xeelli

(Dheelli-ga)

Qaadka ama culayska rarka oo inta doc u bata dhicid ku dhowaada.

dheelli¹: m.l 1. Dhinac u badashada wax culayskiisu dhan u bato oo uu dheellitirankii lumiyo. 2. la-mid: dheelliyid.

dheelli²: f.mg1/2 (-iyay, -iday/isay; -iyi) Wax culayskiisa dhinac u badasho.

dheelli¹: m.l Dhinac u badashada wax culayskiisu dhan u bato oo uu dheellitirankii lumiyo.

dheelli²: f.mg1/2 (-iyay, -iday/isay; -iyi) Wax culayskiisa dhinac u badasho. m.f.dh, dheelliyid.

v. over-balance, lean sideways, fall to one side

dheelli vl. n. overbalancing, leaning sideways; unevenly distributed load

-yey/ say: (v) unbalance (an-baa-lansi); overbalance (o-var-baalans); throw off balance; tip the scales

(fal) muur raran, kolba dhan u liic. Awrkii wuu dheelliyey ee ila dheellitira.

dheelli -ga: (magac, lab, keli) liicid ama janjeedhsi uu culays keeno.

(Xee-sha)

Xeelad; xeelo.

m.dh Tab iyo maaro wax lagu xalliyo. la-mid: xeelad, xeelo, xiilo.

m.dh Tab iyo maaro wax lagu xalliyo. la-mid: xeelad, xeelo, xiilo.

f. n. trick, trickery, cunning; strategy; experience

-xeesha: (n) trick (tiriik)-, strategy (istaraa-ta-ji) ~ see [eeg] xeelad

Tattica

Tactic

(fal) kala melmel oo doon, markab, gaadhi iyo wixii la mid ah xagga uu u socdo maaher xagga kale u jeedi. Baabuurka kala xeel oo dibu noqo. Dh: celi, wareeji, melmel.

xeel -sha: (magac, dhedig, keli) tab iyo garoome wax lagu furdaamiyo. Taag lahaw ama tab ije xeel. Dh: tab, sir, xirrib, xeelad.

xeel -sha: (magac, dhedig, keli) mukur iyo is ma suukhin. Dumarku hadday kuu xeel baxan qa kaa way kaa sarraysiiyaan. Dh: mukur.

a: xeelad ~ xiilad

de: trick, trickery, cunning; strategy; experience

initial: x

lx: xeel

pd: (/sha Pl: xeelal (ka))

ps: n1-f, n4-f

key: xeel

(Heeli-ga)

Miraha higlada.

m.l Miraha higlaha oo bislaaday.

m. n., [collective] fruit of a thornless tree species

-ga: (magac, lab, keli) miraha higlada.

cf: higlo (the tree)

de: fruit of a thornless tree sp.

lx: heeli

pd: (-ga)

ps: n-m-col

key: heeli

f.g2 (-iyay, -isay) Neef irmaan canug uu dhalay si uu u godliyo ku sii dayn.

f.g2 (-iyay, -isay) Neef irmaan canug uu dhalay si uu u godliyo ku sii dayn. m.f.dh, hellin.

(Kelli-da)

Mid kamid ah labada cad oo digirta qaabkeeda leh oo uurka ku jira (lafdhabarta labadeeda dhinac) oo waxa oogadu nacdo iyo dhiigga kala sooca, oo kaadi ahaan, dibadda ugu soo saara.

kelli¹: m.l (-iyo, m.dh) Biyomareen yar oo beeraha lagu waraabiyo. la-mid: keli¹ (3).

kelli²: m.dh (-iyo, m.l) Mid ka mid ah labada cad oo digirta qaabkeeda leh oo uurka ku jirta (lafdhabarta labadeeda dhinac) oo waxa oogadu raacdo iyo dhiigga kala soocda, oo kaadi ahaan dibadda uga soo saarta.

kelli³: m.dh (-iyo, m.dh) (cilmiga naflayda) Xubin muhim ah oo qashinsaarka u qaabilsan lafdhabarleyda, taas oo laga saaro walxo wasakh naytaroojiin ah (inta badan, kaadi ahaan). Naasleydu waxay leeyihiin lammaane kelya ah oo ku yaalla bucda.

kelli¹: m.l (-iyo, m.dh) Biyomareen yar oo beeraha lagu waraabiyo. la-mid: keli.

kelli²: m.dh (-iyo, m.l) Mid ka mid ah labada cad oo digirta qaabkeeda leh oo uurka ku jirta (lafdhabarta labadeeda dhinac) oo waxa oogadu raacdo iyo dhiigga kala soocda, oo kaadi ahaan dibadda uga soo saarta.

kelli³: m.dh (-iyo, m.dh) (cilmiga naflayda) Xubin muhim ah oo qashinsaarka u qaabilsan lafdhabarleyda, taas oo laga saaro walxo wasakh naytaroojiin ah (inta badan, kaadi ahaan). Naasleydu waxay leeyihiin lammaane kelya ah oo ku yaalla bucda.

Canal

f. n. kidney

-da: (n) kidney (kidhni)

kelli -ga: (n) stream (istriim) ~ il biyo-mareen

-da: (magac, dhedig, keli) marrinbiyood dhuuban oo labo badood xidhiidhiya.

kelli-da: (magac, dhedig, keli) xubin ka mid ah xubnaha ugu muhiimsan jidhka aadanaha ee dhiigga kaadida iyo qashinka ka reebta, kana sifeeya dhiigga. Wa: kelyo.

cf: kan, kanjab

de: kidney

lx: kelli

pd: (-da Pl: kelyo (/ha))

ps: n1-f

key: kelli

كلية

xalli¹: m.l (-iyo, m.dh) Maaro.

xalli²: f.g2 (-iyay, -isay) Mushkilo ama mas'alo xal u helid.

xalli³: f.mg2 (-iyay, -isay) Nafley ama dad si saf ballaaran ah u socosho.

f.g2 (-iyay, -isay) Mushkilo ama mas'alo xal u helid. m.f.dh, xallin.

v. solve, resolve

-yey / say: (v) resolve (ri-zoolv)-, solve (soolv)-, settle (se-tal). Ex: xal u raadi; find a solution to...

(fal) mushkilo jirta xal u hel; ka gungaadh. Adu xalli dhibaatada reerkaaga. Dh: maaree, xallil.

cf: xal

de: solve, resolve

initial: x

lx: xalli

pd: (xalliyey)

ps: v2a=tr

key: xalli

(fal) illaa xeebta ku hagaaji oo agteeda mari. Safarka berriga ha u saarine xeebi.

(Xeela-da)

Xeel; xeelad.

m.dh la-mid: xeel.

f. n. trick, cunning

-da: (magac, dhedig, keli) garoome iyo tab waaya aragnimo iyo hibo Eebbe ku salaysan oo hawlaha la qabanayo lagu farsameeyo oo lagu fududeeyo. Dh: tab, sir, xirrib, xeelad.

de: trick, cunning

initial: x

lx: xeelo

pd: (/da)

ps: n6-f

see: xeelad

key: xeelo

xeeri¹: m.l Heeryo.

xeeri²: f.g2 (-iyay, -isay) Heeryee.

(fal) sharci ka dhig. In jaadka xafiisyada lagu cunin xeeri. Dh: jidee, sharciyee.

xeeri: (fa) dhinacyo is khilaafsan xeer ku kala bixi: xeer ka mar. Dh: dhexdhexaadi.

xeeri: (fal) aqal Soomaali xadhig xeer ah oo dheer ku wareeji oo ku adkee.

xeeri: (fal) sabab ama cid aad eegayso darteeg u cafi oo u saamax. Wanaagga walaalkii ku xeeri Dh: saamax.

(Xilli-ga)

1. Waqti; goor; ammin.

2. Nur.

xilli¹: m.l (-iyo, m.dh) 1. Waqti; goor; ammin. 2. Nur.

xilli²: m.l (-iyo, m.dh) (c.fal.) Xilliyo sannadeed oo lagu garto xaalado gaar ahaaneed ee cimilo, inta badanna ay keento janjeedhka udub dhexaadka dhulka e tub qorraxeedka iyo meereysiga dhulka ee qorraxda. Loolalka dhexe, afar xilli, oo midkiiba saddex bilood yahay, waxa guud ahaan lagu gartaa: kubbad-badhka woqooyi. Gugu waa maarso, abril iyo maajo; xagaagu waa juun, luulyo iyo agoosto; dayrta waa sebtembar, oktoobar iyo noofembar; jiilaalkuna waa diisembar, janaayo iyo febraayo. Kubbad-badhka koonfureedna xilliyaddu waa lidka kuwan, gugu waa sebtembar, oktoobar iyo noofembar, iyo wixi lamida. Xilliyada xiddigis ahaan waxaa loo tixgeliyaa taariikho gaar ahaaneed.

xilli¹: m.l (-iyo, m.dh) 1. Waqti; goor; ammin. 2. Nur.

xilli²: m.l (-iyo, m.dh) (c.fal.) Xilliyo sannadeed oo lagu garto xaalado gaar ahaaneed ee cimilo, inta badanna ay keento janjeedhka udub dhexaadka dhulka e tub qorraxeedka iyo meereysiga dhulka ee qorraxda. Loolalka dhexe, afar xilli, oo midkiiba saddex bilood yahay, waxa guud ahaan lagu gartaa: kubbad-badhka woqooyi. Gugu waa maarso, abril iyo maajo; xagaagu waa juun, luulyo iyo agoosto; dayrta waa sebtembar, oktoobar iyo noofembar; jiilaalkuna waa diisembar, janaayo iyo febraayo. Kubbad-badhka koonfureedna xilliyaddu waa lidka kuwan, gugu waa sebtembar, oktoobar iyo noofembar, iyo wixi lamida. Xilliyada xiddigis ahaan waxaa loo tixgeliyaa taariikho gaar ahaaneed.

m. n. season, recurrent time; epoch; anniversary

-ga: (n) time (taaym); epoch (epek)-, era (eera); particular period of time or a season (sii-sen) ~ seben, wakhti, samaan, seman, waa, ayaan

-ga: (magac, lab, keli) wakhti wakhtiyada ka mid ah. Dh: goor, ammin.

cf: Gu('), Xagaa, Dayr, Diraac, Jiilaal

de: season, recurrent time; epoch; anniversary

initial: x

lx: xilli

pd: (-ga)

ps: n2a-m-time

syn: nur

key: xilli

مَوْسيم

name: Geelee

m. n. camel-owner

name-m camel-owner; lucky; rich. Syn: Geello

magac loo baxsho wiil dhashay kol uu reerku geel badan yeeshay ama la filayo in uu lexejeclo yeesho oo uu geel dhaqdo.

name-f camel-owner; lucky; rich. Syn: Geelle

(Heella-da)

Heesaha jaad kamid ah.

m.dh (-ooyin, m.l) Nooc heesaha jacaylka ah ka mid ah oo waayadii hore la qaadi jirey.

m.dh (-ooyin, m.l) Nooc heesaha jacaylka ah ka mid ah oo waayadii hore la qaadi jirey.

f. n. love song, lyric

-da: (magac, dhedig, kali) magac guud oo kulmiya ciyaaraha Soomalida ee sacabka iyo. jiibinta leh intooda badan. Hannaan quruxeey, haweeya acddeey, Horjoogaagu heelo igu dhali. Dh: ciyaar.

heello-da: (magac, dhedig, keli) heesaha jaad ka mid ah.

cf: hees

de: love song, lyric

lx: heello

pd: (/da)

ps: n6-f

key: heello

m.l la-mid: kaylli.

m. n., [collective] sharp pain

keylli m. n. cup (used as grain measure)

m.dh Abaal.

-da: (magac, dhedig, keli) tudhaale ama kaga doonid abaal danbe..

(Xawlli-ga)

Orod xoog iyo dheeraynba leh; madhaafaanka orodka, (ama xawle, xowlli).

m.l Dheeraynta wax ordaya.

m. n. velocity, running fast, quick pace

-ga:(n) the act of moving fast; speed (ispiidh); velocity (valoo-siti); swiftness (iswift-nes) ~ xawaare

de: velocity, running fast, quick pace

initial: x

lx: xawlli

pd: (-ga)

ps: n2a-m

key: xawlli

(Xeelad-da)

Aqoon gaar ah oo waaya'aragnimo ka timid oo hawlaha iyo waxqabashada lagu farsameeyo oo lagu fududeeyo; tab; khatal; xirrib; sir; (ama xeel, xeelo).

m.dh la-mid: xeel.

m.dh la-mid: xeel.

tactics

f. n. cunning, guile, deceit; snare, trap, trick

-da: (n) strategy (istaraa-te-ji); technique (tek-niik)-, trick (tiriik)-, tactics (taak-tikis); plan (palaan)-, politics (polo-tikis)-, scheme (iskiim)-, design (disaayn)-, map (maap)-, method (mathad) ~ qorshe, sir, balaan, xarfad, tab, khiddad

-da: (magac, dhedig, keli) tab iyo garoom wax lagu furdaamiyo. Dh: qaroome, xeel.

bw: xeel

cf: diil, dhagar, tab, timil, xirrib

de: cunning, guile, deceit; snare, trap, trick

initial: x

lx: xeelad

pd: (-da)

ps: n1-f

xv: Arabic

key: xeelad

حيلة

(fal) tab iyo farsamo aad ujeeddadaada ku gaadho samee.

f.g2 (-leeyay, -laysay) Arrin loo baahanyahay tab ku maarayn. la-mid: xeeladee.

f.g2 (-leeyay, -laysay) Arrin loo baahanyahay tab ku maarayn. m.f.dh, xeelayn. la-mid: xeeladee.

v. trick, swindle

(fal) tab iyo xeelad samee.

a: xeeladee

de: trick, swindle

initial: x

lx: xeelee

pd: (xeeleeyey)

ps: v2b=tr

key: xeelee

-da: (magac, dhedig, keli) kala wareejin oo dib u melmelid. Dh: xeelis.

-ta: (magac, dhedig, keli) melmelid; kala wareejin.

m.l la-mid: caseewi.

m.dh la-mid: dheelliyid.

m.l la-mid: dheelliyid.

-da: (magac, dhedig keli) eeg heellanaan.

-da: (magac, dhedig, keli) daayeerka kuwiisa yar yar ee dhabarka lagu sido.

heelliyo-da: (magac, dhedig, keli) daayeerka tan dhedigga ah. Kuye heelliyoy toos, miyaan hoolif mooyee, hal turxaana leeyahay.

-ga: (magac, lab, keli) tab iyo qaroome aan lagula ogayn ku dhaqmid. Dh: qaroomaysi.