xidhmayn

der. [adjective] shut, closed up; dressed, wearing clothes

xidhan [inchoative] v. get shut, be locked ~ closed; get tied up; jailed

-xidhnaa / xidhnayd: (adj) 1. closed (kalowsidh); shut (shat) ~ xiran. Ex: dukaanku ma xidhan yahay? Is the store closed? 2. arrested (a-res-tidh); detained (di-teeynidh); imprisoned (im-piri-zenidh) ~ xabbisan

xidhan -xidhnaa / xidhnay: (adj) dressed; wearing. Ex: nin surweel xidhan; a man wearing trousers ~ labisan

(tilmaame) xadhig ku guntan. Joonyad afka ka xidhan oo bariis ah ayaan siiyay. Dh: xiran, guntan. Li: furan.

xidhan: (tilmaame) jeel ku jira ah; xabsi la geeyey ah. Dh: xabbisan, xiran. Li: furan.

xidhan: (tilmaame) qof wax laga doonayo ah. Dh: xiran.

xidhan: (tilmaame) aan socon oo la joojiyay ah. Baanbaddu way xidhan tahay. Dh: joojisan, xiran.

xidhan: (tilmaame) qufulan oo aan bannaanayn. Albaabku wuu xidhan yahay. Dh: qufulan.

xidhan: (tilmaame) dhar ku lebbisan. Dh: lebbisan.

-ta: (magac, dhedig, keli) baxsasho oo orod dartii siigo isku qarin. Dh: siigayn, cararid, firayn.

m.dh la-mid: fidnayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale fidmo ku abuurid ama dhaqan xumo beerid. Dh: saraayayn, fidnayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) maanso allifid heesta midheheeda tirin. Dh: mudhayn, curin.

midhayn-ta: (magac, dhedig, keli) midho bixin miro soo saarid. Arabikhidii way is xambaaratay oo midhaynti waxba ugama hadhin. Dh: dhalid, mudhayn, dhalid midhays.

(Xiddayn-ta)

Xiddo u yeelid.

m.f.dh eeg xiddee.

-ta: (magac, dhedig, keli) sharraxaad iyo shaash qurxoon u samayn. Dh: saanifadayn.

xiddayn -ta: (magac, dhedig, keli) dun midabya leh faraqa guntiga ama go'a salkiisa hoose ku sagsaagid oo ku qurxin.

(Xirmayn-ta)

Xirmo xirmo ka dhigid.

m.f.dh eeg xirmee.

-ta: (magac, dhedig, keli) xidhmooyin badan oo dhandhan iskugu xidhan ka dhigid. Dh: xidhmayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax kolla iftiimiya kolla bakhtiyaya ahaan. Dh: biglayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax xidhan ahaan. Xidhnaanta waan ku arkay ee sababta ma garanayo. Dh: xirnaan.

xidhnaan -ta: (magac, dhedig, keli) dhar ku lebbisnaan.

(Xushmayn-ta)

Xushmo u yeelid; muunayn; sharrifid.

m.f.dh eeg xushmee. la-mid: xushmadayn.

-ta: (n) the act of respecting or honouring

-ta: (magac, dhedid, keli) cid maamuusid oo sharfin.

-ta: (magac, dhedig, keli) xeraad cunis oo cashayn. Dh: fiidimays.

-ta: (magac, dhedig, keli) duhur hadhimo cunid. Markaad safar tahay hadhimaynta haku daahin. Dh: qadayn.

-ka: (magac, lab, keli) xabsi ku riditaan. Dh: xiritaan.

xidhitaan-ka: (magac, lab, keli) xadhig meel ku dhuujinitaan. Dh: xiritaan.

xidhitaan-ka: (magac, lab, keli) albaab furan qufulitaan. Dh: qufulitaan, xiritaan.

xidhitaan-ka: (magac, lab, keli) shuruud ama masalo keeniddeed iska doonitaan.

-ka: (magac, lab, keli) halka banka iyo dhirtu iskaga darsmaan. Reerkayagu idhanka ayuu yaallaa. Dh: afmeer.

idhan -ka: (magac, lab, keli) inta curdinka ah ee ka soo hadha laanta marka maydhaxda laga diiro; liilan yar oo maydhax ah.

idhan -ka: (magac, lab, keli) daliigga meeriska ah ee weelasha la tolo, sida gorfaha, masafaha iyo dabaqyada, ay ka kooban yihiin.

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax hawl fulinteed u madax bannaan ahaansho (cid).

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax hawl fulinteed u madax bannaan ahaansho (cid). m.f.dh, idmanaan.

der. [adjective] permitted, authorized

name-f permitted, authorized; lit: authorized by God

-aa / ayd: (adj) commissioned (komishenidh); authorized (oo tha raayzidh), empowered (impaaweridh)

magac loo baxsho gabadh la rajaynayo in xagga Alle ay ka eedtirnaato oo ay ka fasaxnaato ama Alle ku manaysto wanaag.

(tilmaame) wax la oggolaaday oo fasaxan.

de: permitted, authorized

lx: idman

pd: (idmanaa)

ps: adj-der

key: idman

m.f.dh eeg dumee. la-mid: dumays.

-ta: (magac, dhedig, keli) dad abaabulid oo soo ururin.

-ta: (magac, dhedig, keli) meyti ama cid geeriyootay, sadaqo u bixin oo ajarkeega u hibayn; qof dhintay fidde u samayn. Dh: fidays.

(fal) erey habaar ahaan loogu yiraahdo qof. Dh: dhimo, firan.

fidhan: (tilmaame) timo ama wax la mid ah oo shanlaysan ama feedhan. Wuxu lahaa timo si fiican u fidhan. Dh: feedhan, firan.

(Idlayn-ta)

Dhammays tirid; wada dhammayn; wax ka reebid la'aan; marin.

m.f.dh eeg idlee.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhammaynta wax tirsanaa ama tuulnaa.

(Iimayn-ta)

Iin u yeelid.

m.f.dh eeg iimee.

-ta: (magac, dhedig, keli) nabar iyo iin u yeelid.

(Ilmayn-ta)

1. Indhaha biyo ka keenid; ilmo qubid.

2. Ilmo isdabajoog ah dhalid.

3. (Faal, kd.) isku sii jarjarid.

m.f.dh eeg ilmee.

-ta: (magac, dhedig, keli) indhaha illin ka keenid. Dh: ooyid, lilmayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) fal la waafajiyo sharciga oo la banneeyo samayntiisa.

-ga: (magac, lab, keli) meel awdan oo dhir leh. Dh: xas.

m.dh la-mid: jahayn.

vl. n. direction, directing, sending to ~ towards

-ta: (magac, dhedig, keli) jidka xaqa ah u tilmaamid.

a: jiheyn

de: direction, directing, sending to ~ towards

lx: jihayn

pd: (-ta)

ps: vn-f

key: jihayn

(Jimayn-ta)

Isu foodin; simid.

m.f.dh eeg jimee.

-ta: (magac, dhedig, keli) isbarbardhigga qiimaha ay leeyihiin labo wax.

(Midayn-ta)

Mid ka dhigid.

vl. n. unification

-ta: (n) unity (yuniti); unification (yunifikeeyshin); uniting (yunaayting) integration (in 'ti-gareeyshin) ~ mideyn, midoobid

-ta: (magac, dhedig, keli) wax kala firidhsanaa isu keenid oo mid ka dhigid. Dh: midays. Li: firdhin.

a: mideyn

de: unification

lx: midayn

pd: (-ta)

ps: vn-f

key: midayn

(fal) curi ereyo maanso ah oo qaafiyad iyo habdhac ba leh. Hees ayaan rabnaa inaan samayno ee noo midhay adigu. Dh: mudhee, midhee, miray, miree.

midhay: (fal) midho bixi. Geedyahaw midhay: Dh: mudhee midhee, miray, miree.

midhay-ga: (magac, lab, keli) geed midho dhala oo si fiican u mudheeya. Dh: mudhay.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg qadarin.

(fal) sharraxaad iyo shaash qurxoon samee. Faraska xidday. Dh: xiddee.

xidday: (fal) dun midabya leh faraqa guntiga ama go'a salkiisa hoose si ruduc ah ugu tol. Gundhataha ii xidday. Dh: xiddee, aaradee.

-da: (magac, dhedig, keli) in isku xidhan. Xidhmo buugaag ah ayaa diyaaradda iila socota. Dh: guntin, cutub, seere, xirmo.

xidhmo -da: (magac, dhedig, keli) meel loo seereeyey in kol dambe la daago. Xidhmo doogle ayaan irmaanka u xidhay: Dh: seere, xirmo.

(Xilayn-ta)

1. Xil saarid; xiloodin.

2. Xilo ka dhigid.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid masuuliyad saarid. Xilayn wuu ku fiican yahay. Dh: xilsaarid, xilays, xiloodin.

xilayn-ta: (magac, dhedig, keli) xilo samaysasho; reer dhisasho oo guursasho. Xilayni heshiis kama maaranto. Dh: xilays.

(fal) xirmo xirmo u xir. Tigaadda xirmay oo baabuurka saar. Dh: xidhmay.

(Xumayn-ta)

1. Wax xun ku falid; gaarsiin.

2. Xaal; yake.

m.f.dh eeg xumee. la-mid: xumays¹.

f. n. fine, penalty; harm, damage

Far torto

To wrong

-ta: (magac, dhedig, keli) si xun oo la naco con raalli laga ahayn u samayn. Xumaynta badani sumcada ayay kaa dishaa. Dh: bi'in.

xumayn -ta: (magac, dhedig, keli) si xun oon fiicnayn ula dhaqmid; bahdilid. Li: wanajin xurmayn.

xumayn -ta: (magac, dhedig, keli) kharribid o caddilid. Xumaynta mooteerka waa loo kasay D xumays, caddilid.

xumayn-ta: (magac, dhedig, keli) mag laga bixiyo gabadh lagu xad gudbay. Xumayntii inanta bixi Dh: maydh. Wa: xumayno.

cf: cisaaro, tacsiir, xaal, yake

de: fine, penalty; harm, damage

initial: x

lx: xumayn

pd: (-ta)

ps: n-f

key: xumayn

(Bidhaan-ta)

Muuqaal yar oo meel fog laga arko; iftiin ama dhalaal yar oo meel ka bilig yiraahda; birbir.

bidhaan¹: m.l (-aamo, m.l) 1. Muqaal meel fog laga arko. 2. Tiro aad u yar oo ari ah oo gaar u daaqa. 3. la-mid: bidhaamid.

bidhaan²: f.mg1 (-aamay, -aantay) 1. Wax meel fog ka muuqasho. 2. Iftiin ama dhalaal yar meel ka birbirid.

bidhaan¹: m.l (-aamo, m.l) 1. Muqaal meel fog laga arko. 2. Tiro aad u yar oo ari ah oo gaar u daaqa.

bidhaan²: f.mg1 (-aamay, -aantay) 1. Wax meel fog ka muuqasho. 2. Iftiin ama dhalaal yar meel ka birbirid. m.f.dh, bidhaamid.

f. n. blinking light; appearance, object seen in the distance

bidhaan v. blink (of a light), twinkle; appear in the distance

-ta: (n) something that appears from a distance; distance sight. Ex: bidhaantiisii baan waayey; I lost sight of him

bidhaan: - bidhaamay / bidhaantay: (v) to emit [light] in slight, periodic gleams; twinkle (tuwing-kel) ~ iftiimay

(fal) bildhaan muuqata yeelo, ha lagu arko. Geel baa goshaa ka bidhaamaya. Dh: iftiin.

bidhaan -ta: (magac, dhedig, keli) wax meel kaaga muuqanaya oo ay ishu qabanayso. Dhabantaa bidhaan geel baa ka muuqata. Dh: bildhaan.

(tilmaame) wax la bidhay. Dhiishu way bidhsantahaye rarka u dhammaystir.

(Biimayn-ta)

Biimo ka dhigid; meel cabsi ah gelin.

m.f.dh eeg biimee.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax halis gelin. Bimaynta naftaada ka daayoo bannaanka mari.

-ta: (magac, dhedig, keli) ul gaaban oo madax buuran leh la dhicid, ku garaacid.

(Cadhayn-ta)

Cadho ku ridid.

m.f.dh eeg cadhee.

-ta: (magac, dhedig, keli) cadho ku ridid.

(Cidlayn-ta)

Cidla' ka dhigid.

m.f.dh eeg cidlee.

Abbandono

Abandonment

-ta: (magac, dhedig, keli) meel cidi joogin ka dhigid; meel aan wehel lahayn ka dhigid. Dh: cidlays.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax halkii loogu tala galay gaadhsiin oo wax aan waxba ka dhinnayn ka dhigid. Dhammaynta mashruuca inyar ayaa ka hadhay. Dh: buuxin, dhammayn.

dhamayn -ta: (magac, dhedig, keli) idlayn oo wax aan waxba ka oollin ka dhigid. Dh: dhammayn.

m.f.dh eeg fiddee.

-ta: (magac, dhedig, keli) qof dhintay sadaqo u bixin. Dh: axmid,

(Fidnayn-ta)

Cid fidmo ku abuurid ama dhex dhigid ama ku ridid; qulquladayn.

m.f.dh eeg fidnee. la-mid: fidmayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) jidka toosan ka leexin. Dh: fidmayn.