xeel — Macnaha & Turjumaada

1

(Xee-sha)

2

Xeelad; xeelo.

waa la naqliyay ✓

m.dh Tab iyo maaro wax lagu xalliyo. la-mid: xeelad, xeelo, xiilo.

waa la naqliyay ✓

m.dh Tab iyo maaro wax lagu xalliyo. la-mid: xeelad, xeelo, xiilo.

waa la naqliyay ✓

f. n. trick, trickery, cunning; strategy; experience

waa la naqliyay ✓

-xeesha: (n) trick (tiriik)-, strategy (istaraa-ta-ji) ~ see [eeg] xeelad

waa la naqliyay ✓

1

Tattica

2

Tactic

waa la naqliyay ✓

1

(fal) kala melmel oo doon, markab, gaadhi iyo wixii la mid ah xagga uu u socdo maaher xagga kale u jeedi. Baabuurka kala xeel oo dibu noqo. Dh: celi, wareeji, melmel.

2

xeel -sha: (magac, dhedig, keli) tab iyo garoome wax lagu furdaamiyo. Taag lahaw ama tab ije xeel. Dh: tab, sir, xirrib, xeelad.

3

xeel -sha: (magac, dhedig, keli) mukur iyo is ma suukhin. Dumarku hadday kuu xeel baxan qa kaa way kaa sarraysiiyaan. Dh: mukur.

waa la naqliyay ✓

1

a: xeelad ~ xiilad

2

de: trick, trickery, cunning; strategy; experience

3

initial: x

4

lx: xeel

5

pd: (/sha Pl: xeelal (ka))

6

ps: n1-f, n4-f

7

key: xeel

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) berriga ku teedsan badda. Dh: xeeb.

waa la naqliyay ✓

1

(Xeela-da)

2

Xeel; xeelad.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: xeel.

waa la naqliyay ✓

f. n. trick, cunning

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) garoome iyo tab waaya aragnimo iyo hibo Eebbe ku salaysan oo hawlaha la qabanayo lagu farsameeyo oo lagu fududeeyo. Dh: tab, sir, xirrib, xeelad.

waa la naqliyay ✓

1

de: trick, cunning

2

initial: x

3

lx: xeelo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

see: xeelad

7

key: xeelo

waa la naqliyay ✓

1

(Caashaq-a)

2

1. Jacayl xeel dheer.

3

2. (doonni, markab) ku xirasho; dhinaca ku qabasho (deked, kd.).

waa la naqliyay ✓

1

(Dii-sha)

2

Xirrib; tab; dhagar; xeelad.

waa la naqliyay ✓

1

(Karshin-ka)

2

1. Sida cunnada loo karin jirey si ka sii xeeldheer; bisayldhaaf; (ama kashin).

waa la naqliyay ✓

1

(Khata-sha)

2

Dhagar; khayaano; sir; xeelad.

waa la naqliyay ✓

1

(Khatalid-da)

2

Dhagrid; khayaanayn; sirid; xeeladayn; hodid.

waa la naqliyay ✓

1

(Mardaba-da)

2

Dhagar; sir; khatal; xeelad; khayaano.

waa la naqliyay ✓

1

(Ragragasha-da)

2

Digasho xeel dheer, cid ku digasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Ragraga-da)

2

Digasho xeel dheer oo faan ku jiro.

waa la naqliyay ✓

1

(Siyaasadayn-ta)

2

Si siyaaso ah, cid la gelid, wax kaga qabasho; xeeladayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Siyaasa-da)

2

1. Cilmiga, farsamada iyo tabta danaha iyo arrimaha qaranka loo maamulo.

3

2. Fiiro iyo dhugmo dheeraad ah oo qofku dantiisa iyo muraadkiisa ku qunsado oo ku meel mariyo.

4

3. Xirrib; xeelad; dhagar. (ama siyaasad).

waa la naqliyay ✓

1

(Tab-ta)

2

Aqoon gaar ah oo waaya'aragnimo lagu soo bartay oo hawl ama cayaar ama wax kale oo adag qabashadooda fududaysa; hab;

3

2. Sir; dhagar; xeelad; khatal.

waa la naqliyay ✓

1

(Tabayn-ta)

2

1. Hadba tab cusub keenid, muujin.

3

2. Tabo kula kicid; xeeladayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Timi-sha)

2

1. Godob; aardoonad; dhiigtaabac.

3

2. Wax qof lee yahay ama heli karo; hanti.

4

3. Xirrib, xeelad; siyaaso; dhagar; hagar.

waa la naqliyay ✓

1

(Xeelad-da)

2

Aqoon gaar ah oo waaya'aragnimo ka timid oo hawlaha iyo waxqabashada lagu farsameeyo oo lagu fududeeyo; tab; khatal; xirrib; sir; (ama xeel, xeelo).

waa la naqliyay ✓

1

(Xeeladayn-ta)

2

Xeelad ku samayn; tabayn; khatalid; sirid.

waa la naqliyay ✓

1

(Xeelayn-ta)

2

Xeeladayn.

waa la naqliyay ✓

1

* (Xeeldheera-ha)

2

Wax aqoon gaar ah, oo ballaaran, u leh; waxyaqaan; waxgarad; khabiir.

waa la naqliyay ✓

1

(Xeeldheeri-da)

2

Wax xeeldheer ahaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Xirrib-ta)

2

1. Isha guruxeeda iyo sanqaroorka meesha u dhexaysa.

3

2. Tab; dhagar; xeelad; khatal; siyaasad.

waa la naqliyay ✓

1

(Eel-ka)

2

Dhibaato weyn; arrin xun oo culus; hoog.

waa la naqliyay ✓

m.l Dhibaato aad u ballaaran.

waa la naqliyay ✓

m.l Dhibaato aad u ballaaran.

waa la naqliyay ✓

m. n. hardship, misery

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) dhibaato weyn iyo arrin xun oo culus oo hoog weheliyo.

2

eel-sha: (magac, dhedig, keli) nabar hore u jirey oo kol danbe soo ifbaxda ka dib intii laga bogsaday.

3

eel-sha: (magac, dhedig, keli) dhibaato weyn oo hibato iyo xusuus leh. Markaad eel bogsiiso ba mid buu aalidh kacayaa. Dh: nabar, nabur, utun.

waa la naqliyay ✓

1

de: hardship, misery

2

lx: eel

3

pd: (-ka Pl: eelal (ka))

4

ps: n4-m

5

key: eel

waa la naqliyay ✓

n., (a fish) hud, -ki.

waa la naqliyay ✓

1

(Bee-sha)

2

1. Cid ama reero badan oo meel wada deggan; duddo; qeyro.

3

2. Qolo qolo ka xoog badani ka dultimid ama qabsatay oo xoog ugu taliso; raaciye; isticmaar.

waa la naqliyay ✓

1

beel¹: m.dh (-lo, m.l) Cid ama reero badan oo meel wada deggan; duddo; qeyro.

2

beel²: m.dh.u Koox dabeeci ahaan sabo ku wada uuman, oo isugu jira sinjiyo dhir iyo xayawaanba leh.

3

beel³: f.g1 (-eelay, -eeshay) Hanti ama wax kale oo hore loo lahaa tirmid; waayid.

waa la naqliyay ✓

1

beel¹: m.dh (-lo, m.l) Cid ama reero badan oo meel wada deggan; duddo; qeyro.

2

beel²: m.dh.u Koox dabeeci ahaan sabo ku wada uuman, oo isugu jira sinjiyo dhir iyo xayawaanba leh.

3

beel³: f.g1 (-eelay, -eeshay) Hanti ama wax kale oo hore loo lahaa tirmid; waayid. m.f.dh, beelid.

waa la naqliyay ✓

1

v. lose

2

beel vl. n. loss, lack of (X)

3

beel [feminine] n. settlement, group of families, community; colonization

waa la naqliyay ✓

1

-beesha: (n) a small community

2

beel: -ay / beeshay: (v) lost (loost); suffer loss. Ex: wiilkii gacan buu beelay; the boy lost an arm

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax aad haysatay waa; wax aad lahayd oo kaa hallaaba. Wax badso wax beel bay leedahay.

2

beel: (dabagelis) ereyada uu raaco u roga diidmo iyo waayid sida: indhabbeel, dhegabbeel, jeelbbeel, arradbbeel iyo waxii la mid ah.

3

beel -ka: (magac, lab, keli) qof saaxiibkaa ah. Dh: wadaay, rafiiq, jaal.

4

beel-sha: (magac, dhedig, keli) dad isku qolo ah ama isku isir ah. Dh: qabiil.

5

beel-sha: (magac, dhedig, keli) reero badan oo meel wada yaal oo isku deegaan ah. Bulladiyo ciyaaraha, lagu waa bariistoo, beeluhu gu' joogaan, sow berisamaadkii, Beled Weyne maan tegin. Dh: duddo, qeyro. Wa: beelo.

6

beel -sha: (magac, dhedig, keli) koox abuuraha Ilaahay ah oo isku jinsi ah sida dhirta, dugaagga iyo shinbiraha.

waa la naqliyay ✓

فَصِيلَة

waa la naqliyay ✓

1

(Ceel-ka)

2

God la qoday oo hoos u dheer oo wareegsan oo laga helo biyo ama saliid ama dhuxul ama wax kale.

waa la naqliyay ✓

1

ceel¹: m.l (-lal, m.l) God la qoday oo hoos u dheer oo laga helo biyo iyo wixi lamida.

2

ceel²: m.l (-lal, m.l) (jooloji) Il-biyood dhulka hoostiisa ah oo lagu helay riig oo laga qoday oogada dhulka ilaa oogada biyaha hoose, biyahaa waxa markaa loo soo saaraa ama loo soo afuufaa oogada dhulka. Haddii ceel ka hoos maro oogada biyaha hoose xilliga qoyaanka, oo aanu aad hoos uga dhicin oogada biyaha hoose ee joogtada ah, wuxuu biyo yeelanayaa xilliga qoyaanka, haddii uu gaaro oogada biyaha hoose ee joogtada ah, dabadeed weligii biyo ayuu yeelanayaa.

waa la naqliyay ✓

1

ceel¹: m.l (-lal, m.l) God la qoday oo hoos u dheer oo laga helo biyo iyo wixi lamida.

2

ceel²: m.l (-lal, m.l) (jool.) Il-biyood dhulka hoostiisa ah oo lagu helay riig oo laga qoday oogada dhulka ilaa oogada biyaha hoose, biyahaa waxa markaa loo soo saaraa ama loo soo afuufaa oogada dhulka. Haddii ceel ka hoos maro oogada biyaha hoose xilliga qoyaanka, oo aanu aad hoos uga dhicin oogada biyaha hoose ee joogtada ah, wuxuu biyo yeelanayaa xilliga qoyaanka, haddii uu gaaro oogada biyaha hoose ee joogtada ah, dabadeed weligii biyo ayuu yeelanayaa.

waa la naqliyay ✓

Well

waa la naqliyay ✓

m. n. well; fuel dump

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) [Pl. ceelal-ceelasha] well (weel); watering place

waa la naqliyay ✓

1

Pozzo

2

Well

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) dhulka oo hoos loo qodo oo isha biyaha laga gaadho; god dheer oo hoos loo qodo, si looga soo saaro biyo, shidal, macdan ama wax kale.

2

ceel: (eraydhawaaq) dameeraha biyaha loogu yeedho. 'Ceel' dheh dameeraha, biyaha ha u soo weecdaane.

waa la naqliyay ✓

1

de: well; [ext.] fuel dump

2

lx: ceel

3

pd: (-ka Pl: ceelal (ka))

4

ps: n4-m

5

key: ceel

waa la naqliyay ✓

بنر

waa la naqliyay ✓

1

(Deel-ka)

2

Xarafka afraad oo alifka Soomaalida magaciisa.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Astaan xoolaha lagu sunto oo u eg deelka xuruufta carabiga. 2. la-mid: d (da').

waa la naqliyay ✓

m. n. D [letter of the Arabic alphabet.]

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) xarafka siddeedaad ee alif ba'da carabiga oo Soomaalida badhkood deel ugu dhawaaqaan. Dh: daal.

2

deel -ka: (magac, lab, keli) astaan xoolaha lagu dhigo oo lagu calaamadiyo.

waa la naqliyay ✓

1

a: da'

2

bw: Arabic

3

de: D [letter of the Arabic alphabet]

4

lx: deel

5

pd: (-ka Pl: deelal (/sha))

6

ps: n4-m, n2-m

7

key: deel

waa la naqliyay ✓

/fiil/ (v) 1. dareemid (v) 2. malayn, citiqaadid. e.g. I feel that she has not been completely honest with me.

waa la naqliyay ✓

v.i., taabo; v.c., taabsii; v.tr., I feel a great pain, xanuun xun baa i haya, or aad baan u xanuunsanayaa; how do you feel yourself or how do you do? sideed tahay? maxaad joogtaa? maxaad falaysaa.

waa la naqliyay ✓

1

(Geel-a)

2

Xoolaha la dhaqdo kan ugu weyn; wuxuu lee yahay sur aad u dheer, kurus ama labo kurus, addimo dheerdheer, cagfo balballaaran; waxtarkiisa lama koobi karo; waa la rartaa, waa la fuulaa; waxaa laga helaa caano, hilib, subag, xuuko, harag laga samaysto lammooyin, kabo, abxado, kolayo, xargo; dhogor laga dhigto aqallo, busteyaal, dhar, kebdo, kd.; wax badan buu biyaha ka qadaa. ~ Gaal.

waa la naqliyay ✓

m.l.u (-lal, m.dh) Xoolaha la dhaqdo midka ugu weyn, wuxuu leeyahay hal ama labo kurus, addimo dhaadheer, cago balballaaran; gaal.

waa la naqliyay ✓

m.l.u (-lal, m.dh) Xoolaha la dhaqdo midka ugu weyn, wuxuu leeyahay hal ama labo kurus, addimo dhaadheer, cago balballaaran; gaal.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] camel, camels; herd of camels

waa la naqliyay ✓

-a: (n) camel (kaamel) or camels (kaamelis)

waa la naqliyay ✓

1

(I) Cammello, generico;

2

(E) Camel, generic

3

(S) Geel (S. g.: Gel)

waa la naqliyay ✓

-a: (magacwadareed) xoolaha la dhaqdo jinsiga ugu weyn oo kurus iyo qoor dheer leh.

waa la naqliyay ✓

جَمَل بعير

waa la naqliyay ✓

1

(Heel-ka)

2

Inta ceel, degmo, magaalo, kd., u ogog leh; agagaar; sabo; fagaag; heelad.

waa la naqliyay ✓

1

heel¹: m.l 1. Meel, ood, buuro iyo wixi lamida ay ku wareegsanyihiin. 2. Agagaar.

2

heel²: m.dh Hoore yar oo weel salkiisa ku haray.

waa la naqliyay ✓

m. n. space surrounding a settlement ~ well

waa la naqliyay ✓

1

(n) the rounded end portion of the foot under and behind the ankle.

2

cidhib

waa la naqliyay ✓

/hiil/ (n) 1. cirib. (n) 2. ciribta kabta. (v) 3. cirib-gelin (kabta oo meesha ciribta loo sameeyo).

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) inta ceel, degmo ama magaalo ka ag dhaw ama hareereheega ah. Dh: agagaar, sabo, fagaag, heelad.

waa la naqliyay ✓

1

de: space surrounding a settlement ~ well

2

lx: heel

3

pd: (-ka Pl: heelal (ka))

4

ps: n4-m

5

key: heel

waa la naqliyay ✓

n., cidhib, -ti.

waa la naqliyay ✓

1

(Jeel-ka)

2

Wixii dhab loo jecel yahay, araggooda ama maqalkooda ama dhadhankooda ama raaxadooda, kd., u bogidda, jamaadda iyo macaanka laga helo.

waa la naqliyay ✓

1

jeel¹: m.l 1. Wixii dhab loo jecelyahay, araggooda ama maqalkooda ama dhadhankooda, iyo wixi lamida, u bogidda, jamaadda iyo macaanka laga helo. 2. Dareen rabitaan oo ku abuurma xoolaha marka ay waayaan dhanaan. 3. (-lal, m.dh) Meesha dadka dembiga gala lagu xiro; xabsi.

2

jeel²: f.mg1 (-eelay, -eeshay) 1. U j.: wax u jeel qabid; wax xiisayn. 2. U j.: xoolo si aad ah dhanaan u rabid.

waa la naqliyay ✓

1

jeel¹: m.l 1. Wixii dhab loo jecelyahay, araggooda ama maqalkooda ama dhadhankooda, iyo wixi lamida, u bogidda, jamaadda iyo macaanka laga helo. 2. Dareen rabitaan oo ku abuurma xoolaha marka ay waayaan dhanaan. 3. (-lal, m.dh) Meesha dadka dembiga gala lagu xiro; xabsi.

2

jeel²: f.mg1 (-eelay, -eeshay) 1. U j.: wax u jeel qabid; wax xiisayn. 2. U j.: xoolo si aad ah dhanaan u rabid. m.f.dh, jeelid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [abstract] need, longing, ardent desire

2

jeel m. n. prison, jail, gaol

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) jail (jeeyl); prison (pirizan); penitentiary (paneteen-shari) ~ xabbsi

2

jeel -ka: (n) nostalgia (nastawlja); craving (kareeyving), hankering (hang kering), desire, longing (loongging); yearning (yeerning); pining (paayning) ~jan, jamasho

waa la naqliyay ✓

1

(fal) «u ~» aad ugu baaho.

2

jeel -ka: (magac, lab, keli) meel loogu tala galay in lagu xidho dadka dambiilayaasha ah. Dh: xabsi.

3

jeel -ka: (magac, lab, keli) xiisaha xoogga leh ee wax loo qabo sida kan xoolaha ku abuurma marka ay carro ama milix u baahdaan.

4

jeel -ka: (magac, lab, keli) qof aad isku fiicantihiin oo kuu hiilaya. Dh: saaxiib.

waa la naqliyay ✓

Laf saxan

waa la naqliyay ✓

/kiil/on an even keel;(n) 1. birta dhexe oo doontu ku dhisan tahay (udub dhexaadka doonta). 2. wax dagan oo sidii la rabay u socda (si miisaaman u socda).

waa la naqliyay ✓

n., (of a ship) xeraab, -ki.

waa la naqliyay ✓

m. n. night

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: night

3

lx: leel

4

pd: (-ka Pl: leelal (ka))

5

ps: n4-m

6

key: leel

waa la naqliyay ✓

1

(Mee-sha)

2

Kob.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-lo, m.l) Goob; kob; cad.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-lo, m.l) Goob; kob.

waa la naqliyay ✓

f. n. place, spot; part, portion

waa la naqliyay ✓

-meesha: (n) place (paleeys); space (ispeeys); portion (poor-shan); location (loo-keey-shin) ~kob, qayb

waa la naqliyay ✓

dhexaad.

waa la naqliyay ✓

-sha: (magac, dhedig, keli) goob, kob. Meel aan lagu engejisanayn laguma maydho.

waa la naqliyay ✓

1

de: place, spot; part, portion

2

lx: meel

3

pd: (/sha)

4

ps: n1-f

5

key: meel

waa la naqliyay ✓

مكان

waa la naqliyay ✓