xeedh — Macnaha & Turjumaada

f. n., (mass n.): suet, kidney-fat

waa la naqliyay ✓

1

de: suet, kidney-fat

2

initial: x

3

lx: xeedh

4

pd: (-dha)

5

ps: n1-f-mass

6

see: xayr {N}

7

key: xeedh

waa la naqliyay ✓

f. n. wooden dish

waa la naqliyay ✓

-xeedhada: (n) bowl (bowl) or large dish used for serving for food up to four people ~ xeero

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) cunto hilib murmura ah iyo subag la isku shubay timir ama sabiibna lagu xardhay ah oo laba weel oo qurux iyo sharraxaad loo dhammeeyey oo la isku daboolay lagu rido oo caruuska iyo aroosadda cusub loo diiqo. Dh: diiqo Wa: xeedhooyin.

2

xeedho -da: (magac, dhedig, keli) weel wax lagu cuno oo qori laga qoray oo sida saxniyada ah. Dh: xeero.

waa la naqliyay ✓

1

de: wooden dish

2

initial: x

3

lx: xeedho

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

see: xeero {N}

7

key: xeedho

waa la naqliyay ✓

m.dh (-dho, m.l) (daawo) Mid ka mid ah lafaha dhuudhuuban oo xoodan, kuwaas oo sameeya qafis daboola ilaaliyana wadnaha iyo sambabada. Feedhuhu waxay u samaysanyihiin lammaane ku xidhan taxanaha lafdhabarta xammaaratada, shimbiraha iyo naasleyda) ilaa iyo kalxanta oo xagga hore ah.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-dho, m.l) (daaw.) Mid ka mid ah lafaha dhuudhuuban oo xoodan, kuwaas oo sameeya qafis daboola ilaaliyana wadnaha iyo sambabada. Feedhuhu waxay u samaysanyihiin lammaane ku xidhan taxanaha lafdhabarta xammaaratada, shimbiraha iyo naasleyda) ilaa iyo kalxanta oo xagga hore ah.

waa la naqliyay ✓

f. n. rib

waa la naqliyay ✓

1

-ay / tay: (v) hit with the fist; punch (panjiy, box (bookis) ~ feer

2

feedh -ka: (n) box (bokis)

3

feedh -ta: (n) rib (riib) ~ feer

waa la naqliyay ✓

1

(fal) gacanta oo faraheedu duuban yihiin, cid kale xoog ugu dhufo. Dh: feer.

2

feedh: (fal) timaha shanlay ama fidhin dhex marmari si ay u kala baxaan oo u qurxoonaadaan. Dh: feer, fidh, shanlee.

3

feedh-a: (magac, lab, keli) lafaha sida qaansada ah ee dhinacyada noole badan ku yaal middood. Cishaduu Ilaahay, carradeenna joojee, Aadan ciidda ka alkumay, xaawana cadkiisiyo, feedh calaanta laga dhigay. Wa: feedho.

4

feedh -ka: (magac, lab, keli) ciyaar caan ah oo ku dhisan labo qof oo feedh isla dhaca, oo lagu dagaallamo gacmaha intooda hore oo faruhu laaban yihiin. Maxamed Cali Kalay wuxuu ku caan aha feedhka. Dh: feedhfeedh, feedhtan.

5

feedh -ka: (magac, lab, keli) faraha gacanta oo la duubo oo gacanta xaggeeda hore bud loo ekeysiyo.

waa la naqliyay ✓

1

a: feer {N}

2

de: rib

3

lx: feedh

4

pd: (-dha)

5

ps: n1-f

6

key: feedh

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, dhedig, keli) beel bulsheed ab wadaag ah; tol isir dhalasho midayso. Jeedh bay wadaagaan labada oday.

waa la naqliyay ✓

Sentence

waa la naqliyay ✓

-a: (n) sentence (sen-tanis); word (woordh); opinion ~ weer, kalmad

waa la naqliyay ✓

1

-a: (magac, dhedig, keli) ereyo taxan oo macne buuxa oo la garan karo leh. Weedh gaaban ayuu macallinku tusaale ka dhigay Dh: hawraar, hadal, weer.

2

weedh-ka: (magac, lab, keli) dun ama haylaaq yar oo lagu xidho wajiga ilaa laga gaadho gadaadka xarrago ama calaamad dagaal ahaan. Dh: weer.

waa la naqliyay ✓

v. call

waa la naqliyay ✓

(v) see [eeg] u yeedh

waa la naqliyay ✓

1

(fal) (u ~) dhawaaq u samee; kaalay ku dheh. Caasha u yeedh.

2

yeedh: -a: (magac, dhedig, keli) hirar hawada iyo wixii la mid ah, ku dhexjira oo abuura dareen dhegtu maqasho. Yeedhii xalay dhanka dooxada ka baxaysay tolow maxay ahayd?. Dh: cod, jabaq.

3

yeedh: -ka: (magac, lab, keli) dhawaaq cid ku wajahan oo kaalay ah. Dhagoole yeedh ma maglo. Dh: yeer.

waa la naqliyay ✓

1

a: yeer {N}

2

de: call With preposition u

3

initial: y

4

lx: yeedh

5

pd: (yeedhay)

6

ps: v1=

7

key: yeedh

waa la naqliyay ✓

-xeerada: (n) bowl (bowl); platter (palaa-tar) or large dish used for serving for food up to four people ~ xeedho, sixni

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) weel godan oo lagu rito cuntada. Dh: maddeebad, maddiibad, qaafiri, xeedho.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) wax aad u cad ah. Tani waa xeedho balaaddi ah.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) is ballaaris iyo raaxaysi xasilooni leh. Adoo nabad u balawaada, baloy kaalay lama dhaho, hadday kuu timaadana, lama booyo boowow.

2

balawaad -ka: (magac, lab, keli) meel bannaan oo waasac ah. Xaaxidaa balawaadka ah geeya adhiga.

3

balawaad: (tilmaame) weel weyn oo wax lagu cuno sida xeedhada. Xeedho balawaad ah wax noogu soo rida. Dh: waasac.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) eeg bud.

2

budh: (tilmaame) weel aan meel dhiman lahayn. Xeedha bur ah buu gacalkii noo keenay Dh: budh, buuxa, tif, daf. Li: madhan, faaruq.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) martiqaad iyo sooryayn. Dh: casuumad, xeedhayn, casumid.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) martiqaad inta badan sababi ka danbayso oo cid loo sameeyo. Ardaydii imtixaanka ku guulaysatay oo dhan ayaa casumaad loo fidiyay. Dh: martiqaad, sooryeyn, xeedhayn, diyaafad.

waa la naqliyay ✓

1

-a: (magac, lab, keli) weel sarriig maydho iyo wixii la mid ah laga tolo oo kimista lagu rito. Odayadii dabaq loxoox ah ayaa loo geeyey.

2

dabaq -a: (magac, lab, keli) dabool weelasha afka laga saaro. Dugsibaa ku dhaca xeedhadaan dabaqu saarayne. Dh: dabool.

3

dabaq -a: (magac, lab, keli) dhismaha guryaha la is kor saaro ee ka kooban laba iyo wixii ka badan. Faadumo aqal dabaq ah ayay dhisatay. Dh: fooq, bandarad.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax muuqda qari ama weel afkiisu furan yahay wax saar. Caanaha dabool daqsigu yaanu geline. Dh: aabbudh.

2

dabool -ka: (magac, lab, keli) weel yar oo weel weyn afka laga saaro si waxa ku jira aanu cayayaanku u gelin ama saxar ugu dhicin ama aanu u qaboobin. Daboolka saar xeedhada. Dh: afsaar, aabbu.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xeedho cunto ah oo casuumad iyo duco ahaan loo kariyo oo subag iyo caano wixii la helaba lagu daro. Dh: taraaro.

waa la naqliyay ✓

(fal) dhan u janjeedhi. Soo dhalleeci xeedhada. Dh: janjeedhi.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) agab ka samaysan xeedho harag afka lagaga tigtigay loona isticmaalo ciyaaraha hiddaha iyo dhaqanka iyo caroosyada. Nin durbaan tumay ilaaq dalbay. Dh: gurbaan, def, narso.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) gogol ama wax la mid ah duub. Dh: duub, Li: fidi.

2

falluuq: (fal) wax ama meel, in weyn ka goo, adiga oo gudun iyo wax la mid ah adeegsanaya.

3

falluuq-a: (magac, lab, keli) gogol iyo wixii la mid ah duubid ama laalaabid. Dh: rafacid.

4

falluuq-a: (magac, lab, keli) dildillaacinta shay si aan nidaamsanayn oo foolxun kolba dhinac looga gooyo. Qorigii xeedhada laga qori lahaabaad falluuq u yeeshay. Dh: falfalluuq.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qalab laga qoro geedaha oo dabo la qabto iyo af godan leh oo cuntada lagu qaadqaato, sida malqacadda. Goor ay xeedho iyo fandhaal kala dhaceen baad timid. Dh: fundhaal.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) gorof yar oo lagu maalo xoolaha. Ganuunka iyo xeedhyahaba middaan goor alleba dhiibin... Dabadeed ganuun buuxda iyo gaawe raacsadaye. Dh: hadhuub.

2

ganuun -ka: (magac, lab, keli) ceelasha la qodo kuwa dhuudhuuban ee afka yar leh. Dh: mataan.

3

ganuun-ta: (magac, dhedig, keli) caano geel oo lis ah. Ganuunteeda xoorka ah hashay gocatey laabtaydu.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) xeedho aad u weyn.

waa la naqliyay ✓

(fal) caansiiri oo kala raag ama ula kac u cadiigso oo waxbixin ama waxqabad kala daah. Gocor baa wax jiilaaliyiyo muudalkii go'an e, gabbalkoo aan dhicin xeedhyihii caasha maw geliyey. Dh: gasaci, caansiiri, silci. Li: dhaqso, horraysii, dedaal, dedeji, qaddin.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) xeedho yar oo qori ah oo bunsharuurka lagu shubo. Dh: kur, xeedho. Wa: kurbino.

waa la naqliyay ✓

(fal) waxba ha reebin; wada idlee. Xeedhada cuntada ka madhi. Dh: mari, dhammee, faaruqi. Li: reeb.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) cawsha keeda lab.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) cawl wayn oo goonnidaaq noqda oo aan cawsha kale raacin. Dh: jucuur, jexeer, jaxeer. Wa: jexeedho.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xeedho casuumad ah cid u samee. Qaraddaa imanayee u xeedhay. Dh: xeedhee, daraaree, casuun. Li: qadi.

2

xeedhay: (fal) xeedho diiqa ah oo aroos loo diiqayo samee. Inantu intaanay afartan bixin u xeedhay. Dh: diiq, xeedhee.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xeedho casuumad ah cid u samee. Qaraddaa imanayee u xeedhee. Dh: xeedhay, daraaree, casuun.

2

xeedhee: (fal) xeedho diiqa ah oo aroos loo diiqayo samee. Inantu intaanay afartan bixin u xeedhee. Dh: diiq, xeedhay.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) shanlayso oo timaha fidho.

2

feedho-ha: (magac, lab, keli) cudur daran oo la is qabadsiiyo oo badanaa sanbabbada ku dhaca: 'TB'. Dh: sanbab, qaaxo, dhaxan, feero.

waa la naqliyay ✓

Erey qofka lala hadla hayo lagu yiraahdo oo ulajeeddadiisu tahay hee dheh; iga wargur, i maqal).

waa la naqliyay ✓

fk. la-mid: hee.

waa la naqliyay ✓

inter. say yes!; right?

waa la naqliyay ✓

(falkaabe) qof lala hadlayo lagu yidhaahdo oo ulajeeddadiisu na tahay, 'hee i dheh', 'warka iga gur' 'i dhegeyso'.

waa la naqliyay ✓

1

de: say yes!; right? Word used to encourage a person to pay attention to one's speech

2

lx: heedhe

3

ps: intj

4

key: heedhe

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) harrar gaaban oo lagu dhiso aqalka halka u hoosaysa. Dh: dadab.

waa la naqliyay ✓

1

-ha: (magac, lab, keli) qof waxyeellada dadka ka damqada oo had iyo jeer gurmadkooda isku mashquuliya. Yeedhe hadduu yeedho dhibbaa jirtee eega. Dh: yeere, yeedheyeedhe.

2

yeedhe -ha: (magac, lab, keli) qof waxyeellada dadka ka damqada oo had iyo jeer gurmadkooda isku mashquuliya.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) kolba erey ama weedh u sheeg cid kaa daba qoraysa. Ardayda cashirka u yeedhi. Dh: yeeri.

2

yeedhi: (fal) buun, hoon siidhi iyo wixii la mid ah ka dhawaaji. Gobayska qaado oo kaga yeedhi. Dh: yeeri

waa la naqliyay ✓

(fal) (u ~) cid iskaa u waco; u qaysho; u dhawaaqo, ii imaadda ku dheh. Nin kula shaqeeya u yeedho. Dh: waco, yeero.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) casuumadayn oo sooryo u samayn. Dh: xeedhays, daraarayn, casuumadayn. Li: qadin.

2

xeedhayn -ta: (magac, dhedig, keli) xeedho aroos loogu diiqayo samayn.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg xeedhayn.

waa la naqliyay ✓

1

Eed — (Eed-da)

2

1. Xaal; arrin; xaajo; gar.

3

2. Gaboodfal; gef; denbi.

4

-eed

5

Waxay ka dabadhacdaa magaacyada qaarkood, ulajeeddo lahaaneedna u yeeshaa; (alaabo carruur-eed; askar Soomaaliy-eed).

waa la naqliyay ✓

1

eed¹: m.dh (-do, m.l) 1. Denbi cid uusan ku caddayn lagu soo oogey. 2. Gef; denbi.

2

eed²: f.g1 (-day, -dday) Fal, arrin iyo wixi lamida samayntooda natiijo xun kala kulmid.

waa la naqliyay ✓

1

eed¹: m.dh (-do, m.l) 1. Denbi cid uusan ku caddayn lagu soo oogey. 2. Gef; denbi.

2

eed²: f.g1 (-day, -dday) Fal, arrin iyo wixi lamida samayntooda natiijo xun kala kulmid. m.f.dh, eedid.

waa la naqliyay ✓

1

v. blame, accuse; repent, regret, lament

2

eed [feminine] n. accusation, blame; reason, cause; fault, guilt

waa la naqliyay ✓

-da: (n) allegation (ala-geey-shin); blame (baleeym); fault, guilt

waa la naqliyay ✓

1

(fal) qalad ad horay u gashay cidhibtiisa xambaaro oo ka qoomammee ama ku guuldarrayso. Dh: aalo.

2

eed: dabakar magacyada xagga danbe kaga darsama kolka cid loo aanaynayo ama loo tiirinayo Arrin dawladeed iyo indho qudhaanjeed, midna lama arko.

3

eed -da: (magac, dhedig, keli) cambaarayn gef iyo denbi xanbaarsan. Gaboobe Senge wuxu yidhi 'Eed geel laga wadaan waayay!' Dh: gaboodfal, denbi, canbaarayn, gef. Wa: eedo.

4

eed -da: (magac, dhedig, keli) xaal iyo arrin loo fadhiyo; xaajo iyo gar la naqayo.

waa la naqliyay ✓

(suffix) [-al] of, relating to, or characterized by: Ex: goboleed; regional

waa la naqliyay ✓

m.l.u Ukun.

waa la naqliyay ✓

m.l.u Ukun.

waa la naqliyay ✓

m. n. egg (of chicken)

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) walax dusha qolof kaga dahaadhantahay hoostana nololi kaga jirto, ugxanta aan dillaacin digaagadda iyo waxii la mid ah. Dh: ukun, unfax, naalo.

2

beed-da: (magac, dhedig, keli) eeg bayd.

waa la naqliyay ✓

1

bw: ukun, unfax

2

de: egg (of chicken)

3

lx: beed

4

pd: (-ka Pl: beedad (ka))

5

ps: n4-m-enum, n2-m

6

syn: ugax;

7

key: beed

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: cayd.

waa la naqliyay ✓

/dhiidh/ (n) 1. fal (camal) e.g. a good deed (n) 2. warqada lahaanshaha dhul ama dhismo (subbar-loogo).

waa la naqliyay ✓

n., (action) falniin, -ki, or -ti.

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) gaadiid dadku raaco oo biro iyo qalab kale ka samaysan oo afar shaag leh. Wallee meel caddaan lagu jaraan eydh ka ciyi waayin. Dh: gaadhi, gaari, tamaamuul, baabuur.

waa la naqliyay ✓

m.dh Dhul sare oo fidsan.

waa la naqliyay ✓

/fiidh/ (v) 1. quudin, raashin-siin (v) 2. siin, gaarsiin (n) 3. quud, cunto.

waa la naqliyay ✓

n., (food) soor, -ti, sabbar, -ki, sooryo, -adi, masruuf or musruuf, -ki; v.tr., soor, sabbar, sabbaro; feed the cattle, daaqgee, daji; feed your family, masruuf; v.i., he lives on fruits, midho buu ku noolyahay; he lives like a Somali, sida dadka Soomaaliyeed buu u cunaa.

waa la naqliyay ✓

1

(Geed-ka)

2

1. Wax nool oo dhulka ka soo baxa oo yeesha xididdo dhulka ku xabaalan, sal (gun, jirrid), dhex, laamo, caleemo, miro, ubax, qodxo, kd.

3

2. Wixii laabta ku soo dhaca oo dhan, ifyaal iyo uuryaal mid kasta ha ahaadee, haddii dadka iyo nafleyda kale laga reebo; wax.

4

3. (koox: geedo) waxyaalaha cunnada lagu daro oo udgoonka iyo dhadhanka wanaagsan u yeela; dhir.

waa la naqliyay ✓

m.l (-do, m.l) Nooc dhirta ah oo leh jirrid oo iskeed isu taagi karta iyo laamo leh oo dhulka ka kacsan.

waa la naqliyay ✓

m.l (-do, m.l) Nooc dhirta ah oo leh jirrid oo iskeed isu taagi karta iyo laamo leh oo dhulka ka kacsan.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. tree; plant; herb; spices

2

geed m. n. thing, whachamacallit, whats-it [when one does not know ~ cannot remember the right word.]

waa la naqliyay ✓

(Gaed) Acanthus gaed Lindau Acanthaceae.

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) [Pl. geedo-ha] 1. plant (palaant); tree (tirii). 2. something difficult to classify or whose name has been forgotten: thingumajig (thingamajiig); thing (thing). Ex: geedkaa ii soo qabo; give me that thing

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) shay nool oo dhulka dushiisa ka soo baxa oo leh xididdo dhulka ku haya iyo caleemo lagana manaafacaadsado hadh iyo midho. Geedka galoolka ayaa maydhaxda ugu fiican laga diiraa.

waa la naqliyay ✓

شجر

waa la naqliyay ✓

1

(Heed-da)

2

Badar la cuno oo mirihiisu aad u yaryar yihiin.

waa la naqliyay ✓

m.dh Nooc badarka ka mid ah oo miro yaryar leh.

waa la naqliyay ✓

Barley, Oats

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] small millet species

waa la naqliyay ✓

(Hed) N Hordeum vulgare L. Gramineae.

waa la naqliyay ✓

/hiidh/ (v) dhug u-yeelasho, addeecid, ahmiyad siin. e.g. Pay no heed to what she says.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) nooc geedgaabka ka mid ah oo qamadiga iyo sarreenka ay isku bah yihiin saloolkeedana waxa laga ridqaa budo basho la yidhaa oo la cuno.

waa la naqliyay ✓

n., foojigaan, -ti.

waa la naqliyay ✓

Hee.

waa la naqliyay ✓

inter. yes!, go on!

waa la naqliyay ✓

(interjection) yes (yees) ~ hee

waa la naqliyay ✓

(falkaabe) eeg hee.

waa la naqliyay ✓

1

de: yes!, go on!

2

lx: heeh

3

ps: intj

4

see: hee

5

key: heeh

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-day, -dday) 1. Sii j.: cid dhabarka xijin. 2. Soo j.: habeen hurdo ka tegid (cid). 3. U j.: muuqaal il ku hayn. 4. U j.: meel aadid. 5. Ula j.: fal ama hadal ujeeddo gaar ah ka lahaan.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-day, -dday) 1. Sii j.: cid dhabarka xijin. 2. Soo j.: habeen hurdo ka tegid (cid). 3. U j.: muuqaal il ku hayn. 4. U j.: meel aadid. 5. Ula j.: fal ama hadal ujeeddo gaar ah ka lahaan. m.f.dh, jeedid.

waa la naqliyay ✓

v. look at, turn to, face towards; mean, intend; refer to

waa la naqliyay ✓

-ay: (v) [with preposition u] 1. see (sii) ~ arag. Ex: yaa u jeeday? who saw? 2. intention (in-teen-shin)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) (u ~) dhinac eeg.

2

jeed: (fal) (u ~) isha ku hay; maskaxda ku hay, fahansanow ujeeddada wax laga leeyahay.

3

jeed: (fal) (ku ~) wax ku mashquul.

4

jeed: (fal) (ka ~) ha rabin, ha doonin.

5

jeed: (fal) (sii ~) cid kale, dhabarka u sii jeedin ama xajisiin.

waa la naqliyay ✓