xayraamid

-da: (magac, dhedig, keli) si qeexan u soo bixid oo la wada arkayo. Bayaamid bay fartani u baahantahay.

(Dayaamid-da)

Dayaan ka yeerid; daryaamid.

m.f.dh eeg dayaan². la-mid: daryaamid, diryaamid, diyaamid.

-da: (magac, dhedig, keli) dayaan iyo qaylo samayn. Buuraha ayaa dayaamiddu xoog ugu soo baxdaa.

-da: (magac, dhedig, keli) murgaamidiye firfricooni ku soo korodha qofka, marka uu qaato wax baraaruja oo la cabbo ama la cuno.

(Hayaamid-da)

Meel fog oo abaari ka sokayso u guurid; kaynaanid.

m.f.dh eeg hayaan².

-da: (magac, dhedig, keli) meel aad u fog oo nabad ama naq leh u rarid. Dh: dalandoolid, qayaadid, kaynaanid.

-da: (magac, dhedig, keli) qaaraan ururin. Qaraamidda qof uun ha lagu ogaado. Dh baahayn, dhawrtayn.

f.g2 (-iyay, -isay) Riddo si xoog leh meel ugu shalwin.

(Xaaraami-ga)

Qofka xaaraanta fala oo aan u aabayeelin, siiba tuugga wax xadidda badan.

m.l.kh X. ah: nin aan xaaraanta ka dhawrsan.

m. n. rogue, sinner; criminal

-ga: (n) backbiter (baak-baaytar); evildoer (ival-dhuwer); bad person; the wicked; sinner (si-ner); spy (ispaay)

-ga: (magac, lab, keli) qof aan xaaraanta ka maagin oo xalaal iyo xaaraantu mid u tahay. Xaaraan cune waa xaaraami.

xaaraami -ga: (magac, lab, keli) tuug wax xada. Dh: xadhkagoys, tuug. Li: xalaalmiir.

de: rogue, sinner; criminal (one who does immoral, unclean or illicit acts)

initial: x

lx: xaaraami

pd: (-ga)

ps: n2a-m, n7-m

key: xaaraami

m.f.dh eeg xarąar².

-da: (magac, dhedig, keli) shaah, bun, Jaad, sigaar iyo wax la mid ah u baahasho oo caajis iyo hamaahsi badan yeelasho. Dh: hamuumid.

xaraarid -da: (magac, dhedig, keli) wax xadhaadhay oo balalooday noqosho. Dh: xadhaadhid.

m.f.dh eeg xaryan².

-da: (magac, dhedig, keli) koox badan noqosho. Maroodigu xaryamidda wuu jecel yahay oo keli ma socdo.

(Xayaadid-da)

Hees ka luuqin, ku qaadid, ku dhawaaqid; madiixid.

m.f.dh eeg xayaad².

-da: (magac, dhedig, keli) hees ku luuqayn oo ku dhawaaqid. Dh: qaadid, madiixid.

xayaadid -da: (magac, dhedig, keli) iska raaxaysasho.

(Hairamat) N Dodonaea angustifolia L.F. Sapindaceae.

-da: (magac, dhedig, keli) kibrid iyo isla weyni. Inan fiican buu ahaaye, badraamid buu bilaabay.

m.f.dh eeg batraan².

-da: (magac, dhedig, keli) aad u edeb darraan.

(Haaraamid-da)

Wax sidii la rabey si aan ahayn u dhacay, dad kale ku eedayn, ku dagaalid, wax kaga sheegid; hiilid; canaanasho.

m.f.dh eeg haaraan². la-mid: haa-raan¹.

-da: (magac, dhedig, keli) canaan iyo foolxagad tiro badan oo hiif ah cid kale u geysasho. Meel balaayo heeryaha dhigtoo, la isku haaraamey. Dh: guulguulid, hiifid, haaramid, eedayn.

m.f.dh eeg haylaan³. la-mid: haylaan¹ (2).

-da: (magac, dhedig, keli) aqal, dusha sare haylaan ka saarid.

(Qaaraamid-da)

Qaaraan uruurin, bixin, siin.

m.f.dh eeg qaaraan².

-da: (magac, dhedig, keli) qaadhaan ururin.

m.f.dh eeg qayraami. la-mid: qayraamis.

m.l la-mid: qayraamin.

m.f.dh eeg saylaan².

(Xaasaamid-da)

Caatoobid; weydoobid.

m.f.dh eeg xaasaan².

-da: (magac, dhedig, keli) wax gaca lagu hayo oo la koolkoolliyo noqosho. Moca korisay xaasaamid lagama karo.

xaasaamid -da: (magac, dhedig, keli) wax castrata noqosho ama ahaan. Ninkan xaasaamidda ca la'aan ayaa ugu sabab ah. Dh: weydoobid.

xaasaamid -da: (magac, dhedig, keli) wax la masruufo oo cid kale ku tiirsan noqosho. Wiilka naxariistaadii ayuu xaasaamid ka qaadee orad oo shaqayso dheh. Dh: xaasaamis.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg xaydaamid.

-da: (magac, dhedig, keli) isku wareegid oo buuq iyo jahawareer ku jirid. Laba cisho ayaa xuuraamid lagu jiraa.

xuuraamid-da: (magac, dhedig, keli) baadhid oo u kuurgalid. Dadbaan xuuraamidda u diran. Dh: xograadin.

(Ixtiraamid-da)

Tixgelin; muunayn, murtiyeyn, weyneyn; darajeyn.

m.f.dh eeg ixtiraam².

-da: (magac. dhedig, keli) tixgelin siin.

(Maydhaamid-da)

Wax wanaagsan, oo aan bixintood la dooneyn, wax muquuno ah ku furasho.

m.f.dh eeg maydhaan². la-mid: maydhaan¹ (3).

-da: (magac, dhedig, keli) maydhaan samayn.

(Sakhraamid-da)

Sakhraan noqosho.

m.f.dh eeg sakhraan².

f. n., [abstract] intoxication, drunkenness

-da: (n) drunkenness (dharaanken-nes) ~ sakhraannimo, sarkhaanimo

-da: (magac, dhedig, keli) qof sakhraansan noqosho, oden

de: intoxication, drunkenness

initial: s

lx: sakhraamid

pd: (-da)

ps: n0-f-abs

key: sakhraamid

-da: (magac, dhedig, keli) deyr ood ama derbi ah samayn. Aqalka xaydaabid ayaa u hadhay. Dh: ijaarid, xayndaabis.

(Xayaad-ka)

1. Cayaaraha waaweyn oo la tunto mid ka mid ah.

2. Dhawaaq heeseed; luuq; madiix.

xayaad¹: m.l Nooc ka mid ah ciyaaraha saarka oo leh jiib, jaan iyo sacab, waxaana cayaar ammaanta diinta Islaamka ku dhisan oo ay dheelaan beeraleyda reer Dhoobey iyo Ugaarsatadaba. Dheeshaa sida Booranaha waxaa lagu daaweeyaa cudurro.

xayaad²: f.mg1 (-day, -dday) Nafley raaxaysasho.

m.l Nooc ka mid ah ciyaaraha saarka oo leh jiib, jaan iyo sacab, waxaana cayaar ammaanta diinta Islaamka ku dhisan oo ay dheelaan beeraleyda reer Dhoobey iyo Ugaarsatadaba. Dheeshaa sida Booranaha waxaa lagu daaweeyaa cudurro.

m. n. special kind of dance; dance tune, dance-song

xayaad v. sing the tune for a dance; live it up, be lively

(fal) iska raaxayso; temeshlee oo sidaad doonto u faakihayso.

xayaad: (fal) hees ku luuqay. Noo xayaad aan ku maqallee. Dh: madiix.

xayaad -da: (magac, dhedig, keli) ciyaarsaareed haweenku ay ku bururaan ragguna u garaaco durbaanka marmar na ay boodaan oo ay ka qayb qaataan jinnibixiska qalabka lagu ciyaaro ama lagu tumo waxaa ka mid ah labo durbaan oo mid la yiraahdo Narso iyo mid gaaban oo la yidhaahdo Moqdan.

xayaad -ka: (magac, lab, keli) ciyaaraha waaweyn ee la tunto mid ka mid ah..

xayaad -ka: (magac, lab, keli) dhawaaq heeseed. Xayaadkaaga na maqashii. Dh: luuq.

-da: (magac, lab, keli) sac markaa dhalay meeshuu ku ogaa ilmihiisa tegid, isagoo cod iyo orod samaynaya.

(Arxamid-da)

Jimic u gelid; u turid; u naxariisasho.

m.f.dh eeg arxan¹.

-da: (magac, dhedig, keli) cid kale, jimic u gelid; u tudhid oo u naxariisasho.

(fal) qaraar cad, mawqif qeexaya arrin faahfaahi. Bayaami warka beelaha dagaallama waa kuwee?

f.g2 (-iyay, -isay) Meel fog oo roob ka da'ay xoolo u rarid.

v. drive (livestock) a long distance

(fal) xoolaha meel fog u rar oo u geediyee. Dh: kaynaani, qayaadi.

cf: kaynaan

de: drive (livestock) a long distance

lx: hayaami

pd: (hayaamiyey)

ps: v2a=tr

key: hayaami

m.f.dh eeg mayran¹.

-da: (magac, dhedig, keli) uskag ka nadiifoobid; wasakh daahir ka noqosho.

mayrmid -da: (magac, dhedig, keli) biyo ku dhex baabi'id. Midabka shaadhka mayrmidda ka ilaali. Dh: maydhmid.

Ahraam

Gunbur

/piramidh/ (n) 1. ahraamta (dhismaha qadiimiga ah ee Masar) 2. shaxan xagal kor u fiiqan iyo saddex xaglood oo hoose leh (shaxan u eg ahraamta).

m.l la-mid: qaaraami.

m. n. love song ~ poem with unique rhythm

-ga: (n) Somali classical music, especially Fiftieth or Sixties songs ~ qaaraami

-da: (magac, dhedig, keli) heeso fadhiga lagu kala rogto oo inta badan jacayl ku sal leh oo bilawgii qarnigii labaataan caan ka ahaa geyiga Soomaalida oo ereyadeeda ay ka mid yihiin: «sidii dhugdhugley, dhul dheer maribaa; dhawaaqayga loo dhegeystaa». Hees qaraami ah noo qaad. Dh: belwo.

qaraami -da: (magac, dhedig, keli) heesihii hore ee bilawga fanka cusub. Heesihii qaraamiga inna xasuusi caawa.

a: qaaraami

bw: Arabic

de: love song ~ poem with unique rhythm (has become a popular art form)

lx: qaraami

pd: (-ga)

ps: n2a-m, n7-m

key: qaraami

-ta: (magac, dhedig, keli) wax kasta oo uu nas sharci ahi ku soo arooray xaaraantinimadiisa oon shareecaddu bannayn xalaalna ahayn. Hilibka doofaarku waa xaaraam. Dh: xaaraan.

xaaraam: erey la yidhaa kolka si cad wax loo diddan yahay.

-ga: (magac, lab, keli) markab dagaal oo weyn. Xaraabi baa Berbera ku soo xidhay.

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Qof buka ama dhaawac ah baanin. 2. la-mid: kharaari. Wax qaraar ka dhigid.

v. make bitter ~ sour

(fal) khadhaadh ka dhig. Bunka adkee oo xaraari. Dh: qadhaadhee.

xaraari: (fal) wax sumaysan dawo sunta ka fadhaxda sii. Dh: balalatir, xadhaadhi.

xaraari: (fal) cunto lagu xadhaadho sii oo wax balalooday ka dhig. Dh: xadhaadhi.

a: kharaari

de: make bitter ~ sour

initial: x

lx: xaraari

pd: (xaraariyey)

ps: v2a=tr

key: xaraari

f.g2 (-iyay, -isay) Xoolo badan hal mar wada wadid.

xayraan¹: m.l.kh Xanaagid.

xayraan²: f.mg1 (-aamay, -aantay, -aami) Ku x.: cid aad ugu xanaaqid.

m. n. mad person, angry ~ infuriated man

(fal) qof xayraan ah noqo. Orod dibadahaa xayraan. Dh: maraatee.

xayraan -ka: (magac, lab, keli) qof fudfudud oo suufinimo ka muuqato waallina lagu tirin karin. Waxa noo yimid nin xayraan ah. Dh: maraate.

xayraan -ka: (magac, lab, keli) qof aan waxba haysan oo caydh ah.

bw: Arabic

de: mad person, angry ~ infuriated man

initial: x

lx: xayraan

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: xayraan

m.f.dh eeg aadaan². la-mid: aadaan¹, aaddamid, aaddaan¹, eedaamid, eedaan¹.