mid: xilbixid.

2

xilbax²: f.mg1 (-xay, -xday; -bixi) Waajib qof saarraa si fiican u gudasho.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-xay, -xday; -bixi) Waajib qof saarraa si fiican u gudasho. m.f.dh, xilbixid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [compound] honorable behavior

2

xilbax v., [compound] avoid shame; behave honorably

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) arrin xil leh si wanaagsan u qabasho oo masuuliyaddeeda ka soo bixid. Dh: hawlfulin.

waa la naqliyay ✓

1

(Xilkas-ka)

2

1. Qof xilka garan og; xildhibaan.

3

2. Neef irmaan oo madi ah, oo lagu xilbaxo.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh 1. Qof xilka garan og; xildhibaan. 2. Neef irmaan oo madi ah, oo lagu xilbaxo.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh 1. Qof xilka garan og; xildhibaan. 2. Neef irmaan oo madi ah, oo lagu xilbaxo.

waa la naqliyay ✓

m. n. responsible person

waa la naqliyay ✓

-ah: (adj) responsible (ris-poonsibal)-, answerable (aan 'sarabal); liable (laayabal)-, accountable (a-kawntabal) ~ mas'uul

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) qof xilka saaran og oo sidii uu uga soo bixi laahaa u adeega. Xilkas ayaa xil lagu aammini karaa. Dh: xildhibaan.

2

xilkas -ka: (magac, lab, keli) neef irmaan oo madi ah oo lagu xilbaxo.

waa la naqliyay ✓

1

de: responsible person Opp: laahi

2

initial: x

3

lx: xilkas

4

pd: (-ka)

5

ps: n2a-m

6

key: xilkas

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) eed la'. Ninkaasi waxa uu sameeyey wuu ku xilla' yahay.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh (-do, m.l) Kal; waqti.

waa la naqliyay ✓

(fal) xirmo xirmo u xir. Tigaadda xirmay oo baabuurka saar. Dh: xidhmay.

waa la naqliyay ✓

-aa: (adj) stupid (istupidh), dumb (dhaam); unintelligent (anintalajent) ~ garaadla', garaadlaawe, garaadyar, garaadxun, doqon

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xoolo dhaqo oo faraqabsiin yeelo. Kol haddaad muddakartay reerka u xoolay oo caydha ka saar. Dh: xoolee, dhaq. Li: caydhi.

2

xoolay: (fal) bar adduun oon xoolo ahayn xoolo u rog. Dahabkan xoolay oo geel iyo adhi ka iibi. Dh: xoolee.

3

xoolay: (fal) weel dux xoolaad ku shub oo cusaybka ka baabi'i gocoyannimada ka bi'i. Dhillka aad toshay xoolay: Dh: qaabay.

waa la naqliyay ✓

(fal) kaftan dacaayad ah ku dheh. Xifaalay waa saaxiibkaaye. Dh: xifaalee, dacaayadee.

waa la naqliyay ✓

pron. and preposition: with me

waa la naqliyay ✓

(pronoun with preposition) with me or to me. Ex: waxii dhaca ila socodsii; report to me what happens

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-aayay, -aysay) 1. Wax baabi'in. 2. Wax dhammayn. la-mid: laa.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-aayay, -aysay) 1. Wax baabi'in. 2. Wax dhammayn. m.f.dh, layn. la-mid: laa.

waa la naqliyay ✓

pron., pro: someone ... me

waa la naqliyay ✓

/ley/laid;(v) 1. dhigid; jiifin e.g. Can you lay your coat on the bed. 2. fariisin (sal u yeelid) booska ku habboon dhigid. 3. ugxan dhalid (shimbira iwm). 4. ku oogid (sharci, dambi iwm). e.g.The police have laid a serious charge against him 5. sharad dhigasho.

waa la naqliyay ✓

(fal) dil wax tiro ah ama badan. Dh: baabbi'i, warjeef, makal, laa.

waa la naqliyay ✓

1

de: someone ... me la + i

2

lx: lay

3

ps: pro + pro

4

key: lay

waa la naqliyay ✓

v.tr., (place) dhig; lay aside, dhaq, dhaqo, dhigo; lay away, reeb; lay before, open out, muuji, tus; lay over, dusha ka saar; lay on, ku reeb; lay down, u dhiibo; lay hold of, hoo.

waa la naqliyay ✓

1

(Xay-ga)

2

1. Ubaxa kiisa aan qaabka caleemaha lahayne u baxa sida bul ama cuntub ama xirmo yar oo dun ah.

3

2. Midabkiisu, sida xayga qaarki, cad yahay.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Ubaxa kiisa aan qaabka caleemaha lahayne u baxa sida bul ama cuntub ama xirmo yar oo dun ah. 2. Midabkiisu, sida xayga qaarkii, cadyahay.

waa la naqliyay ✓

m. n. white flower species; white color

waa la naqliyay ✓

nickname; name-f whittish; white flower. Cf: Xaayow, Xayle

waa la naqliyay ✓

1

ama Xaayow magac loo bixiyo wiil midabkiisu aad u cad yahay.

2

xay: (ereycodeed) erey lagu kexeeyo idaha.

3

xay: (tilmaame) caddaan ah.

4

xay -ga: (magac, lab, keli) midab caddaan xooga ah. Dh: caddaan. Li: madaw.

5

xay -ga: (magac, lab, keli) ubax u baxa sida bul ama cutub oon caleen lahayn. Dh: ubax.

waa la naqliyay ✓

1

de: white flower sp.; [ext.] white color

2

initial: x

3

lx: xay

4

pd: (-ga)

5

ps: n2a-m

6

key: xay

waa la naqliyay ✓

1

(Xil-ka)

2

1. Xishood; sheex: sarriig.

3

2. Wax ama hawl la isu dhiibey ama la is faray ama la qabanayo, wixii ceebaal ah, ama naftii sharaf lihi ka xishooto, oo ka imaan kara haddii la hagrado ama lagu gaboodfalo.

4

3. Ceebaal; fadeexo.

waa la naqliyay ✓

1

xil¹: m.l 1. Xishood; sheex; sarriig. 2. Wax ama hawl la isu dhiibay ama la is faray ama la qabanayo, wixii ceebaal ah, ama naftii sharaf lihi ka xishooto, oo ka imaan kara haddii la hargado ama lagu gaboodfalo. 3. Ceebal; fadeexo.

2

xil²: f.g2 (-ilay, -ishay) 1. Cid mas'uul saarid. 2. Cid ceebayn.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Xishood; sheex; sarriig. 2. Wax ama hawl la isu dhiibay ama la is faray ama la qabanayo, wixii ceebaal ah, ama naftii sharaf lihi ka xishooto, oo ka imaan kara haddii la hargado ama lagu gaboodfalo. 3. Ceebal; fadeexo.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. responsibility; sense of decorum, shame, modesty

2

xil v. shame, embarrass; dishonor

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) responsibility (rispoonsibiliti)-, obligations (oobli-geeyshinis)-, duties (dhuutis) ~ mas'uuliyad, waajibaad

waa la naqliyay ✓

1

Responsabilità

2

Responsibility

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) xishood iyo ixtiraam. Li: xildaro, xishood la'aan. Wa: xilal.

2

xil-ka: (mmagac, lab, kelii) masuuliyad la hayo. Nin xil qaaday eed qaad. Wa: xilal.

3

xil -ka: (magac, lab, keli) ceebaal; fadeexad; fadeexo.

waa la naqliyay ✓

مَسْئُولِيَّة

waa la naqliyay ✓

Dhoobo

waa la naqliyay ✓