xeeryid

(Eryid-da)

Aad uga dabo ordid, in la fogeeyo ama la qabto ama wax la yeelo darteed; ceyrin, cagaajin; dibad u dirid; nicid.

m.f.dh eeg eri³. la-mid: eri², erin.

vl. n. dismissing, 'firing', excluding; driving out, sending ~ chasing away

Destituzione

Dismissal

-da: (magac, dhedig, keli) caydhin ama fogayn; aad uga daba'ordid, si loo fogeeyo ama la qabto ama wax la yeelo.

eryid -da: (magac, dhedig, keli) «ka ~» shaqo ama martabo uu lahaa ka caydhin. Qofkii an shaqaysanayn waxa u soo baxday eryid. Dh: caydhin.

de: dismissing, 'firing', excluding; driving out, sending ~ chasing away

lx: eryid

pd: (-da)

ps: vn1-f

key: eryid

xeeri¹: m.l Heeryo.

xeeri²: f.g2 (-iyay, -isay) Heeryee.

(fal) sharci ka dhig. In jaadka xafiisyada lagu cunin xeeri. Dh: jidee, sharciyee.

xeeri: (fa) dhinacyo is khilaafsan xeer ku kala bixi: xeer ka mar. Dh: dhexdhexaadi.

xeeri: (fal) aqal Soomaali xadhig xeer ah oo dheer ku wareeji oo ku adkee.

xeeri: (fal) sabab ama cid aad eegayso darteeg u cafi oo u saamax. Wanaagga walaalkii ku xeeri Dh: saamax.

m.f.dh eeg beer³. la-mid: beeris.

-da: (magac, dhedig, keli) dhir ama hadhuudh beeris. Basal beerid loo soo bannaan baxay.

(Feerid-da)

1. Cayaar ama dagaal feer ugu dhufasho, ula dhicid.

2. (timo) firid; shanlayn.

3. (caw, kd.) jeexjeexid; dhilid.

m.f.dh eeg feer³.

-da: (magac, dhedig, keli) shanlaynta timo iyo wax la mid ah.

(Heerid-da)

Naafo ka dhigid; goyn; dhaawicid.

m.f.dh eeg heer².

-da: (magac, dhedig, keli) naafo ka dhigid; dhaawicid, waxyeellayn. Dh: dhaawacid, heeris.

(Meerid-da)

Socod wareeg ah socosho.

m.f.dh eeg meer². la-mid: meer¹ (2).

-da: (magac, dhedig, keli) xaafad jaarka ah tegid. Islaan meerid badan oo kolba xaafad ka sheekaysa edebsaa la yidhaa. Dh: meeris.

meerid -da: (magac, dhedig, keli) shaqo iyo wixii la mid ah si xograadin ah u soo wada marid. Kor meerid ayuu kaga war helay dhammaan hawlaha. Dh: wareegid.

m.f.dh eeg seer. la-mid: seerayn.

-da: (magac, dhedig, keli) xeerid; soohdin u yeelid; meegaarid; seeris.

m.f.dh eeg weer³.

-da: (magac, dhedig, keli) cid weer u xidhid.

-da: (magac, dhedig, keli) kala wareejin oo dib u melmelid. Dh: xeelis.

-ka: (magac, lab, keli) shay lagu haadiyo hadhuudhka ama badarka oo ka samaysan sarriig ama xaskul la tolay. Dh: masaf.

xeerin -ta: (magac, dhedig, keli) sharci ka dhigid. Dh: jidayn, xeeris.

xeerin-ta: (magac, dhedig, keli) qadarin iyo is xurmayn ku salaysan dhaqan wanagsan. Dh: tixgelin.

xeerin -ta: (magac, dhedig, keli) xadhig xeer ah aqal ku wareejin oo ku adkayn. Dh: adkayn.

xeerin -ta: (magac, dhedig, keli) xayndaab soo meegaarid. Dh: xayndaabid.

xeerin-ta: (magac, dhedig, keli) dad kala xukumid oo xeer u kala samayn.

-ka: (magac, lab, keli) eeg xeerin.

(Yeerid-da)

1. Yeer sii deyn; yeer dhegtu dareento soo bixid.

2. U dhawaaqid; kaa1ay, ku dhihid; yeer maqlid; wicid.

m.f.dh yeer². la-mid: yeeris².

vl. n. call, act of calling

Chiamata

Call

-da: (magac, dhedig, keli) dhawaaq kaalay ah cid ugu dhawaaqid. Nin dhegala yeedhid ma oga. Dh: yeedhis.

yeerid-da: (magac, dhedig, keli) uu dhawaaqid; kaalay ku dhihid; u wicid. Yeeridda waalidka ha ka dhega'adaygin. Dh: wicid.

de: call, act of calling

initial: y

lx: yeerid

pd: (-da)

ps: vn1-f

xe: Could you hurry up with the call to Marca?

xv: Ma ku dhaqsan kartaa u yeeridda Marka?

key: yeerid

دَعْوَة

m.f.dh eeg beeran¹.

-da: (magac, dhedig, keli) wax beermay oo baxay noqosho. Adu qod beermidda allaa hayee.

(Heermid-da)

Wax heermay ama heeran noqosho.

m.f.dh eeg heeran².

-da: (magac, dhedig, keli) wax dhibaatooday ama heeran noqosho, dhaawacmid. Dh: waxyeelloobid, dhaawacmid.

f.g4 (-naa, -nayd) la-mid: heeryaysan.

-da: (magac, dhedig, keli) niyad adayg iyo dhiirranaan. Beerdhigid maleh ninkii, Baayir uga baxsaday baabbulaha aare.

(Geeryood-ka)

Dhimasho.

vl. n. death, act of dying

de: death, act of dying Alt sp: geeriyood

lx: geeryood

pd: (-ka)

ps: vn2a-m

key: geeryood

-da: (magac, dhedig, keli) qalbka godaalka dibi saarid. Meeraridda kolkaad dhammayso dullaha qaadoo kexee. Dh: meeraris.

(Weerarid-da)

Weerar ku dhufasho, ku qaadid, ku sii deyn.

m.f.dh eeg weerar². la-mid: weerarniin.

-da: (magac, dhedig, keli) dagaal ku qaadid oo cadawga kaga horrayn.

m.f.dh eeg xubeer.

-da: (magac, dhedig, keli) kalgacaltooyo iyo jacayl naxariisle samayn. Ninka dhabarka ah xubeerid baa lagu yagaan.

(Geeryoomid-da)

Naftu ka bixid; dhimasho; go'id.

m.dh la-mid: geeryood.

m.l Koob weyn oon dheg lahayn oo muqmadda lagu dhigo.

-ga: (magac, lab, keli) jaad weelasha ka mid ah macdanta ah oo wax lagu cabbo.

eeri-da: (magac, dhedig, keli) geed lagu cugo weelasha. Fidhinkaygu waa eeri, waa agamso. Dh: dhiitacab.

(Xeer-ka)

1. Dhaqan lagu heshiiyey; qaanuun.

2. Xarig dheer.

xeer¹: m.l 1. (-rar, m.l) Sharci; dastuur. 2. Xarig kor looga xiro aqalka miyiga si aan dabayshu u qaadin.

xeer²: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Xarig wax kor kaga xirid. 2. Wax sharci kadhigid.

m.l 1. (-rar, m.l) Sharci; dastuur. 2. Xarig kor looga xiro aqalka miyiga si aan dabayshu u qaadin.

Law

m. n. custom, rule, regulation, constitution, traditional law

xeer m. n. long rope

-ka: (n) custom (kas-tem)-, tradition (tara-di-shin)-, regulation (rege-leey-shin); rule (ruul): bylaw (baay-loo); legislation (legas-leey-shin); law (loo) ~ qaynuun, sharci. Ex: xeer Soomaali; Somali customary law

Codice; convenzione

Code; convention

(fal) aqal iyo wixii la mid ah xadhig dheer oo xajiya ku wareeji oo ku adkee. Agalaka dabaysha ka xeer.

xeer: (fal) xayndaab ku wareeji. Dh: meegaar.

xeer -ka: (magac, lab, keli) qodobo lagu heshiiyo in lagu dhaqmo oo fulintoodana la isku taageersado oo u wada dan ah inta meel wada taal. Dh: qaanuun. Li: xeer la'aan. Wa: xeerar.

xeer-ka: (magac, lab, keli) xadhig dheer oo aqal Soomaaliga dusha lagaga soo xidho oo dabaysha ka xajiya. Xadhig adag xeer ka dhigo.

شريعة

f.g1 (-day, -dday) Maro dacalkeeda hoose kor u qaadid.

v. lift ~ tuck up (clothing)

(fal) marada gaabi oo tafaha gee. Guntiga xeyd socodku wuu dheer yahaye. Dh: xeydo.

xeyd -ka: (magac, lab, keli) dhiig dabiici ah oo dumarka iyo noolayaasha kale badhkood si milayle ah uga yimaad calaamadna u ah qaangaadhka. Naag uur leh xeyd kama yimaad. Dh: xeyl, caado, dhibaad, dhibaaji.

de: lift ~ tuck up (clothing)

initial: x

lx: xeyd

pd: (xeyday)

ps: v1=tr

key: xeyd

f.g2 (-iyay, -isay) Miro sida lawska yicibta iyo wixi lamida qubka sare ka qaadid.

-ga: (magac, lab, keli) buuxidda ay xareeddu meel walba jiifto. Dh: ceegaag.

(Deyid-da)

Dhugasho gaaban oo degdeg ah.

m.f.dh eeg day. la-mid: dayid.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg deyd.

(Ebyid-da)

Qabyada ka bi'in: dhammaystirid; buuxin.

m.f.dh eeg ebi².

vl. n. act of completing, filling up; culmination, conclusion

-da: (magac, dhedig, keli) hawl, qabyo ka bi'in oo dhamaystirid. Dhismuhu ebyid ayuu u baahan yahay. Dh: dhamaystir, dhamayn. Li: qabyayn.

de: act of completing, filling up; culmination, conclusion

lx: ebyid

pd: (-da)

ps: vn-f

key: ebyid

(Eedid-da)

Wax la falay ku bi'id; ku hoogid.

m.f.dh eeg eed². la-mid: eedis.

vl. n. hardship, oppression

-da: (magac, dhedig, keli) fal qaldan oo la sameeyay wixii dhib ka dhashay dusha ku qaadasho oo ka qoomamayn; qalad aad geysatay daraaddii, guuldarraysad ama jabitaan. Eedidda looxtuuridda yaraanta waa la hubaa.

de: hardship, oppression

lx: eedid

pd: (-da)

ps: vn1-f

key: eedid

-da: (magac, dhedig, keli) wax la qaybsanayo saami ka helid. Dh: eefis.

(Eegid-da)

Indhaha saarid; dhawrid; dhugasho; fiirin; jalleecid; jeedaalin; arkid.

m.f.dh eeg eeg².

-da: (magac, dhedig, keli) daranyo ka dhabid; baylah ka celin. Ubadku xoolaha kala eegid wanaagsan. Dh: jirid, darnyadhabid, ilaalin.

eegid -da: (magac, dhedig, keli) cid kale, fiirin oo indhaha la raacid; indhaha saarid. Dh: fiiris, eegis, dhawrid, dhugasho, fiirin, jalleecid, arkid.

نظرة

-ka: (magac, lab, keli) miciinsasho qof aad bidayso in uu dhib wax kaala qaban karo; naf kula baxsasho. Qofkaan eeradka ugu tegay waan ku hungoobay. Dh: eersasho, aalasho.

/iiri/ (adj) baqdin leh.

(Eersi-ga)

Eersasho.

m.l la-mid: eersasho.

vl. n. state of being the cause, reason

-ga: (n) see [eeg] eersasho

-ga: (magac, lab, keli) eeg eersad.

de: state of being the cause ~ reason

lx: eersi

pd: (-ga)

ps: vn2-m

key: eersi

m.dh la-mid: eey².

-da: (magac, dhedig, keli) eyda kooda dhedig.

(Ergid-da)

Ereg u bixin, u dhiibid.