xayndaabo

(Xayaaba-da)

Lakab xalleefsan oo biyaha fadhiya iyo wixii la mid ah, korkooda ku samaysma.

m.dh Lakab qira yar oo fuula hooreyaasha, badanaa dabayshu xarfiso.

f. n., (mass n.): scum

-da: (magac, dhedig, keli) lakab xalleefsan oo doogo ah oo ku dul samaysma biyaha meel ku raaga ama durdur aan gu'in. Dh: saaruq.

xayaabo -da: (magac, dhedig, keli) xayaab ama dahaadh.

de: scum

initial: x

lx: xayaabo

pd: (/da)

ps: n6-f-mass

key: xayaabo

(fal) cid sixir u samee oo fal. Dh: qataar.

qayndaab -ka: (magac, lab, keli) eeg qataar.

f.g3 (-aantay, -aamatay) Wax xaydaan u samaysasho.

-da: (magac, dhedig, keli) dayr ku wareejiso. Aqalka xaydaamo. Dh: deyro.

name-m circular fence, enclosure. Lit: protector; defense

f.g3 (-btay, -batay) Wax saynsaab u samaysasho.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg qataarid.

m.dh (-bo, m.dh) (botani) Dhir kulaalay geedaha waaweyn saarata ama kuboodda oo caan ku ah kaymaalayda badhaalaha.

m.dh (-bo, m.dh) (botani) Dhir kulaalay geedaha waaweyn saarata ama kuboodda oo caan ku ah kaymaalayda badhaalaha.

Liana

-ka: (magac, lab, keli) eeg saar.

xayaab -ka: (magac, lab, keli) dahaadh wax qariya caad aragga qariya. Dh: caad, xuub.

xayaab -ka: (magac, lab, keli) geed aan keli istaagin oo dhirta isku mara.

pr. n., loc. Aynabo [town in north Somalia.]

Caynabo pr. n., [feminine] Aynaba

name-f black. Cf: Caynab

m.dh (-ooyin, m.l) (fiisikis) Dhaliye danab oo gaar ahaan loogu talagalay in uu dhaliyo qulqul quman.

m.dh (-ooyin, m.l ) (fiisikis) Dhaliye danab oo gaar ahaan loogu talagalay in uu dhaliyo qulqul quman.

Dynamo

name-f dark, black

magac loo baxsho gabadh madaw ama xilli mugdi ah dhalatay.

-da: (magac, dhedig, keli) habdhiska mishiinku ka dhaliyo qulqulka danabka oo ah winiinin iyo weehadsiin duubi gudbiye ah iyo birlabo awood badan oo iyagu dhankooda sameeya bedbirlabeed.

m.l/dh Xaalad nafsaani ah oo qofka ku qasabta waxa uu jecelyahay in uu falo. Tusaale: “Cali naaguhuu handabo ku qabaa”.

m.l/dh Xaalad nafsaani ah oo qofka ku qasabta waxa uu jecelyahay in uu falo. Tusaale: Cali naaguhuu handabo ku qabaa.

m.dh la-mid: jinaabo.

f.mg3 (-btay, -batay) Xoolo maalin walba biyo cabbid.

v. drink water every day (of livestock)

(fal) maalin walba biyo ku noqo; maalin walba biyaha cab. Dh: durduuro.

bw: durduuro

de: drink water every day (of livestock)

lx: ladaabo

nt: ladaabad (ka) [vn-m], ladaabasho (/da) [vn-f]

pd: (ladaabtay)

ps: v3b=

key: ladaabo

name-f tall tree (taller)

-da: (magac, dhedig, keli) meel ay wax ku bartaan carruurta yaryar een dugsi gaadhin oo lagu xanaaneeyo. Dh: xaddaano.

xanaano -da: (magac, dhedig, keli) dhaqaalayn iyo daryeel gaar ah oo dhan walba ah. Dh: dhaqaale, daryeel. Li: halladaado, dayac

-a: (magac,lab, kelii) qof dadka aad u hadal haya oo xan badan. Dh: xanbadane.

(Xaydaan-ka)

Derbi; gidaar; xero.

xaydaan¹: m.l Ood ama dhismo wareegsan.

xaydaan²: f.g1 (-aamay, -aantay; -aami) Wax xaydaan loo sameeyay noqosho.

xaydaan¹: m.l Ood ama dhismo wareegsan.

xaydaan²: f.g1 (-aamay, -aantay; -aami) Wax xaydaan loo sameeyay noqosho. m.f.dh, xaydaamid.

Common N. fence, enclosure, corral

-ka: (magac, lab, keli) dayr meel dusha kaga meersan. Dh: deyr, ijaar.

bw: sp: xayddaan

de: fence, enclosure, corral

initial: x

lx: xaydaan

pd: (-ka)

ps: n2(c)-m

syn: xero

key: xaydaan

-da: (magac, dhedig, keli) midho shumburada la bah ah oo kuus Kuusan lana cuno inta la karsho. Dh: atar, catar.

pr. n., loc. Baidobow,

(n) Baidobo; capital city of Somali southern region of Bay

cf: caasimad

de: Baidobow, Baydhaba [city in south central west Somalia] Capital of Jubbada Sare region;

lx: Baydhabo

pd: (Baydhaba)

ps: n0-loc

key: Baydhabo

(Caynaana-da)

Caymo.

m.dh la-mid: caymo¹.

f. n., [abstract] remainder; safety, security

-caynaanada: (n) remnant, leavings, remains, remainder, rest or balance of goods saved after an event having fatal or ruinous results ~ caymo

-da: (magac, dhedig, keli) eeg caymo.

a: caymo

de: remainder; safety, security

lx: caynaano

pd: (/da)

ps: n0-f-abs

key: caynaano

m.dh la-mid: danqaabid.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg danqaab.

(tilmaame) hal aad u caano badan. Hal haandaab ah oo carruurta korisa ayaan leenahay. Dh: madi. Wa: haandaabyo.

m.dh 1. Dhib, luggooyo iyo wixi lamida oo cid loo geysto. 2. Weyddiin badan oo cid aan wax hayn la weyddiiyo. la-mid: haydaarto.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg haydaar.

m.dh (-ooyin, m.l) Cunto yar oo aan qof weyn ku filnayn. la-mid: sannahaabo.

saynsaab¹: m.l (-byo, m.dh) 1. Wax, wax daboola kuna heeran. 2. Isugeynta aqoonta, siyaasadda, xiriirka bulshada, dhaqanka iyo wixi lamida oo u horseedaya dhaqaaluhu in uu kobco.

saynsaab²: f.g1 (-bay, -btay) 1. Wax daboolid. 2. Wax dabid.

m.l (-byo, m.dh) 1. Wax, wax daboola kuna heeran. 2. Isugeynta aqoonta, siyaasadda, xiriirka bulshada, dhaqanka iyo wixi lamida oo u horseedaya dhaqaaluhu in uu kobco.

m. n. cover, wrap, wrapping

saynsaab v. cover ~ wrap up (with); set a trap for

-xaddaarada: (n) civilization (sivalazeeyshin) also civilisation ~ ilbaxnimo, xaddaarad

(fal) dhabarka saaro oo xanbaar; dusha wax ku qaad. Ilmaha xanbaaro waa la kacayaaye. Dh: xambaarso, xambaaro.

xanbaaro -da: (magac, dhedig, keli) kufid dhulka laga soo go'o. Dh: kufid, kuftin.

(Xannaana-da)

1. Ilaalinta iyo dhaqaalaynta carruurta yaryar.

2. Maamulka carruurta xannaaneeya iyo hawlihiisa guud ahaan.

3. Dhaqaale; turaal.

m.dh Daryeel.

m.dh Daryeel.

f. n. tender-loving care, nurture, welfare, husbandry, nursing

-da: (n) 1. care (keer); caring (keer-ing). 2. day care (dheey-keer). 3. husbandry (has-ban-dhari)-, farming (faarm-ing) ~ dhaqaalayn. Ex: xannaanoda digaagga; poultry farming

Cura

Care

-da: (magac, dhedig, keli) meel ay wax ku bartaan carruurta yaryar een dugsi gaadhin oo lagu xanaaneeyo. Dh: xanaano.

xannaano -da: (magac, dhedig, keli) dhaqaalayn xag caafimaad iyo xag cunto intaba; daranyo dhabid. Dh: dhaqaale, daryeel. Li: halladaado. baylihin.

a: xannaanad

de: tender-loving care, nurture, welfare, husbandry, nursing

initial: x

lx: xannaano

pd: (/da)

ps: n6-f

key: xannaano

تَرْبِيَة ( الْأَوْلَادِ )، اِحْتِضَانِ

-da: (magac, dhedig, keli) bagadho yar oo qaadda cantoobo muggeed oo mudho ah; daasadda yar ee qasaaca laga faaruqiyo. Dh: tamaandho.

xanqaaro -da: (magac, dhedig, keli) cantoobo buuxda oo midho ah. Dh: xantoobo, cantoobo.

-da: (magac, dhedig, keli) marada jiilasho oo tafaha bannayn.

m.l (-nno/-aammo, m.dh) Ood ama dhismo wareegsan.

m.l (-nno/-aammo, m.dh) Ood ama dhismo wareegsan.

m.dh (daaw.) Soo dhaafid aan la ogeyn ee kaadida ama saxarada.

f.mg3 (-btay, -batay) Socod cabsi ku jirto socosho.

f.g3 (-sady, -satay) Si bareer ah qof u maagid; faduulin.

f.g3 (-sady, -satay) Si bareer ah qof u maagid; faduulin. m.f.dh, daandaansasho.

v. provoke, go looking for trouble

-day / tay: (v) provoke (poro-vowk)-, excite (ek-saayt)-, incite (in-saayt)

(fal) si badheedh ah dagaal iyo cadho uga raadi. Dh: gardarrayso.

de: provoke, go looking for trouble

lx: daandaanso

pd: (daandaansaday)

ps: v3a=

key: daandaanso

-da: (magac, dhedig, keli) marka cid loo samaynayo khiyaamo wax lagu yeelayo.

m.dh Adaahi.

-da: (magac, dhedig, keli) geed xooluhu ku dhacartaan oo leh sal weyn oo wada buruq ah iyo laamo yaryar oo dhuudhuuban. Dh: adaahi.

f.mg3 (-bay, -btay) Albaab handaraab ku xirasho.

m.dh (daawo) Soo dhaafid aan la ogeyn ee kaadida ama saxarada.

-da: (magac, dhedig, keli) karingaab; karingaabad.