xaydh — Macnaha & Turjumaada

f. n., (mass n.): suet, kidney-fat

waa la naqliyay ✓

1

-a: (n) solid or semisolid fat (faat); saturated fat; cholesterol (ko-les-teraal) ~ xayr

2

xaydha khaansiirka; lard (laardh)

waa la naqliyay ✓

1

-a: (magac, dhedig, keli) baruur caddaan ah oo dux badan oo suumanka biraha iyo wixii la mid ah la mariyo. Dh: baruur, jifi, xayr. Li: jiidh.

2

xaydh -a: (magac, dhedig, keli) baruur nafleyda meelo gaar ah ka baxda.

waa la naqliyay ✓

1

de: suet, kidney-fat

2

initial: x

3

lx: xaydh

4

pd: (-dha)

5

ps: n1-f-mass

6

see: xayr {N}

7

key: xaydh

waa la naqliyay ✓

1

(Xayd-da)

2

Meeshii lagu ogaa oo kor looga kacsanaado, sida salxanyo aad u korreeya ama geeso dib u ceshan.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-day, -dday) Maro iyo wixi lamida kor u qaadid.

waa la naqliyay ✓

v. lift ~ tuck up (one's clothing)

waa la naqliyay ✓

nickname-m lift ~ tucks up (one's clothing). Lit: ready for action

waa la naqliyay ✓

1

(fal) tafaha bannee oo dharka kor u jiil. Tafta xayd oo xawaaraha biiri.

2

xayd -ka: (magac, lab, keli) dhiig dabiici ah oo dumarka iyo noolashaasha kale badhkood si milayle ah uga yimaad calaamadna u ah qaangaadhnimada iyo dhalooyada. Naag uur leh xayd kama yimaad. Dh: xayl, caado, dhibaad, dhibaaji.

3

xayd: (tilmaame) dhar ama qof arrin u heellan.

waa la naqliyay ✓

1

bw: xeyd (and related forms)

2

de: lift ~ tuck up (one's clothing)

3

initial: x

4

lx: xayd

5

nt: xaydid (da) [vn-f]

6

pd: (xayday)

7

ps: v1=tr

8

key: xayd

waa la naqliyay ✓

v. turn, move, change direction

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (v) move aside or turn direction ~ bayr

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhinac ama gees u leexo. Hablayahow dhanqankii ka baydhee, maad is badhqabataan. Dh: weeco, bayr.

2

baydh -ka: (magac, lab, keli) weel aan weynayn oo wax lagu qiyaaso waxna lagu cabbiro. Laba baydh oo burcad ah haddaad shiisho hal baydh oo miid ah ma noqdaan. Dh: afkulibidh, bayr, bidhiq.

waa la naqliyay ✓

1

a: bayr {N}

2

de: turn, move, change direction

3

lx: baydh

4

pd: (baydhay)

5

ps: v1=

6

key: baydh

waa la naqliyay ✓

m. n. poor person; the poor

waa la naqliyay ✓

1

-ah: (adj) poor (puur); impoverished (im-poovarishidh) ~ fakhri, cayr. —Syn: indigent, needy, impecunious, penniless, poverty-stricken, destitute

2

caydh -a: (n) the poor (da puur)

waa la naqliyay ✓

1

-a: (magacwadareed) dad aan xoolo lahayn; dad sabool ah. Li: hodan.

2

caydh -ka: (magac, lab, keli) dabaysha iyo dhibcaha weerarka la moodo ee roobka horaantiisa soo dhaca. Dh: cayr.

3

caydh: (tilmaame) mid ama wadar aan hanti lahayn.

waa la naqliyay ✓

1

a: cayr {N}

2

de: poor person; [pl] the poor

3

lx: caydh

4

pd: (-ka Pl: caydh (-a ~ -dha))

5

ps: n5-m

6

key: caydh

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil oohin iyo cabaad badnaa kolkii uu yaraa.

waa la naqliyay ✓

1

-a: (magac, dhedig, keli) dhaxan qabow oo roobka ku dhaafay soo celiyo. Dh: geydh.

2

gaydh -a: (magac, lab, keli) dareen cadho iyo ciil aan wax laga qaban karin ku dheehan yahay oo lala calaacalo.

waa la naqliyay ✓

m.l (-ooyin, m.l) (fiisikis) Hummaagga oo yeesha iin-muuqaal, ayna sababtay, bikaaco ama muraayad xoodan. Haydh midabkeeda humaaggu waxa uu yeeshaa hariiryo midabaysan, taas oo ay ugu wacantahay hannaanka kala geddisan ee ay midabada kala geddisan u qalloocdaan.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dooyin, m.l) (fiisikis) Hummaagga oo yeesha iin-muuqaal, ayna sababtay, bikaaco ama muraayad xoodan. Haydh midabkeeda humaaggu waxa uu yeeshaa hariiryo midabaysan, taas oo ay ugu wacantahay hannaanka kala geddisan ee ay midabada kala geddisan u qalloocdaan.

waa la naqliyay ✓

Aberation

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): air; breeze, fresh air

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) electrical light ~ layr

2

laydh -a: (n) air (eer) ~ layr -ta; hawo -da

waa la naqliyay ✓

1

-a: (magac, dhedig, keli) hawo qabow oon boodh iyo dhib midna lahayn. Hooyaday laydh qabaw Allahayoow luxudka ugu gee. Dh: layr, hawo, neecaw. Li: hanfi.

2

laydh -ka: (magac, lab, keli) iftiin wax lagu arko oo koranto iyo wixii la mid ah ku shaqeeya. Dh: layr, nal, faynuus. Li: mugdi.

3

laydh -ka: (magac, lab, keli) xiisadda iyo tamarta birlabdanabawga. Dh: kooraan, koronto.

waa la naqliyay ✓

1

a: layr

2

de: air; breeze, fresh air

3

lx: laydh

4

pd: (-dha)

5

ps: n0-f-mass

6

key: laydh

waa la naqliyay ✓

-ay: (v) wash (woosh) dhaq, mayr

waa la naqliyay ✓

1

(fal) biyo ku dhaq oo uskagga ka nadiifi. Dharkaaga maydh. Dh: dhaq, mayr. Li: uskagee.

2

maydh-ka: (magac, lab, keli) xaal uu bixiyo qofka ku xadgudba gabadh ama ruux xil ku leh. Dh: xaal, mayr, xumayn.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) 'biyo, iyo wixii la mid ah, si baahsan u daadi; xoog u qub; sayr.

2

saydh: (fal) 'awr, iyo wixii la mid ah, micida ama afka la gaadh; sayr.

3

saydh: (fal) qodax laan ku taal, iyo wixii la mid ah .xoog u soo fako oo wax kale ku dhac.

waa la naqliyay ✓

v. sweep

waa la naqliyay ✓

-ay -tay: (v) clean with a broom or brush; sweep (swiip) ~ fiiq, xaaq, xaar

waa la naqliyay ✓

1

(fal) har wixii qashin ama guddaafad yaal oo ka nadiifi meesha. Daaradda xaadh. Dh: xaaq. fiiq, salabee.

2

xaadh: (fal) meel la degayo sallax oo wixii alaab yaal oo dhan ka gur dhagax iyo jabadkana ka wada fogee. Meesha waa la dhisayaaye xaadh.

waa la naqliyay ✓

1

a: xaar {N}

2

de: sweep

3

initial: x

4

lx: xaadh

5

pd: (xaadhay)

6

ps: v1=

7

key: xaadh

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) ul dhuuban oo dheer oo shawdhka ka weyn budkana ka yar. Dh: xawd.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-ytay, -ydatay) Maro la guntanyahay kor u qaadasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-ytay, -ydatay) Maro la guntanyahay kor u qaadasho.

waa la naqliyay ✓

v. lift up something for oneself; show ~ reveal (especially part of one's own body)

waa la naqliyay ✓

-xaytay / xaydatay: (v) tuck up [something] around the body fold up [one's] sleeve

waa la naqliyay ✓

(fal) marada laabo oo tafaha bannee.

waa la naqliyay ✓

1

de: lift up s.t. for oneself; show ~ reveal (especially part of one's own body)

2

initial: x

3

lx: xaydo

4

pd: (xaytay)

5

ps: v3b=

6

key: xaydo

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-beeyay, -beysay) 1. Cid qaddarin ama tixgelin siin. 2. Weel asal iyo xaydh marin, si uusan biyaha, caanaha iyo wixi lamida u habin.

waa la naqliyay ✓

1

f.g2 (-beeyay, -beysay)

2

1. Cid qaddarin ama tixgelin siin.

3

2. Weel asal iyo xaydh marin, si uusan biyaha, caanaha iyo wixi lamida u habin. m.f.dh., aabayn.

waa la naqliyay ✓

Xaydhayn

waa la naqliyay ✓

Nud xaydheed

waa la naqliyay ✓

1

(n) fat deposits on the walls of medium and large arteries.

2

xaydh baa fadhiisatay xididadada wadnaha ka taga kuwa waaweyn iyo kuwa dhexdhexaadka ah .

waa la naqliyay ✓

1

(n) a medication applied to the skin.

2

xaydh

waa la naqliyay ✓

1

(n) the white portion of the eye and makes up the outer layer of the eyeball.

2

xaydh cad

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dayactir weel aad u baaliyoobay. Genbi loo rid weelkaan lahaa gu'gani aabeeye. Dh: cug, cul, ug, hogee, godee.

2

aabee: (fal) cid kale qaddarin ama tixgelin sii.

3

aabee: (fal) weel asal iyo xaydh mari, si dareeraha ku jira aanu u habin.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) cunitaan aan waxba ka xaaraan ahayn. Bakhticun beerka xaydha leh bartay bilaasha laguma karo. Dh: boolicun.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xoog isu gan, u dhac.

2

finiin-ka: (magac, lab, keli) dhagax yar oo labada murdiso ee labada gacmood lagu tuuro iyadoo suulkana lagu badhitaaro. Finiin ilig wuu ridaa, cadawna kaama celiyo. Dh: quruurax.

3

finiin -ka: (magac, lab, keli) wax la garaacay ama meesha uu ku dhegsanaa ama joogey xoog iyo dhakhso uga duula ama uga ganma.

4

finiin -ka: (magac, lab, keli) bir dab la saaray oo kulayl dartii dhimbiilo ka duulaan. Xaydh mari daawaha finiinka ha daayee.

5

finiin -ka: (magac, lab, keli) tuuryo wax ka soo dhanbalantay; dhanbalan yar oo wax dildillaacay ka yimi.

6

finiin -ka: (magac, lab, keli) wax finiin u eg ama sida finiinka u gaman oo aad u dheereeya.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magacwadareed) cayayaan yar yar oo duul duula oo habeenkii meesha dab ka baxayo ku soo urura. Sida hawtulhamaggaa, habaaq iiga baxayaa. Dh: hawtulhamaj, xaydhaweyn.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, kali) xaydh la shiilay.

2

jifi-da: (magac, dhedig, keli) birta usha bakooradda xagga hoosta laga geliyo si aanay hore ugu madhan.

3

jifi -da: (magac, dhedig, keli) raas hoose oo isugu taga illaa saddex oday. Dh: jufo.

4

jifi -da: (magac, dhedig, keli) magta, saddex dalooloow dalool, raaska wax laga dilay la siiyo oo ah inta ugu horraysa ee la bixiyo. Waxay jifidu u dhigantaa saddex iyo soddon halaad iyo badh. Jifida waxa samirsiin loo siiyaa reerka qofka laga. dilay.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xaydha indhaha, kelyaha ama wax la mid ah, dhibaato iyo burbur ha kaa gaadhaan.

2

kanjab -ka: (magac, lab, keli) nabar ama waxyeello kale oo xaydha wax gaadhsiisa oo burburisa. Dh: nabur. Wa: kanjabyo.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) cadka xaydha ah ee xundhurta hoosteeda ka baxa. Dh: xalus.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) bog ku socotada nooc ka mid ah oo mulaca ay isku bah yihiin. Dh: xaydhacade, qul.

2

naar'afuuf-ka: (magac, lab, keli) qof dadka u kala warrama oo isku dira. Naarafuuf waa namiime ha u nixin. Dh: diradiraale.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ladh ku samee oo ku kordhi. Xadhigga nuday.

2

nuday-ga: (magac, lab, keli) niyad iyo dareenka kalsoonida. Dh: niyad, dareen.

3

nuday-ga: (magac, lab, keli) xaydha wadnaha ku dahaadhan.

4

nuday-ga: (magac, lab, keli) geshi, urshi, uraad.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) waxyaalo laysku dardaro: dufan, macdanta dhandhanaan qaarkeed, xaydh oo wax adag oo cadad ah iyo wax budo ahba leh, oo kolkay biyaha isgaadhaan xoorisa oo wax nadiifisa, kimikooyin is ku dardar laga sameeyo sida gasaanqasta iyo faradheeraha wax lagu dhaqo.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dhyo, m.dh) (cilmiga naflayda) Lakabka sare ee adag ee isha lafdhabarleyda. Isha xaggeeda hore, ilxaydhu waxay isu beddeshaa koorniya.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dhyo, m.dh) (cilmiga naflayda) Lakabka sare ee adag ee isha lafdhabarleyda. Isha xaggeeda hore, ilxaydhu waxay isu beddeshaa koorniya.

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) xaydha isha ee dhafoorka dhexdiisa ku jirta.

waa la naqliyay ✓

(fal) xaydh mari. Dh: xaydhee.

waa la naqliyay ✓

(fal) xaydh mari. Dh: xaydhay.

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): acid

waa la naqliyay ✓

1

de: acid

2

lx: asaydh

3

pd: (-dha)

4

ps: n1-f-mass

5

see: aasidh {Eng}

6

key: asaydh

waa la naqliyay ✓

(fal) wax meel aan la la rabin u socda, gees u du'.

waa la naqliyay ✓

(fal) dhankaad u socotay ma ahee dhinac kale u kac. Bidix u baydho markaad balanbaalka ku baxdid. Dh: weeco, leexo.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) eri oo fogee. Dh: eri, cayri.

2

caydhi: (fal) mid sabool ah oo aan wax haysan ka dhig.

waa la naqliyay ✓

1

-ha: (magac, lab, keli) qabow badan oo jidhku dareemo oo wax la huwado ama la dugsado.

2

gaydhe -ha: (magac, lab, keli) midhaha geedka maraaga; himbiliisha geedka maraaga.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax meel ku huursan hawada u dhig; laydhka u dhig. Dh: neecaabi, layri.

2

laydhi: (fal) «soo ~» iftiimi; ifi; layri.

waa la naqliyay ✓

v. wash, bathe

waa la naqliyay ✓

(Maido) C Phoenix reclinata Jacq. Palmae.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhar jidh aqal iyo wixii la mid ah dhaqo oo uskagga iyo foolxumada ka nadiifi. Jidhka maydho. Dh: dhaqo, qubayso, qasaalo.

2

maydho -da: (magac, dhedig, keli) geed leh caleemo dhaadheer oo la jaad ah timirta iyo baarka. Dh: caw, mayro.

waa la naqliyay ✓

1

a: mayro {N}

2

de: wash, bathe

3

lx: maydho

4

pd: (maydhay)

5

ps: v3b=

6

key: maydho

waa la naqliyay ✓

(fal) eeg saydh.

waa la naqliyay ✓

(Saydo) S Sporobolus helvolus (Trin) Th. Dur & Schinz. Gramineae.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) nadiifso oo qashinka ka haro. Geedka hoostiisa xaadho. Dh: salabayso, xaaqo, haro.

2

xaadho: (fal) rafo oo dhulka galgalo. Qosol xaadho Dh: rafo, xaaro.

3

xaadho: (fal) sallaxo oo wixii alaab ama agab yaal oo dhan ka gur; meel xaadhan samayso. Booto xaadho ha laguu mitiriyee. Dh: sallaxo.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) geed gobka u eg kase gaaban oo midho laf adag oo la cuno leh Gobka iyo xamudhka kala baro. Dh: xamur.

waa la naqliyay ✓

1

(Xandha-da)

2

Hanti; xoolo; maal.

waa la naqliyay ✓

m.dh Maal; hanti.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] property, goods

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xoolaha la dhaqdo.

waa la naqliyay ✓

1

cf: hanti, maal, xoolo

2

de: property, goods

3

initial: x

4

lx: xandho

5

pd: (/da)

6

ps: n6-f-col

7

key: xandho

waa la naqliyay ✓

1

m. n. carving, decoration, sculpture; trademark

2

xaradh v. decorate, carve, etch, draw

waa la naqliyay ✓

1

(fal) naghsad iyo farshaxan qurxoon u yeel. Dh: naqshaday, naqshadee.

2

xaradh -ka: (magac, lab, keli) naqshadayn kala midab ah ama liiman qurxoon oo qoraal la xarakeeyey ah. Weysooyinka iyo rixliyada waxa lagu samayn jiray xaradh aad u qurxoon. Dh: naqash, naqshad, xarar, xaradh.

waa la naqliyay ✓

name-m decorater, carver, sculpter, etcher

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) gaabsad ama jiilashada dharka oo tafaha la banneeyo. Dh: xaydasho, xanjeerasho.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-dnaa, -dnayd) Maro iyo wixi lamida wax la xayday ahaansho.

waa la naqliyay ✓

-aa / nayd: (n) tucked up; rolled up [one's] sleeve

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) guntiga gaabsan oo kor u haysta ah. Dh: feydan.

waa la naqliyay ✓

1

nickname; name-m fine; soft haired. Syn: Yalax, Yalaxow, Yoolax

2

Carabi: name-m lion, strength

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg xayd.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) xaydkii qaangaadhidda keenid.

2

xaydid -da: (magac, dhedig, keli) lugaha xaggooda hoose qaawin oo marada ka soo laalaabid. Dh: jiilid, xaydis.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) dhiig xayd ah keenis.

2

xaydis -ta: (magac, dhedig, keli) lugaha xaggooda hoose qaawin oo marada ka soo laalaabid. Dh: xaydid.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) wax xaydan ahaan.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) marada jiilasho oo tafaha bannayn.

waa la naqliyay ✓

m.dh (fiisikis) Isticmaalka saliidda, xaydha iyo wixi lamida, si loo yareeyo xoogga isliska ee ka dhexeeya dulaha istaabanaya, loogana hortago daxalka.

waa la naqliyay ✓

m.dh (fiisikis) Isticmaalka saliidda, xaydha iyo wixi lamida, si loo yareeyo xoogga isliska ee ka dhexeeya dulaha istaabanaya, loogana hortago daxalka.

waa la naqliyay ✓

Lubrication

waa la naqliyay ✓

(v) (suffix): you, it or she were [was] .... Ex: way caddayd; it or she was white

waa la naqliyay ✓