xer — Macnaha & Turjumaada

1

(Xer-ta)

2

(magac wadareed: nin xer ah; niman xer ah; naag xer ah)

3

1. Ardada dugsiyada sare iyo jaamacadaha dhigata.

4

2. Ardada waaweyn oo waxbarasho darteed meel u joogta oo lagu jilo.

5

3. Wax kasta (xoolo, dad) oo meel cidda ka fog la geeyo, ama taga, ...

waa la naqliyay ✓

m.dh.u 1. Dad koox ah oo sheekh raacsan ama wax ka barta. 2. X. ah: nin u go'ay barashada diinta oo hadba meel u aada kutub raacasho.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u 1. Dad koox ah oo sheekh raacsan ama wax ka barta. 2. X. ah: nin u go'ay barashada diinta oo hadba meel u aada kutub raacasho.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] disciples; students, student body; group, flock, herd

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) disciples (di-saay-pelis) of Islam; usually a group of students learning Islamic teachings and living together ~ xer quraan

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magacwadareed) dad dariiqo ahaan sheekh ugu xidhan oo werdi iyo hab lebbisaad gaar ah leh.

2

xer-ta: (magacwadareed) arday waawayn oo kub cilmi ah sheekh ka barata.

3

xer -ta: (magac, dhedig, keli) xoolo meel reeraha ka fog la geeyo oo lagu hayo. Geel xer ah ayaa soo ag degey.

waa la naqliyay ✓

1

de: disciples; students, student body; group, flock, herd

2

initial: x

3

lx: xer

4

pd: (-ta)

5

ps: n-f-col

6

key: xer

waa la naqliyay ✓

طلاب

waa la naqliyay ✓

1

(Afaaf-ka)

2

Meel furan (xero, derbi, aqal), oo laga galo ama laga baxo; illin; kadin; irrid

waa la naqliyay ✓

1

(Bowd-ka)

2

Oodda xerada ama ardaaga, derbigeeda; mus; gaso; duddo.

waa la naqliyay ✓

1

(Casha-da)

2

1. Cunnada fiidkii (habeenkii) la cuno; xeraad; fiidimo.

3

2. Maalin iyo habeen; 24 saac.

waa la naqliyay ✓

1

(Derbi-ga)

2

Dhis kor u taagan oo qori ama dhagax ama wax kale laga sameeyey oo meel xereeya ama kala gooya ama tiirsha ama dhawraarin u ah; gidaar; deyr.

waa la naqliyay ✓

1

(Deyr-ka)

2

Dhis wareegsan oo aqallada, kd., hortooda laga dhiso; derbi; xero; meegaar.

waa la naqliyay ✓

1

1. La dhacay; xoolihii laga qaaday.

2

2. (Dhacan-ta) Ood weyn oo xeryaha afka laga saaro; oodafo; jiitin; oodrogo; buuxsin.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhis-ka)

2

1. Wax inta laysu geeyo oo la isku kabkabo, qaab gaar ah loo yeelo ama si gaar ah loo hadoodilo (aqal, xero, kd.).

3

2. (harag, kd.) la kala baxsho oo la togo.

4

3. Waxa wax lagu dhisa hayo laftooda, sida qoryaha aqalka lagu dhisa hayo.

waa la naqliyay ✓

1

(Dibbood-ka)

2

(xoolo) aan habeenkii soo xeroon ee dibadda ku dhaxa; dibjir.

waa la naqliyay ✓

1

(Dibboodid-da)

2

(xoolo) lumay oo aan habeenkii soo xeroon; dibad ku dhixid; dibjirid.

waa la naqliyay ✓

1

(Digaxaar-ka)

2

Qori yar oo xalleef ah oo reer-miyigu, xeryaha ariga digada kaga xaaraan.

waa la naqliyay ✓

1

(Edeg-ga)

2

Xero yar oo loo dhigo maqasha xoolaha; meel ciriiryoon; qolqol.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Gaal-ka) a) Qof aan Muslin ahayn oo siiba midabkiisu cad yahay. b) Qof aan jimic lahayn oo cidna u turin; tiirri. c) Geel (waxaa badanaa lagu dabakaraa ereyo kale sida haruubgaal, xeryaggaal, afaggaal, ...).

2

2. (Gaa-sha) Tab, ged, dabci.

waa la naqliyay ✓

1

(Gasa-da)

2

Xerada ama aqalka salkooda danbe; duddo.

waa la naqliyay ✓

1

(Gefrid-da)

2

1. (xoolo) sii deyn; xirid ama xerayn la'aan.

3

2. Ceelka gudihiisa ku sii deyn (wadaan).

waa la naqliyay ✓

1

(Hareerayn-ta)

2

Hareeraha ka marid; xerayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Heeraar-ka)

2

Ood ama wax la mid ah oo dhawraarin darteed wax ku wareegsan; deyr; xero; sarsar; meegaar.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Hiil-ka) Labo qof oo la kala godobsado oo mid, af ama addin wax laga taro, si uu kan kale uga adkaado; hiillo; danaano.

2

2. (Hii-sha) a) Digo ama saalo badan oo xeryaha ariga ku ururta. b) Geed yar oo xoolaha cuna caanohooda xaraar ka dhiga.

waa la naqliyay ✓

1

(Horayn-ta)

2

Wax yaaca haya ama orda haya oo inta horta laga maro ama dhinac walba lagaga yimaado, dib loo soo celceliyo ama la xereeyo; hareerayn.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Illin-ka) Meesha furan oo guryaha, qolalka, xeryaha, kd. laga galo; irrid; albaab.

2

2. (Illin-ta) Biyaha indhaha; ilmo.

waa la naqliyay ✓

1

(Irrid-da)

2

Meel furan oo laga soo galo guryaha, qolalka, xeryaha.

waa la naqliyay ✓

1

(Xeer-ka)

2

1. Dhaqan lagu heshiiyey; qaanuun.

3

2. Xarig dheer.

waa la naqliyay ✓

1

xeer¹: m.l 1. (-rar, m.l) Sharci; dastuur. 2. Xarig kor looga xiro aqalka miyiga si aan dabayshu u qaadin.

2

xeer²: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Xarig wax kor kaga xirid. 2. Wax sharci kadhigid.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. (-rar, m.l) Sharci; dastuur. 2. Xarig kor looga xiro aqalka miyiga si aan dabayshu u qaadin.

waa la naqliyay ✓

Law

waa la naqliyay ✓

1

m. n. custom, rule, regulation, constitution, traditional law

2

xeer m. n. long rope

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) custom (kas-tem)-, tradition (tara-di-shin)-, regulation (rege-leey-shin); rule (ruul): bylaw (baay-loo); legislation (legas-leey-shin); law (loo) ~ qaynuun, sharci. Ex: xeer Soomaali; Somali customary law

waa la naqliyay ✓

1

Codice; convenzione

2

Code; convention

waa la naqliyay ✓

1

(fal) aqal iyo wixii la mid ah xadhig dheer oo xajiya ku wareeji oo ku adkee. Agalaka dabaysha ka xeer.

2

xeer: (fal) xayndaab ku wareeji. Dh: meegaar.

3

xeer -ka: (magac, lab, keli) qodobo lagu heshiiyo in lagu dhaqmo oo fulintoodana la isku taageersado oo u wada dan ah inta meel wada taal. Dh: qaanuun. Li: xeer la'aan. Wa: xeerar.

4

xeer-ka: (magac, lab, keli) xadhig dheer oo aqal Soomaaliga dusha lagaga soo xidho oo dabaysha ka xajiya. Xadhig adag xeer ka dhigo.

waa la naqliyay ✓

شريعة

waa la naqliyay ✓

1

(Xera-da)

2

1. Meegaar dhagax ah ama ood ama qoryo, oo xoolo ama wax kale loo dhigo; derbi wareegsan oo illin laga galo leh; mooro; siibad.

3

2. Meel dugsiga ka weyn oo xertu wax ku barato.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Meegaar dhagax ah ama ood ama qoryo, oo xoolo ama wax kale loo dhigo; derbi wareegsan oo illin laga galo leh; mooro; siibad. 2. Meel dugsiga ka weyn oo xertu wax ku barato.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Meegaar dhagax ah ama ood ama qoryo, oo xoolo ama wax kale loo dhigo; derbi wareegsan oo illin laga galo leh; mooro; siibad. 2. Meel dugsiga ka weyn oo xertu wax ku barato.

waa la naqliyay ✓

Enclosure

waa la naqliyay ✓

f. n. enclosure for stock, corral; fold, pen; camp, encampment; garage, hangar

waa la naqliyay ✓

-xerada: (n) corral (ko-raal); fence (feens); stall (istool); pen (pen); enclosure (en-kalow-shar); camp (kaamp). Ex: xerada qaxootiga; the refugee camp

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) meegaar dhagax, ood ama qoryo ah oo xoolo ama xayawaan kale loo oodo. Dh: mooro, siibad. Wa: xerooyin.

2

xero-da: (magac, dhedig, keli) degaan biyo iyo baad la dhigo oo si ku meelgaadh ah ay u galaan dad socsocodkooda iyo maamulkooda u madax bannanayn. Qaxootigii xero cusub ayaa loo furay.

3

xero -da: (magac, dhedig, keli) meel dugsiga ka weyn oo xeri wax ku barato una hoyado.

4

xero-da: (magac, dhedig, keli) saldhigga ciidanka iyo xaasaskoodu galaan.

waa la naqliyay ✓

1

bw: sariibad, siibad

2

de: enclosure for stock, corral; fold, pen; [ext.] camp, encampment; garage, hangar

3

initial: x

4

lx: xero

5

pd: (/da)

6

ps: n6-f

7

syn: mooro

8

key: xero

waa la naqliyay ✓

مُعَسْكَر مُخيَّمٍ

waa la naqliyay ✓

1

fer, n.m. - bir; xadiid

2

marquer au fer - summad; calaamad; maddane; birta wax lagu sunto.

waa la naqliyay ✓

m.l (-rar, m.l) la-mid: gar¹.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ro, m.l) 1. Riyo ama ido ku nool degaan aysan u dhalan. 2. Nooc idaha ama riyaha ka mid ah oo baryari u dhashay.

waa la naqliyay ✓

f. n. noon, midday (when the sun is at its hottest)

waa la naqliyay ✓

/her/ (pron) 1. waxeeda. e.g. She likes her cut. (pron) 2. iyada (she oo la-fale ah). e.g. Have you seen her this morning?

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) hoosiiska ay sameeyaan fallaadhaha iftiinku. Dh: hadh.

2

her-ta: (magac, dhedig, keli) xoolo gurijoog ah oo aan daaq u doonan baadiyaha ee waxa ay guryaha la helaan cuna.

waa la naqliyay ✓

1

de: noon, midday (when the sun is at its hottest) {S}

2

lx: her

3

pd: (-ta)

4

ps: n0-f-time

5

key: her

waa la naqliyay ✓

(see Grammar).

waa la naqliyay ✓

1

mer, n.f. - maanyo; bad.

2

le bord de la mer - deexda; dhulka badda xiga.

3

armée de mer - ciidamada badda

4

bras de mer - gacan badeed

5

une goutte d'eau dans la mer - dhibic biyo ah oo bad ku dhacday (macno kuma fadhido)

6

haute mer - bad weyn.

7

la mer à boire - isku dayid; isku khasbid.

8

pleine mer - bad weyn

9

voyage en mer - socdaal; safar badeed.

waa la naqliyay ✓

/per/ (prep) midkiiba (mid-kasta).

waa la naqliyay ✓

prep. - (parto per Roma: Rooma ayaan u dhoofayaa; passo per Afgoi: Afgooyaan marayaa; ti ho aspettato per tre ore: saddex saaco ayaan ku sugay; ho fatto questo per te: adiga daraaddaa ayaan u sameeyey arrintan).

waa la naqliyay ✓

ver, n.m. - dirxi.

waa la naqliyay ✓

(fal) erey diidmo ah oo qof lagu cabsiiyo. Wer baan ku idhi arrintan haddaad ku kacdo. Dh: car, wir.

waa la naqliyay ✓

1

(Xar-ka)

2

1. Bahal yar oo qoryaha gala oo cuna; bulunbulyo.

3

2. Dhagax-badeed aad u fudud.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Budada ka soo daadata qoryaha buluunbulyadu gasho. 2. Xasharaad yar oo qoryaha hoos ka cunta. 3. Dhagaxbadeed aad u khafiif ah.

waa la naqliyay ✓

m. n. wood-boring worm ~ weevil

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) buur dheer oo siiban ah oo meel la qabsado lahayn. Xar daayeer baa u hoyda. Dh: xaraar.

2

xar -ka: (magac, lab, keli) cayayaan qoryaha gala oo dhexda ka cuna. Dh: bulunbulyo.

3

xar -ka: (magac, lab, keli) dhagaxbadeed aad u fudud. Fududaa dhagaxu ma xar baa!

waa la naqliyay ✓

1

de: wood-boring worm ~ weevil

2

initial: x

3

lx: xar

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m

6

key: xar

waa la naqliyay ✓

1

(Xir-ka)

2

Meel dhir badani xirtay; jiq

waa la naqliyay ✓

1

xir¹: m.l (-rar, m.l) Kayn jiq oo aan meel la maro lahayn.

2

xir²: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Wax xarig iyo wixi lamida ku qabasho, ku guntid. 2. Cid xabsi gelin. 3. Albaab qataarid. 4. Hawl meel ka socotay joojin.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-ray, -rtay) 1. Wax xarig iyo wixi lamida ku qabasho, ku guntid. 2. Cid xabsi gelin. 3. Albaab qataarid. 4. Hawl meel ka socotay joojin. m.f.dh, xirid.

waa la naqliyay ✓

1

v. tie, fasten; close (up); imprison, jail, arrest, stop

2

xir m. n. forest, area of scrubland

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (v) 1. close (kalows); shut (shat) ~ xidh. Ex: fadlan albaabka xir! Please close the door! 2. jail (jeel)-, imprison (im-piri-zen), detain (di-teeyn)-, arrest (a-res-ti)-, detain in custody (kas-ta-dhi)-, put under arrest ~ xabbis

waa la naqliyay ✓

1

(fal) eeg xidh.

2

xir-ka: (magac, lab, keli) eeg xidh.

waa la naqliyay ✓

إقفال، إغلاق

waa la naqliyay ✓

1

(Xor-ta)

2

1. Wuxuu doono samayn kara; aan cidi u talin; wuxuu maskaxdiisa ka maago samayn kara isagoo aan cidna kala tashan; isu taliya; madax bannaan; aan hawl ama shiidaad kale horjoogin ama xayirayn.

3

2. (dhar) dacal; daraf; serji.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Wuxuu doono samayn kara; aan cidi u talin; wuxuu maskaxdiisa ka maago samayn kara isagoo aan cidna kala tashan; isu taliya; madax bannaan; aan hawl ama shiidaad kale horjoogin ama xayirayn. 2. (-ro, m.l) Dacal (dhar); daraf; serji.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Wuxuu doono samayn kara; aan cidi u talin; wuxuu maskaxdiisa ka maago samayn kara isagoo aan cidna kala tashan; isu taliya; madax bannaan; aan hawl ama shiidaad kale horjoogin ama xayirayn. 2. (-ro, m.l) Dacal (dhar); daraf; serji.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. (adj.): free person; independent, free

2

xor [feminine] n. edge ~ fringe of a garment

waa la naqliyay ✓

-ah: (adj) free (firii); released (riliisidh); freed (firiidh); liberal (li-baraal); liberated -xor -ta: (n) independent (in-di-peen-dhent) ~ isutalis, madaxbannaan, Ex: dawladaha xorta ah; the independent countries

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) cid kale ka madax bannaan ah; addoon ahayn gumaysina ku hoos jirin.

2

xor -ta: (magac, dhedig, keli) madax bannaani xaq ah oo ay cidi haysato. Beni aadanka isga oo xor ah ayaa la dhalay. Dh: gob.

3

xor -ta: (magac, dhedig, keli) maro la xidho. Dh: xodh.

4

xor -ta: (magac, dhedig, keli) maro darifkeed; dacal ay maro leedahay. Xorta ayaa ina wiilwaal subag loo geshay. Dh: daraf, serji.

waa la naqliyay ✓

1

(Xur-ka)

2

Weel wax lagu beego oo afar-qursi-qaad ah; suus.

waa la naqliyay ✓

m.l Weel yar oo wax lagu beego oo afar qursi qaada; suus; madaal.

waa la naqliyay ✓

m. n. grain-measuring cup

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) weel wax lagu beego oo afar qursi qaada. Xur bariis ah qaado. Dh: suus, madaal.

waa la naqliyay ✓

1

de: grain-measuring cup

2

initial: x

3

lx: xur

4

pd: (-ka Pl: xurar (ka))

5

ps: n4-m

6

key: xur

waa la naqliyay ✓

/boksar/ (n) feer yahan (qofka feertama)

waa la naqliyay ✓

/boksar/ (n) qofky feertymaw.

waa la naqliyay ✓

boxer, v. - feedhtan.

waa la naqliyay ✓

/igsert/ (v) awood-saarid, xoog ugu-dadaalid, dirqin. e.g. I must exert myself if I hope to succeed.

waa la naqliyay ✓

1

fixer, v. - dhajin; adkayn; nabid

2

fixer quelqu'un du regard - ku dhagagid.

waa la naqliyay ✓

/miksar/ (n) isku-qase, sida makiinadaha wax isku qasa.

waa la naqliyay ✓

mixer, v. - labid.

waa la naqliyay ✓

taxer, v. - canshuurid

waa la naqliyay ✓

vexer, V. - aflagaadayn.

waa la naqliyay ✓

1

xeeri¹: m.l Heeryo.

2

xeeri²: f.g2 (-iyay, -isay) Heeryee.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) sharci ka dhig. In jaadka xafiisyada lagu cunin xeeri. Dh: jidee, sharciyee.

2

xeeri: (fa) dhinacyo is khilaafsan xeer ku kala bixi: xeer ka mar. Dh: dhexdhexaadi.

3

xeeri: (fal) aqal Soomaali xadhig xeer ah oo dheer ku wareeji oo ku adkee.

4

xeeri: (fal) sabab ama cid aad eegayso darteeg u cafi oo u saamax. Wanaagga walaalkii ku xeeri Dh: saamax.

waa la naqliyay ✓

1

(Xeera-da)

2

Saxan qori ah.

waa la naqliyay ✓

1

xeero¹: m.dh (-ooyin, m.l) Weel godan oo qori ka samaysan oo cuntada lagu rito.

2

xeero²: m.dh (muus.) Qaybta kordhisa codka shareerada oo ka samaysan xeero qori ah oo harag ari ku daboolan.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Weel godan oo qori ka samaysan oo cuntada lagu rito.

waa la naqliyay ✓

f. n. large wooden dish ~ plate

waa la naqliyay ✓

-xeerada: (n) bowl (bowl); platter (palaa-tar) or large dish used for serving for food up to four people ~ xeedho, sixni

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xeer ku samayso.

2

xeero -da: (magac, dhedig, keli) cunto hilib murmura ah iyo subag la isku shubay timir ama sabiibna lagu xardhay ah oo laba weel oo qurux iyo sharraxaad loo dhammeeyey oo la isku daboolay lagu rido oo caruuska iyo aroosadda cusub loo diiqo.

3

xeero -da: (magac, dhedig, keli) weel wax lagu cuno oo qori laga qoray oo sida saxniyada ah. Dh: xeedho.

waa la naqliyay ✓

1

a: xeedho

2

cf: kur

3

de: large wooden dish ~ plate

4

initial: x

5

lx: xeero

6

pd: (/da)

7

ps: n6-f

8

key: xeero

waa la naqliyay ✓