xaydaamo

f.g3 (-aantay, -aamatay) Xoolo la xaday, xoolo kale ku beddelasho si loogu raadgado.

m.f.dh eeg xaydaan.

-da: (magac, dhedig, keli) dayr u samayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg xaydaamid.

(fal) deyro oo miir ama derbi ku wareejiso. Buutada lagu siiyay xayndaabo.

m.dh.w 1. Duulal la rumaysanyahay in ay dadka ku ridaan cudur lagu daaweeyo ciyaaro, xoolo la qalo iyo udug. 2. eeg ayaan².

m.dh.w 1. Duulal la rumaysanyahay in ay dadka ku ridaan cudur lagu daaweeyo ciyaaro, xoolo la qalo iyo udug. 2. eeg ayaan².

-da: (magac, dhedig, keli) murug laga nadaamoodo fal horay u dhacay. Nadaamo ka raystayoo, waxaan ka nastaa badnaa. Dh: murugo, shallayto.

(Xamaama-da)

1. Alaab; xamaan; agab.

2. Hub; qalab.

m.dh la-mid: xamaan.

f. n., [collective] furniture, equipment

-da: (magac, dhedig, keli) shimbir adarka la bah ah oo midabyo kala jaad jaad ah leh oo aan deegaanka ka fogaan. Dh: qoolley, adar, uur'uurri, xamaam.

de: furniture, equipment

initial: x

lx: xamaamo

pd: (/da)

ps: n6-f-col

key: xamaamo

(Xayaaba-da)

Lakab xalleefsan oo biyaha fadhiya iyo wixii la mid ah, korkooda ku samaysma.

m.dh Lakab qira yar oo fuula hooreyaasha, badanaa dabayshu xarfiso.

f. n., (mass n.): scum

-da: (magac, dhedig, keli) lakab xalleefsan oo doogo ah oo ku dul samaysma biyaha meel ku raaga ama durdur aan gu'in. Dh: saaruq.

xayaabo -da: (magac, dhedig, keli) xayaab ama dahaadh.

de: scum

initial: x

lx: xayaabo

pd: (/da)

ps: n6-f-mass

key: xayaabo

(Xaydaan-ka)

Derbi; gidaar; xero.

xaydaan¹: m.l Ood ama dhismo wareegsan.

xaydaan²: f.g1 (-aamay, -aantay; -aami) Wax xaydaan loo sameeyay noqosho.

xaydaan¹: m.l Ood ama dhismo wareegsan.

xaydaan²: f.g1 (-aamay, -aantay; -aami) Wax xaydaan loo sameeyay noqosho. m.f.dh, xaydaamid.

Common N. fence, enclosure, corral

-ka: (magac, lab, keli) dayr meel dusha kaga meersan. Dh: deyr, ijaar.

bw: sp: xayddaan

de: fence, enclosure, corral

initial: x

lx: xaydaan

pd: (-ka)

ps: n2(c)-m

syn: xero

key: xaydaan

-da: (magac, dhedig, keli) midho shumburada la bah ah oo kuus Kuusan lana cuno inta la karsho. Dh: atar, catar.

f. n., [collective] clouds, fog, mist

a: ceeryaamo ~ ciryaamo

de: clouds, fog, mist

lx: cayraamo

pd: (/da)

ps: n6-f-col

key: cayraamo

m.dh 1. Dhib, luggooyo iyo wixi lamida oo cid loo geysto. 2. Weyddiin badan oo cid aan wax hayn la weyddiiyo. la-mid: haydaarto.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg haydaar.

-xaddaarada: (n) civilization (sivalazeeyshin) also civilisation ~ ilbaxnimo, xaddaarad

-da: (magac, dhedig, keli) marada jiilasho oo tafaha bannayn.

m.f.dh eeg xaydamo.

-da: (magac, dhedig, keli) deyr u samaysasho. Dh: deyrasho.

(Xaradhaama-da)

Waxaaga oo la deysto oo qof kale wixii wax lagu qabsado; wax dhaqaalaysi; tashiilad; maradhaaro.

m.dh Waxaaga oo la deysto oo qof kale wixii, wax lagu qabsado; wax dhaqaalaysi; tashiilad; maradhaaro.

f. n. economizing by using someone else's supply first; preserving

-da: (magac, dhedig, keli) qodqodo ama baaqbaaqo loo asmeeyo sarcigu kolka uu carraqaris dhaafo oo hoostiisa la qodqodo ama la baaqbaaqo si ay biyuhu ugu joogsadaan.

(Haydaarta-da)

1. Eed korka layska saaro; haaraan.

2. Dhibaato rafaad: (ama haydaaro, heydaarto).

m.dh la-mid: haydaaro.

f. n. blame, unjust accusation; grudge

-da: (magac, dhedig, keli) eed dusha la iska saaro. Dh: haaraan, eed.

a: haydaaro ~ heydaaro

de: blame, unjust accusation; grudge

lx: haydaarto

pd: (/da)

ps: n6-f

key: haydaarto

f.g2 (-iyay, -isay) Xoolo la xaday, xoolo kale ku beddelid.

(fal) xaamxaamad samee. Intaan laguu iman sii xaamxaamo. Dh: diyaargaraw.

(fal) marada laalaabo; xaydo oo haddana xaydo. Waa la yaacayaaye xaydxaydo.

(Xayraamid-da)

Xayraan noqosho.

m.f.dh eeg xayraan².

-da: (magac, dhedig, keli) xayraan noqosho. Xerta maqaamyada xayraamidda ayaa ku badan.

m.dh la-mid: qayladhaan.

m.l/dh la-mid: xaydnaan.

-da: (magac, dhedig, keli) wax xaydan oo guntiga ama surwaalka xagga hoose ka soo laalaabay ahaan. Dh: xaydnaan.

f.g3 (-ytay, -ydatay) Maro la guntanyahay kor u qaadasho.

f.g3 (-ytay, -ydatay) Maro la guntanyahay kor u qaadasho.

v. lift up something for oneself; show ~ reveal (especially part of one's own body)

-xaytay / xaydatay: (v) tuck up [something] around the body fold up [one's] sleeve

(fal) marada laabo oo tafaha bannee.

de: lift up s.t. for oneself; show ~ reveal (especially part of one's own body)

initial: x

lx: xaydo

pd: (xaytay)

ps: v3b=

key: xaydo

-da: (magacwadareed) macno ballaadhan iyo hodannimo. Irdaha gabayga maantaan dhex galo aydimaha wawga.

aydimo -da: (magac, dhedig, keli) haweenaydu marka ay ku jirto wallaca. Gabadhu waa aydimo ee ka ilaasha hawsha badan. Dh: wallac.

m.l la-mid: nidaam.

-ka: (magac, lab, keli) habsami iyo kala dambayn wax loo wado. Wax walba nadaam ayuu u baahan yahay. Dh: nidaam.

m.dh Xididdada oogada oo kaca ama baraaruga kolka ay dareemaan waxyaalo si debecsan oo jilicsan meelaha qaarkood uga taataabanaya. la-mid: xananto, xanato.

m.dh Xididdada oogada oo kaca ama baraaruga kolka ay dareemaan waxyaalo si debecsan oo jilicsan meelaha qaarkood uga taataabanaya. la-mid: xananto, xanato.

f. n. tickle, tickling

-da: (magac, dhedig, keli) dareen raaxo judhuudhucyo ah oo jidhku dareemo marka aayar dubka si debecsan faraha caaradooda ama war Imid ah loo dulmariyo. Xadato haddaan dareemo waan jidhiidhicoodaa. Dh: xadanto.

a: xanato

de: tickle, tickling

initial: x

lx: xadato

pd: (/da)

ps: n-f

key: xadato

-ka: (magac, lab, keli) shimbir adarka la bah ah midabyo kala jaad jaad ah leh oo aan deegaanka ka fogaan. Dh: qoolley, adar, uur'uurri.

xamaam -ka: (magac, lab, keli) meesha lagu maydho ama sindhada iyo kaadida loo galo. Dh: muqsul, kaniif, suuli

m.dh (-bo, m.dh) (botani) Dhir kulaalay geedaha waaweyn saarata ama kuboodda oo caan ku ah kaymaalayda badhaalaha.

m.dh (-bo, m.dh) (botani) Dhir kulaalay geedaha waaweyn saarata ama kuboodda oo caan ku ah kaymaalayda badhaalaha.

Liana

-ka: (magac, lab, keli) eeg saar.

xayaab -ka: (magac, lab, keli) dahaadh wax qariya caad aragga qariya. Dh: caad, xuub.

xayaab -ka: (magac, lab, keli) geed aan keli istaagin oo dhirta isku mara.

(Xayaad-ka)

1. Cayaaraha waaweyn oo la tunto mid ka mid ah.

2. Dhawaaq heeseed; luuq; madiix.

xayaad¹: m.l Nooc ka mid ah ciyaaraha saarka oo leh jiib, jaan iyo sacab, waxaana cayaar ammaanta diinta Islaamka ku dhisan oo ay dheelaan beeraleyda reer Dhoobey iyo Ugaarsatadaba. Dheeshaa sida Booranaha waxaa lagu daaweeyaa cudurro.

xayaad²: f.mg1 (-day, -dday) Nafley raaxaysasho.

m.l Nooc ka mid ah ciyaaraha saarka oo leh jiib, jaan iyo sacab, waxaana cayaar ammaanta diinta Islaamka ku dhisan oo ay dheelaan beeraleyda reer Dhoobey iyo Ugaarsatadaba. Dheeshaa sida Booranaha waxaa lagu daaweeyaa cudurro.

m. n. special kind of dance; dance tune, dance-song

xayaad v. sing the tune for a dance; live it up, be lively

(fal) iska raaxayso; temeshlee oo sidaad doonto u faakihayso.

xayaad: (fal) hees ku luuqay. Noo xayaad aan ku maqallee. Dh: madiix.

xayaad -da: (magac, dhedig, keli) ciyaarsaareed haweenku ay ku bururaan ragguna u garaaco durbaanka marmar na ay boodaan oo ay ka qayb qaataan jinnibixiska qalabka lagu ciyaaro ama lagu tumo waxaa ka mid ah labo durbaan oo mid la yiraahdo Narso iyo mid gaaban oo la yidhaahdo Moqdan.

xayaad -ka: (magac, lab, keli) ciyaaraha waaweyn ee la tunto mid ka mid ah..

xayaad -ka: (magac, lab, keli) dhawaaq heeseed. Xayaadkaaga na maqashii. Dh: luuq.

name-f life

-ka: (magac, lab, keli) gaabsad ama jiilashada dharka oo tafaha la banneeyo. Dh: xaydasho, xanjeerasho.

f.mg4 (-dnaa, -dnayd) Maro iyo wixi lamida wax la xayday ahaansho.

-aa / nayd: (n) tucked up; rolled up [one's] sleeve

(tilmaame) guntiga gaabsan oo kor u haysta ah. Dh: feydan.

nickname; name-m fine; soft haired. Syn: Yalax, Yalaxow, Yoolax

Carabi: name-m lion, strength

(fal) qaraar cad, mawqif qeexaya arrin faahfaahi. Bayaami warka beelaha dagaallama waa kuwee?

-da: (magac, dhedig, keli) timo jilicsan oo kala jeedjeeda. Dh: bidhiidh, yixi. Li: yoofil.

-ka: (magac, lab, keli) baaskiilka intiisa labada lugood wareejiyaan ee silsiladdu ku duuban tahay, shaagagga sii wareejisa.

m.l Geed weyn oo aan qodax lahayn oo caleemo balballaaran iyo miro kuuskuusan oo la cuno leh.

m.l Geed weyn oo aan qodax lahayn oo caleemo balballaaran iyo miro kuuskuusan oo la cuno leh.

(Cadaawa-da)

Colaad; isnebcaan; (ama cadaawad).

m.dh Nacayb iyo colaad qof cid u hayo. la-mid: cadaawad.

m.dh Nacayb iyo colaad qof cid u hayo. la-mid: cadaawad.

f. n., [collective] enmity, hostility

cadaawaha: (n) enmity (enmi-ti) nacayb, cadaawennimo, dakano, colaad. Syn: hostility, antagonism, animosity, rancor, antipathy, animus

-ha: (magac, lab, keli) eeg cadaawe.

de: enmity, hostility

lx: cadaawo

pd: (/da)

ps: n6-f-col

key: cadaawo

(Calaama-da)

Calaamad.

m.dh 1. (-ooyin, m.l) Tilmaan gaar ah oo wax leeyahay oo waxyaabaha la nooca ah looga garto; astaan. 2. Belo; masiibo. 3. C. ah: curyaan. la-mid: calaamad.

m.dh 1. (-ooyin, m.l) Tilmaan gaar ah oo wax leeyahay oo waxyaabaha la nooca ah looga garto; astaan. 2. Belo; masiibo. 3. C. ah: curyaan. la-mid: calaamad.

f. n. emblem, insignia, badge, sign, mark, brand

-da: (magac, dhedig, keli) sumad cid lagu garto oo inta kale ka sooca. Dh: astaan.