xeeri — Macnaha & Turjumaada

1

xeeri¹: m.l Heeryo.

2

xeeri²: f.g2 (-iyay, -isay) Heeryee.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) sharci ka dhig. In jaadka xafiisyada lagu cunin xeeri. Dh: jidee, sharciyee.

2

xeeri: (fa) dhinacyo is khilaafsan xeer ku kala bixi: xeer ka mar. Dh: dhexdhexaadi.

3

xeeri: (fal) aqal Soomaali xadhig xeer ah oo dheer ku wareeji oo ku adkee.

4

xeeri: (fal) sabab ama cid aad eegayso darteeg u cafi oo u saamax. Wanaagga walaalkii ku xeeri Dh: saamax.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg xeer².

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xadhig dheer oo xeer ah aqal ku wada wareejin oo ku adkayn. Dh: xeeris.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) shay lagu haadiyo hadhuudhka ama badarka oo ka samaysan sarriig ama xaskul la tolay. Dh: masaf.

2

xeerin -ta: (magac, dhedig, keli) sharci ka dhigid. Dh: jidayn, xeeris.

3

xeerin-ta: (magac, dhedig, keli) qadarin iyo is xurmayn ku salaysan dhaqan wanagsan. Dh: tixgelin.

4

xeerin -ta: (magac, dhedig, keli) xadhig xeer ah aqal ku wareejin oo ku adkayn. Dh: adkayn.

5

xeerin -ta: (magac, dhedig, keli) xayndaab soo meegaarid. Dh: xayndaabid.

6

xeerin-ta: (magac, dhedig, keli) dad kala xukumid oo xeer u kala samayn.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg xeerin.

waa la naqliyay ✓

m.l Koob weyn oon dheg lahayn oo muqmadda lagu dhigo.

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) jaad weelasha ka mid ah macdanta ah oo wax lagu cabbo.

2

eeri-da: (magac, dhedig, keli) geed lagu cugo weelasha. Fidhinkaygu waa eeri, waa agamso. Dh: dhiitacab.

waa la naqliyay ✓

1

(Xeer-ka)

2

1. Dhaqan lagu heshiiyey; qaanuun.

3

2. Xarig dheer.

waa la naqliyay ✓

1

xeer¹: m.l 1. (-rar, m.l) Sharci; dastuur. 2. Xarig kor looga xiro aqalka miyiga si aan dabayshu u qaadin.

2

xeer²: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Xarig wax kor kaga xirid. 2. Wax sharci kadhigid.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. (-rar, m.l) Sharci; dastuur. 2. Xarig kor looga xiro aqalka miyiga si aan dabayshu u qaadin.

waa la naqliyay ✓

Law

waa la naqliyay ✓

1

m. n. custom, rule, regulation, constitution, traditional law

2

xeer m. n. long rope

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) custom (kas-tem)-, tradition (tara-di-shin)-, regulation (rege-leey-shin); rule (ruul): bylaw (baay-loo); legislation (legas-leey-shin); law (loo) ~ qaynuun, sharci. Ex: xeer Soomaali; Somali customary law

waa la naqliyay ✓

1

Codice; convenzione

2

Code; convention

waa la naqliyay ✓

1

(fal) aqal iyo wixii la mid ah xadhig dheer oo xajiya ku wareeji oo ku adkee. Agalaka dabaysha ka xeer.

2

xeer: (fal) xayndaab ku wareeji. Dh: meegaar.

3

xeer -ka: (magac, lab, keli) qodobo lagu heshiiyo in lagu dhaqmo oo fulintoodana la isku taageersado oo u wada dan ah inta meel wada taal. Dh: qaanuun. Li: xeer la'aan. Wa: xeerar.

4

xeer-ka: (magac, lab, keli) xadhig dheer oo aqal Soomaaliga dusha lagaga soo xidho oo dabaysha ka xajiya. Xadhig adag xeer ka dhigo.

waa la naqliyay ✓

شريعة

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Miro sida lawska yicibta iyo wixi lamida qubka sare ka qaadid.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) buuxidda ay xareeddu meel walba jiifto. Dh: ceegaag.

waa la naqliyay ✓

1

(Geeri-da)

2

Wed; dhimasho.

waa la naqliyay ✓

m.dh Wed; dhimasho.

waa la naqliyay ✓

m.dh Wed; dhimasho.

waa la naqliyay ✓

f. n. death

waa la naqliyay ✓

-da: (n) the act of dying: death (dheeth); demise (di-maayz) ~ dhimasho

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) bixidda naf noole ku jirtay. Nin geed kaa qariyey geerina u dheer. Dh: dhimasho.

waa la naqliyay ✓

1

de: death

2

lx: geeri

3

pd: (-da)

4

ps: n2a-f

5

syn: dhimasho, hadimo, wed

6

key: geeri

waa la naqliyay ✓

وَفَاةٍ، مَوْتَ

waa la naqliyay ✓

(Geri) S Boscia coriaceae Pax. Capparidaceae.

waa la naqliyay ✓

deictic, subject case: that (one), those

waa la naqliyay ✓

1

de: that (one), those [SUBJECT]

2

lx: keeri

3

ps: deic-m-subj

4

key: keeri

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Cashar iyo wixi lamida akhriyid. 2. Xarig iyo wixi lamida wax kale ku dul duubid. 3. Ku m.: wax meer ku dul wareejin. 4. Ku m.: hanti, wax iyo wixi lamida cid kale ku wareejin.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Cashar iyo wixi lamida akhriyid. 2. Xarig iyo wixi lamida wax kale ku dul duubid. 3. Ku m.: wax meer ku dul wareejin. 4. Ku m.: hanti, wax iyo wixi lamida cid kale ku wareejin. m.f.dh, meerin.

waa la naqliyay ✓

v. make something ~ someone move around; cause to roam about

waa la naqliyay ✓

-yey / -say: (v) recite (ri-saayt'); make a recitation

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xayndaab ama wax ad dabada ka waddo ku soo dul wareeji meel. Aqalka deyr adag ku meeri. Dh: wareeji, duuri.

2

meeri: (fal) neef ama xayawaan kale eryo oo in badan kolba dhinac u kexee. Hasha meeri inta ay foolqaadayso. Dh: wadwad, kexkexee, meermeeri.

3

meeri: (fal) hadal ama subcis ka kaa dambeeya u dhiib ha sii wadee. Aayadda iska meeri haddaad garan weyday. Dh: wareeji.

4

meeri: (fal) weel wax lagu wadaagayo ka kugu xiga u dhiib. Fandhaalka waa lagaa sugayaaye meeri. Dh: wareeji.

5

meeri: (fal) wax la falkinayo ama la tolayo hal wareeg dhammee oo haddana kolba ka ku xiga sii wad. Masafta hal meeris meeri.

waa la naqliyay ✓

1

de: make s.t. ~ s.o. move around; cause to roam about

2

lx: meeri

3

pd: (meeriyey)

4

ps: v2a=tr

5

key: meeri

waa la naqliyay ✓

1

(Seeri-ga)

2

Firinbi.

waa la naqliyay ✓

m.l (-iyo, m.dh) 1. Firimbi. 2. Dhul ka fog biyaha oo oomane ah.

waa la naqliyay ✓

m.l (-iyo, m.dh) 1. Firimbi. 2. Dhul ka fog biyaha oo oomane ah.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. whistle, siren

2

seeri m. n., loc. pasture area far removed from the settlement

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) whistle (wisel) ~ firinbi, siidhi

waa la naqliyay ✓

1

Confine

2

Border

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) firinbi; siidhi.

waa la naqliyay ✓

1

(Teeri-ga)

2

Waran weyn.

waa la naqliyay ✓

m.l (-iyo, m.dh) Waran weyn; kaal.

waa la naqliyay ✓

1

deictic, subject case: that (one), those [subject]

2

teeri: m. n. large spear

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) jaad warmaha lagu dagaalamo ka mid ah. Dh: kaal.

waa la naqliyay ✓

(fal) illaa xeebta ku hagaaji oo agteeda mari. Safarka berriga ha u saarine xeebi.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) berriga ku teedsan badda. Dh: xeeb.

waa la naqliyay ✓

1

(Xeera-da)

2

Saxan qori ah.

waa la naqliyay ✓

1

xeero¹: m.dh (-ooyin, m.l) Weel godan oo qori ka samaysan oo cuntada lagu rito.

2

xeero²: m.dh (muus.) Qaybta kordhisa codka shareerada oo ka samaysan xeero qori ah oo harag ari ku daboolan.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Weel godan oo qori ka samaysan oo cuntada lagu rito.

waa la naqliyay ✓

f. n. large wooden dish ~ plate

waa la naqliyay ✓

-xeerada: (n) bowl (bowl); platter (palaa-tar) or large dish used for serving for food up to four people ~ xeedho, sixni

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xeer ku samayso.

2

xeero -da: (magac, dhedig, keli) cunto hilib murmura ah iyo subag la isku shubay timir ama sabiibna lagu xardhay ah oo laba weel oo qurux iyo sharraxaad loo dhammeeyey oo la isku daboolay lagu rido oo caruuska iyo aroosadda cusub loo diiqo.

3

xeero -da: (magac, dhedig, keli) weel wax lagu cuno oo qori laga qoray oo sida saxniyada ah. Dh: xeedho.

waa la naqliyay ✓

1

a: xeedho

2

cf: kur

3

de: large wooden dish ~ plate

4

initial: x

5

lx: xeero

6

pd: (/da)

7

ps: n6-f

8

key: xeero

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) la-mid: xergee.

waa la naqliyay ✓

v. form a herd ~ flock; form a group of disciples

waa la naqliyay ✓

(fal) xoolo xergee oo hormood u noqo. Geela soo xerri. Dh: xergee.

waa la naqliyay ✓

1

de: form a herd ~ flock; [ext.] form a group of disciples

2

initial: x

3

lx: xerri

4

pd: (xerriyey)

5

ps: v2b=tr

6

syn: xergee

7

key: xerri

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Qalab muusiko ka dhawaajin. 2. U y.: cid wax ay qorto u akhriyid.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Qalab muusiko ka dhawaajin. 2. U y.: cid wax ay qorto u akhriyid. m.f.dh, yeerin.

waa la naqliyay ✓

v. dictate; cause to make noise ~ sound

waa la naqliyay ✓

1

(fal) kolba erey ama weedh u sheeg cid kaa daba qoraysa. Dh: yeedhi.

2

yeeri: (fal) buun, hoon siidhi iyo wixii la mid ah, ka dhawaaji. Gobayska qaado oo kaga yeeri. Dh: yeedhi.

waa la naqliyay ✓

1

de: dictate; cause to make noise ~ sound

2

initial: y

3

lx: yeeri

4

pd: (yeeriyey)

5

ps: v2a=tr

6

key: yeeri

waa la naqliyay ✓

/klows in/ (v) isku xeerid (hareerayn).

waa la naqliyay ✓

/hem-in/ (v) hareerayn, isku-xeerid. e.g. The whole army was hemmed in by the enemy.

waa la naqliyay ✓

/rowp of/ (n) xarig ku xeerid (xarig ku wareejin).

waa la naqliyay ✓

/skeyt awt/ (v) 1. xeerid (seerayn, dhul si gaar ah loo oodo) (adv) 2. dusha ka ilaalin (si qarsoodi ah u waardiyeyn).

waa la naqliyay ✓

-xeerilaaliyaha: (n) prosecutor (poros-kiyuu-ter); prosecuting attorney (poros-kiyuut-ing a-tooni); public prosecutor

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) samatalis halkii ismaandhaaf ka jiraba xal u raadiya oo dadka kala dhexdhexaadiya. Taladayada bogsiiye Alloow u bixi oo beleliye ka ilaali. Dh: nabadeeye, xeeriye. Li: belbeliye, beleliye.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) garnaqid oo dad kala dhexdhexaadin. Dh: xeerin.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) meel wareejin; goob maageerid. Goobaabidda ayaa ceelqodista ka horreysa. Dh: meegaarid, xeerid.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xeerid; soohdin u yeelid; meegaarid; seeris.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) soohdin u yeelitaan; xeeritaan.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) sharci ka dhigasho, ansixin si ay u sharciyowdo. Sharciyaynta qodobkan ha loo codeeyo. Dh: xeerin.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) tudhidda lafteeda; naxiista iyo dulqaadka iyadoo da' ama awood la xeerinayo. Dh: tudhniin.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) u naxariisashoda. xeerin darted looga daayo wax aanuu jeclayn, in lagu sameeyo. Turriinkaaga waan ku qasbanahay. Dh: tudhaal, turriimo, turaal.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) qof caddaalad iyo xeer wax ku kala socodsiiya. Oday xaakin ah ayuu Ilaahay nagu hagaajiyay. Dh: xaakim, xeeriye.

2

xaakin -ta: (magac, dhedig, keli) khaakho ama xaako xoog ku keenid.

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) ruux xishood iyo xeerin la'aan ku talaxtegay.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) xeerid samayn.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg xeeri².

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg beer³. la-mid: beeris.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dhir ama hadhuudh beeris. Basal beerid loo soo bannaan baxay.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg beeri.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: beerid.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) wax beerid.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Wax ceeriin ah ahaansho.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Wax ceeriin ah ahaansho. m.f.dh, ceernaan.

waa la naqliyay ✓

der. [adjective] unripe; raw; crude

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg caydhiin.

waa la naqliyay ✓

1

de: unripe; raw; crude

2

lx: ceerin

3

pd: (ceerinaa)

4

ps: adj-der

5

see: ceeriin {C & S}

6

key: ceerin

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) la-mid: dawari.

waa la naqliyay ✓

(fal) eeg dewer.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Dheeri-da) Wax fog ama dheer ahaansho; dheeraansho.

2

2. (Dheeri-ga) Dheeraad.

waa la naqliyay ✓

1

dheeri¹: m.l la-mid: dheeraad.

2

dheeri²: m.dh la-mid: dheeraan.

waa la naqliyay ✓

f. n., [abstract] length, tallness; distance; extra

waa la naqliyay ✓

1

cf: dheeraan

2

de: length, tallness; distance; extra

3

lx: dheeri

4

pd: (-da)

5

ps: n2a-f-abs

6

key: dheeri

waa la naqliyay ✓

1

(Feerid-da)

2

1. Cayaar ama dagaal feer ugu dhufasho, ula dhicid.

3

2. (timo) firid; shanlayn.

4

3. (caw, kd.) jeexjeexid; dhilid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg feer³.

waa la naqliyay ✓