xigsiisan

m.f.dh eeg xigsii.

-ta: (magac, dhedig, keli) guur nin xaaskii ka dhintay walaasheed loogu xigsiimo oo loo dhiso. Xigsiintu waa dhaqan Soomaaliyeed.

xigsiin-ta: (magac, dhedig, keli) gabadh loo dhiso nin ay walaasheed ama gabadh u dhawi ka dhimatay. Xigsiini bilcan uma dhiganto.

(Xiskiisan-ta)

Xigsiisan.

m.l la-mid: xigsiisan.

f. n. sister-bride

-ka: (magac, lab, keli) xigsiin ah.

xiskiisan -ta: (magac, dhedig, keli) walaasheed lagu xigsiimay ah.

de: sister-bride

initial: x

lx: xiskiisan

pd: (-ta)

ps: n-f

see: xigsiisan

key: xiskiisan

f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Wax xirsixir loo akhriyey ahaansho.

f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Wax xirsixir loo akhriyey ahaansho. m.f.dh, xirsixirnaan.

der. [adjective] protected from nocturnal dangers

(tilmaame) qur'aan iyo duce balaya xijaab ah loo akhriyay oo xirsixidh leo sameeyey ah. Beerku wuu xirixidhan yahay.

de: protected from nocturnal dangers

initial: x

lx: xirsixiran

pd: (xirsixirnaa)

ps: adj-der

key: xirsixiran

f.lg2 (-iiyay, -iisay) Wax meel ku sugan wax kale ag dhigid. la-mid: xiji.

f.lg2 (-iiyay, -iisay) Wax meel ku sugan wax kale ag dhigid. m.f.dh, xigsiin. la-mid: xiji.

xigsin¹: m.dh la-mid: xiskin¹.

xigsin²: f.mg1 (-imay, -intay; -imi) la-mid: xiskin².

-ta: (magac, dhedig keli) xilli barqagaab ah oo geela la maalo. Xigsintu ma gaadhine suga.

xigsin-ta: (magac, dhedig, keli) caanaha xigta ah ee neefka laga liso inta labada caanamaal u dhaxaysa. Dh: xig.

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax gaaban oo itaal leh ahaansho (nafley).

(tilmaame) mid gaaban oo itaal leh.

-ka: (magac, lab, keli) dib caano uga maalniin. Dh: xigitaan.

xigniin-ka: (magac, lab, keli) qaraabo ahaan ugu xigitaan.

xigniin -ka: (magac, lab, keli) xaggiisa u dhawaan.

Xiiqi hayso; xuurtaysan; dubburyaysan.

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax xiiqay ahaansho.

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax xiiqay ahaansho. m.f.dh, xiiqsanaan.

der. [adjective] panting, wheezing, being winded

-aa / nayd: (adj) exhausted (eg-zoostidh); gasping for breath

(tilmaame) xiiqi hayso; wax hiinraagsan oo xuurtaysan ah. Dh: duburyaysan.

de: panting, wheezing, being winded

initial: x

lx: xiiqsan

pd: (xiiqsanaa)

ps: adj-der

key: xiiqsan

(Digiiran-ka)

Shinbiro dibadjoog iyo gurijoogba leh oo aan dhab u duulin; midabkoodu waa beymadow (lafcir) xarriiqo iyo dhibco yaryar oo cadcadi ku dhafan yihiin; (ama digirin).

m.l.u Nooc shimbiraha ka mid ah oo digaagga ka weyn, aan meel fog u duulin, leh midab baraashirix qurxoon, oo hilibkiisa la cuno. la-mid: digirin.

m.l.u Nooc shimbiraha ka mid ah oo digaagga ka weyn, aan meel fog u duulin, leh midab baraashirix qurxoon, oo hilibkiisa la cuno. la-mid: digirin.

m. n. guinea-fowl, partridge, pheasant

-ka: (n) pheasant (fesant); guinea fowl (gini-fowl); partridge (paar-tarij)

a: dagiiran

de: guinea-fowl, partridge, pheasant

lx: digiiran

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: digiiran

-ka: (magac, lab, keli) xigidda xigga la xigo ee cadka aan loo baahnayn iyo xaasawda cad ee xadhiga laga samaynayo la kala saaro. Dh: xigid.

xigitaan-ka: (magac, lab, keli) neef irmaan intaan caanamaalkii kali gaadhin xig ka maalitaan oo dib u lisitaan. Hasha xigitaanka badan ka daaya. Dh: dibulis, xigid.

m.dh la-mid: xiskimin.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg xigsimid.

(tilmaame) hiinraagsan oo xuurtaysan ah. Nin xiijisan ayaa soo galay. Dh: xiiqsan.

m.dh (fiisikis) Hab lagu raadiyo dhakhsaha uu hal xaddi doorsoome isla beddelo xaddiga doorsoome kale. Tusaale ahaan baabuur baa socday fogaanta x1 ilaa x2 waqtiga u dhexeeya t1 ilaa t2. Xawaare celceliska babuurku waa (x2-x1)/(t2-t1) oo loo qori karo Dx/Dt, taas oo x ay u tagantahay isbeddelka x ee waqtiga t.

m.dh (fiisikis) Hab lagu raadiyo dhakhsaha uu hal xaddi doorsoome isla beddelo xaddiga doorsoome kale. Tusaale ahaan baabuur baa socday fogaanta x1 ilaa x2 waqtiga u dhexeeya t1 ilaa t2. Xawaare celceliska babuurku waa (x2-x1)/(t2-t1) oo loo qori karo Dx/Dt, taas oo x ay u tagantahay isbeddelka x ee waqtiga t.

Differentiation

Differentiable

-ka: (magac, lab, keli) eeg xiisid.

Conjunction

Midba midka ka horreeya ku daban yahay, ku xiran yahay; taxan.

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax, wax kale ku daba xiran ahaansho.

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax, wax kale ku daba xiran ahaansho. m.f.dh, xiriirsanaan.

der. [adjective] in a chain, connected one to another, continuous

-aa I ayd: (adj) in series; serial (sii-ri-yaal); continuous (kontiini-yuwas); successive (sek-see-siv); straight (istareeyt), linear (liiniyer) ~ xiriir ah, musalsal ah, taxane ah, socda

(tilmaame) kala dambeeya oo isku aaddan ah. Baabuur xiriirsan ayaa la weeraray.

xiriirsan: (tilmaame) soo kabmaysa ah. Lahtu way xiriirsan tahaye dhawr.

de: in a chain, connected one to another, continuous

initial: x

lx: xiriirsan

pd: (xiriirsanaa)

ps: adj-der

key: xiriirsan

(tilmaame) isku aaddan oo is wada daba jooga. Dh: xiriirsan.

f.mg4 (-naa, -nayd) la-mid: bashiicsan.

(tilmaame) doon xeebta taalla oo la caarsiiyey.

der. [adjective] reached

-aa: (adj) extended (ikisteendidh), stretched (istareejidh)

de: reached

lx: gaarsiisan

ps: adj-der

key: gaarsiisan

f.mg4 (-naa, -nayd) Caano la lulay wax wansiixay ahaansho.

-da: (magac, dhedig, keli) wax xiriirsan ahaan.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg xidhiidhsanaansho.

m.f.dh eeg xirsixiran. la-mid: xirsixirnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) Qur'aansaar iyo xirsixidh lahaan. Dh: xirsixihnaan.

de: his

lx: -giisa

ps: pro-det-3m

xe: the boys book'

xv: =-kiisa

key: -giisa

m.f.dh eeg cisii.

Hoos u gotey, dillaac la'aan, xoog ama baari la saaray darti; riixan; buusan.

f.mg4 (-snaa, -snayd) Wax hoos u godan ahaansho.

f.mg4 (-snaa, -snayd) Wax hoos u godan ahaansho. m.f.dh, diisnaan.

der. [adjective] compressed, squashed, dented

diisan [inchoative] v. get dented ~ compressed, become squashed

-diisnaa / diisnayd: (adj) dented (den-tidh) ~ buusan

(tilmaame) wax hoos u buusan oo deri yeeshay.

f.mg1 (-rmay, -rantay) Wax midab giir ah leh ahaansho.

f.mg1 (-rmay, -rantay) Wax midab giir ah leh ahaansho. m.f.dh, giirnaan.

(tilmaame) wax midab isku dhafan oo madaw iyo caddaana leh.

giiran: (tilmaame) wejiga giir ku leh.

iibsan¹: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Wax la iibsaday noqosho.

iibsan²: f.mg4 (-naa, -nayd) Wax la iibsaday ahaansho.

inch. v. be ~ get sold

-iibsamay / iisantay: (v) be or become sold. Ex: badeecadii waa iibsantay; the merchandise was sold

(tilmaame) wax la iibsaday; wax la gatay.

de: be ~ get sold

lx: iibsan

pd: (iibsamay)

ps: v1=inch

key: iibsan

La miisay; la beegay; la buuxiyey.

f.mg4 (-snaa, -snayd) Wax la miisay ahaansho.

Balance

der. [adjective] measured out (grain, etc.); filled

(tilmaame) wax la miisay oo intuu yahay la garanayo ah. Dh: cabbiran.

miisan: (tilmaame) buuxa oon waxba ka dhinnayn.

de: measured out (grain, etc.); filled

lx: miisan

pd: (miisnaa)

ps: adj-der

key: miisan

La siibey.

siiban¹: f.mg1 (-bmay, -bantay; -bmi) Wax la siibay noqosho.

siiban²: f.mg4 (siibnaa, siibnayd) Wax la siibay ahaansho.

siiban¹: f.mg1 (-bmay, -bantay; -bmi) Wax la siibay noqosho. m.f.dh, siibmid.

siiban²: f.mg4 (-bnaa, -bnayd) Wax la siibay ahaansho. m.f.dh, siibnaan.

der. [adjective] slipped out, detached, pulled out, uprooted

siiban [inchoative] v. come ~ slip out, get detached, be pulled out ~ uprooted

(fal) (kala ~) soo bax; ruq.

siiban: (tilmaame) la siibay.

siiban: (tilmaame) qaarka danbe aad ugu dhuuban.

Asepalum eriantherum 10

-ka: (magac, lab, keli) guurka nin xaaskii ka dhintay walaasheed loogu xigsiimo oo loo dhiso.

xigsim-ta: (magac, dhedig, keli) gabadh loo dhiso nin ay walaasheed ka dhimatay oo seedigeed ahaa. Dh: xigsiin.

(Xiidan-ka)

(Badanaa: Xiidmo)

1. Dhuunta cunnadu marto, inteeda u dhexaysa caloosha iyo afka saxaradu ka baxdo.

2. Cunnammareenka intiisa yaryar oo caloosha (godanta) iyo qabsinnada u dhexaysa.

xiidan¹: m.l 1. Dhuunta cunnadu marto, inteeda u dhexaysa caloosha iyo afka saxaradu ka baxdo. 2. Cunnammareenka intiisa yaryar oo caloosha (godanta) iyo qabsinnada u dhexaysa.

xiidan²: m.l (cilmiga naflayda) Qaybta ka midka mindhicirka weyn ee lafdhabarleyda ee u dhexaysa siikamka iyo malawadka. Shaqada ugu weyn ee uu qabtaana waxa weeye ka soo nuugista macaadinta iyo biyaha hadhaaga cuntada aan la dheefshiidin ee soo dhaafta mindhicirka yar, taas oo marka dambe noqota saxarro.

xiidan¹: m.l 1. Dhuunta cunnadu marto, inteeda u dhexaysa caloosha iyo afka saxaradu ka baxdo. 2. Cunnammareenka intiisa yaryar oo caloosha (godanta) iyo qabsinnada u dhexaysa.

xiidan²: m.l (cilmiga naflayda) Qaybta ka midka mindhicirka weyn ee lafdhabarleyda ee u dhexaysa siikamka iyo malawadka. Shaqada ugu weyn ee uu qabtaana waxa weeye ka soo nuugista macaadinta iyo biyaha hadhaaga cuntada aan la dheefshiidin ee soo dhaafta mindhicirka yar, taas oo marka dambe noqota saxarro.

n. small intestine

-ka: (n) intestine (in-tes-tan); gut (gat) ~ xiidmo