xaysimo — Macnaha & Turjumaada

-ha: ( magac, lab, keli) dhulka intiisa ka rogan buuralayda ee bannaanka ah. Xaysimo waa loo xays tegaa. Dh: carra dabac, cagjilayc. Dh: buuralay.

waa la naqliyay ✓

1

(Haysima-da)

2

1. (idaha) filka wanka loo hayn karo.

3

2. Laboodka iyo dheddigga xoolaha isu hayntooda.

4

3. (dad) wallac (ama haystimo).

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Filka wanka loo hayn karo (idaha). 2. Laboodka iyo dheddiga xoolaha isu hayntooda. 3. la-mid: haystimo. Wallac (naag).

waa la naqliyay ✓

1

m. n. season, time of year for animal breeding ~ mating

2

haysimo: [feminine] n. saved thing, item put aside

3

haysimo [feminine] n. female pregnant for a few months, with the first discomforts of the pregnancy

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) da'da iduhu ku asoolaan; iduhu kolka filkoodu inuu wan qaadi karo uu gaadho. Sabeen haysimo ah ayaan iibsaday. Dh: asool.

2

haysimo-da: (magac,dhedig, keli) wallac iyo dareen uur. Dh: haystimo

3

haysimo -da: (magac, dhedig, keli) laboodka iyo dhaddigga xoolaha isu hayntooda.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Qof dayrsan ahaansho. 2. Roob xilliga dayrta horteeda da'a.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: haysimo (3).

waa la naqliyay ✓

f. n. saved thing, something put aside

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg haysimo.

waa la naqliyay ✓

1

de: saved thing, s.t. put aside

2

lx: haystimo

3

pd: (/da)

4

ps: n-f

5

see: haysimo (various entries)

6

key: haystimo

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) marka geela la soo dhaco neefka ciidanku qashaan. Dh: halabo.

waa la naqliyay ✓

f. n., [abstract] vitality

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) qof xayi ah ahaan. Dh: hawlkarnimo.

waa la naqliyay ✓

1

de: vitality

2

initial: x

3

lx: xayinimo

4

pd: (/da)

5

ps: n0-f-abs

6

key: xayinimo

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magacwadareed) macno ballaadhan iyo hodannimo. Irdaha gabayga maantaan dhex galo aydimaha wawga.

2

aydimo -da: (magac, dhedig, keli) haweenaydu marka ay ku jirto wallaca. Gabadhu waa aydimo ee ka ilaasha hawsha badan. Dh: wallac.

waa la naqliyay ✓

nickname; name-f docile; simple, uncomplicated; tamed ~ trained pack camel

waa la naqliyay ✓

1

(Xaysin-ka)

2

Xays.

waa la naqliyay ✓

m.l.u Goobta ku da'a roobka xays.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) meel xays ka da'ay geyn.

waa la naqliyay ✓

1

(Harsima-da)

2

Maalinta dhexdeeda kulul.

waa la naqliyay ✓

m.dh Waqtiga maalinta bartankeeda ah ee qorraxdu ugu kulushahay. la-mid: harsiimo.

waa la naqliyay ✓

m.dh Waqtiga maalinta bartankeeda ah ee qorraxdu ugu kulushahay. la-mid: harsiimo.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] heat of the day

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) maalinta inteeda kulul. Dh: hadhsiimo, harsiimo.

waa la naqliyay ✓

1

de: heat of the day

2

lx: harsimo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f-col

5

key: harsimo

waa la naqliyay ✓

m.dh Cankuhays, uur, uurdhaj, wax dhalaya (masaggada, galleyda iyo wixi lamida marka ay uurka yihiin).

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-intay, -imatay) 1. Wax caadaysasho. 2. Meel ku raagid.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-intay, -imatay) 1. Wax caadaysasho. 2. Meel ku raagid. m.f.dh, laasimasho.

waa la naqliyay ✓

v. be accustomed ~ habituated to something; reside permanently in a place

waa la naqliyay ✓

-laasimay / laasintay: (v) accustom oneself; get used to; accustom (akastam). Ex: waxaan laasimay inaan saacado badan shaqeeyo; I have accustomed myself to working long hours

waa la naqliyay ✓

1

de: be accustomed ~ habituated to s.t.; reside permanently in a place

2

lx: laasimo

3

pd: (laasintay)

4

ps: v3b=intr

5

key: laasimo

waa la naqliyay ✓

agg. - ugu weyn.

waa la naqliyay ✓

f. n. lunch; leftovers from lunch

waa la naqliyay ✓

1

bw: harimo {N}

2

de: lunch; leftovers from lunch

3

initial: x

4

lx: xadhimo

5

pd: (/da)

6

ps: n6-f

7

syn: qado

8

key: xadhimo

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: xajiin².

waa la naqliyay ✓

1

(Hagimo) S Cleome strigosa (Boj) Oliv. Capparidaceae.

2

N Arnebia hispidissima (Lehm) DC. Boraginaceae.

3

S Rottboellia cochinchinensis (Lour) Clayton. Gramineae.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) cuncun kabxarar keena oo cadanyada u eg oo dubka dushiisa laga dareemo kolka wax xajiin keenaa uu dubka taabto. Dh: cadanyo.

waa la naqliyay ✓

pr. n., [feminine] Hakima

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: Hakima

3

initial: x

4

lx: Xakiimo

5

ps: name-f

6

key: Xakiimo

waa la naqliyay ✓

pr. n., [feminine] Halima

waa la naqliyay ✓

1

de: Halima

2

initial: x

3

lx: Xaliimo

4

ps: name-f

5

key: Xaliimo

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) awr aan heeryo saarnayn ama aan rarnayn. Awrka caddaysimaha ah heeryada saar aan raree.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: caweysin¹.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) habeenka intiisa hore; caweysin.

waa la naqliyay ✓

1

de: season, time of year for animal breeding ~ mating

2

hm: 1

3

lx: haysimo

4

pd: (/da)

5

ps: n-m

6

key: haysimo_1

waa la naqliyay ✓

1

de: saved thing, item put aside

2

hm: 2

3

lx: haysimo

4

pd: (/da)

5

ps: n-f

6

key: haysimo_2

waa la naqliyay ✓

1

de: female pregnant for a few months, with the first discomforts of the pregnancy

2

hm: 3

3

lx: haysimo

4

pd: (/da)

5

ps: n-f

6

key: haysimo_3

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) marka cid loo tababarayo shaqadeeda.

waa la naqliyay ✓

1

(Cayrnima-da)

2

Cayr ahaan.

waa la naqliyay ✓

m.dh Cayr ahaansho.

waa la naqliyay ✓

f. n., [abstract] poverty, impoverishment

waa la naqliyay ✓

1

de: poverty, impoverishment

2

lx: cayrnimo

3

pd: (/da)

4

ps: n0-f-abs

5

key: cayrnimo

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dhulka xooluhu daaqaan. Daaqsimo ayaa dhulkan loogu tala galay. Dh: daaqsin.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: harsimo.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) cuntada maalinta badhtamaheega la cuno. Dh: hadhimo, qado.

2

harsiimo -da: (magac, dhedig, keli) maalinta inteeda kulul. Dh: yoomeyoome, baaxadsoore.

waa la naqliyay ✓

1

(Jaynnima-da)

2

Jay ahaansho.

waa la naqliyay ✓

m.dh Jay ahaansho.

waa la naqliyay ✓

f. n., [abstract] lankiness, thinness

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xeer jilicsan ahaan.

waa la naqliyay ✓

1

de: lankiness, thinness

2

lx: jaynnimo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f-abs

5

key: jaynnimo

waa la naqliyay ✓

1

(Naarsima-da)

2

Qalabka birtumaha guud ahaan.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u Magaca guud ee qalabka birtumuhu adeegsado oo dhan leeyihiin.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] blacksmith's tool

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) qalabka birr tumaha oo dhan. Tumaal naarsimo lagama waayo.

waa la naqliyay ✓

1

de: blacksmith's tool

2

lx: naarsimo

3

pd: \pd(/da)

4

ps: n6-f-col

5

key: naarsimo

waa la naqliyay ✓

-odaynimada: (n) elderly (eel'dhe-rli); eldership (elder shiip); an elderly man

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) oday ahaan, waayeelnimo. Odaynnimo waa ayaan.

2

odaynimo -da: (magac, dhedig, keli) garaadbadi iyo talawanaag. Odaynimo ayuu muujiyay markuu arinkan galay. Dh: waxgaradnimo.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-ooday, -ootay) Xajiin dareemid.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-ooday, -ootay) Xajiin dareemid.

waa la naqliyay ✓

(fal) xajiin yeelo; wax xajiimaysan ahaw. Ishii heeddaa dharka kuu gashee xajiimoo. Dh: caaroo.

waa la naqliyay ✓

inch. v. itch, be ~ become itchy

waa la naqliyay ✓

(fal) xajiin yeelo oo is cuncun oo dubku ha ku kabxararo. Xajiimow ad kulylkeeda aragtide.

waa la naqliyay ✓

1

de: itch, be ~ become itchy

2

initial: x

3

lx: xajiimow

4

pd: (xajiimooday)

5

ps: v3a=inch

6

key: xajiimow

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-aantay, -aamatay) Wax xaydaan u samaysasho.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dayr ku wareejiso. Aqalka xaydaamo. Dh: deyro.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dhibaatooyinka, samir iyo dulqaad u yeelasho.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: ballayn.

waa la naqliyay ✓

f. n. first person to see ~ visit a newborn baby

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) ilmo afartanbaxay gardaadintiisa. Ballaysimo baahideed barbaaar looma nago.

waa la naqliyay ✓

1

a: ballaysin (ka)

2

de: first person to see ~ visit a newborn baby (it is believed that the baby will have a character like the first person who visits)

3

lx: ballaysimo

4

pd: (/da)

5

ps: n-f

6

key: ballaysimo

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: ballayn.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) meel ama xaadhin la dego ama la fadhiisto. Reerka billaysimo fiican u sahami. Dh: ballaysimo.

waa la naqliyay ✓

1

(Caddaysima-da)

2

1. Rati aan rar saarrayn.

3

2. (fallaar) aan dhobnayn; aan waabaayaysnayn; caddaysin.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh 1. C. ah: neef la rarto o aan rar saarnayn. 2. C. ah: fallaar aan waabaayo la marin. la-mid: caddaysin.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] unloaded pack camel; unpoisoned arrow

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) awr aan dushiisa wax heeryo ah saarnayn. Caddeysimada kabaallo ma qabtaan.

2

caddaysimo -da: (magac, dhedig, keli) fallaadh aan dhoobnayn; aan waabaysnayn.

waa la naqliyay ✓

1

a: caddaysin (ka) [n2-m]

2

de: unloaded pack camel; unpoisoned arrow

3

lx: caddaysimo

4

pd: (/ha)

5

ps: n0-m-col

6

key: caddaysimo

waa la naqliyay ✓

1

(Jarraysima-da)

2

Qof ama meel wax ka filad; cuquule.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: jarrayn.

waa la naqliyay ✓

f. n. expectation

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) qof ama meel wax ka filasho.

2

jarraysimo -ha: (magac, lab, keli) marti la hoyaadsho oo kallihi weyda aqool xilli subxeedka la siiyo. Dh: dharaarin, quraac, hamuuntirasho, jarraysin.

waa la naqliyay ✓

1

de: expectation

2

lx: jarraysimo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

key: jarraysimo

waa la naqliyay ✓

m.dh Xaasid ahaansho.

waa la naqliyay ✓

-xaasidnimada: (n) cruelty (kuruu-wal-ti); unkindness (an-kaayn-dhi-nes); malice (maalas); hatred (heey-tiridh); envy (en-vi); hate (heeyt); animosity (ana-moo-sati) ~ xasad, xiqdi, xisdi, arxan-darro

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xaasid ahaan darteed. Xaasidnimo xoolo laguma yeesho.

waa la naqliyay ✓

1

(Asma-da)

2

Duco gaar ah oo magacyada Ilaah ka kooban, oo wax lagu habaaro.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Duco gaar ah oo wax lagu habaaro.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Duco gaar ah oo wax lagu habaaro.

waa la naqliyay ✓

f. n. curse, malediction

waa la naqliyay ✓

-asmada: (n) words believed to have magic power; spell (ispeel) ~ aweyti

waa la naqliyay ✓