xeef

(fal) wax la qaybsanayo ka saami qaado.

/biif/ hilibka lo'da

/biif/ so lo (hilib lo). Beef sausage.

n., hilib lo’aad, hilibki lo'da.

m.dh Garabka intiisa kore; qarqar.

m.dh Garabka intiisa kore; qarqar.

-ka: (magac, lab, keli) jaad ka mid ah badarka la abuuro oo kolka la ridqo kimis laga samaysto.

deef -ta: (magac, dhedig, keli) garabka intiisa kore. Dh: qarqar.

(ereycodeed) lagu joojiyo faraska. Waar faraska geef dheh oo jooji.

f.g1 (-fay, -ftay) Si tartiib ah carrabka wax u marin.

f.g1 (-fay, -ftay) Si tartiib ah carrabka wax u marin. m.f.dh, leefid.

v. lick

-ay / tay: (v) lick (lik). Ex: eey baa leefay; a dog has licked it

(fal) wax, carrabka ku tir; carrabka ku tiro. Malabka calaacasha ku tiixi oo leef.

de: lick

lx: leef

pd: (leefay)

ps: v1=tr

key: leef

لعق، لحس

1. (Neef-ka) a) Xoolaha nool mid kamid ah. b) Faras.

2. (Neef-ta) a) Naacawda sankunneefluhu ku nool yahay oo kolna sanbabbada gudohooda gasha oo buuxisa kolna sanka iyo afka ka soo baxda. b) Naacaw kasto meel gudo ah ku jirta ama ka soo baxda.

neef¹: m.l (-faf, m.l) 1. Xoolaha la dhaqdo mid ka mid ah. 2. Faras si gaar ah u tilmaaman. 3. Qof garasho yar.

neef²: m.dh (-fo, m.dh) 1. Hawada nafleyda. 2. Qaybaha hawadu u kala baxdo mid ka mid ah sida haydarojiinta, ogsojiinta iyo wixi lamida. 3. Cudur dadka ku dhaca oo neefsashadu dhibto.

neef³: m.dh (fiisikis) Wejiga maatarka ee xoogagga isjiidashada ee u dhexeeya saxarrada walaxdu ka koobantahay uu yaryaryahay. Saxarradaasu waxay leeyihiin xorriyad dhadhaqaaq, sidaas awgeedna neefuhu ma laha qaab iyo mug go'an midna.

neef¹: m.l (-faf, m.l) 1. Xoolaha la dhaqdo mid ka mid ah. 2. Faras si gaar ah u tilmaaman. 3. Qof garasho yar.

neef²: m.dh (-fo, m.dh) 1. Hawada nafleyda. 2. Qaybaha hawadu u kala baxdo mid ka mid ah sida haydarojiinta, ogsojiinta iyo wixi lamida. 3. Cudur dadka ku dhaca oo neefsashadu dhibto.

neef³: m.dh (fiisikis) Wejiga maatarka ee xoogagga isjiidashada ee u dhexeeya saxarrada walaxdu ka koobantahay uu yaryaryahay. Saxarradaasu waxay leeyihiin xorriyad dhadhaqaaq, sidaas awgeedna neefuhu ma laha qaab iyo mug go'an midna.

Gas

Gas

m. n. domestic animal

neef: [feminine] n., (mass n.): breath; air; asthma attack; gas {chemistry}

-ta: (n) 1. breath (bareeth) 2. asthma (aaz-ma). Ex: neef buu qabaa; he is asthmatic

neef: -ka: (n) domestic animal; such as cow or camel

(fal) (soo ~) ur qudhmuun soo daa.

neef -ka: (magac, lab, keli) magac guud ahaaneed oo loo isticmaalo xoolaha marka mid ahaan la tilmaamayo.

neef -ta: (magac, dhedig, keli) hawo ursilloon leb ama nakhas noole ka soo baxa.

نفس، رَبِّو

Shacaabi

/riif/ (n) qar jabalo ah (qar ama taag badda ku yaal).

(Seef-ta)

Qalab lagu dagaallamo oo leh: bir dheer (birlab) oo xalleefsan oo dhuuban oo toosan ama qalloocan; caarad wax mudda; af ama labo af oo wax gooya iyo daab gaaban oo la qabto.

m.dh (-fo, m.l) Qalab lagu dagaallamo, gadaal daab la qabsado ku leh oo ka samaysan bir xalleefsan, dhuuban, dheer, toosan ama qalloocan, leh caarad wax mudda iyo af wax gooya.

m.dh (-fo, m.l) Qalab lagu dagaallamo, gadaal daab la qabsado ku leh oo ka samaysan bir xalleefsan, dhuuban, dheer, toosan ama qalloocan, leh caarad wax mudda iyo af wax gooya.

f. n. sword, saber, scimitar

-ta: (n) sword (soordh)

-ka: (magac, lab, keli) wax badan oo dhinaca is ku haya. Dh: dhinac, fay, gefti.

seef -ta: (magac, dhedig, keli) qalab lagu dagaallamo oo ka samayn bir, xalleefsan oo toosan ama soo yara xoodan, caarad wax mudda leh, af ama labo af oo wax gooya iyo daab gaaban oo la qabto leh, gal la geliyana leh.

bw: Arabic

de: sword, saber, scimitar

initial: s

lx: seef

pd: (-ta Pl: seefaf (ka))

ps: n4-f, n1-f

key: seef

سيف

(Xeeb-ta)

Daliig dhul ah oo cammuud iyo sabbaax leh oo bad dhinaca ku haysa.

xeeb¹: m.dh (-bo, m.l) Daliig dhul ah oo cammuud iyo sabbaax leh oo bad dhinaca ku haysa.

xeeb²: m.dh (-bo, m.l) (juqraafi) Dhulka deriska la ah badda ama biyo kale oo weyn kuwaas oo mawjadahoodu ay si toos ah u saameeyaan.

xeeb¹: m.dh (-bo, m.l) Daliig dhul ah oo cammuud iyo sabbaax leh oo bad dhinaca ku haysa.

xeeb²: m.dh (-bo, m.l) (juqraafi) Dhulka deriska la ah badda ama biyo kale oo weyn kuwaas oo mawjadahoodu ay si toos ah u saameeyaan.

Coast

f. n. shore, beach, coast

-ta: (n) beach (biij), coast (kowst)-, shore (shoor)-, seashore (sii-shoor)

Costa

Coast

-ta: (magac, dhedig, keli) dhul bannaan ah oo badda iyo berriga u dhexeeya oo badda dheegga ku haya. Xeebta Cambaado ayaan Jimcayaasha ku dabbaalannaa. Wa: xeebo.

de: shore, beach, coast

initial: x

lx: xeeb

pd: (-ta)

ps: n1-f

xe: coastal land

xv: saaxil

key: xeeb

شاطئ، ساحل

(Xee-sha)

Xeelad; xeelo.

m.dh Tab iyo maaro wax lagu xalliyo. la-mid: xeelad, xeelo, xiilo.

m.dh Tab iyo maaro wax lagu xalliyo. la-mid: xeelad, xeelo, xiilo.

f. n. trick, trickery, cunning; strategy; experience

-xeesha: (n) trick (tiriik)-, strategy (istaraa-ta-ji) ~ see [eeg] xeelad

Tattica

Tactic

(fal) kala melmel oo doon, markab, gaadhi iyo wixii la mid ah xagga uu u socdo maaher xagga kale u jeedi. Baabuurka kala xeel oo dibu noqo. Dh: celi, wareeji, melmel.

xeel -sha: (magac, dhedig, keli) tab iyo garoome wax lagu furdaamiyo. Taag lahaw ama tab ije xeel. Dh: tab, sir, xirrib, xeelad.

xeel -sha: (magac, dhedig, keli) mukur iyo is ma suukhin. Dumarku hadday kuu xeel baxan qa kaa way kaa sarraysiiyaan. Dh: mukur.

a: xeelad ~ xiilad

de: trick, trickery, cunning; strategy; experience

initial: x

lx: xeel

pd: (/sha Pl: xeelal (ka))

ps: n1-f, n4-f

key: xeel

(Xeer-ka)

1. Dhaqan lagu heshiiyey; qaanuun.

2. Xarig dheer.

xeer¹: m.l 1. (-rar, m.l) Sharci; dastuur. 2. Xarig kor looga xiro aqalka miyiga si aan dabayshu u qaadin.

xeer²: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Xarig wax kor kaga xirid. 2. Wax sharci kadhigid.

m.l 1. (-rar, m.l) Sharci; dastuur. 2. Xarig kor looga xiro aqalka miyiga si aan dabayshu u qaadin.

Law

m. n. custom, rule, regulation, constitution, traditional law

xeer m. n. long rope

-ka: (n) custom (kas-tem)-, tradition (tara-di-shin)-, regulation (rege-leey-shin); rule (ruul): bylaw (baay-loo); legislation (legas-leey-shin); law (loo) ~ qaynuun, sharci. Ex: xeer Soomaali; Somali customary law

Codice; convenzione

Code; convention

(fal) aqal iyo wixii la mid ah xadhig dheer oo xajiya ku wareeji oo ku adkee. Agalaka dabaysha ka xeer.

xeer: (fal) xayndaab ku wareeji. Dh: meegaar.

xeer -ka: (magac, lab, keli) qodobo lagu heshiiyo in lagu dhaqmo oo fulintoodana la isku taageersado oo u wada dan ah inta meel wada taal. Dh: qaanuun. Li: xeer la'aan. Wa: xeerar.

xeer-ka: (magac, lab, keli) xadhig dheer oo aqal Soomaaliga dusha lagaga soo xidho oo dabaysha ka xajiya. Xadhig adag xeer ka dhigo.

شريعة

erey waxaraha iyo maqasha lagu eryo oo soco u dhigma. Waxaraha xeex dhe. Li: sacas.

(Afeef-ta)

Hadal, kolka la dooda hayo la hormarsado, oo waxyaalo la oran doono marmarsiinyo looga dhigo, ama waxyaalo laga baqa hayo sooqaadkood lagu gudbo.

m.f.dh Hadal, kolka la doodayo la hormarsado, og waxyaalo la oran doono marmarsiinyo looga dhigo, ama waxyaalo laga baqayo soo qaadkood lagu gudbo.

m.f.dh Hadal, kolka la doodayo la hormarsado, og waxyaalo la oran doono marmarsiinyo looga dhigo, ama waxyaalo laga baqayo soo qaadkood lagu gudbo. Tusaale: Afeef hore lahaw ama adkaysi dambe yeelo.

Hypothesis

f. n. excuse, justification; prelude, preface

-ta: (n) 1. the act of stating one's position in advance. Ex: ama afeef hore lahow ama adkaysi danbe lahow; either you disapprove first or you endure later [proverb]

Prefazione

Preface

-ta: (magac, dhedig, keli) kolka la doodayo, hadal la hormarsado oo waxa dhici kara la iskaga sii mooso ama looga teello dhigto. Ama afeef hore lahow ama adkaysi danbe. Dh: asararad, dhaabe, teello.

de: excuse, justification; prelude, preface

lx: afeef

pd: (-ta)

ps: n1-f

key: afeef

عذر

/biifi/ (adj) murgo weyn (xoog weyn)

-ta: (magac, lab, keli) war aan xaqiiq loo ogayn; war kugu soo duulay, aan hubaal ahayn. Dh: bawsi.

(Dheef-ta)

1. Cunnada nafleydu cunto inta waxtarka leh; nuxrur; dux; cunno.

2. Wanaag; faa'ido; jil.

dheef¹: m.dh 1. Fiitamiinka cuntada, caanaha iyo wixi lamida ku jiro. 2. Dulsaarka faa'iido ahaan looga helo lacag bangi la dhigtay.

dheef²: f.mg1 (-fay, -ftay) Ka dh.: wax faa'iido ka helid.

dheef¹: m.dh 1. Fiitamiinka cuntada, caanaha iyo wixi lamida ku jiro. 2. Dulsaarka faa'iido ahaan looga helo lacag bangi la dhigtay.

dheef²: f.mg1 (-fay, -ftay) Ka dh.: wax faa'iido ka helid. m.f.dh.

f. n. food, nourishment; goodness; dividend, interest, benefit; income, profit; reward; vitamin

dheef v. benefit from, reap in, find something useful

-ta: (n) 1. nutrition (nuutiri-shan); nourishment (noorishment); nutritious food ~ nafaqo 2. profit (profit)', benefit (ben efit); gain (geeyri) ~ macaash, faa'iido, ribix

Proteine

Proteine

-ta: (magac, dhedig, keli) qadar dulsaar ah oo laga bixiyo lacag bangi laga amaahday.

dheef -ta: (magac, dhedig, keli) macaashka laga helo wixii la tabcado. Dh: faa'iido, waxtar.

(Gedef-ka)

1. Wax qaab wareegsan leh.

2. Wax wax kale dhawraarin u ah; dahaar.

gedef¹: m.l 1. la-mid: gadaf². 2. Maro yar oo uu madaxa ku xirto ugaarsaduhu.

gedef²: m.dh (-fo, m.dh) Xaad dhaadheer oo ka baxda gacmaha dadka.

gedef³: f.g1 (-dfay, -daftay) la-mid: gadaf².

m.dh (-fo, m.dh) Xaad dhaadheer oo ka baxda gacmaha dadka.

m. n. circle, circumference; curtain, cover

gedef v. cover, hide

-ka: (magac, lab, keli) xayndaab iyo dayr.

gedef -ta: (magac, dhedig, keli) wax wax kale hawl dhabeen u ah. Dh: gadaf, dahaadh.

gedef -ta: (magac, dhedig, keli) si gaar ah oo timaha dumarku u habeeyaan. Gedefaynta timaha waxa lagu gartaa gabadha aan la guursan. Dh: gadaf.

f.g2 (-iyay, -isay) la-mid: leefsii.

v. cause to lick

a: leefsii (leefsiiyey) [v2a=caus]

de: cause to lick

lx: leefi

pd: (leefiyey)

ps: v2a=tr

key: leefi

f.g/mg2 (-iyay, -isay) 1. (f.g) Wax neefta ku jirta ka saarid. 2. (f.mg) Ka n.: cid hawl ku daashay ka nasin. 3. (f.mg) Ka n.: cid hadal u ciil qabta dhageysad. 4. (f.mg) Ku n.: neefta lo'da cid ku daaweyn.

f.g/mg2 (-iyay, -isay) 1. (f.g) Wax neefta ku jirta ka saarid. 2. (f.mg) Ka n.: cid hawl ku daashay ka nasin. 3. (f.mg) Ka n.: cid hadal u ciil qabta dhageysad. 4. (f.mg) Ku n.: neefta lo'da cid ku daaweyn. m.f.dh, neefin.

v. let air out of, deflate; relieve

-yey -say: (v) deflate (di-faleeyt)

de: let air out of, deflate; [fig.] relieve

lx: neefi

pd: (neefiyey)

ps: v2a=

key: neefi

-ga: (magac, lab, keli) qof hunguri ku dagaallama.

(fal) 'dhaqaale' kac: caydhoow; musallef.

selef-ka: (magac, lab, keli) meesha baabuurta iyo lagafyada laga istaadho. Dh: salaf.

m. n. wooden food tray, communal food server

-ka: (magac, lab, keli) weel wax lagu haadiyo, badarka lagu ka la shaandheeyo. Seref iyo masaf wax ku haadi.