xiijisan

(Xiijin-ta)

Wax eryid, taniyo intuu ka xuurtoodo, ka xiiqo.

m.f.dh eeg xiiji.

-ta: (magac, dhedig, keli) eryid tan iyo inta uu ka hiinraagayo. Dh: hiinraajin, xiiqsiin, daalin.

-ka: (magac, lab, keli) hiinraagsiin.

f.mg4 (-snaa, -snayd) Wax la sijiyay ahansho (badar la tumay).

(tilmaame) aad u giijisan oo sigib tiran. Dh: adkaysan, dhuujisan.

Xiiqi hayso; xuurtaysan; dubburyaysan.

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax xiiqay ahaansho.

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax xiiqay ahaansho. m.f.dh, xiiqsanaan.

der. [adjective] panting, wheezing, being winded

-aa / nayd: (adj) exhausted (eg-zoostidh); gasping for breath

(tilmaame) xiiqi hayso; wax hiinraagsan oo xuurtaysan ah. Dh: duburyaysan.

de: panting, wheezing, being winded

initial: x

lx: xiiqsan

pd: (xiiqsanaa)

ps: adj-der

key: xiiqsan

m.dh la-mid: giigsanaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax la giijiyey ahaan. Dh: giigsan.

m.f.dh eeg miijisan. la-mid: miijisnaansho.

(Xigsiisan-ta)

(xeer hore) kolka naag la qabey dhimato, walaasheeda ka yar oo xagga filka ku xigta, oo beddel ahaan, ninka (walaasheed ka dhimatay) la siiyo oo loo guuriyo; (ama xiskiisan).

m.l Aroosidda nin ooridii ka dhimatay walaasheed arooso. la-mid: xiskiisan.

f. n. traditional custom of giving a dead wife's sister as a replacement bride

-ka: (magac, lab, keli) eeg xigsiin.

de: traditional custom of giving a dead wife's sister as a replacement bride

initial: x

lx: xigsiisan

pd: (-ta)

ps: n-f

key: xigsiisan

-ka: (magac, lab, keli) hiinraagitaan u neefsigu si wanaagsan u soo bixi waayo. Dh: xuurtood, dubburyood, xiiqniin.

-ka: (magac, lab, keli) xiiridda lafteeda. Dh: xiiris, xiirniin, xiirriin.

-ka: (magac, lab, keli) eeg xiisid.

Conjunction

Midba midka ka horreeya ku daban yahay, ku xiran yahay; taxan.

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax, wax kale ku daba xiran ahaansho.

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax, wax kale ku daba xiran ahaansho. m.f.dh, xiriirsanaan.

der. [adjective] in a chain, connected one to another, continuous

-aa I ayd: (adj) in series; serial (sii-ri-yaal); continuous (kontiini-yuwas); successive (sek-see-siv); straight (istareeyt), linear (liiniyer) ~ xiriir ah, musalsal ah, taxane ah, socda

(tilmaame) kala dambeeya oo isku aaddan ah. Baabuur xiriirsan ayaa la weeraray.

xiriirsan: (tilmaame) soo kabmaysa ah. Lahtu way xiriirsan tahaye dhawr.

de: in a chain, connected one to another, continuous

initial: x

lx: xiriirsan

pd: (xiriirsanaa)

ps: adj-der

key: xiriirsan

(Xiskiisan-ta)

Xigsiisan.

m.l la-mid: xigsiisan.

f. n. sister-bride

-ka: (magac, lab, keli) xigsiin ah.

xiskiisan -ta: (magac, dhedig, keli) walaasheed lagu xigsiimay ah.

de: sister-bride

initial: x

lx: xiskiisan

pd: (-ta)

ps: n-f

see: xigsiisan

key: xiskiisan

m.dh la-mid: giigsanaan.

f.g2 (-iyay, -isay) Nafley orod ku daalin, nafley xuurtaysiin. la-mid: xiiqi.

f.g2 (-iyay, -isay) Nafley orod ku daalin, nafley xuurtaysiin. m.f.dh, xiijin. la-mid: xiiqi.

v. exhaust, tire out; chase someone until he is out of breath

-yey / say: (v) cause to exhaust (ig-zoost); wear out (weer aawt); fatigue (fa-tiig); tire out ~ nooji, daali, xuurtee

(fal) eryo ilaa uu ka xiiqayo. Xiiji hagaag ha u seexdee. Dh: hiinraagi, xiiqsii, daali. Li: nasi.

de: exhaust, tire out; chase s.o. until he is out of breath rw: xiiq

initial: x

lx: xiiji

pd: (xiijiyey)

ps: v2a=tr

key: xiiji

m.f.dh eeg xiji².

-ka: (magac, lab, keli) degaan ballaadhan.

xijin -ka: (magac, lab, keli) qori inta dhinacyada loo balo xigga lagu xigo. Wa: xijinno.

xijin -ta: (magac, dhedig, keli) ku xigsiin.

ciijin¹: m.dh la-mid: ceejin.

ciijin²: m.dh (baayoloji) Dariiqadda saxarro bannaanka ka yimid oo jidhka weeraraya ama qayb yaryar oo cunto ah lagu soo dabo ee ay burburiyaan qaar ka mid ah unugyada xayawaanku.

m.dh (baay.) Dariiqadda saxarro bannaanka ka yimid oo jidhka weeraraya ama qayb yaryar oo cunto ah lagu soo dabo ee ay burburiyaan qaar ka mid ah unugyada xayawaanku.

Hoos u gotey, dillaac la'aan, xoog ama baari la saaray darti; riixan; buusan.

f.mg4 (-snaa, -snayd) Wax hoos u godan ahaansho.

f.mg4 (-snaa, -snayd) Wax hoos u godan ahaansho. m.f.dh, diisnaan.

der. [adjective] compressed, squashed, dented

diisan [inchoative] v. get dented ~ compressed, become squashed

-diisnaa / diisnayd: (adj) dented (den-tidh) ~ buusan

(tilmaame) wax hoos u buusan oo deri yeeshay.

(Fiijin-ta)

1. Fiigtaal ka dhigid; baydadin.

2. Fooryid.

fiijin: m.f.dh eeg fiiji. la-mid: fiijis.

fįijin: m.f.dh eeg fįiji. la-mid: fįijis.

-ta: (magac, dhedig, keli) foodhyid; fooryid; fiijis.

fiijin-ta: (magac, dhedig, keli) neefka oo la fiijiyo, fiigtaal ka dhigid. Dh: baydadin, fiijis.

fiijis: m.l la-mid: fiijin.

fįijis: m.l la-mid: fįijin.

-ka: (magac, lab, keli) eeg fiijin.

(Giijin-ta)

Wax giigsan ka dhigid; xoog u togid; adkayn; dhuujin.

m.f.dh eeg giiji. la-mid: giijis.

-ta: (magac, dhedig, keli) gigtir ku samayn; adkayn oo jiidid. Li: dabcin.

Xirid sugan, wareeg u xirid, wareeg u dhuujin.

(Giijis-ka)

Giijin.

m.l la-mid: giijin.

-ka: (magac, lab, keli) wax giigsan ka dhigid; xoog u adkayn.

iibsan¹: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Wax la iibsaday noqosho.

iibsan²: f.mg4 (-naa, -nayd) Wax la iibsaday ahaansho.

inch. v. be ~ get sold

-iibsamay / iisantay: (v) be or become sold. Ex: badeecadii waa iibsantay; the merchandise was sold

(tilmaame) wax la iibsaday; wax la gatay.

de: be ~ get sold

lx: iibsan

pd: (iibsamay)

ps: v1=inch

key: iibsan

(Miijin-ta)

Ceejin; cunaqabatayn.

m.f.dh eeg miiji. la-mid: miijis.

-ta: (magac, dhedig, keli) cunaqabayn xoog ah. Mijinta wuu ku dhimane sii daa ilmaha. Dh: ceejin, miijis.

miijin -ta: (magac, dhedig, keli) aad u buuxin oo daf ka siin. Mijin la'aan garbid lama rararo. Dh: miijis.

m.l 1. Suuq aan sharciyeysnayn. 2. la-mid: miijin.

m.l 1. Suuq aan sharciyeysnayn. 2. la-mid: miijin.

-ka: (magac, lab, keli) buuxin oo aad u curjis.

La miisay; la beegay; la buuxiyey.

f.mg4 (-snaa, -snayd) Wax la miisay ahaansho.

Balance

der. [adjective] measured out (grain, etc.); filled

(tilmaame) wax la miisay oo intuu yahay la garanayo ah. Dh: cabbiran.

miisan: (tilmaame) buuxa oon waxba ka dhinnayn.

de: measured out (grain, etc.); filled

lx: miisan

pd: (miisnaa)

ps: adj-der

key: miisan

(Riijin-ta)

(badanaa: riirriijin) dhaqdhaqaajin; liilliijin; ruxruxid.

m.f.dh eeg riiji.

(Xiidan-ka)

(Badanaa: Xiidmo)

1. Dhuunta cunnadu marto, inteeda u dhexaysa caloosha iyo afka saxaradu ka baxdo.

2. Cunnammareenka intiisa yaryar oo caloosha (godanta) iyo qabsinnada u dhexaysa.

xiidan¹: m.l 1. Dhuunta cunnadu marto, inteeda u dhexaysa caloosha iyo afka saxaradu ka baxdo. 2. Cunnammareenka intiisa yaryar oo caloosha (godanta) iyo qabsinnada u dhexaysa.

xiidan²: m.l (cilmiga naflayda) Qaybta ka midka mindhicirka weyn ee lafdhabarleyda ee u dhexaysa siikamka iyo malawadka. Shaqada ugu weyn ee uu qabtaana waxa weeye ka soo nuugista macaadinta iyo biyaha hadhaaga cuntada aan la dheefshiidin ee soo dhaafta mindhicirka yar, taas oo marka dambe noqota saxarro.

xiidan¹: m.l 1. Dhuunta cunnadu marto, inteeda u dhexaysa caloosha iyo afka saxaradu ka baxdo. 2. Cunnammareenka intiisa yaryar oo caloosha (godanta) iyo qabsinnada u dhexaysa.

xiidan²: m.l (cilmiga naflayda) Qaybta ka midka mindhicirka weyn ee lafdhabarleyda ee u dhexaysa siikamka iyo malawadka. Shaqada ugu weyn ee uu qabtaana waxa weeye ka soo nuugista macaadinta iyo biyaha hadhaaga cuntada aan la dheefshiidin ee soo dhaafta mindhicirka yar, taas oo marka dambe noqota saxarro.

n. small intestine

-ka: (n) intestine (in-tes-tan); gut (gat) ~ xiidmo

-ka: (magac, lab, keli) dhuun aad u dheer oo carjaw ah oo cuntada caloosha ka baxdaayi ku kaydsanto siina dhex marto oo caloosha iyo malawadka u dhexeeya. Dh: xiidmo, xiidme. Wa: xiidmo.

cf: maroor

de: small intestine

initial: x

lx: xiidan

pd: (-ka Pl: xiidmo (/ha))

ps: n3-m, n2(c)-m

key: xiidan

m.f.dh eeg xiimi.